장음표시 사용
3쪽
COMMENTATIO EX SUPPLEMENTIS ANNALIUM PHILOLOGICORUM SEORSUM EXPRESSA.
4쪽
ΦPAGINARUM NUMERI SUNT SUPPLEMENTI UNDEVICESIMI ANNALIUΜ PHILOLOGICORUM
5쪽
I. Moris origo ist historia. Honos funeris publici in) originem ducit primam a studio veterum et recentiorum populorum communi quam dignissime colendi manos si memoriam hominis bene meriti. Quod studium apud Romanos, quorum religionis propriae pars maxima posita est in familiari cultu Larum Ρenatium Manium, genuisse usus moresque permultos et varios sive in curandis sive in offerendis et sepeliendis mortuis sivo in colendis iam sepultis notissimum est. Quatenus sedulitas et industria religiosa in his rebus iam antiquissimis temporibus progressa sit, optime illustratur eo quod leges primae sumptuariae vetant luxum nimium ipsis in funeribus manifestari. ) Familiae igitur cum roti-gionem tum divitias in funeribus prae se ferre gestiebant adeo ut rei publicae saluti inde viderotur damnum existere. Apparet in his
certaminibus merita et sumptus non semper exaequata esse. CiVe81) De funere Romanorum publico qui peculiari egerit libello novi neminem. Copiosissime adhuc rem tractavit Io. Κirchmannus in libris IV do funeribus Romanorum utor edit. IV. Francofurti 1672). Neque vero illo vir strenuus neque Marquar di ius in Vita Romanorum privata I p. 345 sqq.) qua opus est diligentia segregavit funus privatum et publicum. Libellum hancogallicum Audiborti sungrailles et sepultures de la Rome payenne' Paris 1885 ut inspicerem mihi non contigit. Μateria igitur admodum dispersa mihi erat colligenda; proinde veniam des, si
inveneris nonnulla me fugisse. - Occasione data moneo libellum de funeribus, qualem ex. gr. de praenominibus hisbemus, nullum exstare inter rudera illa litterarum Romanarum, quae ad nos pervenerunt. Nec videtur a multis uberius locus tractatus esse. Conicias L. AELIUM STILONEM in commentanda X. decem virorum tabula nonnulla adnotasse
de ritu funerum, cortum videtur VARRONEM in antiquitatum libris i. s. in rerum divinarum libris 11 13 de sacris collocandi efferendi sepeliendi PrRecepta pontificalia accurate composuisse, dilucidius fortasse et ut molius oculis occurrerent in libro II. do vita populi Romani res descripsisse. Varrone potissimum auctore potuit agere de funere IVBA in ovoloetnciv. Nullum autem de funere nodum de funere publico testimonium potest octrio revocari ad hos viros; occasioni si licemiae historicorum aut titulis debemus quicquid his in robus scimus et ex singulis secundum descriptiones Polybii Cassii Herodiani componondae sunt imaginea pomparum et conglutinanda historia et progressio moris splendidissimi.
. 2) Ct. Μ quarditi vit. priv. I p. 345. Doleo quod libellus scriptusuh Ε. Labat ut 'los fungrailles chog les Romians. L'Edit si les Iois sumptutares Paris 1878 mihi non praesto fuit
6쪽
ex samiliis nobilissimis si optimo meritis tenuitor elati sunt. ) Quodsi
civium bona de mortuo opinio metuebat ne propter pauperiem nimis vili apparatu efferretur sepelireturque, Res conferebant, quo PompRet monumentum magnificentiora redderentur.') Eiusmodi pocuniae collationem privatam fuisse consentaneum est. Quod una familia praeStare non poterat, complures conferebant.') Aere conlato' per Omnia saecula Romana funera sepulcra statuae clupei similes honores in homines aliquatenus bene meritos cumulati sunt. Ρecuniam haudita parvam exhibendo funeri sollemnii opus fuisse intelleges, cum pensitabis non modo libitinariis vespillonibus sed etiam cantoribus sitieinibus ludiis inde nummos debitos esse. Ρraeterea Summas 1 Sic Μ. Porcius Cato funus filii in praetura mortui tenuissimo ut
