장음표시 사용
1쪽
nevolentiae sinu 'excipese exopto , atque Oro
Tantum me audere jubet tua singularis erga bonas Artes propensio , & ingenua erga litterarum Cultores humanitas , & praecipue Erga me obsequentissimum , licet, omni Jure , de tua bene-Volentia immeritum . Caelum diu T E ωspitet in
litterarum , & Litteratorum patrocinium , meque semper ama , prout amaris , T l B I LU E pareat , meae observantiae , di Votorum tessera ,
sciasque me semper esse gloriari.
2쪽
Trenuissimus Militum Duae , generis minus, quam animi praulantia exinarum quadraginta novem , habitus antgracilis, & ex earnis, en, iurinuitapoit innordiciatam vivendi rationem quenti aequae gelidae, dc multos labore passos in Regionum mutationibus , Hraguaiqileumolinclementia , calore, &Istigore tollemtas sebo cum typo duplicis Tertianae, & copiosa diare hea, ritie in Hepatis regione ;Jnnappetenti, ἡ &i, sei rdum per vomitum eiiciti materiam albam ali nilat Cum sngultu , non tameni frequenti, a. A duobus sdicis curatus nullum cognovit Iecimen , . modo it istimis Apollineae artis. Cultoribus iterum poscit , Ula de more , candide meum aperiani votum Aviti; co trice per errores invictus ratione commissos , &lore , & frigore in itineribus per passis , quod pati provenire reor; quia febri , & diarcheae , submitria erata , & cruda , , translata ad vasa hippocondrnon possit assimilari a calore naturali, tamquam imanet inoviscerum cavitatibus, ubi obstructiones giS , magisque depravata debitam sanguinis clidat, dc humoris pravi, & fermentativi, atque aiget . di se . Febris residiat; neque de hac veritate
3쪽
quia nemo dubitat febrem oriri, ab humore noxio, in corpore lutente , quando a natura movente, & a calore nativo unito conante, tentatur expulsio humoris pravi eo quia a pugna , irritatione , &majori motu , resultat febris, prout concordes omnes scribunt Do.
etores . . t Clarissimus Iacobus Bisius in sua novissima de Febribus Idea paginai 36. causam febris in impedita transpiratione relandit, verissimum namque est, quod vita animalium consistat in motu continuo paribcularum , ut nullo alio signo distinguantur gradus vitae, & persectionum , quam a pluralitate , & celeritate motuum , quos edunt; tales enim motiones fiunt a particulis animalis fluvidis, & conssten. tibus , mediante sermentatione , & esservescentia , quippeque, cum non tantum causa, motus animalis, sed etiam in sibilis transpirationis existat, maechanica earumdem ratio cla e deducitur, prout monuit doctissimus Borella , & docuit oraculum nostri antesignani Hippocratis , qui ad hoc , ut corpus reddatur sanum debet reddi per spirabile , bcripsit . : U Gi
Joannes Baptista Halpini eruditissimus Medicus , in suo traR AE A
brabus pag. ix. ex eoncrectione sobres soriti arbitratur , non intelligit tamen de fluvidorum concrectione , di. sellatione , stricto modo , α rigorose sumpta , quia haec vitia non apparenti. ossi cum fuerint consumata , prout observatur senibus .in Apoplex iis , lathalibus deliquiis , aliisque irreparabilibus aerumnia toe sinu Cruoris, cum iubblaneo animalis interritu , sed de illa tantum concrectione loquitur, quae cireulari fluvidorum chorea ; ad tempus tamtum O remorata . absque sensbili aciditate, rancore; salsedine &c. ut in lacte comeretis, gelatina , caseo , &c. obiervatur; x in quibus concretionis proprius non ammittitare sapor, prout serias', aut o us inde resol'vitur , se producit febres, mo1 brevexiι. mox ἰongm , mox acuta , : mox lentas, mox benignas , mox malignas ,i aut pestilentes, &c- ,& quamvis dictum se ditatutionem reque ac concretiumm plerum' que concurrere , probabile tamen, magii est 'concretiqnem sese intoresse , nam cum dupliciter haec seri contingat ,.peris: scilicet, cum exoticorum salium spieula in fluvidorum porulos istime infixa , ab ique ulla secretione , unum in corpus coalescunt, vi per acidens,
cum e liquidorum complexibus seluta , suique juris essecta , per dia phoresm, diutesm, ae ptyalismum, seu spongia manibus compresia , libere nimis secedunt, unde cruor serostatibus fimdatus, Eu-
