장음표시 사용
11쪽
Θωκα γαρ δὴ νοτος φωτημένη - τῆς παλαι- χάριτος ἐκ βλημένη. Ρoeta enim Tecmessam haec iubentem facit, ut Scaenae exornatio mutari possit Scaena mutata Aiax procedit Qui praenuntiari non poteSt, cum antea neque in scaena neque in orchestra qui'suam Versetur. Aiace mortuo chorus in orchestram prodit Quo acto Tecmessae vox, quae in Aiacis corpus inciderat, OS dextram periactum auditur vers. I. uis μοι μοι. vers. 893. Iω siti M. Quae ubi audivit, chorus haec dicit:
Quibus verbis chorus Tecmessam praenuntiat, id quod poeta non iis causis permotus, quas adhuc attuli, fecit. mamque choro Sane Tecmessae post dextram periactum versantis vox respicienda atque Spectatoribus nuntiandum erat, quid post illam periactum fieret Itaque re scaenica horu adducitur, ut, quae Spectatore non Videant, significet. Itemque Teucer, priuSquam in Scaenam procedit, a choro praenuntiatur. sui ubi Aiacis corpus vidit, haec exclamat vers. 74. Ἀώοιο ιιοι. Quibus dictis chorus appropinquantem his verbi praenuntiat
Teucri iussu Qcmessa ad castra redit, ut Eurysacem arcesSat. Iam vero examinemus, cur choru Menelaum appropinquantem praenuntiaverit. Chorus enim regem prius animadvertit quam Teucer, id quod ex his verbis elucet
γελε-- δη κακοῖσος ἐξέκοιτ' ἀνήρ. Quibus dictis Teucer interrogat
Atque chorus respondet VerS. I 5. Μενέλαος, ὁ δὴ τονδε - ἐστεlutio. Mihi inuidem poeta eo modo spectatorum animos in Menelaum monVertere voluisse videtur, cum minus aptum suisset, si enelaus subito in scaena conspectus esset Menelaus autem ipse praenuntiatis e scaena egressurum esse his Verbis
12쪽
λυγοις κολα ειν in ἀεσθαι παρη. Cui Teucer respondet
Quae dixisse mihi videtur, ut finem sermonum alternorum efficeret. Qui cum abisset Teucer Tecmessam cum Eurysace in scaenam rediturum praenuntiat his verbis
Intercedit enim hoc loco illa causa, ut actorum parteS, quibuS, cum in Scaenam prodierint, nihil dicendum sit, significentur, ne spectatores de illis personis in errorem incidant. Deinde Teucer ipse praenuntiat se discessurum esse, ut Sepulcrum Aiacis paret. Quod eum secisse mihi persuasum est, ut omne Scirent, quae actum eSSet. Ρost versum Iam recitatum Teucer non praenuntiatu in Scaenam redit, cum nemo ignoret, unde veniat. Qui simulatque advenit, Agamemnonem appropinquantem praenuntiathis verbis
αμθινον ἡ sita δευρ τόνδ' οριι cosιενον ' δῆλος δέοιουστὶ σκαιὸν ἐκλυσων στομα. Quod poeta ita instituisse mihi videtur, ut Teucri reditus atque Agamemnonis adventus inter se necterentur. Denique Ulixes in scaenam procedit neque a choro neque ab actoribus praenuntiatus. Quod actum esse equidem opinor, quia Ulixem iam inter postrema Teucri verba scaenam adiisse mihi persuasum est Chorus igitur, quippe qui eum praenuntiare non possit, alloquendo significat his verbis
VerS. 314. ναξ 'Oδυσσεο, καιρον ἴσ9 iis, λυθως, ει ιν ξυνα μον, ἀλλα συι υσων παρει. Agamemnon Versu a373 recitato e scaena egreditur, etsi non praenuntiavit se abiturum esse. Neque enim, quae facturus sit, cognosci necesse est, cum ad rerum
Conexum non pertineant. Excusatur autem, quod abit, quippe qui Ulixi permiserit, ut, quod vellet, saceret Ulixes denique ipse praenuntiat se abiturum his verbis vers. I dia ἔθελον ιέπι εἰ δὲ 3 i ἐστι σοὶ φιλονα-σσειν τάδ' λι- εhι' ἐπαινέως ὁ σύν. Ulixi id dicendum erat, cum Teucer auxilium inimicissimi Aiacis repudiasset. Quibus rebus pertractatis demonstrasse mihi videor poetam in praenuntiandispersonis non certas quasdam leges Secutum esse, sed nonnullis quibusdam causis interdum adductum esse, ut actore aut chorum histrione in scaenam introituros aut ex ea egressuro praenuntiantes induceret. Foeta enim, quantum fieri potuit, id agebat,
13쪽
in ut et personas accuratiSSime significaret Spectantiumque animo ad ea converteret, et rationem sententiarum et conexum inter Singula actione Sollerter atque prudenter efficeret. Quo factum est, ut poeta actore SiVe horum aut praenuntianteS, aut alloquentes, aut describentes eo actore saceret, qui in Scaenam procedebant aut pro Cessuri erant, et quae manca re Scaenica obscura Videbantur, ipSi chori actorumque verbis atque actionibus sollerter conexis clara atque dilucida redderet.
