장음표시 사용
111쪽
Omita stibadiaque Italia, Populus Roma- n Irope quingentesimum annum algens 3 cum bona fide adolevisset ii quod est robur, si qua ψ juventas; tum ille vero robustus , H F par orbi terra-2 rum esse coepit. Ita, mirum , & incredibile dictu qui prope quingentis annis domi si luctatus est , adeo dissicile fuerat dare Italiae caput his ducentis annis , qui sequuntur, Africam, Europam , Asam ; totum denique orbem terrarum bellis victoriisque 7 peragravit.
3 Enumeratione repetit quingentorum fere annoriim res populo Rom. intra Italiam sortites gestas: hinc armis ipsol iuri Europam. Africam . Asiama oo. annis domitam. a Quia ab V. C. ad primum bellum Punicum anici tantum sutit sq. Undecim itaque annos , qui. ad quingelatestiniani usque desiderabantur, unica dictione irrere inclusit. 3 Cum, eNtra omnem controveis iam, e set vere μκ. ii , ac viroris sui felicitatem tuti erraui. Iuventu': sumitur enim hic pro aetate. s Si ilicienter ieii itere. 6 Pella, ut non magua, ita didicitia gessit, vitibus nondum coufirmatis. 7 I 'eo lustravat.
CAP. II. x Phinium bellum Punicum.
T Gitur victor Italiae Populus , cum a terra Ge-- tum usque venisset , s more ignis, qui obvias po- pulatus incendio silvas , ψ interveniente fumine
a Primum bellum gestum cuni Carthae inensibη3. Pami enim dicuntur Cariathagineus , quasi Phoeni. Nam de Tiro . rarte Pliconicis regionis, ven sunt, qui Carthaginem condiderunt: inde Pu reus . id est, Cartha ginensis. Tria autem Romani tum Poenis sive Carthaginensibus bella gesserunt e de 'ilibus vide , qtrae nos ad Sal. p. zos. a. ω seqq. De hoc primo bello Punico Tytr. Liv. i6. rk seqq. Eutiop. 2, 3. sit. lib. 6. a Siculum scilicet rum arservenuo dictuin vult varro , 1 similitudine ferventis aquae , quod in Dei m saepe concurrat aestus, atque sei vescat. ProPrie enim j et Mari significat loca maris angustiora, quae, quod aqua minus liberum habeat suxum, vehementi iis solent concitari: quale est fretu: n Siculum dc Gaditanum. Poni uir tamen fiequeuter pio niati. 3 In tar ignis. 6 Iatcscedente.
112쪽
et abrumpitur , paulisper λ substitit. 3 Mox cum videret opulentii limam in proximo ' praedam, quodammodos Italiae suae abscissam , di quasi revul am ; adeo ctipiditate ejus 7 exarsit, ut quatenus nec mole s jungi, nec pontibus posset, armis belloque 'iungenda , & ad 3 continentem suam revocanda bello videretur. Sed ecce ultro ipsis viam pandentibus Elis, nec occasio defuit; cum de Poenorum impotentia, foederata Siciliae civitas Messana quereretur. 7 Assectabat aut eis ut Romanus, ita Poenus Siciliam ; & eodem tem pore, paribus νγ uterque votis ac viribus , impe-n rium orbis agitabat. Igitur δὴ specie quidem socios ii vandi , re autem sollicitante praeda, quanquam territaret
novitas rei, tanta tamen in virtute fiducia est ille rudis ,
x Di licitur . avellitur. a Con utit . pedem fixit. 3 Ditissimam
113쪽
ille pastorius populus, ver ue terrester , 3 ostendit
nihil interesse virtutis, equis an navibus, terra an Ioari
s dimicaretur. Appio Claudio Consule primum si fretum 7 ingrcssius est , 3 fabulosis infame monstris, s aestu
