Observationum medicinalium libri tres, quibus omnium morborum signa, et quae de his haberi possunt, praesagia, accuratissime pertractantur / Opusculum aureum ... nunc ... emaculatius ... luci datum; ex Musaeo Bernh. Rottendorff [With preface by Rotte

191쪽

i MEDic IN L. OB SER. ac velut inter sectus, i talis esse ei tametri-lantibus phaeris solet.Si abscessus fit, itemq; ulcus ijsdem prope notis hic depraehendi, quibus in iecinore potest. A, . si Proximum est de Atra bile dicere quem morbum miror tam si equens cum fit monnisi ab uno, item altero nostrorum hominum agitatum literis esse Sinistrum hypochondrium neque tumet, neque distenditur, opprimit uiue, nec unquam, nisi forte obscure, dolet, verum praecordia aestuant,

praecipue lino aut calidioribus epulis assumptis Si quidem hae non facile concoquuntur, sitque plurimus tum ructus, tumfluus Arteriae in praecord ij supra liue Vmbilicum vehementer moventur, ipsaq; Oritur ingens, crebiaque cordis palpitatio, quam animi subtiade excipit defecti, quo tempore pulius etiam protinus mutatur. Inter haec quibusdam incipit aliena esse mens, vanaque tristitia, ac metu concuti. Longus hic morbus cstsaepeq; victus errore

revertit.

Nunc de communibus viiij loquar,qu.ctum iecinoris scri occasione, ita lienis posse sunt. Incipiam ab Aurigine, quam Graeci ι ἐπιζον dicunt.Sub eo morbo bilis vel flava, vel atra in sumum corpus Uusa, suo id co lore inficit. Hic color maxime in oculo uta ρlbo, citrum tempora cernitur. Vbia fa-

192쪽

va bile morbus oritur,si capitis dolor de si

iis, venae itie sub lingua plenae tument, ingens corporis, maxime cum id movetur, segnicies, ac mentis hebetudo est aliquis etiam pruritus tota cute vagatur : ipsum tamen vix sudat corpus Semper autem quacunque de causa natus morbus cst, accedit membrorum laxitas:&, bi vehementius homo movetim , spirandi difficultas multo autem interposito terni' ore, totum corpus

cum pallore quodam inalbescit: febris aut

nulla aut admodum lenta inhaeret urina turbida, crassa,&croceaest: aluus, si qui

dem bilis intus cumulata morbi causam dedit, penitus biliosa est vero quae ad bilis folliculum pertinent itinera obstruuntur, deiectiones albicant, nulla amari humo cis in aluum illapsa parte: descenditq; paucum stercus, de subvii osum, idque paulatim, dccrebro ad desidendum progestu:tum tuo'que urina adeo rubra , cratioque est , ut prope nigrescat sensus etiam gravitatis aliquis, at nullus evidens tumor dextra praecordiorum parte percipitur. Porro id eiussilienis sequitur affectum, obscuriose priamum colore corpus inficit, dein sublivido&subnigro tum fere sinistro hypochou dri glavitas inest, iubdurum interdum tumor oristior est animus, atque alienis cogitationibus praepeditim corpus minua

193쪽

graue,quam in superiore vitio est deiectio atque urina, modo pronatiit a sese habent, modo subnigra sunt saepius tamen aluus comprimitur. Hoc genus ici eri superiore gravius est,&magis in vetustatem cadit. In eo ipso haemorrhoides fluere coepisse , bonum est. Nunquam lienis savum cherum fecit,iecur saepe nigrum, tametsi hic iste noaeque per omnia niger est, ut is qui propter assectum benem gignitur. Vnde cumque autem is esse in orbus coepit, periculum hydropis minatur, si urina prorsus alba , aut certe multum diluta diu fertur Idem hydrops ijs etiam insidiatur , quibus gravis aurigo,longaque fuit. Etenim paci niger quoque lapillus in bilis concrescit folliculo, quem casum nil quam fere non hydrops sequitur. Perniciosissimum est durum fieri

iecur, ut ex hoc prius duro natam aurigine fuisse. Ea enim res extra omnem opem humanae medelae est. Periculum etiam habet Orta inflatio, maximeque si ea curationibus

non solvitur. Tutum quoque non est nimiana vigiliam esse,itemque penitus amis sana cibi cupiditatem,aut linguam resoluta, sic ut vix formare aeger sermonem posti suum, metumque auget, delirium sit his inter- Venerit Grave etiam est post natam auriginem, febrem sequi, utique si dextra praecordia dura manserunt. Praeter hanc auriginis

194쪽

LiBER SECUN Dus. 73 speciem, quam veram esse perhibemus ac simplicem, alia atque alia est, quae simplex non est, quaeque multo rarius incidit. Siquidem bi iecur inflammatione tentatur, corpus interdum prae sanguinis incendio undique tori efacta bile suffunditur sub quo casu praeter dextri hypochondri gravitatem, tensionem dodolorem , vehemens

tardensque febris oritur accedit biliosarum urina,tum deiectio. caeteraque ligna se-uuntur , quae jecinori inflammato iungi uoloco demonstravimus, Aliud quoque riginis genus sit per febrium biliosarum dicationes, cum flavus humor vi naturae summum corpus extruditur, suumq; cu- imprimit colorem Subito haec aurigo na-citiis:&, si non alieno tempotest febrem absolvit. Tempestive eam seri Hippocrates scripsit, die septimo aut nono,aut unde in imo, avi decimo quarto, modo tam emolia praecordia sint: ante septimum febris dies oritur, periculum ostendit.