II. Da distributiona personarum inter histrione in tragoediis Sophocleis.
De virorum doctissimorum sententiis, qui in universum de distributione personarum in tragoediis Graecis egerunt, brevisSime iam in diSSertatione mea p. 44. et Sequ disputavi, attamen operae pretium esse puto de legibus, quae in distribuendis personis respiciendae sint, accuratius atque pleniu diSSerere. In qua quidem re hac via atque ratione utar, ut leges, quas Richterus in fine libelli Sui composuit,' recenseam atque, quid probandum, quid reiciendum, quid addendum sit, in medium proseram. Hermannus enim, qui iam Richteri libellum recensuit,' illas leges in universum minu examinavit, quam Sententia SuaS, qua Richterus repudiaverat, defendit. Atque primum quidem Richterus hanc legem constituit, ut poeta in sabulis fingendis nisi suum
ingenium non Secutu neque amo numero hiStrionum Sit coercitus. Cuius sententiam aliquid veri habere concedo, attamen nullo pacto prorSu negari potest poetam interdum parvo histrionum numero in sabulis fingendi Coercitum esse. Quem si omnino non respexisset, an tam diligenter non CaViSSet, ne plure quam tres histriones una in scaena loquentes induceret, neque tam Sollerter ProSPeXiSSet, ut actores e Scaena egredi aliasque partes suscipere poSSent. amque ut Xemplum afferam, Sophocles Tecmessam, postquam cum urysace in scaenam rediit Aiax. VerS. 168 Sane loquentem induxisset, nisi actor, qui antea eius parte egerat, alia parte Subire coactus esset TecmeSSa enim inde a verSu 168 homini, qui vocatur is coόσωπον υ πονρο tribuenda est, id quod postea demonstrabo. Itemque Agamemnonem et enelaum una in scaena loquente fecisset, nisi exiguo histrionum numero coercitus esset. Quapropter equidem hanc legem constituendam ESSe cenSeo, ut poeta, quantum fieri potuit, ingenium suum Sit Secutus attamen ei Semper parvi histrionum numeri rationem habendam fuisse opinor, quo haud raro coerceretur. Deinde Richterus hanc legem proposuit, ut poeta, antequam fabula ageretur, PerSOnRS inter histriones distribueret, tum ut poetis terni histrione ad sabula agendas, choruS,
14쪽
Hanc quoque legem vir doctissimus statuit, ut illi tres histriones plerumque omnes sabulae agendae partes subirent, Sed Si personis distributis partes quaedam Superessent, eae ab hominibus, qui chorago praebendi essent, Susciperentur. Quae iacta Sse concedo, sed dubito, an a chorago illi homines dati non sint. raeterea Richterus ostendit discernendum fuisse inter protagoni Stam deuter agonistam, tritagoni Stam atque comprobare studet poetam, quantum fieri posset sabulae partes inter histriones pro personarum dignitate atque artificio distribuisse. Sed fieri potuisse dicit, ut protagonistae et deuteragonistae personae Suscipiendae suerint, quae tritagonistae convenirent. Quae res cum adhuc non satis explicata mihi Videatur accuratius examinanda est. Ac primum quidem Hesychii, Suidae, holii verba sub vocibus νεμ μεις στομιμύδν
Quae verba ita interpretanda esse arbitror poetae terno hiStriones sortiebantur, inter quos sabulae persona distribuebant. Quorum is, qui optime parte Sua egerat, in posterum a poetis indolem atque artificium eius non denuo experientibus eligebatur. Ρraeterea lotini' locus conserendus est: --αε is δροματι τὰ is τάττει αυτ ὁ νωιqτ-