potuit - nam pauper erat - sumptu fecit' LiV. per. 48. 2) De funeribus aere conlato ductis temporis vetustioris haec apud scriptores tradita sunt. Valerium Poplicolam Amm. Marcell. XIV. 6. 11) narrat conlaticia stipe ' humatum esse, Livius autem II. 16
P. Valerius . . . moritur . . . copiis familiaribus adeo exiguis ut funeri
sumptus deesset: de publico est elatus 'in et Valerius Μaximus IV. 4. 1)brevibus verbis et Dionysius Halicarnassensis A. R. V. 48. 3) fuse dicunt funere publico elatum, Plutarchus Popl. 23 6-hημoc fi cs. p. 329 not. 4J
Mνηφαατο hmaocis ταφ'vai τι caelaa καl τεταpτηlaopiov Ocacetoc ἔ ri Tiμη cuvεichvεγκεv') ambas fabulas profert. Traditio de funere Valerii publico, quacum apud Plutarchum et Dionysium coniuncta est narratiuncula de sepulcro Valeriis prope Veliam intra pomerium dato videtur numeranda esse inter ficticias Valerii Antiatis, quem constat sive ex commentariis domesticis sive ex suo ingenio honorem gentis Valeriae auxisse cf. ex. gr. D. 17 p. 155 Ρet.). Similiter res se habot in funere
conlatis in capita' elatum, contra Dion ..Hal. A. R. VI. 96) longam promit fabulam, qua audimus prius plebem monitu tribunorum constituisse aes conferre ut splendidius funeraretur mortuus, deinde senatum ne ingratus videretur funus decrevisse publice faciendum. De P. Valerio cos. 460 a. Chr.) tradit Livius auctore ut videtur et ipso Valerio Antiate ΙΙΙ. 18. 11) in consulis domum plebes quadrantes ut lanere ampliore efferretur iactasse fertur . In Q. Fabio Μaximo teste Valerio Maximo V. 2. 33 magnum grati populi specimen enituit, nam cum V consulatibus salutariter rei publicae administratis decessisset, certatim Res contulit, quo maior et speciosior eius funeris pompa perduceretur' cf. auci. de viris illustr. 32). P. Cornelius P. f. Cn. n. Scipio Nasica Corculum cens. 595 169 obierat in tribunatu plebei admodum griatus ... nec erat in bonis funeris impensa. asses ergo contulit populus ac funus elocinit'.
Plin. N. H. 21. I) 10 confundit Plin. patrem et filium Serapionem . Vides
scriptores in fingendis maiorum honoribus funus publicum et collaticium non data opera seiunxisse.. Ceterum cf. p. 324. 3 Ex eodem studio nata sunt collegia laneraticia, hodiernis temporibus sodalicia militum ac similia. Sumptus autem familiares aere collaticio vel publico solvi omnino non alienum est a Romanis. Cf. Amm. Μarcell. XIV. 6. 11 subsidiis amicorum mariti inops cum liberis uxor alitur Roguli et dotatur ex aerario filia Scipionis'. Sen. ad Helv. XII. 5. Apul. Apol. I. 18 vita Bonosi Scr. Hist. Aug. II. 213) sumptu etiam publico nuptias celobrabis'. Disjij sd by OO le
7쪽
paene incrodibiles ornamentis et odoribus consumptas esse leges Sumptuariae et scriptores tostantur. )Funeris impensas re vera publice tum primum datae sunt, cum senatus auctoritate ex aerario solutae sunt. Quod quando primum factum sit Romae, nos non iam eruere possumus. Ut in aliis honoribus ita in hoc commontarii gentium domostici et scriptores gentilis honoris cupidi veritatem obscuraverunt nubilis quae nos fugare nequimus. Gentes aliquantum eminentes finxerunt historiam, qua maiorum alicui et posteris funus sepulcrumque publice idque intra pomerium datum esse narrabatur. Quaro antiquissimis exomplis huius honoris a scriptoribus historicis traditis fidom haberρ non licet. Nec neglegendum est nullo in virorum roi publicae liberae honoratorum elogio quae quidem nobis servata sint funeris publici fierimentionem, cum alii honores oum cura enumerentur. Quodsi p. 322 not. 2 recte iudicavimus, hoc tamen constat ante Valerium Antiatom
