Observationum medicinalium libri tres, quibus omnium morborum signa, et quae de his haberi possunt, praesagia, accuratissime pertractantur / Opusculum aureum ... nunc ... emaculatius ... luci datum; ex Musaeo Bernh. Rottendorff [With preface by Rotte

231쪽

aIO MEDI cINAL Ossin lapsurum totum corpus fit impotens, e greque mobiles, maxime inferioribus eius partibus , sicut dissicilis admodum hoc no mine omnis incessiis sit nonnunquam ei

ter inflatur. speciem hydropisi qui sub

inde tamen sequitur praebet. uri in Vierus quoque certis de causiis inflatur fiatio, id quod durasse nonnullis per omnem vi tam obseruatum est. Venter imus ingentei tumorem habet, tenditur,4 dolor evr getur hic dolor ad septum squh transuer ium, d ad stomachum peruenit. Idem a tera etiam utrinque perstringit, saepeque a terum inguen, interdum utrunque ad haec umbilicum, Lambos, pectinem ipsum qui ubinde astici per consensum caput. Uraro flatum manifesto elidi per natura af eminarum contingit, itemque m intus, strepitusque, ubi corpus sedi rotaudiri similes omnino his sonis, ititorminibus solent. Ipse autem Ventcta, o

perculsus , tanquam tympani sonum aedit, utique si capax teri pactum satus implevere. Quod si is ipse rarioribus substantiae meatibus inhaerescit, dolores mouet longe atrocissimos, Maegrius remedijs oblitur. Solet hic morbus puerperas magna ex parte tentare, non sine magno periculi meti . V b, h=-. Est etiam aliquis, ter hydrops ora eius capacitate is quarum plena Venter octatur,

232쪽

agnamque grauitatem conversus in i Quam partem sonum fluctuantis intus umoris exhibet Eum humorem quibus in ex utero singulis mensibus, nullo vitae commodo esse expurgatum, doctorum ominum constat anima liter sione. Sequitur modo id te civilium, quod ου. Graeci μύλη, id est,mola, appellatur, quod- ue nulli accidere foeminae sine viri consue-

ud me potest informis in utero consistit

aro, cute, vel membranis circundata,ve 'ciasque intus multas habet .sime viseeribus i amen, si intestinis, atque ossibus. Ea caro, assumpto per venas suas alimento in dies rescendo , uterum omnem ingenti mole implet, ut vel octinaestris etiam subes se paretus existimetur. xc vero moles non saepe

η per omnem vitam intus tutona n etiam quarto anno, aut quint trisque omnibus tertio quarr l. vi I amense,spemque praegnation ...n also

a conceptam ludit Siquid ut si hoc vitio, i menstrua retinentur,mam ima intumescunt, ' viget cibi fastidium, facies decolor est, ven- terque in dies magis ac magis grandescit. Verum ut his notis impraegnationi consentit sic rursus ab ea distat, quod durior hic est tumor,&quod nullo id quod intus est motu proprio cieatur, sed stabile inhaeressecat, grauitate fixum sua, neque unquam nisi

233쪽

ubi vel prena itur, vel vul et Ioenaina inlatus conuertit, moueatur.Tun enim, non .

foetus leni blandoque impulsu, sed impetquodam, in quam partem corpus inclin prouoluitur. Quin etiam subinde informi haec caro, aut multus sanguis cum humori bus intus cumulatis, nec raro etiam flatus excluditur. Quibusdam quales inter pariendum esse solent dolores atque pressiones, ab eo, quem dixi, flatu oriuntur. Omnibus autem inter haec corpus extenuatur incessus

fit dissicilis, sic ut propendere pondus aliquod ex utero videatur tandem vero, cum

jecur quoque via iam astici coeperit, ipse sequitur hydrops Mola omnis, nisi inter initia curatur, aegerrime tolli potest. Quum menses sine certis imp : aegnationis notis retinentur, simulque venter sine hydrope intumescit scire licet aliquid in utero, quod praeter natiuam sit, inest b, irritum videlicet conceptum, vel molam, vel flatum. Rieria Vterus etiam se trie sua sede potest,.isque i mod bascendete mollis descendere,vel PrO-0cς -- in alterutrum latus inc 'nare. Ascensio adeo in quibusdam vehemens est, ut ad ventriculum etiam, terus velut globus aliquis efferatur, eumque graviter premat indeque manu de pelli suum

in locum possit. Vbi id vitium incidit,sce min: praecordij dolet, spirandi urgetur

