Disputatio physica generales de sensibus interioribus positiones continens sub præsidio Caspari Pfaffradii respondebit Iohannes Brunonius Lolandus

7쪽

DISPUTATIO PHYSICA

GENERALES

DE SENSIBUS IN TE

TERIORIBVS POSITIONES

CONTINENS, Ad quam DEO Opt. . . bene iuuante

SUB PRAESIDIO

CAS PARI FAFFRADIIV V phali, io Calend Juli j in incidit erceleberrima Acad. I LIA

PIENTISSIMO ET O

MNIBUS VIRTUTIBUS ORNA-tissimo viro D GEORGIO CHRISTI ERNI, Ecclesiae DEI quae est apud Ostoistenses pastori,&terrae Lolandicae in Dania praeposito Seniori,Domino fautori semper ubiq; colendo,

9쪽

DE SENSIBUS INTERNIS.

Sensi exteriores praecedenti di Julatione sunt expositi internisequuntur.

I. Thesis. Ensus interiores sunt sensas, qui species in internis sensibus factas , ad se spirituum ductu perlutas cognoscunt, accipiunt. a. In omnibus animalibus tales quosdam sensus esse inde patet, quod res exterioribus sensibus com- praehensas, solertiori quodam actu animalia dignoscant, discernendo alias species oblatas ab aliis, id quod cxteriores sensus non ita faciunt. 3. Conspicuum praeterea est, memoriae vim in nullo enternorum sensuum constitui posse, cum in externis sensibus rebus sensibilibus amotis sensatio cesset, compraehcnsaq; species obiecti fluat,& evanescat. . Quare necesse est internam quandam vim sentiendi constituere,diuersam ab externornm sensuum vi, ad quam ea quae extrinsecus concipiuntur deserantur, quae figacitate sua cognoscat, discernat,4 conseruet, species rerum sensibus oblatarum. s. Hi sensus interni in cerebro sedem suam omnes obtinent,& instar puncti a sensibus exterioribus sicuti a peripheria, aut superficie per spiritus tanquam per radios, obiecta sua quae omnium sensuum sunt compraehensiones, sensaq;, accipiunt. 6. Sensus interior est, aut concipiens, aut etiam con

seruans.

misce enim actionibus animalia communiter omnia, sed

10쪽

sed ob persectionem diuersim non aeq; expeditis animalem suam sensationem perficiunt. 8. Cum conceptas rerum imagines custodiunt, naturaeq; impetum sequuntur, de veritatis inquisitione minus anguntur, grataq; persequuntur, ingrata fugiunt, nisi videant ludi alia,in ipsa gratorum fruitione. s. Sic aues dum capiuntur, tandem aliae id videntes escam vitant, mali illius memores, quod euenire aliis cer

nunt.

io. Illa etiam quae visu, audituq cognoscuntur, altius interioribus sensibus insunduntur,ob spirituum, quibus hi sensus utuntur,&specierum, quae concipiuntur, subtiliorem tenuitatem intima interiorum sensuum penetrantem, prosunctiusq; sese interiorum sensu uspiritibus insinuante. n. Horum etiam sensuum obiecta,lumen,& sonus longius seic profundunt, sine dissicultate, .medi subiectiq; malo,& incommodo,atq; ita per interiores sensuum spiritus dissunduntur,plenius cognoscuntur,&diutius haerent. ra. ubitiam vehementius interiorum sensuum piritus appetunt obiectassensuum species, eo facilius concipiunt,& fidelius retinent,nisi sint vehementiori motu turbati, ut in amantibus aliquando fieri videmus qui in mutuo amplexu,vix certo sese cognoscunt. 13. Reliqua omnia quo sensum interiorem,aut voluptate aliqua maiori afficiunt, aut offendunt dolore, co etiam fidelius, expeditiusq; sensius interiores munera sua in sensatione obeunt.

1 . Obseruandum hic etiam,quod quia ali subinde spi

ritus intereant, alij vero generentur, radice interimi nente eadem spiritali,cerebrum etiam ex alluvione nutrimenti continua, aliquando etiam ex morbis immutetur, species tandem debilitata obscurentur, perceptioq; tar

dior fiat,& eodem semper modo non sit affecta. Quae