Grave in primis malum observatione 00 p uc dignum, aqua inter cutem est ' V

Graecsυδρω vocant. Tria eius numeran- Itur genera. Alpiimum quidem est cum toto ero spacio quod inter peritonaeum S intestilla vacuum est, multa aqua coit,unde totuna

bdomen distenditur. Graecii p .aellant. Secundum est, cum haec loca quae

dixi

195쪽

I, EDICINA L. OB set L.

dixi pthirimus intus natus onerat quod tium mμπωνια graece dicitur biovissimum genus aquae subter cutem est, quam Graeci λLGet λεγμο nominant Corpus molli tumore candescit,maximeque tibiae acpedes, cum alias tum vesperime dc post exercitationem, aut quum diu decliues hae par re tint. Is tumori premitur, fossulam

quae tarde ursus impletui,habet, impressi digiti vestigium: idemque lape tum ora adfia mora ad scrotum pervenit, quique vesperi ingens in pedibus erat, mane omne in pene molem deposuit. Venter ad contacta crassus est, nihilo tamen fere plus tumoris huic, quam caeteris partibus inest.

Corpus quidem aequabiliter molle ,

xum, ac pallidum est, idemque enerve, ac languidum minimis laboribus frangitur. Ipse trahitur acervatim spiritus,maximeque suinptis epulis, febris item lenta continenter afficit pulsus undosus est, parvus, creber,& inaequalis . deiectio cruda de non saepe subcruenta est urinae albae, tenues,aquosae. Hoc genus hydropis fere diuturnas febres excipit, vitiosumq; ventriculi habitum,&nimium compressos nimiumue fluentes tum menses,tum aem0t rhoides ad

haec spiritus longam dissicultatem , 5 imo dicam vigiliam. Idem pueris saepius quimadultis insidiatur,solaq; magnitudine api

196쪽

i is R SECUNDUS, tu ito a disteri cach exta, quod in illo plus, in lac minus tumoris inst. Fere autem si uti qui sic laborant , modo rectius sese modopeius eodem etiam die habeat Morbo autem incipiet si aluus sponte profluit, principium secundae valetudinis facit. Proximum est notas, quibus scites de ACA 3. praebendatur, proponere Venter totumq; abdomen cum quodam gravitatis sensu in tumescit, quum impellitur, scinum collectae permotaeque intus aquae praebet, quam iis ab utre non omnino a thrae pleno reddi i tur. Hic humor totus modo intra spacium

abdominis includitur,mo id pars eius ali qua in scrotum,&ins cumbra in pedes delabitur maximeque post corporis exer- citationem Saepe etiam C ad pectoris pe-

netrat spacium,&ii tiral sum etiam teria, Vtique cum iam magnus morbus, vetus esse coepit. Vbi premitur tumor, spiritus sati dissicilis: Fere autem semper vehemens ad- estssitis: pulsus parvus, frequens, subdurus, atque tensus est, urina perpauca meitur,ea que ferὰ crassa&rubicunda est, utique si abite cinore ortum primo malum fuit totum autem corpus dempto ventre, extenuatur, ac vel utili litescit. subinde etiam febricula corrupta intus aqua nascitur. Hic iste hydrops fere duros veteres'; mesenter ij jeci- noris,lienis, vel uteri excipitium Orchileq,

197쪽

i s Minici NAL. OBsER ardentissimas febres, ex viscerum noxa contractam, diuq; immoratam auriginem. Idem infrequentior pueris est, quam adultioribus. Fereque eos etiam adoritur, liripi opter viscerum ruptam vel exesam vena, crebro sanguinem vel vomitu,vel aluo red

dunt.