Ρoeta igitur, quemadmodum indoles unicuique histrioni insita videbatur, personas inter histriones distribuebat. Sed quid sibi volunt illa nomina incorαγιυνιμῆς δευτεραγωνιστὴς, τριταγι-απης Z e quidem iudice cum alius histrio alium in personis agendis indole atque
artificio superaret, factum est, ut inter optimos bonos, malos histrione discerneretur. Itaque optimo cuique gravissimae fabularum personae summasque agendi dissicultates praebentes tribuebantur, unde illi nomen , -αγι-tinia cinditum est. Secundas igitur
parte Subeunte oδευτεραγωνι παι , tertia partes agentes τραπο--M appellabantur.
Quod ita se habere colligi potest ex his Demosthenis' verbis: ἴστε γαρ quo τουθ orais στασι τοι δραμασι τοι τραγμοῖς ἐξαψod ἐστιν εο τε γέρας τοὶς τριταγωνισταὶ τι τοῖς τυρα-- - τοῖς τα σκη1πρα εχοντας ειωναι ταυτα τοένυν--ψ δραματι τουτοι σκέφασθε, ὁ Κρέων ABNννὶς ola λέγων et Icοέηται τοιντ Demosthenes igitur testatur tritagonistis regum parte plerumque tributa esse, quippe quae non magnum artificium exigerent Aeschinem vero, cum Creonti perSonam, quae tritagoniStae conveniret, SuscepiSSet, ne eam quidem
bene agere potuisse. Sed hoc imprimis respiciendum est Demosthenem vehementissimum adversarium Aeschinis suisse, unde fieret, ut eius merita, quamVi POSSet, minueret. Etenim, qui accuratius Creontis partes in sabula Oedipi regis perlustraverit, sane intelleget, eius personam non ita comparatam esse, ut sine dubio tritagonistae tribuenda sit. x Demosthenis igitur testimonio illa virorum doctorum opinio velut C. F. Hermanni, Richteri, Schoenborni, aliorum fluxit Creonti personam tritagonistae esse attribuendam, quoniam non satis rationem habuerunt inimicitiarum Demosthenis et Aeschinis, sed Demosthenis verba vera esse putaverunt. mamque, quamquam mihi propositum non est, hoc loco de
15쪽
personis fabuli edipi regis disponendis agere, id tamen commemorare liceat Creontis personam, A, tritagonistae tribuenda sit, de qua re equidem valde dubitem, ei tantum tritagonistae tribuendum fuisse, in quo aliquid artificii atque indolis fuerit. Atque
hoc quidem ex Demosthenis verbis concludi posse opinor non Semper certum iudicium suisse de primis, secundis, tertiis sabularum partibus, sed fieri potuiSSe, ut spectatores diSSentirent, quae personae maiore, quae minore artificio histrionum egerent. Demosthenes enim hac re, quod regum personae plerumque minore histrionum tificio egebant, etsi splendore habitus alias superare videbantur, utebatur, ut Creonti partes, qua Aeschines egerat, tritagonistae convenire diceret, quo illius laudi obtrectaret. In eundem fere modum Demosthenes dicit 3 AG δὲ ιηδ' ἶρω τώ - ντα ῶλα τουτων των - τω σκνῖνε, με pdori νὴ Koέοντα ἔ - ἐν Κολυττε ποτὲ οἰνωαον κακὸς κακως πομπί ισος ἐπέτριφας. Unde patet Aeschinem partibus splendidissimis agendis gloriam sibi paraturum Se SperaviSSe Demosthene igitur, ut populus Aeschinis merita parvi aestimaret, demonstrare studuit primum
persona fabulae splendidissimas non magno histrionis artificio egere, deinde Aeschinem ne illas quidem cum plausu populi egisse. Hoc enim dubitari nequit, quin Aeschines, cum