c. 100-50 a. Chr. n.) in honoribus civis bono moriti maximis habitum esse funus publicum. Hoc cum tempore concinit testimonium Ciceronis ) et quod circa annum 100 a. Chr. oppida Italiae morem urbanum imitantur, si verum est quod ex Suetonio Hieronymus tradit Lucilium poetam a. 103 Neapoli publice statum esse.') Crediderim
tamen hoc demum tempore rem increbruisse, cum cives tam bene
meriti quam Q. Fabius Maximus eos. V. 545 209) et P. Scipio Nasica
eos. II. 599l155) tradantur non funere publico sed aere conlato
funerati esso. Memoria igitur rerum nobis sorvata monet, ut credamus Cicoroni diconti' 'maiores nostri statuas multis decreverunt, sepulcra paucis' et concludamus quod de sepulcris idem valere de funeribus publicis. β)Ρraeter Valerium Ροplicolam patricium nobilissimum et Μenenium Agrippam arbitrum inter patres et plebem, quos honore1ὶ Friodlaonder S. G. III ' p. 113 sqq. Quousque reIigio occasione
funesta abuga sit maxime miramur cum legimus iam in XV tabulis cautum esse, ne unius hominis duo fierent funera. fab. X h. 5 Sch. Cic. delegg. U. 24. 60 Luebberi comment. Pontific. p. 73.2) or. Philipp. IX. 7. 16 quomque antea senatus auctoritatem suam in virorum sortium funeribus omamentisque ostenderit, placere eum Sulpicium Rufum quam amplissime supremo suo die efferri'. - Αnno 683 71 etiam Spartacus spectacula urbana imitatur, cf. Florus III. 20. 9 defunctorum quoque proelio ducum funera imperatoriis celebravit exsequiis captivosque circa rogum iussit armis depugnare'. 3 cf. p. 342 not. 4.4) or. Philipp. IX. 6. 14.5) Nego Polybii notissimam doscriptionom funeris et laudationis VI. 52-54 esse funeris publici. Quod Polybius dicit τ'c το 0 πολi-
πω si sacvεiv xdpiv To0 τυxciv ἐυ τη πατpibi Tric hir' opετη φnlanc', non rem publicam dominam facit funeris sed minus anxie aut generaliter loquitur, ut nos quoque his in rebus solemus. Funus quod Ρolybius describit privatum esse inde maxime cognoscitur quod laudatio habetur ab agnato cf. p. 338 not. 3. 21
8쪽
Fridoricus Volimer: funeris publici ornaverunt homines creduli ), commemorandus est
Τ. Siccius Dentatus legatus heros plebeius.') Hunc secundum plebeiam, quae hac quoque in re patricios aemulabatur, traditionem Dionysius Halicarnassensis ) narrat militos habuisse ταφηc brilaociacaEiov. Livius' rem fusius rosert. Siccio per insidias docemvirorum anno 307 447 in Sabinis occiso invidiae plena castra erant et Romam ferri protinus Siccium placebat, ni decomviri funus militare ei publica impensa facere maturassent. Sepultus ingonti militum maestitia' q)
p. 1099) nusquam accuratiora invenio neque apud Μarquarditum. Ρost pugnas facta sunt prope castra sepulcra πολυdvbpia Appian. b. c. II. 82. cf. Liv. XXVII. 2. Suet. Aug. 12. Cal. 3. Τac. ann. I. 62) et iusta ut nunc fit quam celerrime habita. Os resectum ut domum mitteretur ibiquo sepeliretur ne putes in omnibus civibus Romanis factum esse, quamquam
iam per XII tabulas licebat in mortibus bellicis et peregrinis ossa legere
quo post lanus fieret. Consentaneum est mortuos consules legatos tribunos plerumque Romam transportatos esse. Funera quidem P. Deciorum
Livius VIII. 10 et X. 30) in castris omni honore laudibusque meritis' fieri
facit idemque videtur sibi persuasisse de Ti. Sempronio Graccho mortuo a. 540 213 XXV. 17). De Drusi funere auctor haud spernendus consol. ad Liv. v. 169 sqq.) scribit ducem arsuris exercitus omnis in armis inter quae periit ponere certus erat: abstulit invitis corpus Venerabile frater'. Post pugnam autem Μutinensem Hirtius et Pansa publice Romae funerati sunt Fal. Μ . V. 2. 