234쪽

icultate 5 animi defectione, idque illis penitusque incolumi mente. Vbi au- descendere incipit uterus mulier, si re- est , grauem in pudendum molem sentit cumbere quae digito etiam explorari, tan- ue, quoniam pudendo occurrit, potest: supiria est, vel aluum dejicicit, rectum Vreri intestinum sentit si prona dissiculterie it Idem moibus longe gravior redditur, una euersus uterus quod tamen ratius incidit foras prouoluitur. Quo tempore in- lens dolor pectinem fatigat,oriturque sub- de neruorum distentio atque tremor eri fundum magnitudine ovi anserini aut truthiocameli foris prominet admisso digilo obvius. Is sit sic diu persistit, vix ullum au- lilium periculo foeminam subtrahit. Iam ero sit conuulsus uterus in inguen,dextrum

et sinistrum contorquetur, c sustolum mali meque femur torporem atque frigus ha- et inguen, desinterdum coxendi graui dolore conflictantur. Is dolor vehementius increscens, nervornm infert distentionem, tu quendam ut vocant uteri furorem. Haud leue vitium est ab ter factas ,. ἰὴἰ strangulatus, qui Graecis πνίξ εγωκῆ Oca' frangulatur. Eo incipiente nausea multa fit, fereque

ine vomitti sequitur cibi fastidium, iam ventris quodam rugitu, tametsi hic iste non semper comitatur post haec incipit esse disse

235쪽

1i MEDICINAL OB SER. scilis spiritus, creber, ac brevisse idem it post paulum ita aristatur, ut veluti vincupraestrictae fauces videantur, magno et praefocationis inter quae leuiter animadficit, ex qua tamen re vix pulsus imminudatur. Tandem vero incipit assici caput ment sedes,quae tum iracundia, tum metu similbusque pas ionibus turbatur Saepius auter altus incidit quasi sepor, sub quo obmutecit oriri ina, totaque pallescens atque ocli 4 istis corruit, ac veluti attonita ra' ottasque expers, sic ut coitrita aio deatur prostrata Spiritus huit ua , rasus, obscurus est, adeo sse ullus credatur pariterquipi prope concidit pulsus, tametsi etiani i ibi leuius malum est interdum constet cum remittit accessio, uterus paulatim a fixatur, tumoris quippiam enaittit, tu talobmurmurant intestina oculi aperiuntur: malae rubescunt protinusque mens, sensus. ac motus foeminae redeunt sic ut eorumlqitae inciderunt , pene omnium suppetat memoria Differt hoc Ebud vitium a morbco Ditiali , quoniam neque oculi vertuntur, neque spuma ex ore mouetur, neque sdmodum nerui distenduntur. Strangulatus caussa uteri genitus, multis crebro re- Uertens perpetuus est aliis protinus inlapsa est accessione, aut paucis postea ho-

236쪽

Ling SECUNDVS. 2lsioris lethalis quo tempore haec fere comi- antur. Diui minoiatii accessiori fit summe

picitus disti cilis, pulsus a re creber ordi-lnis expers, tametsi sua terdum totus etiam aboletur perit insuper sensu si motus: suma iam corpus frigido sudore imbuitur: post quae syncope incumbit, hors Minus graue vitium est, in quo haec quae proposuimus insunt omnia, solo illaeso spiritu. Eis ut sus minus graues, in quo sensus etiam, motioque, non tantum spiratio integritatem habet, caetera assunt. Morbus hic quibusdam interuallis quasi circuitibus ut co-naitialis mouetur, inciditque magis hyeme atque autumno, maxime calidis atque humidis puellis, ac viduis etiam quae praeter morem consuetudine viri diu caruere: itemque his etiam foeminis, quibus sterili-

tuem medicamenta , non aetas, conclita

uerunt.

Proximum nunc est ad eas obseruationes hi i rημ quae de menstruis haberi possunt, transire. Ergo ubi haec opportune justo modo , caequalis, bonique coloris singulis tempori-lbus, iisde m prope me nisi iam diebus fetuntur, optima, ac pro natura esse putandum est. misce autem erumpentibus horrores rncidunt,&lassitudines,&capitis grauitates, colli dolores At vero periculningrauissimorum affetunt morborum , quae

237쪽

que enim illud ab Hippocrate dictum ra

tione caret: virisque his, quarum menstric

uri bis in Q bo sistri Vbi praeter modum praeteid , , quo aet)xζm retinentur , totum corpus grati doletque caput cum grauitat praelcipue anteriore partem hic dolor ad cerui ces etiam peruenit, ad scapulas, ad lumbos ad fundamenta oculorum. Saepe celnima, ac si concepisset, inhorrescit, faenis, hi me nauseat, ac cibum fastidit nec raico etiam febricula urgetur ipsa tota tristis, i&m quieta est, subindeque viri consuetudi-lnem concupiscit urina crassa est, turbida, rubicundi interdum nigricans. Longa menstruorum retentio, gravissimarum so-lmes aegritudinum est: ut furoris, melancho-lliae, morbi comitialis , resolutionis neruo rum caliginis oculorum, tussis, dissicilis spi irationis, praefocationis, duri viscerum tu imoris, hydropis, podagrae, tremoris cordis, syncope,&hu; ismodi .Quae foemina lacha ibet, si neque peperit nuper, neque grauida est, ea a menstruis defecta est: tum vero necesse est, si ea diu sic manet, acerbissimos in capite dolores fieri, vel morbo aliam quampiam partem infestari. Quod si inter haec languis e naribus fertur, res omnis in tuto est Quae foemina non peperit, grauius citius