4쪽
viditatem am inittere cogitur, Heb hoc modo capta dissolutiorum Tecessus, I alia quidem phaenomenae, reumatismos scilicet rheas , diabetes , & smilia producere valet. ideoque febri: horam affectuviis, coines prodroma vel pedi dequa sele sepη quamvis sub larva dissolutionis procedati, Ietreta ex sola coine, circularique motus interceptione i sine qua calor , & Inrum motus darii non potest . ab hac potissima cauta dependet In hae .sententia sandatur ratio proposita 1 praecitato doctiis moSimio, qui arbitritur, quod sanguis ., qui circulari motu sversana corporis. ditionem in animalis aeconomiae restiur tipromotionemque blande defluit , s soriis in via impediatur descens accenditur, donec compedibus solutus, iterum libet letur; cui assenti ut etiam iapientissinus Archiater Laurentiani , qui 2 sanguinis lenitentra febrem oriri docet ι Sc. Subtilissimus Phylosophus 7 os b Gallaratus, ainbr lane per cap. de febribus . pago 3o7. causam febrium a serme utatione dest enim fermentatio in humano corpore particularum ilium , tam multifariorum alimentorum , qtiam diversorum torum subitanea remotio: multifaria a li mentorum i, ac ferum particularum diversithte , materia subtili ,1 α aere piquam multa etiam sermenta glandularum , Oris , Ventrictestinorum , &c. inter .se differant satis notum est, .nec nquam multifariis particulis insensibilibus anumquodque horsiet, quae omni. i. s invicem corni lceantur, non dubium emultisarias particulas non. efficiant , quae ratione figurae , ldinis , numeri , soliditatis, flexibilitatis , densitatis , duri situsi plurimum inter se differunt , & consequenter poroS culiari propriarum particularum structura analogos , & aliis e relinquant . Cum ergb ista materia primi elementi ex qua materia constat nulli corpori sit exclusa , vel inclusa , quiara , superficie , ct magnitudine particularum praedita est , sper cum poris cujusvis corporis convenit , haud dubium e particu Ias has permeet materia haec subtilis, particulasqubiles sngularum . propellat, quae ex una partiuncula propulsaliam ingredi nescientes , propter divertitatem pororum , cgulae haebent, sequitur necessario , quod particulas , quartingredi nequeunt, protrudant, ac removeant, & sc indefcommotionem excitent; singulae enim agunt , ut possin
5쪽
poros figurae, & magnitudini accomodatos , usque dum majorem dissolutionem nactae sint, & eodem modo se habent in Iti testinis , propter diverstatem glandularum intestinalium , & particularum sermenti, & affluxum bilis , & sucei pancreatici plane inter se discrepantium, sed praxipue in corde, ex quo considerandum est Chylum ratione diversorum alimentorum , ac sermentorum , aerisque,
diversis particulis, constare . ex indefinitis generibus particularum acidarum , spirituosarum , salinarum , oleusarum, res nos arum, ter restrium , dulcium , amararum , austerarum , aliarumque innume
rabilium , &c. prout aperte declaravit Iidippocrates, brevissimis illis verbis , in est ergo in sanguine acidum ψ poticum , amarum, dulce ,
Perpendendum igitur est has omnes particulas sanguini resuventi, &lymphae comiseeri ex infinitis diversis particulis, quod nullus phylosophus negare audet, qui scit .; quantum sanguis imillenis vicibus
circulatur, ac rei teratis in corde effervesceptiis mutationes subierit. Facta itaque Chyli , cum sanguine analis , reperiuntur paiticulae salinae, acidae, oleotae, spirit uolae, aliaeque innumerae, quae aliam ob tinent indolem , ratione figurae, magnitudinis , situs , &c. quae in ChyIo adsunt, & re vera sunt aeedem particulae in Chylo, ac in sim guine , sed tantum diverse ratione graduum etaisescentiae, ex quo cinni numero, dicendum est, in his sermentationem debere excitari , nam observato ChIlo conflato ex diveris alimentorum , potis lentorum , ac sermentorum generibus , & in eo diversas acidi parti. culas reperiri, quarum aliae sunt latiores , aliae crassores , aliae inc, dentes , aliae angustiores, aliae tenuiores, aliaeque pungentes, &c.