10), milites volgares a Nursinis tumulo publice exstructo conditi Suet. Aug. 12), Romae iisdem ut locaretur publice monumentum Cicero auctor fuit in senatu sor. Phil. XIV. 38 atque id ut ipse dicit tunc primum postulatum est ibid. 33). Senatus igitur consultum quod Appianus b. c. I. 43) anno 664 90 'Ρουτiλίου P. Rutili Lupicos.) Tos oblaaτoc καl πολλQv 6Hinv cm paviuu hetri ταφηv Φc 'Pila iv hvεx0gvτuiv sactum esse testatur quoque iussum erat Tobc letro0vhcκovτaccv τoic πολέμοic gv0απεμ θυ 04vvici 04πτεc0ai το0 lati Tobc λorirooc ἐκ τηc6 νεωc ὰποτμοπεc0ai τQv cτpατεi v videtur non diligenter observatum esse. - Quodsi occasio postulabat ut singuli funerarentur milites, impensae ex undecimo solli dabantur, 'in quem' testo Vogetio II. 20 tota legio particulam aliquam conferebat sepulturae scilicet causa, ut si quis ex contubernalibus defecisset, de illo undecimo sacco ad sepulturam ipsius promeretur eXpensa'. Atque ut castra viis foro tribunali urbem imitabantur, ita conicias funeris ritus ca8trenses ad urbanos formatos e8SQ. Fortasse praefecto castrorum Veget. II. 10) inter munera erat his rebus prospicere. EVenit tamen ut etiam militum in castris funeribus aliquis honor adderetur. Appianus b. c. II. 82 narrat Crassinio centurioni in pugna Pharsalica sortissimo ipsum Caesarem τΛφov ἐξαμετου Φουc To0 πολυαubpioυ dedisse. Et supra iam commemoravimus militibus Dec. Bruti in pugna Mutinensi caesis a Nursinis publice tumulum exstructum esse, cuius titulus testatus eos 'pro libortato occubuisse' Octaviani iram movit
Suet. Aug. 12). Similes honoros C. Hostilio et P. Egnatio tribunis legionis XV a Cilinensibus et Norensibus habitos osso voluit qui finxit titulos apud Gruterum p. DXLIV. 4. 5. cf. C. I. L. V. 1807. De Siccii autem
9쪽
Neque eodem loco quo funera publica civium Romanorum habenda.e sunt exsequiae eae, quas Valorius Μaximus') auctor est a sonatu rogibus Syphaci et Ρerseo locatas esse'), nam haec exempla redsunt ad liberalitatem et hospitalitatem a senatu populoque Romano in peregrinis semper probatam. Ex usu enim erat legatos populorum amicorum, si quid humani iis accidisset, publico cum diligentia coloro et mortuos efferre.') His cum rebus Syphacis et Ρersei funera publica coniungenda esse cum totum Vatorii Maximi caput demonstrat tum quod quaestoris facit mentionem, cuius in legatis honorandis fuisse officium constat. M)Certaq) igitur quaerontes funeris publici exempla urbana deserimur ad annum 711I43. Boc autem anno multi publice elati sunt. Mense Fobruario M. Tullius Cicero in senatu sententiam dixit 'placors Serv. Sulpicium Rufum quam amplissume supromo suo die efferri' ;
milites post pugnam bene decertatam Polybius II. 39. 2 et Τacitus sann.
ΙΙ. 22) in contione exercitus ab ipso imperatore testes sunt laudatos esse ita etiam in pugna occisos, eodem quo Graeci in clarissimis illis bellis utebantur more, publice laudationibus honorari. Quamquam vix pro dubio haberi potest quin eae laudationes in licentia imperatoria fuerint nequo a militibus superstitibus sint decretae. Certe titulus mutilus C. I. L. VI. 3617 cf. Flecheiseni ann. suppl. XVIII p. 462 not. 2 et Add. p. 528R , qui exhibet haec verbar us Τ. t ibertus) Numenius t
ΡedJucael latroni' contrarium. non valet comprobare. Atque laudatio illa funeris impensa locus sopulturae, quae basis Iliberritana C. I. L. II. 2079 commemorat Q. Cornelio Valeriano a numeris iis quibus praefuit honori data esse, meo quidem iudicio non in eadem ratione sunt collocanda qua municipiorum publica decreta. Puto hunc titulum spectare honores ta veteranis, qui forte fortuna emeritis stipendiis in eandem coloniam deducti sunt, privatim datos atque comparandos cum funeraticiorum collegiorum similibus decretis.1) V. 1. 1.2) Alia res est in funors Ptolomaei regis Μauri, quem imp. Gaius publice sepelivit ut cognatum et civem, cuius hereditatem appetebat. Sen.