que violentum : sed adeo non est exterritus, ut illam ipsam ruentis aestus violentiam 3 φ pro munere amplecte 6 retur : statimque ac sine mora Hieronem, Syracusantim
Regem , tanta celeritate vicit , ut ille ipse se prius 7 victum , quam hostem videret, fateretur. Duillio Cornelioque Consulibus, etiam mari congredi auliis est. Tum quidem ipsa velocitas classis comparatae, auspicium fuit. i 3 Intra enim sexagesimum diem, quam caesa silva fuerat, centum sexaginta navium classis in anchoris stetit; ut non arte factae, sed quodam munere Deorum conversae in naves atque mutatae arbores
8 viderentur. 3 4 Proelii vero forma mirabilis: cum illas celeres volucresque hostium naves , hae graves tardaeque comprehenderent. 3 , Longe illis nauticae artes , detorquere remos , & Iudi sicari fuga rostra. rna Romanos intelligit. a , id est . terra natur , qui mare nunquam viderat, nec a terra longius recesserat, sed suum tantum littus no-xat et quem hic maritimo opponit. Ita dicebantur veteribus rudes adhue di imperiti populi , quales tunc temporis erant Romani. 3 Hoc ipsum respicit sal. cum in Cat. c. 7. de Romanis ait e Talibus viris non laborimolitur , non loeus Milus aner aut arduus erat . non arm ui hopis f. midolosus ; Virtus omnia ἀοmuerat. 4 Pugnaretur, certaremia s Qui caudex inde appellatus est , quod primum laudicem, id est. navem bellirerendi causa in Siciliam conscenderit. 6 Siculum. 7 Intravit populus Romanus. a Male audiens propter Scyllam dc Charybdim , de quibus multa finguntur. Vide Iustin l. q. c. i. Liv. Epit. is. 9 Accessi Ec incremento. io Quod velocitas navium mare juvaretur. xx Vult Flotus rem auspicatam illam fuisse Romanis; dc bene ominatam , quod tam velociter Ualsem comparaverint ; ipsi arara rerum nauticamiri mides. ma Omen. ia Non minus admirabilis Scipionis celeritas in eadem re . qui ita institis oreri, ut die ouadretesimo quinto, quam ex Dimis dei,adia
6s, 19. 3. Duo omni uti contraria hoc capite Florus proponit , scilicet Casthaginensibus nec celeio prius ec expeditas naves quippiam contra Romanos gravioribus instructos, profuisse; nec poste, pravioles, cum Promptasta leves haberent Romani. is Artes nanticae nihil profuerunt Carthagine issibus, nihil illos iuverunt. Nam quae praesentia, auxilio ei se solent: lonae in qua Austra implores. Itaque Scauesse dixeriint oro jMmare dc patroetna... Vide infra, a, 3. 9.& , a, 6. Sic explica: ipse Florus , 6, 3 . Longὰ illii vir ex muναι, dic. niIi qaod ha timui ρνοfuῆνe. sic Virg. AEa. xa, s r. ιssaeisii De mater frix. 16 Tot quendo agitare. Al. Gιergeν e.
114쪽
iecta enim ferreae manus, maestinaeque aliae, I ante certamen multum ab hoste derisae , coactique hostes in duasi insolido decernere. Victor ergo apud F Liparas , messa & fugata si hostium classe, primum illum 7 mari-I o timum egit triumphum, Cujus quod gaudiuna fuit 3 cum Duillius Imperator, non contentus unius diei triumpho, 3 per vitam ianem, ubi a coena rediret, praelucere ' fil-nalia, praecinere sibi tibias iussiit , quasi quotidiε triumpharet. Prae tanta victoria leve huius praeluxi damnum suit. Alter Consulum interceptus t 3 Asina Cornelius : qui si lato colloquio evocarus, atque
ita oppressiis fuit: perfidiae Punicae do mentum.
