장음표시 사용
491쪽
' . 444 Conferentia decima quarta
At inquies, quanto igitur tempore dicet servilibus operibus die festo vacare absque mortali peccato 33ys. Unam, immo M alteram, id est, duas horas laboribus servilibus posse impendi
absque culpa mortali, hodie tenent pro b tissimi Doctores. Tamburinus l. δ. decalet.
c. g. I. a. n. I. Diana pari. F, tr. F. refol. 6. Sporer loc. cit. n. 38. Babenstuber cis. n. r.
Ratio est: quia labor unius, immo, cu ait 'rius horae comparative ad totum diem n turalem et . horas complectentem non via detur pars notabilis, aut ita officiens fini religiosae vacationis, ut culpae mortalis damnari debeat, vel possit. Qdo non obstante omnes fatentur, etiam unica duntaxat hora
absque necessitate hujuscemodi operi fervili m. Vacare, ab Sque culpa veniali saltem fieri non Lposse : nec dubitandum, quin tales ratione. scandali, praesertim ubi labor sine magno strepitu M admiratione aliorum audientium perfici nequit, possint graviter delinquerer . hac' de causa nisi paupertas, vel necessitas ..
aliud exigat hujusmodi homines plebei, vel
mechanici a Confessario semper dehortandi. Ec admonendi sunt; velint potius tempore 'illo animae saluti vacare, quam laboribus corporalibus, quibus aliunde plerisque ni-ntium sunt dediti, ita, ut vix non sangui nem, sudorem, Sc vitam ipsam ipsis conse-erent. Videatur de la Croixl. I. v. Sy q.
492쪽
De obligatione seriandi, seu oec. 44 s ..
inaeres ado, sitne pingere opus servile, re hoc ipso prohibitum, vel vero liberale M licitum die festo phl. Utrumque a diversis Doctoribus pro. 3babiliter defendi. Enimvero quod pingere non sit opus servile praeter Tamburinum, . Sporer, Laymann aec. tenent Myrus in
Clavi reg. l. r. c. a. n. 16. Medina, LopeZ, Arorius a, pari. instit. mor. I. I. c. a . q. -
alii plures; tum quia nedum pictores sed M alii Sapientes minime interessati,communiter censent , artem pingendi esse liberalem, M non mechanicam ; re hac ratione quamplures ingenui, α Nobiles non verecundantur in eadem arte sese eXercere. . πum etiam, quia actio pingendi videtur esse ejusdem rationis cum actione scribendi: quid enim refert , an arte scribendi litterarum ductus, an vero arte pingendi eia, formentup certi quidam linearum, & colorum ductus, quousque tandem inde rein splendeat quaedam imago , quae ipsissima
pariter videtur inventa ad informationem animi, α rerum absentium memoriam conservandam ' Econtra C etanus, Fagundra, SuareZ, tom. . de Relig. l. I. c. ab . n. . Castropalao oper. mor. pari. a. tr. q. dist. a. punct. F. n. 7. BOnacina re alii magni no
minis Doctores exiitimant, pingere esse opus servile ; eo quod actio pingendi per se non collimet ad mentem excolendam ,
493쪽
. 44ς Conferentia decima quarta
vel instruendam, uti facit scriptura quippe, quae non est nisi quaedam expressio mentis, seu conceptuum mentalium sed sol im ad assimulandam imaginem artefa- fiam rei verae, vel historiae prout gesta fuit , quo obtento pictor existimat se ob tinuisse finem suae artis : iaeque etiam eX eo praecise capite artibus liberalibus accensen- da est inquiunt) quod occupetur circaeSformandas imagines, secus enim etiam ars sculptoria, item fusoria Sc auripictoria aecia inter artes liberales recensendae forent; quod tamen paradoxum videtur, M a paucis ; vel omnino nemine facile admittetur. At vero, inquies , ad quid pro praxi ju- Vat, nosIe utrumque esse probabile, scili cet pingere esse opus servile , dc non eo servile 'Multum per omnem modum juvat ad praxin haec notitia ; cum enim ex dictis constet, non esse certum, quod pingerest opus servile, hoc ipso fateri cogimur , non esse certum, quod hoc opus sit prohibitum die dominico aut festivo et at, si non
est certum , quod hoc opus sit prohibitum I. eo ipso fit certum practice, quod die festiVo possit licite exerceri, eo quod in tali casu subditus fidelis maneat in certa possessione suae libertatis, prout ex professo diximus in parte pratim. de ac . hum. Confer.
494쪽
De Obligatione feriandi , seu G.
sitis fundamentis pariter constet, pingero probabiliter, δί fortassis probabilius essa opus servile ; hinc pariter fit, ut si die festivo eXerceatur, probabiliter saltem sit materialiteri ossensuum Dei, Δί quia prudentis , ac Zelosi Confessiarii est impedire offensas Dei etiam materialiter tales; hinc dictabit prudentia, ut pro praxi poenitentiobus dissuadeat actum pingendiέ nisi vel necessitas Vel charitas, vel magna utilitas proXimorum contrarium persuadeat: si tamen praeviderit, paenitenti dissiculter pem suaderi posse contrarium, prudenter aget dissimulando rem.