3) Plutarchus Pulsa. 43 II. I p. 118 Wytt.), Val. Μ . V. 1.1, Mommsen, Rom. Forsch. I p. 346.4 Ceterum haec legatorum funera publica posteria temporibus vi
ἐκλέλεriocii το τηc barrtivnc Plut. I. l. 6) Sullae funus ab Appiano in. c. I. 1053 solo, Caesaris a nullo scriptore dicitur publicum. In Sullas funere iustitium testatur Gran. Licin. p. 44 Bonn., neque tamen do eo plane constat. Videtur enim non consul sod pro Fausto filio Appian. b. c. I. 106 p. 627. 24 Μ. optumustum Orator Philippus an Hortensius y laudationem habuisse. Μihi universa Appiani de Sullae funere narratio suspiciosa videtur. De Caesaris lanore vide p. 333 not. 1.
10쪽
Hirtius et Ρansa solum consules sed etiam ceteri qui ceciderunt, hi prope pugnae campum'), publice elati sunt. η)Indo hic honor obtinuit per saecula Romana et ut fit quo crebrior donabatur ) eo vilior habobatur. Cassius igitur Dio potuit funus publicum quasi domui Augustae parum honorificum habero;
bmaoesac ἐκ popac κω εiKOv v ἐτε p v τε Tiv v Ohibe Voc αξ ivi υεvεiμεv Tib.), 40uvaric08vui bε αυτηυ uVTucstuc arrit so9ευcεV. Videtur autom contemptus huius honoris profectus esse minus a crebritate quam a condicione angusta eorum quibus per licentiam Caesarum dabatur, nam ne primo quidem post Christum saeculo funera publica in urbe admodum multa ducta sunt. Nihilo minus mos soliomnis admodum diu fuit.') Funera enim
1) cf. p. 324 not. 5.2) Val. Μax. V. 2. 10 Casa. Dio 46. 38. 2 Veli. Pal. II. 62.3) Augustus sit Tiberius largiores fuerunt in hac re Cass. Dio 54.12. 2 57. 21. 3). Μ. Aurelius Antoninus multos pestilentia anni 920 166 oppressos publice extulit Iul. Capit. 13 .
M 58. 2. 1 cf. Tac. ann. V. 1 funus eius modicum'. 5ὶ Ρlin. ep. II. 1. 1 Post aliquot annos insigne .... RPectiaculum
Oxhibuit publicum funus Verginii'. Μemineris Domitianum funere tacito elatum esse Suet. 17).6) Siquis similes res tractaturus est, ei forsitan sit gratum in uniutabula composita videre exempla quotquot scio a scriptoribus expressis verbis dici funeria publica.651I103 C. Lucilius Neapoli 23 Hieron. ad ann. Αbr. 1914676 78 L. Cornelius Sulla Appian. bell. civ. I. 105. Gran. Licin. P. 44711l43 Sor. Sulpicius Rufus Cic. or. Ρhil. ΙΚΜ. Iuventius Cass. Dio 46. 51. 3Α. Hirtius C. Pansa Veli. Plat. ΙΙ. 62 Val. MAX. V. 2.10 CasS. Dio 46. 38. 2712 42 Attia Caesaris mater Cass. Dio 47. 17714l40 Sphaerus Caes. lib. Cass. Dio 48. 33. 1731 23 Marcellua Cass. Dio 53. 30. 5
742I12 Agrippa Cass. Dio 54. 28
775 21 Sulpicius Quirinus Tac. ann. VI. . 48776l22 complures Cass. Dio 57. 21. 3777 23 Lucilius Longus Tac. ann. IV. 15782 29 Livia cass. Dio 58. 2. 1 cf. ΤRc. ann. V. 1786l32 L. Calpurnius Piso Τac. ann. VI. 11 CusA. Dio 58. 19. 5787 34 Αolius Lamia Τac. 'ann. VI. 27791 37 imp. Tiberius Cass. Dio 58. 28. 5 59. 3 Suet. Tib. 76 Cal. 15792 38 Drusilla Cass. Dio 59. 11 Sen. ad Polyb 17. 4 Suet. Cal. 24794 40 Ptolemaeus rex Africae Sen. de tranqu. XI. 10808 54 imp. Claudius Tac. ann. XII. 69 XIII. 3 Suet. Ner. 9 Cuss. Dio 60. 35. 2820l66 Poppaea Τac. ann. XVI. 6 ' L. Vitellius imperatoris pater Suet. Vit. 3823 69 Flavius Sabinus Τau. hist. IV. 47 cf. tit. Bull. com. d. Roma XI. 1883 p. 224