Calatino Dictatore, sere omnia praesidia Poenorum, 3 Agrigento, Drepanis, δ' Panormo, Ery-
115쪽
I 3 ce, Lilybaeo detraxit. Trepidatum est semel circa
Camerinensium s saltum : sed eximia o virtute Calpurnii Flammae, Tribuni militum, evasimus : qui lecta trecentorum S manu si infestum lc insessum ab hostibus tumultum occupavit , adebque moratus host em, dum
ercitus omnis evaderet: ac sic 7 pulcherrimo exitu,r Thermopylarum dc 2 Leonidae famam adaequavit: hoc illustrior is noster, quod cxpeditioni tantae superfuit α11 superviXit, licet nihil scripserit sanquine. Lucio Cornelio Scipione, cum jam Sicilia λ Lburbana esset populi Romani provincia ; serpente latius bello, iis SasI 6 diniam annexamque Corsicam transit: ubi & sic Olbiae
M urbis excidio incolas: st terruit et adeoque omnes
s terra, mari Poenos expugnavit, ut jam victoriae nihil,
x Iiobaum extremum Siciliae in brumalem oecasum promontorium. Erat in hoc quoque promontorio urbs firinissima & Carthaginensium praesidioni unita; de qua hic loquitur Flatita. a ca rin α urbs Siciliae. 3 Syl-Vam, nemus. ilitudine. s Multitudine. 6 Iniquuin Romanis, quia eum holles circumsidebant. LIv. Epit. tr. Attiliva ca&ιinus consal, cum iis locum in qui in , cLeuisset Itim , temerὸ duxi et exemisum,ca purnii o. Lini militum tirtute O opera evasit. 7 Laetiissimo, felicissimo eventu. s rue-ιsyna augustiae montium arine saltuum sunt in Thessalia. Ibi Leonidas cum trecentis civibus Spartanis , quo, secum duxerat, tanta virtute dimicavit, ut non ibi uni inultos ac prope inniim rabiles ex liostibus de monte repulerit , sed etiam Rex ipse ter de sede tua constet natus suille dicatur. Multos ex satellitibus, quos ad custodiam sui co Poris servabat, quoique αθανάτους, id est . appellabat, Leonidas superavit. dc docuit ei e mortalet. 9 Lacedaei 'onioruin Regis. o Cal- Pti initis Flamma. ti Si di iis putae Leonidae tribui , quod Othryadis Proprium eiat. Cum enim de Thyleatium agro inter Spartanos Ec Ath
nienses controversa esset, 'ita ri lio convenerat inter utrosque Populos. ut lis ea armatis utrimque trecentis proelio decerneretur, dc dum hi pugna rent, reliqui omnes in castra discederent. In hac pugna tanta an motum pertinacia ceriarum est ut caeteri omnes Occubuelint, uau taut ian Oilii'
des, Spartauoi iam dux, pugnae stipeistes extitetit; qui, ne solus in castra rediret, se ipsum inter hostilia cadavera gladio transii Sit, & sanguine pio-prio scuto suo liteias inscripsit . : suisque ea ratione agrum ali eruit. ia Proxima omnium provinciarum , dc Piopemodum in conspectu Urbis. 33 sardiniae. i Per tria bella Punica Scipionum virtus enituit. Hi eri inio L. Corneliu Scipio Poenos Sc Sardos ex Corsos divi cita P. Cornelius Scipio infricanus Major silpplici carthagini pacem dedit . de sinem bello Punico imposuit secundo. Tertio bello enituit P Scipio niuili auus Afri
116쪽
i L I B l E R II. . 8 1 nisi Asriea ipsa , restaret. Marco Attilio Regulo duce
jam in Africam navigabat bellum : nec deerant, quis ipso Punici maris nomine ac terrore descerent, augente insuper Tribuno Mannio metum : in quem , nisi paruisnet , s securi si districta, imperator metu mortis 18 navigandi secit audaciam. Mox ventis remitque properatum est: tantusque terror hostici adventus Poenis suit. 19 ut apertis pene portis Cartilago caperetur. Prima belli praemium fuit ei vitas Clypea : prima enim a Punico littore quas arx de 3 specula ' procurrit. Et haec, dc tre-aci centa ampeiis castella vallata sunt. Nec cum homini bus , sed cum monstris quoque dimicatum est; cum suasi in vindictam Africae nata , mirae magnitudiniserpens, posita apud Fragadam castra ve garet. Sed omnium victor Regulus, cum terrorem nominis sui late circumtulisset ; cumque magnam vim iurenturis , dir-cesque ipsos , aut 3 cecidisset, aut 34 haberet in vincu
lis; cialemque ingenti praeda onustam, & triumpho gravem, in Urbem praemisisset; iam ipsam belli eaput Carthaginem urgebat obsidio, ipsisque portis inhaerebat.
