Tractatus physicomedicus, de opio, à CL. viro, Johanne Hartmanno, medic. ... publicè praelectus Marpurgi anno 1615. Nunc verò primùm in lucem editus à JohanneGeorgio Pelshofero, medic. ..

61쪽

vel Sevum admistum facile deprehenditur. Diveris enim substantiae linter se pugnant, & vitium illico pro

dunt

IT. An inium in Euro pam exportatum fit legitismum P tDubitamus. Dioscoridi optimum l

opium est densum, grave, amarum liomnifero odore, in aqua facile solubile, laeve, album, non gummo- lsum, aut granis simile, quodq; intercolandum non instar cerae coeat, &soli expositum liquescat, accensiumq; flammam non atram emittat, extinctum vero retineat odoris pristini via res. Has itaque notas licet in opio nobis usitato desideremus plaerasque: facile enim fieri posse concedimus, ut curiose legentium & conficientiu hunc liquorem manus tapius vel etiam invite aberrare,vel studiose eun- i

dem l

62쪽

DE OPII ADuLTERATIONE. 43dem depravare possitiati quia tamen separationem chymicania , utpote . bonum & homogeneum a. malo &heterogeneo dirimentem, imprimis

adhibemus, hon tam fastidi inus optiqualemcunque confectionem,quam nihilominus crudo usui ossicereine.

amque si spectam esse debere merito monemuS. Quod ex Cambala Indiar hoc seculo assertur, omnium es is optimum, eXperientia didici mus: &quamvis nec illud plane sincerum sit, meconium lis quod est Dioscoridi ia νε ρον Gόetis, procul dubio admixtum habeat '. a caeteri S tamen impost uris immune videtur es e. Quic quid tamen in eo laudabile est,&ad terellam Laudant necessarium, re

lictis quisquiliis, Mad agendum inidonea materia separata, in speciem veri & praestantissimi anodyni quam maxime iransit. D THEΟ-

63쪽

THEOR. V.

THEO REMA V. x Fundamentum totius λ&tura rerum , quantumv

manior Philosephia haut in

tibus, hed in solis ecierum

ad n oudum unice habilibur,

ra temere

deseruisse videatur, Iumr

faciunt, Opium esse cali.

Consectarium.

Opium itaque in sea principia so.

paratum actionum suarum momenta manifestat, ut proxime costet, nec

64쪽

Calore, nec frigore, nec humiditate, nec siccitate, nec tenuitate, nec craG

sitie i sthax peragi. Si quid tamen de integro Opio pronunciandum est, illud fit idorum censui haut accen-

sendum es testatuimus.

ExegesIS.

Gladiatorio prorsus animo olim in scholis Medicorum decertatum est pro Opii frigiditate, nec patrocinio recentiorum cameru ni ea, qua ia Dioscoride tib. - . cap. 19. & Galeno passim, nominatim vero C de NE . mcd. c. item ὀδ. de comp. me L .a. in eandem sententiam proposita fuerunt. Enimvero, vim Opii stupefactivam non aliunde prosicisti, arbitrati sunt ad unum Omncs, quam a trigore, cujus nempe sit stupefacere. At vero compositionis virtute, quarumlibet rerum internas proprietates occultante, per ἀνάλυσπ artificio iam rena ota, leprehensum est,potius D i in qua

65쪽

an quadam particula ipsis, cruda hanc solam stupefaciendi potestatem latCre. Quod igitur partisvinius est,toti haut bene asscribitur. Utrum vero illa particula stupefactiva frigida sit, Philosophia sanior determinare nequit. Nec enim actionum fontes in rebus naturalibus ex qualitatu mensaris ponderat, sed easdem ex ipsis principiis hypostaticis, propriis seminibus stetis,derivat. bE si itaque me rito in his quoque nobis acquiescendum ellat: progrediendum tamen - esse censemus,&ex vulgari Philosophia ventilandum, optum nempe injuste inter frigida connumeratum

AE Universa quidem antiquitas Opium esse frigidum statuit. Cati fam diximus antea, quia assumtum

66쪽

stuporem corpori conciliet, quae frigidorum nempe natura sit. Enina 4 vero non iniquam censu nina subiremus, si temere a priscorum tot seculis approbata sententia discessionem faceremus. Quia tamen non tanquam mercenarii, sed veritatis inve Rigandae ac assequendae gratia, descedimus ad . naturae investigationernu,

pervestigationis igitur huj9 sipiritum,

qui libertatem concomitatur, potius retineamus. Providendum itaque fuerit , ne, quemadmodum recentiorum placita tanquam JOVis cerebrum exosculanda haut arbitramur, ita veterum opinionum reliquias fo-Veamus, ut antiquatos errores, nimis pertinaciter eos defendendo, novis in suasis obruere velle videamur. Matthiolus, in comm.suis in Dis se ciccap. 63.lib. .. Opio calidissimas inesse

qualitates fateri cogitur. Cum etenim ex sapore& effectu rerum temperamenta &'qualitates cognoscen-