Creonti parte ageret, a populo non valde collaudatus sit. Itaque hoc statuendum esse censeo nomine protagoni Stae optimum quemque atque praestantissimum appellatum esse, qui certe plerumque prima sabulae partes Subiret, nomine de uter agonistae et tritagonistae significatos esse eos histrioneS, qui nondum ad summum artificitum progressi plerumque secundas et tertia fabulae Parte SuSciperent, inter spectatore vero interdum certum iudicium de secundis et tertiis partibu non fuisse, ita ut eandem personam alter deuteragonistae alter tritagonistae Signaret. Neque Vero est, cur putemus rotagonistam non interdum regum vel deorum persona subiisse. Quod factum esse a Luciano' affirmatur Aia ἐπὶ ἐν τῆς σκηνῆς δεγαμψινων ἔκοστος α - , πιέων ν αὐτὸς μαγαης ώσω in δὲ Πωλος ι Aoιστιδ' ιος dico, ιενοι, προ αελγέγνονται ubmσθοι τροφω-τες et altero Luciani loco h- καταβας ic των 3ιβατων γαμης - τωιε ὁ σπεριέρχεται, οὐκέτι γαμέ/ινων ὁ Α-έως ἰδὲ πιέων ὁ πινοικέως uia Πωλος χαρακλεους ΣΟ μὰ νηικόμενος. tenim veterum teStimoniis affirmatur Polum et Aristodemum prae Staretissimos fuisse histriones. Hoc tamen in personis inter histriones distribuendis reSpiciendum est protagonistae prima parteS deuteragonistae secundas, tritagoniStae tertias convenire. In quibus disponendi ratio non habebatur splendoris personae, Sed artificii atque virtutis histrionis, quibus ad ea parte Suscipiendas opus erat Ouod ita
ταπεινως, αν ἐκεiνος χο τι δωδνγια καὶ τὸ σκῆ τρον. Denique Richterus hanc legem in medium protulit poetas providiSSe, ut aut inter personas, quae cuique histrioni tribuebantur, Sententiarum conexus quodammodo intercederet, aut illae prorsu diver Sae S Sent. Quam Sententiam Richteri perversam esse puto, cum poetam nihil antiquius habere oporteret, quam ut personas ita inter histriones distribueret, ut non idem histrio complures
rei publio ger. Praec. c. 21. 3.
16쪽
spectatores animadvertiSSent unum eundemque hiStrionem complure parte agere, Se non
vera sed ficta videro cognovissent. Quod Richterus' in Antigonae fabula Tiresiae personam protagonistae tribuit, cum Antigona, cuius parte idem histrio egisset, per Tiresiae personam tamquam pS Sui ipsius ultrix videretur, nemo non intelleget, in quantum errorem vir doctus inciderit, id quod iam Lachmannus in recensione illius Richteriani libelli recte expoSuit.' Poetae igitur, quantum fieri potuit, cavendum erat, ne histriones in perSoni agendi cognoscerentur Imprimis autem ei in partibus distribuendis respiciendum erat, quae perSonae ad uniuSCuiuSque more S indolem, aetatem, Vocem,
Speciem, artificium quadrarent. Unde fiebat, ut mulierum partes plerumque uni eidemque histrioni darentur, cum, qui ad mulierum perSOna agenda natura CCommodatu esSet, item idoneus esse non posset ad heroe vel deos agendos. Ex ea re sane C. F. Hermanni sententia) fluxit deuteragonistam plerumque mulierum personaSSubiisse. De qua re vir doctu ita disputat Secunda autem partes, si simili modo certo alicui hominum generi tribuere oporteat, quod non Sola illa nec Solum tenuerit, tamen Sua natura ita comparatum uerit, ut Singularem histrionis indolem requireret, haud scio an pSa, quae modo poSui, exempla perSuadeant, Simili ratione, qua rege tertias, muliebrem Sexum Secunda parte habuiSSe, cuiu more cum omnino constet, Sophoclem multo maiore cura et diligentia ad singularis eius indoli effigiem expressisse, haud prosecto absonum fuerit, si huius potissimum inventi causa tertium ab illo actorem quasi medium inter duos Aeschyleo interpositum dixerimus. Quarum alteram opinionem, mulierum partes