Commentarii Galeacii Capellae de rebus gestis, pro restitutione Francisci 2. Mediolanensium ducis, nuper ab ipso auctore recogniti, & antea impressis emendatiores

221쪽

arcis deditionem: mox eum ualidioribu coniis aduersus baonens eis profecti impe rii iugurmnemine auxilium serent ubire euerunt. Adempta igitur in huncino dum Gallis Genua, cum in proximum annum omnis Francisci SMrtiae recuperandi mediolanensis ducatus Bes coniecta re reliquum era*per hyemem nequaqua snere hostium uireis in Insubribus incre

mentum accipere 3um interea Galliarum

stex ualidiores copias pararet: quibus Mamissum prope partum Neapolitanum regnum recuperare posset:& Caesarianos iuxta scedus Italia expelleret. Caeterum nihileteque Regis animum angebat,ac Ge nuae amissio : quod Sc ciuitas esset ob vici Statem veronortuna rebus suis, dc antis

quo titulo obnoxia: dc quod priuatus civis, qui tot annos ipsius stipendio militasset, nullo externorum principum auxilio non solum florentissimam ciuitatem oc

cupasset: sed pulso etiam undiq; Gallico

praesidiis regiam potentiam contemne Hideretur . Quamobrem Franciscus Bo honius,qui Regis animum plane nouerat, cum per exoloratores audiuisset Genuenseis tanquSm ab hoste securi essent, omne serme militarem custodiam intermisisse si

mulis relatum citet inuisam esse multis ni

222쪽

miam Doriae potentiam, occasonem reflcipiendae Genuae oblatam esse existimans monteiano peditum praesecto mandat, ut. cum expedita militum manu celeri itinere prolicit tur. Fieri estim posse ut in proximam noctem Genuam aduentaret: ante que Oscuparet urbem,quam quicquam tale a ciuibus suspicaretur: dc quoniam rela tum quoq; era Doriam in suburbano habitare, eius per noctem comprehendendi cura Valcercti sunt ex centurionibus,qui melius de facie hominem nouerat inlucta est:& militibus ouidem maturandi funeris Iedulitas non defuit. Sed cu omnia, quae de Genuentium negligentia dicta erant, uana offendissent, ne in suburbano peream noctem Doria moram traxisset. De

tantum itineris frustra esset sulceptum, die repta ipsuis Doriae domoGalli Alexandriam e templδ rediere: nem amplius Genuensis expeditionis tentandae oblata est opportunitas . Nam postquam Carolus Caesar in Hisp nia Doris facinus agnouit, haud ignaru quatum antea rebus suis in Italia detrimenti allatum esse ob Genuae iacturam , urbem rei maritimae opportu nissima inclicrimen amplius adduci nos ut Igitur nauibus eo transmittit Hispanorum peditum circiter duo millia, ut prae

223쪽

no essent si ita expedires uel ad orae Lyga, defensionem, uel ad augendum LGuae in Insubribus exercitu. Quocircalpsi iis Leuae iussu Lodovicus Barhian us iandudum enim Gallorum manus effugerat Genuam prosciscitur,ut peditibus rerum Italicarum ignaris praeesset. Quos postssi, inter saxa 5c rupeis aliquandiu continuit, aegre cv illi sine stipendio , & pecunia uicta sibi parare poterant, nem a Genuensibus urbem introire permitterentur, per Apennini saltus iri Placentinos traduxit. Atinita hosteis sesellit: qui iampride aestate aquentante instauratis exercitibus, auctiso tam pedeliribus,quam equestribus copqs illorum iter ad AntoniuLeuam interes dere conati erant:sed dum Derthonesem,atu: Alexandrinu agrum obseruant, qua uenturos existimabant, illi longiore uia Ofecti per mon taria loca,qus Romano Pontifici parebant, ad Padumeregione oppi di Belgiosi perueniunt : cuniq; eo Antonius Leua:adductis omnibus copijsmediolano uenisset, nacti ab incolis nauei emi ne repugnant adum tranciunt. Vene rant autem ex Hispania plerici: eorum sine calceis:multi abs A indusio ,8c lacerna,omnes autem prope feminudi, collare etiam ,