238쪽

VNDVS. 2i Titiis retentione in Dotat menstruorum,quam

a Quae peperit: in hac enim venae magis ad ianc fluxionem patent, in illa miratri. Eque horrendum est nimium menstrua Menstruo uere coepisse, ex quo totum sit infirmum 'si Mia orpus, eiusque color vitiatur 'abascit cu- , , iditas, atque concocti, crebri oriuntur

ebriles ardotes novissime pedes molli tu-hiore inflantur, indeque reliquum corpus, quo ipsa gignitur inter cutem aqua. Hoc enus fluxionis, si ob partum grandiorem

iacidit, sere tutum esse , ac suapte cessare sponte solet. Cum abortum sequitur, exani-lmare etiam foeminam , dc praeceps afferre .lexitium potes . Si rupta aut patefacta intus grandior vena est, cruor profuse essivit. Si minor vena fuit,paulatim is ipse nec multus 71ertur. Vbi autem erosio vena massicit, non solum paulatim sanguis manat, Verum etiam cum sensu doloris. Menstrua humidio- tribus foeminis diutius durant, citoque hae, in nisi illa profluunt, intumescunt. Huie suor is quodammodo assini vi plo, rati ideatur, quem Latini muliebrem, Graeci ζουν rubru.

νωκεῖον dicunt. In eo tamen non purus:rtur sanguis, sed quid corruptum, idque iacta due, nullo ite certo vel ordine, vel circui tu Quod pro manat alias liquidum est cre-imori simile, alias citrinum, aut pallidum, donaque acre, atque mordax , cui modo

239쪽

autem vitio commune est loco humoribus madescere, foeminam decolorem fieri ,eam

que neque appetere cibum, neque eius fru chum sentire, oculosque ubi suo in uete rauit habere praetumidos, ac difficultet

spirare. Vteri fluor non solum aetate maturas, veruto etiam virgunculas assici juniore; quas est foedas tristis pallor facit. Ultimo hoc loco ea jam proponenda animadii ei sio est, quae de ab ortu, atque incommodo haberi partu potest. Sed prius quaedam de conceptione dicere non alienum vi lIm Vagna-Primum itaque scire licet, non concipere litonuim foeminam posse , cui nimium frigidus ac lpς ς' derisus est,terus, in quo nimirum viri semen extinguitur, nec etiam, cui is ipse praesiccus atq; calens est: nam semen deficientel utrimento, corrumpitur. Nec cui praeter naturam crassae os teri ab omento compri frnitur , nec cui nimis tenue corpus atque lmacium est. Si finitis menstruis os uteri non siccatur, sed humectu mi anet, signum est, lconceptionem fieri nondum potuisse. Quilfoemina concepisse se rata non concepit, dolper multos fallitur menses, menstruis jam ltum cessantibus , simulque ventre augessecente i caput dolet despraecordia neque la c, nisi modicum, id a quos tura habet.

Verum P concepit . ea his doloribus id nisi l

240쪽

nisi si familiares sunt caret, lac non

improbum habet Foecunda mulier sanitate utitur firmiore, at citius est anus : sterilis autem diutius juventae decorum seruat, at non firmae valetudinis est. Concepisse au Impraena tem foeminam hinc scire licet, cum ea simul ton noracum viro aut paulis post magna voluptate semen emittit, idque intus cum eo quod viri est, retinet, sic ut muliebres minime madescant loci. Tum horrore mulier eo ipso asticitur die ac veluti quadam titillatione contrahi uterum sentit cuius deinde os ita clauditur, ut ne specilli summam admittat aciem : idemque intei posito tempore, interius retrahitur, ut vix explorari digito obstetricis possit. Inter haec menstrua compressa sunt, nisi si primis aut nouissimis mensibus, non ex pio quidem tero, sed ex iis quae ad ceruicem' ius pertinent, venis, itin virginibus fies sanguis nullo foetus in

commodo feratur. Post haec mammae grandescunt, latera, hambique exporriguntur, ac venter totus sine ullo molesti ponderis sensu intumescit ut hoc quoque discrimine, tum a mola, tum ab ter hydrope verus differre conceptus possit Per haec tempora fi ons interdum maculis foedatur, vel citrinis, vel liuidis, ipse que oculorum ambitus aspectu languido aqueum liuorem. ςxhibet rina citrea est aut sublivida,