deuteragonistae, quantum fieri poSSet, data OSSe, Sagacem eSSe concedo, alteram Vero minus verisimilem esse equidem arbitror. Namque Sophocles imprimis a causa adductus esse mihi videtur, ut tertium actorem adiceret, quoniam pSe, tenuitate Voci impediebatur, quominu PerSona agenda SuSciperet. Tertio autem histrione publico dato poeta utebatur, ut in tragoedii Suis plures persona una in Scaena loquente induceret, chori carmina minueret, actione in Scaena celebriore atque aptiore ad alliciendos hominum
Quod denique Richterus commemerat unamquamque perSonam ab eodem histrione peractam esse, ei adstipulor. Etenim C. F. Hermanni ratio prorSu improbanda est, qui, ut exemplum asseram in Oedipi Colone sabula Thesei personam inter tres histriones distribuit. Sed hoc quidem addendum est haud raro personam, Si muta fieret, ab homine,
qui Vocatur Minos υίων κωφον SuSceptam SSe, Velut Aiaci mortui et TecmeSSae personam,
id quod iam in dissertatione mea explicaVi. Poetas igitur non certas quasdam lege in personis inter histriones distribuendis
Secuto eSS puto, Sed parvo hiStrionum numero Saepe coercito. fabulae sartes suo
17쪽
factum St, ut non Semper eodem modo parte distribuerentur, sed et pro iudicio eorum, qui sabulam agendam curarent et pro natura actorum distributiones fierent variae.
De distributione personarum in Aiace Sophocleo.
Iam in extrema parte disSertationis meae p. 44. Sequia demonstrare studui in Aiace Sophocleo non unam tantum distributionem personarum a Graecis esse factam, Sed pro artificio atque indole deuteragonistae et tritagonistae aut Richteri, aut C. F. Hermanni, aut Schoellii distributionem institutam SSe. Richterus' enim protagonistae Aiacis, Teucri deuteragonistae Ulixis, TecmeSSae, Menelai tritagonistae inervae, untii, Agamemnonis personas, C. F. Hermannu Sy)quem tederitus et Nauchius' sequuntur, protagonistae Aiacis, Teucri deuteragonistae Tecmessae, Ulixis tritagonistae inervae, Nuntii, Agamemnonis, Menelai partes dedit. Schoellius' autem protagonistae Aiacis, Teucri deuteragonistae TecmeSSae, Minervae, Agamemnonis tritagonistae Ulixis, untii, enelai partes attribuit. Sed haudquaquam negaverim interdum hanc quoque distributionem esse factam, ut protagonista Aiacis, Teucri deuteragonista TecmeSSae, Minervae, Menelai, Agamemnonis tritagonista Ulixis, untii parte agendas susciperet Richteri enim dispositione deuteragonistae mo VerSuS, tritagoniStae M v. Hermanni dispositione deuter- agonistae M v. tritagonista 266 V., Schoelli distributione deuteragonistae 35 v. tritagonistae 213 v. mea distributione deuteragoniStae I V. tritagoniStae non tu 15o'V, recitandi sunt. Unde liquet meam dispositionem tum inStitutam esse, cum deuter agonista histrio maioris ingenii atque artificii, tritagonista histrio ingenii atque usu exercitationisque partium agendarum minori S SSet. Quod quo clarius intellegatur, in Sequentibus distributionum, quae adhuc actae
Sunt tabula ante oculo Ponam. Ricliter. l. l. p. 4 et se tu. C. F. Hermann. me distributione personarum inter histriones in tragoediis Graecis arburgi, l840. η Piederit. Seenisello Analys des Sophokleisehen ramas Masmastigophoros. meraseld, 18b0.3 Nauch id Aiacis SchneideW Berlin 1865. β Schoeil Sophoelis Aiax. p. 118.
18쪽
s. F. Hermanni et Rioliter distributio.
secundum Richteri distributionem.