dc uultu ita laualligo ut fame consumpti

224쪽

uideretur, ac ut uerissimo uocabulo Egeni ab omnibus nuncuparentur. Ne IO rum in urbem aduentus minores , quana antea reliquorum militum,calamitates atttulit. Nam cum Germani quibus abund stipendia ex nouis panis uectigalibus pendebanIur eo imoortunitatis orocessitan ut pro libito domos ciuium ingressi hieprandium,illic coenam sibi parari, nec nisi accepta etiam pecunia abire uellent, occlusae domo rum sore* totos dies permane Bant: neq; propterea tute erant ab iniuria, Nam per tecta,per senestras,trans parietes allatis scalis introibant milites: nihilq; pro sciebant,qui tantae inolentiae ad Antoni iam Leuam deferebant querelampquin adeo mos huiusmodi inualuerat,ut uerteret in iocum, si in quampiam 3omum, dum 'aliquis egreddetur, Germani statim irru Perent: postquam autem egenorum mulstudo in urbe confluxit id adiectum ea mali quod per comvita dc uias saepenu mero uestimenta ciuibus detrahebantur per uim :&cum pecuniis crumena ause

i rebatur . Quocirca pisri' eae hs,quibus quidpiam adimi poterat, domi latitabant

,expectantes quem sinem tam diuturnum hellum aliquando esset habiturum . 1am enim Gallus moriarium per uim recepe

225쪽

ratr& Philippus Tornieliuetrelicta Nouaria Mediolan um se contuleratriaeqr,Prster duas arceis, quisquam locus Caesarianis trans Ticinum parebat: Veneti traiecto Abdua cum omnibus copiis Melignana Fursus uenerant. Ipsi autem Ssoruani par tim ad Gallum, partim ad Venetos transi Merant, ut in utroq; eXercitu quoniam heitum confici sua magis intererat) aduersus hosteis pugnarent: uerum statim confici

endi belli spes evanuit. Postquam enim in Rciem exercitus prodηt, cognitum est 6c Gallum, dc Venetos pauciores militu co vias adduxisse, quam sese antea parasse ia/etauerant. Quamobrem Ssortia admone hat, quando mediolanum urbem adeo Mastam, praesertim nouis Hispanis ad Le Mam auXilio psediis oppugnare ipsi haud sufficerent, ut diuisis copris Veneti Cassianum Galli Abhiatum sese reciperent:equitatu prohiberent quidpiam ad hosteis comportari fieri enim posse, ut ciuitas partio temporis spatio ad deditionem coge retiar, cum ob diuturnum bellum in toto agro Medi'lanensi nulls ferme essent segetes z omnia alia esculenta direpta iandu diam suissent . Sed Gallus,ubi recuperan/Qα mediolanensi ditionis facultas no da-ecturi uandatum a Rege accepisse dicebat.

226쪽

LIBER

ut rem potissimum Genuesem curaret: 3c

propterea trans Padum redire sibi satius esse, cum Veneti Cassiano, Ssortiani aute Papia, Sc Vi eueno hostem comprimeresumcerent, ne longius evagaretiri Itam iii castra reuersi duces, confestim Veneti He

lignanonio uerunt:ipse autem Gallus,qui suos propius urbem admouerat, ad uicut drianum

Landriatium duodecim inter Papiensem, Sc Laudensem uiam orbe se contulit: ibi. dum impedimenta.& machinas bellicas nai, primam suom aciem praemittit,& ipse serius discedit cum media, dc postrema acie, Leva Mediolani per laeculatores certior redditu*Gallum Praemissa copiarum parte Landriani moram trahere,voeatis ad cosilium ducibus, magna, inquit adipiscendae uictoriae noγhis sese offert occasio. Veneti, unam Sso tiani, sicuti hodie accepi , cu Gallo discor' des Melignano abierim Gallus au te Lari driani substitit: huic ego congredi si me sequi uolueritis , iandudu animo agito: nec vereor,quin uestris uiribus nihil tale opseriantem ante OPPrima inarma eXDedire

61 aciem instruere nossit. Caeterum si forte prius inde abierit, sugati hostis gloria , s mulis ex ultimo agmine nobis praeda mi alime poterit deesse: cumcn omnes in eandem

227쪽

' ia

dem sententiam transissent ad arma per totam urbem conclamatur, re in unum coacti omnes superinduto armis candido ininclusio, ut per nocte a suis dignoscerentur , Antonium Leuam sequuti sunthon sine magna ciuium admiratione, qui hostes divisis e0piis abiissse nescii non Ohshipescere non poterat, cum uiderent ipsum Leuani ob podagram,& articularem morbum sella incubantem a Quatuor hominibus a matsi gestari: memoresq: cladis apud Caratu superioribus anni Medici illatsexistima at strenuum Quid piam facinus tentari:sed ob numerotiorem, oc omini Eurie i a laus magis instructuin hostim dissimilem exitum sperabat. Constitutis igitur in huc modum inter spem, dc metum Mediola trensibus, cum per noctem Caesariani sine tubarum aut timpanorum sono Pededentini erocellulenti atcp ad auo milliaria uici fit ellent hostesciterum ab exploratoribus aclmonitus Leua illos nodum Candriano abiisse, citatiore gradiens pastu prius illos inuasit, lupiorum aduetum persenserint.