deducitur, sana mente, haS omnes particulas , ratione horum Omnium, vel magis . vel minus idoneas existere ad commotionem,
prout doctissimus illisus docet. Γbro de Fermentatione, cap. II.& cum eo clare explicat, etiam clarissimus phylosophus Carissas in ejus traRatu de Luce , in quo probat , non tam locali remotione globorum secundi elementi , quam eorumdem conatu, Omnes tu cis proprietates consistere , &c. quem conatum Phylosophi, sere omnes saniores , servescentiam euest determinant, quia, nullo pacto seri potest effervescentia , quin nonnullae particulae ad agitationem , vel motum , ae dissipationem maxime snt idoneae , ut sunt acquosae , & spirituosae, quae coguntur a mixta compage decedere ;Acquusio enim , ob majorem , quam obtinent, , materia subtili
6쪽
expansionem , majorem spatium , motu cisculari requirunt, quam nequaquam in meatibus strictae compagis obtinere possunt, & prbinde neeesse habent ab aliis se se separare, quod propter earum fidixibilitatem praestare possunt; Spirituosae quoque , ratione subtilitatis facile etiam dissipantur . quia impulsu materiae subtilis iaci se pro.
trahuntur , & cum ea advolant ; Quo enim magis agitantur parti,culae subtiles, eo magis datur libertas huic transpirationi , quod evidentissime patet, quia videmus causam hujus transpirationis factu inchoari , non solum in stomacho , sed etiam augeri in Intestinis , lacteis vasis, Mesenterio , ductuque Chylisero , & magis, atque magis promoveri in corde , in Pulmonibus , ac in vasis sangui. seris perseverare , unde necessaria evincitur illa transpiratio , quia partes componentes. debito ordine , dispostae sunt, non tantum in quiete constitutae . sed continuli fluendo , & cum talis fluxus in
animali seri non possit , nisi partes egrediendo discedant , scilicet
transpirent, & alia advenientes vicem earum suppleant , loca exhinanita replendo , tequitur, quod necessaria sit transpiratio, nempe ut inutilia eliminentur . ne sua pravitate organicam structuram corrumpant , & ut adventus succi nutriinii subsequi possit, ut partes deperditae resciantur; Ulterius quia talis aQventus non succederet , nisi sanguis , velocillimo eursu a corde impelleretur , nec talis i m.
pulsus fieri posset, nisi circulari cursu sanguis moveretur. & hic non seret, nis spiritus in sanguine existentes, α , cerebro id elati expan.