x Lege Val. mx. i, 3. ', r. i. ext. Sil. 6, 3 . sc Horat. Carm. 3, s. C . Cis. l. i. c. 13. Z n Paradoxis. a Tranti octabatur. Cic. 'a- ceteri iee cn. d. ee MIli impeto navigavit 3 3 Emi halicum hieest. Sic Ovid. Ep. ia. s3. Ilion , is se, aimoinue. re ut mi , crIIa . N , ora sunt ip O pon ti/, en ta sane. Animo linquerentur,m iii debilitare iv. s olim securi Puniebantur si,ntes , rostea xlai. c. 6 stricta, eva' irrata. Tac. Disrinari a tuae . sic Cxs. Disianis aladiis. γ Munimenturia, Prasidium. s Locus edi us , dc emiam . unde aliquid eminus videli ac pios Pici potest. 9 Pr minet. io De tu Val Nax. x , s , s. ext. Plia. t t. c. . CXX. pedum longitudinis fuit se . pellem que ejus dc maxillas iisque ad bellii in Numantinum , id est . CXV. annis Romω ici temPlo durasse testariit . eamque balistia tormenti iuue. ut oppidi ini aliquod . expuδnatam. Vide Liv. Epit. s. ii Fluvium Asticaeiciter Uticam dc Catthaginem in mare labentem. ia Huc illuc tulit ser. is Intei fecit. Ai. Captivo, detineret. ,s SFoliis in tr. umpho se Mi . Locum , vade bellam id Pit , dc irutaui tum est. i
117쪽
22 Hie paut siluin circumacta fortuna est ; tantum , ut plura ement Romanae λ virtutis insignia : cujus fere 23 magnitudo calamitatibus approbatur. Nam conversis ad externa auxilia 3 hostibus : ciun Xanthippum illis ducem Lacedaemon misisset, a viro militiae peritissimo vincimur. ψ Tum foeda clade, Romanisque s usu inc gnita , vivus in manus hostium venit fortissimus 6 Ima perator. Sed ille quidem 7 par tantae calamitatis I fuit. 24 Nam nec Punico carcere 3 infra hus est , ' nec legati ne suscepta : quippe λφ diversa, qtiam hostes mand
Verant , censuit; ne pax fieret, ne commutatio captivo
2 3 rum reciperetur. δ ι Sed nec illo voluntario ad hostes suos reditu, nec ' ult 'b, sive carcere, sive s crucis
et Versa, mutata. Meritb. Carthaginenses Reptulo pacem petierant: huius conditiones ille proponit adeo iniquas, in Carthaginenses pati quidvis, atque omnia experiri, quamlibet denique fortunam subire . cuncti praeoptarent. Igitur duce Xanthi pro iterum congressi', totum exercitum Romanorum prosigant, ipsum quoque Regulum capiunt. Lege Polyb. I. i. c. 3 s. a Quae alibi mon ira miria ιis vocat. 3 Carthaginensibus. 6 Μagna sinul dc turpi strage. s Consuetudine aut exemplo saltem ignota , id est , qtiae nunquam venit usu. 6 Regulus. 7 Susiciens fuit, id est, resistere potuit. s Fractus est. 9 Neque ossicio legati sive nuncii suscepto. io Contratia. ix Poeni a Metello Constite ad Panos inuin victi, Reguliim, jam quadriennio captivum , Romam de pace, aut de captivis commutanis, una cum suis legati miserunt. Ille utrumque in senatu dissi insit, de carthaginem rediit, etsi ad crudelissimum hostem ac exquisita supplicia pioficisci sese non ignorabat; tamen jusjurandum, quo se reversurum adstrinxerat, niti utrumque impetraret, conservandiun put hal. ia Admitteretur. 13 Multis heroicum hoc Reguli famim commendat Cicero OiF. 3. i trimὸ hic adverbialiter sumitur. Neque enim ultimum carceris aut clucis supplicium hoc loco intelligendum. Dixerat Florus, non carcere Punico inflaetiam ei se Regulum, cum primi in in carcerem conjectus est . non deindE legatione suscepta , qua divertium