Quare cum uiX arripiendorum armora 'tempus concederetur, iam in prima aetek istumo. Thoma Galerato Mediolanen si missa abesset longius,ne admonita in te pore reuerti posset, reliquu erat Gallo his

228쪽

eopsis,quae secum erant, pusne sortunam equata L maximam autem spem posuerat in Germanis peditibus , quos ad duo mil/lia Sc quingentoMum e Germania, tum e Caesarianorum transfugis antea collego rauaisi &ipsi fortunam, animos. cum domino mutassent. Nam in primo conares se perculsi loco cesserunt: dc nisi aliquantii per Italorum peditum circiter duo millia: ducibu Hieronymo Castilionesi,& Claudio Rangonio mutinens amoetum sum

statim omnem salutis spem in fuga ponein ret Sed dum Italis eorum conspectum' u gere, quos nuper oppugnatu uenerant, summum dedecus uidetur Draeliatum est parum aer oestris animis:moκ equitatuvi

GermaniS terila dantibus Itali pariter pugnae uictoriam hostibus concedunt. Ipse que Franciscus Borbonius, dum frustra praenitam fossam equo transilire nititur,ca Vastilionensi, S Rangonio, atq; aths qua plurimis in hostium manus incidit. Atinita equi, iumenta, uehicula, omnis sere ocGallorum,& totius exercitus supelleX a

t hi x imprimis bellicae Caesarianorum

prsda fuere:reliqui autem qui abiectis Aut relictis impedimentis abiere, cum prope

Papia applicuissent , Picenardi militib. qui

229쪽

qui praesidio urbis impositi erant, armis . atmequis exuti plus auaritiam in homini hus iandudum praedae assuetis , in amiciti am aut fidem posse perspexeriit.Per idem lare tempus Novariae memoria dignum se ira ς edici inti est. Nam post* Antonius letia evoloratis hostium uiribuscoano uisset sibi ab eorum impetu parum timen dum esse Philippum Torniellum cum trecentis ferme peditibus paruo. equitatu mediolano emiserat ea ratione, ut dum hostes cis Ticinum moram traherent Toeniellus amnem transgrellus Nouariam,reliqua peius agri loca reciperet . Sed quia Dullae naues ad trahciendum fluuium ade

rari r,lembos di Ios carris imposita secti ira

adducit. Atq; ita cum paulatim sui amnem tran Ident eoui. habenis ab ηs,qui in lem his erant,deducti ad alteram ripamincolumes peruenissent, improuiso nonnullos Ssortianos pedites, qui arcem quandam , orta ederant aggressus nihil tale opinane reis Ose Dressit. Ita armis,impedimentius spoliatos capto eoru duceribire permisit . Post haec Nouaria ire pergen per arcem, quae , Caesarianis tenebatur, in urbem in Jomi A alterum Ssoruanorum ducem ciam peditu cohorte coegit ad urbem tra dino Exinde quia maturae erant segeteS,

230쪽

εc coloni Gallis, 3c Ssoriianis uictoribus

spe pleni armenta e montibus domum coeaerant emissis militibus oronerat undicu aedam agere at presectus arcis iam semotis hostibus nihil tibi amplius timendum putanscum aliquot e suis animi relaxandi gratia Der urbem nonunc inambula Dat et cum captiui quin , duo scilicet Ssortiani, reliqui Nouarienses custodiae causa eo adducti non ullorum auxilio, qui in arce op faciebant arreptis armis.& Hispanis, qui pauci intus erant partim trucidatis par tim in carcerem coniectis arce notiuntur :& quia nondum Gallos profligatost suis audiuerant, auxilium a suis haud frustra sperabant. Nam Ssortia quamprimu Torniellum Mediolano egretium est ere

ploratores cognouerat Nouariam ipsum petere arbitratus,ad suorum tutelam Io. Paulum fratrem cum ualida peditum,atapequitum manu iusserat properare: iamlvigleuenum applicuerat cum Tomiel lus audietis praesectum arce eXclusum, nullam moram interponedam rarusco accu rit minis propitoria rores, nisi portam recluderent,terrere: moX arma expedire: scalasin parare, ac suos ad conscendendum hortari . At Ssortiani, qui intus erant, ob paucitatem diis nillil praeter de conser