Loquimur autem hac de ipso actu pin- 32 gendi ; nam secus discurrendum est de actibus praeparatoriis, seu illis , quibus praeparantur necessaria ad amam pingenat . utιlant terere colores, tabulas . seu etiam te sextendere, colore uti vocant) fundamentali tingere &c. quia hujusmodi actiones utpote communiter fieri solitae a servis. seu vulgaribus hominibus, ad excolendum animum nullatenuS ordinatae, ab omnibus communiter reputantur serviles , α hoc ipsid ex suo genere graViter prohibitae , nisi necessitas , Nel mainriae, parvitaS excuset, ut communiter notant DD. Tamburinus m. . I. n. st. Sporer I cit. n. I. Babenstuberabis
Qi res a tib , An scribere, vel describere,
495쪽
aut transcribere sit opus servile necne, prae sertim si fiant pro mercede, vel pecunia prProbabilius nec scribere, neque etiam transcribere, vel describere esse opus servile.. ita communi19me DD. Castropalao cit. pari.
Ratio est: quia scriptura est uuaedam per manens locutio de se, Sc natura sua ordi nata ad declarandos proprios mentis conceotus : similiter transcribere idem est, ac
declarare M permanenter loqui alienos con ceptus: ergo sunt actus per se ordinati. ad illustrandum intellectum, consequenter sunt opus liberale, Ec non servile, multo minus mechanicum. Adde, quod hi actus per se Pertineant ad grammaticam et grammatica autem est prima inter artes liberales r ergo Ecc. Hinc nihil prorsus refert , quod hujusmodi actus fiant intuitu mercedis, aut salarii inde percipiendi ; quia pecunia , merces, vel salarium non extrahit, sed omni mindis relinquit illos actus in sua natura, ae gene re. actionum scilicet liberalium: atqui nullibi legitur prohibitum exercitium artis liberalis pro pretio Scc. Hinc teste Tamburino I. cit. Romae Copistae diebus festivis hoc suum m. nus passim publice obeunt sine scrupulo . absque eo, quod vel prohibeantur, vel in minimo propterea reprehendantur. ' - Sed
496쪽
Sed quid cais) de Scriptoribus notarum
' Idipsum , quod mox de Copistis aliis-Αorique Scriptoribus dictum fuit ; quia etiam . Musica adnumeratui, artibus liberalibus. Et licet Tamburinus, de la Croix. alisque Doctores satis communiter existiment, lineas hujuscemodi notis subjiciendas seorsim ac per se ducere, esse illicitum , eo quod videatur esse quid mechanicum: nihilominus si hoc fiat per accidens ad notas statim Mile praesenti formandas probabilius existimo eum P. Baben stuber cit. 11. I. id non esse iillicitum; quia tunc se habet tanquam quid accessorium ad scriptionem notarum, quae per se est licita : quemadmodum si textum aut sensum scriptum postea subducas linea, talis linea est quodammodo complemenis otum ejusdem scripturae. Ob eandem rationem Tamburinus lib. δ. decal. t. s. g. r. n 7. tenet . fas bine computare mercedem, se illam solvere operariis ; rationes dati Maccepti facere ac trailscribere ; quia ad artem scribendi pertinent, nec sunt servilia, sed liberalibus operibus adscribenda. Quaeles tamen Ato , utrum o vera Typingraphorum servilibus . an vero liberalibus poti is sint accenIenda JuΣta communem Docto funi actua. εοι lem impressionem , quae mediante torculari fieri solet, adnumerari inter opera servilia ;
497쪽
4so . Conferentia decima quarta . idipsum ηenent de praeparatione seu contritione coloris, ejusdemque ut vocant impositione ι tum quia hujusmodi labores rinvera non ordinantur per se ad illustrandum intellectum , sed potius ad exercitandum corispus , quod procul dubio valde defatigati imiliter actualem artificiolam litterarum collocationem Herinex noster dio. s. de sestis n. ι 3. Bassaeus Verb. festum II. n. r. α alii sat multi operibus servilibus adscribunt syeo 'ubd per se non videatur ordinati ad I
cutionem mentis, sicut transcriptio, sed sit potius quaedam praeparatio materiae , ves s bricatio instrumenti mechanici ad opus m chanicum. scilicet ad impressionem ordin tum e e contra vero Diana, Laymann. Sp.rer . Tamburinus, aliique plures, quos citatcte sequitur noster V. P. Cherubinus Mayrim suo trismegisto comin. Ast. s. c. s. n. sao. probabilius putant, hanc characterum co-
ordinationem non esse op mechanicum,
sed liberale, Se hoc ipso licitum die festo.