sionem , & contractionem cordis producerent , ex quo comprenditur necessitas hujus transpirationis , ut vita animalis , non solum ,
sed etiam omnium vegetabilium persistat, & prolongetui, ut ex Pblosophicis Bostlianis experimentis , evidentissi ad deducitur , &c. His igitur, breviter delibatis , pib primo meae opinionis ianda me uto , transeo ad considerationem praejuditiorum , quibus gravatur praeclarissi naus noster a rotans, in quo aperte patent rationes suppostae impeditae transpirationis ab evidenti obstructione in vasis hepaticis,& ab aliis emergentibus , meridiana luce clarioribus, &c. Per omnes cordatos phylosophos facultas naturalis est illa vis animae , qua corpus per spiritum membris insitum , ta loci sermentum , ex nutriticio delato succo , per arterias, nutrit, auget, & generat, id edque nutrix , auctrix , o generatrix dicitur , & quia natura smgulis rebus certam deiunivit magnitudinem, ideb Auctrix quoque data suit. Nutrix verbfacultas alimentum , vi caloris innati , seu
7쪽
spiritus insiti in parte agglutinat & in membri substantiam vertit, ad hoc , ut deperditae iubilantiae had reparatio; hinc facultati nutri. tivae inserviunt prd organis Ventriculiis, Intest Succus pancreaticus cum bile . Venae lacteae glinduis. Mesenterii, canalesque Chyli pepequani , sanguis . cui Chylus ud miscetur , & Cor , cum ore, dentibus, saliva , & alii; inlislhqu 1 nutritio in reparatione ejus, quod deperditur, vel in auguments illam bror ν, quae ad majorem magnitudinem , & persectionem festinant', suntque isthaec duo asse.ctus formales nutritionis, quae celebratur, mediante paeculiari se mento , cum temperamento , ac textura partium singularum , praebendo materiae , Iam aliunde advenienti ultimam dispositionem, per quam determinatur, ut transeat in substantiam smilem parti disponenti; Naturales enim actitities omnes exercentur a spiritu innato , 'quia massa Sanguinea per Alterias de Iuta ad partes nutriendas dessertur per tenuissimos canari in poros enutriendos , in quibus eructatur, ibique sermento reperto , factoque regulari congressu a membri particulis se devinciri permittit ; Si vero plus ex alimento su,
stantiae accedat, quam e P corpore cissitat , tunc vivens simul nutriri , & augeri dicitur , ouamvis non quaelibet acquisitio quantitatis, acrescio sit dicenda , sed ea tantum credatuc acrescio, per quam
major totius corporis moles acquiristit; secus virens toto suae vitae tempore augeretur, ac imminueretur , sic s tantum accedat , quantum deperditur vivens nutriri solumodo dicitur, unde nutritio fit comtinuῆ , & successive ; non per intervallι , vel in instanti , quia non potest introduci, nisi per motum & per consinuens in tempore . Acutissimus phylosophus Pannes HeMontius opinatur , quod quilibet nostrum septem circiter uncias Sanguinis , sngulo quoque die conficiat , qui sensim in serum albugineum , scii vitalem mucilaginem
nervosarum , seu spermaticarum partium in verum, & im ediatum alimentum convertitur, quod olim sub nomine roris, cambii S glutinis describebatur , atque in singulis culinis minimis perscitur, ut a sc- citate , & senio membra arceantur; Spiritus itaque ab assumptis alimentis suscepti , per aliquas qualitates manifestari possitiat, prout in 'urinis interdum evincitur; Qui spiritus , s in aliqua parte incuneati expulsioni non obtemperant , sunt occasonales morborum causae , a quibus deinde varie commotus , atque indignatus Ambeus , seu spiritus senstivus , varios morbos concitat, neque cessat a motibuS, ac nisibus suis, donec irritantem causam , non eapellat , cum minime
8쪽
s verum si quod Ventriculus Chylo nutriatur; quia isdem nultimur quibus constamus ; non enim constamus Chylo, sed sero albugineo, quae est immediata seminis materia , nulla enim si nutritio , nisi prius nutrimentum vitalibus spiritibus induatur, itaui neque Cor irsum nutriatur , nisi prius in Ventriculo siniitro liquor nutriticius spiritu animali imbutus, per Arteriam Coronariam ad cordis nutritimnem deseratur; Sicque si caro , dum cruor ex massa sanguinea facile labitur ad rubras partes, di ad viscerum paren chimata , intra musculorum stamina , di sacculos membranasceos ; scuti serum albugineum prb alendis partibus albis , seu spermaticis, non tam fa-eilό labitur, sed sensim , & sensim extillat , & sitratur a nerve is sibi illis, & a partibus nervosis, ideoque longo morbo extenuati, etiamio qualibet , aetate pristinum carnis statum recuperare facile possunt; non sic velli, qui vitio seti albuginei notabilem hesonem , vel am missionem in partibus spermaticis passi sunt , quia aluntur magis
elaborato liquore, quam cruore.