Superest modo novissimum hydropis genus quod a flatibus oritur, ob id ιμ-

τυμπαν ' νία Graecis appellatur. Venter,etsi minusquam in Ascite habeat molis,ita tamen tenditur veli ementer, ut digito percussus tamquam tympanum sonet idem parum fluctuat, sed leve inurmur: ac luendam ebui

rugitum exhibet frequens ruistus esiderium est, eoque aedito levari aliquantulum homo videtur: pedes non usqueadeo ut in caeteris generibus tument: reliquum corpus extenuatur Saepe hoc malum ventriculi&coli inflationibus, itemque longis febribus successit, illud recte ab Hippocrate animadversum video quibus tortiones, S circa umbiliciam,circaque lumbos dolores sunt,

qui neque medicamentis, neque ullo alio modo solvuntur,ijs in hoc ipsum genus sicci hydropi ista consuesse firmari . scites atque Tympanias sic a Leucophlegmatia

differunt. In hac totum corpus laxa moles qualiter crescit, venterque nihilo plus huius, quam caeterae partes habent. At in illis

198쪽

Liar secvNDYs. 7 jacioribus, solus venter attollitur,estque ahquis pedibus tumor, sed reliquum coi pus emacrescit. Pulsus sub Leucophlegmatia undosus est,tra ollis,&latior. In Ascite parvus creber,subduru ac tensus. In Tympania longior,celetior,creber, non imbecillus,subdurus,ac tensus. Illa ferὰ omni hydropi conamunia sunt. Vbi his non dii quidem est, sed ut fiat metuitur solitas naturae vacuationes praeter modum complessas esse, potissimum haemorrhoides atque mense, aut contra aliquid ex his ipsis aeqtio plus. vel diutius ferri ad haec vel durum in iecinore atque liene tumorem , vel auriginem

intestinor in uel aevitate inveterascere, neque idoneis tolli remedij potuisse praeterea diu malos succos , malumve corporis

habitum suis e illud Graeci hoc

καχεξιαν dicunt. Sed Minter haec vel ti sticulos interdum intumescere appetentiam-ue modo ingentem, modo nullam esse. Vbi verona orbus invasit, inferiora corporis aventre ad pedes usque tumorem exhibere, spirandique esse dissicultatem , colore ni hominis vitiari ex virore sicilicet albicanter adhae cibi incidere fastidium .ilemq; sitim, ac siccam tussim, ametsi prior illa ir agis pcculiaris sita sciti,& tussis arida Tympaniae. Eque communia sunt semper in hoc imoibo iecur astici, tumoris nimiam abun- dan-

199쪽

dantiam esse, ob quam ne ulcera i iidem corpore facile senescunt Hydrops ,pe per se incipit , saepe alteri vetusto morbo, potissimum quartanae,supervenit Fere autenaeum aqua repletum iri timor est cui sanguis ubertim supra infraue erupit itemque febris accessit ex quo casu vix quisquam evadit. Tutius laborant hi, quibus magni

modo sunt tumores, modbrursus occulu-tur. Velum decipite saepe res aegrotos, penitusque facit , ut cuiationes negligant naedicorum, ac pereant , fiducia secundae valetudinis falsi. Securior essetur hydrops, qui lienis quam is qui iecinoris secutus tu morena est. Securissimus, qui nullo antecedente morbo coepit: utique si firma viscera sunt ii spiritiis facile tia hi tur: si nulla aut tussis, aut sitis, aut linguae ariditas est, praecipue a somno, quo tepore incidere illa maxime solent: ad haec si nullum cibi fastidiu, eoque sumpto, nulla homini molestia est: si venter mollis est vel extenuatur: si is ipse

accepto medicamento, movetur aut siexcie mentum fundit: molle ac figuratum si urina mutatione potionum, aut epotis ille d camentis,ipsa protinus demutatur: si homo expers doloris,& caloris, Dias cudinis est, moibumque facile sustinet. Qui omnia haec habet,is tuto laborat. Bonum autem est, timores in extremis tantum partibus

200쪽

Lr B R SE SUN V s. 7si se optimum est nusquam esse Cita quoque aluus quae levat morbum,utilis est quae gravat, si tortus inutilis, atq; perniciosa est.

λ vero summum periculum signiscatur, si

is morbus calidum siccumqtie corpus, ac sit mile jecin occupat: si ex acuto morbo Uz- pit si cluium ieci notis aut lienis secutus tu inorem est, sic enim nunquam , aut certe vix unquam sanescit. Metus autem augetur, ubi in eodem morbo sicca tussis oritur, aut fluxio sanguinis , alteriusve qui hominem non levat humoris , maxime si spiritus mahet dissicilis, de ipsa vertitur in tormina derectio. Tum enim aegrum proximus sere tertius dies tollit. Tutum quoq; non est co-haitiales affectiones accedere , male olere spiritum,itemue sputum, aut sudorem, aut universum deniq; corpus: adhaec ubi febris quoq; accessit, urinam modicam atque turbatam esse, aut, ubi aqua iam medium corpus impleuit, sanguine sursu in deorsum de aliqua parte prorupisse Praeterea sublatum ita orbum, saepius, o brevibus intervallia reuertisse , multoque magis idoneis agitatum remedijs remittere non potuis e , stabilem l &in concussum corpori inhaerescere. Ad extrema ventum est, ubi sub infirmis

viribus incipit profluere aluus, simulque ingens si irandi dissicultas urget: ubi prava vlcera grandiaque in ore,gingivis,tib ijs, aut