67쪽

dae sint , Opium vero amarum &gUssu aere sit: quidni igitur Matthiolo ex caloris effectu isthaec concludenda fingent λ Marcellus Donatu S, lib. p. fisi med. admir. cap. II: papavera lΟ-cis & coelo diversis enascemia distinguit: itaque etiam optum non unius modi esse posse contendit. Opium enim papaveris altiori loco & sub calidiore prognati coelo parteS multiplicesi calidas obtinere ait , secus, si illud in humiliori situ coeloq; frigidiore prognatum fuerit. Quin imo papaver uigrum Digidius albo a Dio scoride, Galeno, & subtili sis. Dictatore Scaligero habitum est. Verum enimvero haec omnia minus Catisfaci-

lint instituto hostro. Amarities e- etaim &acrimonia nec semper nec u

bique in calido con sistit. Sapores enim non sunt in Elementorum principiis, sed a formis dantur,& a formis constituuntur; ab essicientibus vero Propagantur. Deinde diversitates

loci

68쪽

DE Opi I QUALITATI Bus. 4'Ioci coelorumq; parum concludunt. AEquivalens enim coeli robur est iniretis terrae visceribuS ad metallum , quam in Europa & India ad papaver: quandoquidem nec ullo temporis aevo, nec spatii fatisicit longinquitate. A terra tollatur reflexio radiorum et neque enim hinc neganda est virium accidentalis variatioI sed immaterialis illa vis, qua dantur formae rebus, nullirilistantiarum situ defatigatur. Opium denique ex alterutro concretum papavere vi su a stupefa- stiva carere nequit, quae quamvis intensioc in alio, in alio remissior sit, nigrum tamen aeque hosce gradus admittere potest, ut nihilominus quoddam album reperiatur, quod vinarcotica majori praeditum sit, idque non nisi per abundantiam ρis, vel seminii proprii , vel mistionis ration G, in eo stabulantis.

Sed, missis istis admodum labilibus D 4 nec

69쪽

nec firmiter concludentibus argU- mentis, aliunde subsidia in fallibiliaq ration u in in o m en ta accersen da su n i, quibus citra εγχῆ ν Chymicam monstremus, Opium esse calidum. JQuaeritur itaque I. unde sudor extet,

quem nini eopiosum Opium justi hantitate sum tum provocat Dia-phoretica cane calida sunt'& tenui uni

Martium, non frigida s. 'GaI. s. pc meae fac. cap. I . Nec enim sudor naturalis nisi a calore proficisci unquam potest. Quod si vero dixeris, sudorem assumto opto ideo erumpereo, quia Opium frigiditate sua somnunt couciliat, unde calore intro revocato concoctionem juvari, proindeque ea rite perfecta sudorem sita bsequi necesse est, si, in q u am,i ta d ixeris, m al e concludendo nihil dixeris. Nec enimo pium sua frigidi tale so in nia m in d ti-cit, nec, quia bmnum 4nducit, sudorem movet. Soporifera enim non

esse frigida, sed humida, ostendit Ga

lenus,

70쪽

. DE OPII QUALITATIBus. II1enUs cap. N. lib. I. d Impe. causi Praeterea si si,mnus a frigidis, cur crocus,

lupulus,vinum,aliaq; calida somnum conciliant ρ Deinde an non etiam Opium in vigilantibus stidorem protruditi Cur denique non semper in somno sudamus y siquidem calor noster semper intro revocatur. Fortassis

non semper debito modo perficitur concoctio' mo sane. Sed & divinus Senex M. aph. ML statuit, eX pluri, mo cibo per Emnum copiosos fieri sudores. Copiosa enim materia ex concoctione copiosi cibi & potionis generandis vaporibus suppetit. . Sed a repletione seu copiosiore cibo con coctioni vim quoque fieri, quis negat ' somnus itaque ab humi do, nec tam a perfecta quam imperfecta concoctione provenit. Caeterum an lassis Opium sudores eo modo eXci tet, quo alioquin frigida, aestivo tem' pore hausta,a concentrato scit. calore fortius insurgente, eundem conse