idque hac ratione et quia quemadmodum transcriptio, ita etiam ordinata characterum collocatio revera est quaedam permanens locutio ae conceptuum mentalium Authoris declaratio, licet aliquo modo adhuc imperfecta. saltem respectia legentium . nisi acce- . dente impressione et ergo si transscriptio est
actio liberalis, de licita die festo, idipsum
admittendum est de ordinata characterum
498쪽
De Obligatione feriandi, seu M. Asi .
collocatione. Ex his, ni fallor, liquet, utramque sententiam satis esse probabilem. conformiter tamen ad dictan. yy I. priorem velut tutiorem consulendam esse a Confes-
sario . posteriorem autem, si quam ex parte poenitentis praevideat difficultatem, permitis tendam ; eo qu6d Doctores Classici eandem in praxi tutam censeant. Typographi pariter teste Laymanno I. cit. n. in ea persuasione sint, qu bd postrem divinam li-cith possint collocatione Litterarum com pensare ea, quae praecedentibus diebus neglexerunt, vel saltem corrigen/o errores expositos nullum sibi movent scrupulum . sive dein id fieri debeat per deletionem lineae . . rum, sive etiam per sublationem column rum Me. videatur Tamburinus L cit. n. 7. ubi docet, fas etiam esse libros corrigere.
sive id fiat deIςndo lineas . sive superposita
charta conglutinata; esto enim hoc videatur servile . est tamen accetarium . quando per accidens fit ab ipso corrigente. Ita
maeres sib, Sitne die festivo licitum venari , piscari. Sc belligerare Ecc. ν. i. Per se loquendo non esse pnohibi- Q tum venari vel piscari, si fiat duntaxat recreationis causa, ita ut non debeant inter venire opera servilia ; utputa si quis pisse tur arundine, aut levi instrumento ins Gueretur leporem cum uno altero e cane. Q F r via
499쪽
' 4 s a conferentia decima qstartu
vel aucuparetur retibus miguis aec. ; hujusmodi enim actus vel opera merito Censentur liberalia cte non servilia, licet aliqui contrarium sentiant. Certo tamen illicitum est venari aut pi- scari, quando fiunt cum magno apparatu α interventu operum servilium . prout fieri amat in magnis reclamorosis venationibus. pec non in pistationibus multum operosis, quae sine transportatione, & laborioso attractii retium fieri non valent: Et certe nisi
Ecclesia judiciisset hujusmodi actus prohi
bitos , Summus Pontifex c. licet s. deferiis in vanum videretur dispensasse in halecum piscatione seu captura: itaque solum conceduntur propter necessitatem, Vel propter periculum lucri cessantis ; eb quod tales pisces transeant, Sc raro vel cereis duntaxat temporibus apparere soleant. Ita ex communi DD. Reiffens uel tr. ro. dit'. r. n. r 6. Henno tr. in decalog dis'. s. art. a. Resol. F. Sporer ubi supra n. . I. dela Croixl. 3. ' t. n. II 6. Marchantius, Laymannae alii. Jam adb , per se loquendo nefas esse belligerare die festivo, aut Dominico , nisi necessitas, vel specialis commoditas, aut spes victoriae contrarium suadeat. Ita Suarer de Relig. lib. a. de festo c. a 8. n. r. Filii uc. tr. a : n. 171. Michel Theolos moro
500쪽
FagundeZMalii. Ratio est i quia conflictus bellici, Sc militares exercitationes non fiunt . alio ex fine, quam ad Magem hostibus infe - rendam, d machandos,re confringendos hΟ- .stium cuneos ad ruinanda re expugnanda ho- .stium munimina, quae sane sine operibus fie- ri nequeunt. Hac de causa cap. o. de Reg. 3ur. dicitur: quod non est licitum in Lege, nec istas i facit licitum ; nam Sc Sabbatum custodiri praeceptum est, Machabaei gamen sine culpa sua in Sabbato pugnabant: ergo pugnare die festivo per se non est licitum. Qilae res sto- Utrum die festivo fas sit itineri se committere' - - κ. Assirmative, sive id fiat curru, sive q*Α equo, sive lectica ab equis vel musis portata, sive pedibus sive navi &c. Ita cum
communissima DD. Castropsao tr. q. dis'. a. Iun. F. n. I 2. Tamburinus ubi supra n ι ι. Sporer n. 46. Reiffenstuet n. 2 o. contra Soto , Reginald. M alios nonnullos. Ratio inostra est i quia itinerari censetur opuS Om- , .nibus hominibus commune, M summopere necessarium ad humana commercia, seu negotia ubique exercenda, ideoque nec Prohibitum die Dominico Sc festo: consequen- ter etiam fas est equos parare, currumjungere, remigare in aqua&c. Quod tamen
intelligendum est cum aliquali limitatione rnisi scilicet accedant aliae circumstantiae ope- .ribus strvilibus connexae, ut si magno cum . Ff 3 libo,