partes itaque , quae sero albugineo magis , magisque elaborato liquore nutriuntur , certa habent sui nutrimenti tempor/ , atque diutius in sua figura , di statu perseverant, partes vel, . quae cruore nutritantur sunt instabiles, & modo augentur, modo diminuuntur, cum corporis incomodo; Nutriuntur enim, dum ultima digestici fit in culinis sngulorum membrorum . quia spiritus inflatus: cuiquσ membro partis sermento insdem delatum ali inentum in membri substantiam mutat ; rationabile enim est , in partibus nutriendis esse acidum quod dam sermentum coagulativum , atque alium lδφjηum . itali, ac natu
rati scopo aptum, quod ad coagulandum nutrimentum liquidum. Min sui substantiam vertendum inscrutat, prout sino sci serunt Ta Arnius, Pomprius. Saccus Praeceptor meus semper laudandus, &c. Stabili etiam sundamento nititur istaspinui, quia observatum est, quod postquam aethereus spiritus in semine veluti soporatus, si per calorem
excitetur, agete incipit, neque quiescit donec praefixum cursum , &metam attigerit, eo quia per inspirationem, atque per pabulum aeth Leum, occultus vitae cibus per pulmonem .ad Cor trahitur , qui solis Vices gerit in Microcosmo, centrum ignis,&luci pariter, ut Sol, in quo vitalis ignis accenditur, & animalis spiritus lumina producit, im- md iacultates:omnes. & universa vitae organa acinonice movens, vittam, & motum omnibus, & singulis, pr6 exigentia. inspirat, unde Cor, veluti Pater univorsalis omnia membra ga rnat, omnibusρνο-
videt, praesidet, S aesperiat, duoa. vitali aut repletur, & quia solus
9쪽
omnibus suffcere non posset, vires elargitur Stomacho ad cibum consciendum, & per cibum suorum spirituum multiplicationem in-. ducit, nam lacteo Chyli succo involuti alimentorum spiritus , dum ad Cor perveniunt ibi vitaliter animantur , prout eximie observavit illisius, qui docet plurimum conserre naturale sermentum Ventriculi, quamvis ab aliis sermentis in hoc discriminetur, quia ea , quae penetrat, ita dissolvit, ut volatili χata erumpant in spiritus, dum aliijpiritus acetos coagulantur cum dissoluto , facta dissolutione , & se alimentum in spiritur sim substantiam convertitur, seti pocius dissolvitur, ut vitales spiritus aliorum spirituum aucthores augeantur, qua mobrem sancitum fuit ab omnibus fere Phylosophis, & lanioribus Medicis, quod obiectum uniυersale omnium istarum actionum si ali
His igitur positis, intelligitur obscurus dicendi modus Parares, qui in libro de principiis morborum ait duo sunt bomines Oisibilis, S imisibilis; duplici namque modo creatur timo, in semine, S in alimento In alimento ino bilis est bomo , nam ex alimento fit corpus omnino ismile tamini facto a semines sale interim coagulante sum corporis nutritiones , 9 acrestiones siue enim sale nulla datis coagulatio ,
quia a sale omnis durities advenit , Sc. . . . . ii iblassa enim sanguinea , vitalis spiritus sedes , pem Arterias veluti per rivulos totam Microeosmi terram irrigat, dum interim sagax ignis in. stus membrorum occulto artifitio illapsum Silceum nutriticium in ipsorum poro statibus perseit in nutrimentum , id verb , quod jam effectum est , ut inutile farefacit, &.vaporis forma exhallare facit . ex quo resultat illud Hippocratis oraculum, quod homo sanus esse non potest , nisi etiam laboret s opportet verὸ labrarum vim pernoscere tam naturalium, quibus carnes augentur , ram eorum , qui per vim fiunt, oe carnes extenuant, oee. . Ex quo evincitur necessaria alimen. Ztariorum Succorum successio in membris sacta, ut per transpirationem veterum, & novorum Succorum nutritio sequatur 6c se sanitas ser, vari possit ; Acidum namque fermentum in singulis membris reper tum a thali proportionatum, modica iacta effervescentia concorditer, R sne lucta hostili, laborem naturalem perscit & hoc modo sequi tur partium nutritio, & augumentum, prout , eximiis docet celebratillimus Pompejus Saccus in ejus libro de principiis sanguinis , unde
quibus dictis, raptim. meditatis , resultat ratio Dialtheae in nostro sttenuissimo .n rotoniaditum quia a prava victus ratione, a molestiis
10쪽
in Itineribus, & Aeris mutationibus per passis, tum ab ipsa febre, hqua sanguis, suae compagis laxitatem adeptus, principiorum eum constituentium dissolutionis initia suscepit, & eo magis cum in tali effervescentia salinae partes fuerint exahaltatae, una cum sulphureis, quae sua corrosone, & impetu laxitatem, & dissolutionem coadiuvare potuerunt, quia in hac dissolutione primb praecedit segregatio excrementorum a sanguinis natura degenerantium , secundb praeter e crementa in sanguine contenta , segregantur etiam portiones sanguinis a motu illius praeternaturali, & a mala qualitate sermenti salini,& sulphurei exhaltati, & in depravatae naturae conditionem conversae, cum putredinis noxa, quod facile contingit, non solum ratione motus, quo alia combinatio particularum portioni sanguinis imparatitur, humoremque alienum di natura constituens, sed etiam quia in tali motu in nordinato sanguinis hujus portiones ita Iaxantur, ut spiritum instum, in quo naturalis calor fundatur, sugam arripere permittant, subeunte putredine, quae est caloris interritus, juxta Aristotelis documenta , &c. -
Hinc Diarrhea ab alimentis pravis, & a facultate concoltrice debilitata incipiens, suae continuationis progressum , ct durationem suscipit a praedictis excrementis, & humoribus. putridis segregatis, ope Limen. tationis febrilis, & in cavitatem Intestinorum eructust , ab extremis orifitiis Arteriarum in eam desinentium , &c. qtin etiam fovetur ab humoribus putridis, & de novo genitis , ab immoderato motu effervescentiae sanguinis, & sc perseverans, & copiosa existit, ex quo patet ratio satendi continub excrementa. in sanguine generari, quia si excernerentur excrementa tantum in sanguine collecta a praedicta causa, suisset breviolis durationis, quae cum ita non sequatur, concluden dum est, excrementa de novo semper generari in sanguine, neque de hoc est ambigendum, quia nisi languinis in illa non degeneraret cum certo juditio ejusdem principiorum disgregationis, d omnium sere particularum in ejus constitutionem ingredientium non sequeretur praedi. ctae Diarrheae continuatio, ex quo etiam resultat causa febris continua. tionis, quia ob laxitatem in tali effervescentia conceptam languis semper magis redditur aptior ad effervescendum in corde, eodem modo, quo
doctissimi Pol uiri Gillis, Saecus, Borella, Sc lamerus, S alii,
in eorum tractatibus de febrιbus docent, & explicant , &c. Pro assignanda velli causa vomitus, satis manifesta evincitur ratio determi. nandi, quod producatur fi eruditatibus in Ventriculo existentibus; quae moram facie ut es ineo, sua crassitie semper magis acidae, & acres evadunt x