censuit, qu in hostes mandaverant, ne pax fieret, ac ne captivorum commutatio admitteretur. Sed ne illo voluntatio ad hostes reditu inflamis est: nec ultimo aut carcere, in quem retrusus est cum rediit , nec crucis
supplicio desolmata majestas. is Alii aliter referunt de supplicio RG guli: dicunt enim, Carthaginenses in atris 3c profundis tenebris clausiisse ac diu retentum, post ubi Sol visus erat ardentissimus, repenteeduxisse, dc adversus ictum Solis oppolitum continuit se, atque intendere in coelum oculos coegi isse, palpebraique ejus, ne connivere Foiset, sursum deorsum ductas insuisse. Alii somno dia prohibitum , atque ita vita Privatum referunt. Cicer. in Orat contra Pilboem , Regulum in machina religatum scribit, di resectis palpebris vigilaudo enecatum. Floriri crucis upplicio euecatum tradit.
118쪽
supplicio delarmata maiestas, b his omnibus admirabilior, quid aliud qu1m victi is de victoribus , atque
etiam , quia Carthago non 3 cesserat, de fortuna trium-26 phavit 3 Populus autem Romanus multo 6 acrior in-
sestiorque s pro ultione Reguli, quam si pro victoriar suit. Metello igitur Consule spirantibus altius Poenis ,& reverso in Siciliam bello, a pud Panormum sic hostes
2 8 caecidit, ut nec amplius eam inuitam concitarent. 7 Argumentum ingentis victoriae , centum circiter elephan
torum captivitas : sic quoque magna praeda, si ' gregem dis illum non bello, sed venatione cepisset. Appio Claudio Consule, non ab hostibus, sed a Diis ipsis supera
tus est, ' quorum auspicia contempserat: 'ibi statim classe demersa, ubi ille praecipitari pullos j iisserat,3 quod pugnare ab his vetaretur. Marco Fabio Buteone Consule, classem hostium in Asrico mari apud i-
murum, iam in Italiam ultro navigantem , caecidit.: r Quantus o tunc x triumphus tempestate intercidit, cum opulenta praeda classis , adversis acta ventis, naufragio suo Africam & s syrtes, omnium imperia gentium,
3 2 insularum littora, impleviti Magna clades, sed non sinEaliqua principb populi dignitate; si interceptam tempe
stare victoriam, dc triumphum periisse nauseagio; dc t men , cum Punicae praedae omnibus promontoriis insulis-x Polluta, inquinata. a Tale illui Horatii : Graeia earia
νε- eepit. Et istud Cie. Ir tactariam misisse midor et nec non Sen. Is iam h lis Di miri Ofi vicit. 3 Obvenerat hostibus. Vehementior. t Ad ulciscen3um seu vindicandum Regulum . . 6 Ad coa.equea-dani victoriam. Plin. lib. 7. cap. 63. ins Punico Milo duxit in trian pho. 1 Elephantos illos. 9λcleo stulti erant veteres , ut , nisi auspiciis addicentibus , suos in pnguam nonefluceient , etiamsi pulchra occiso di spes de vi ria certa invitaret. io Ex histori is obseivamus . sceleris Sc pomm eundem saepe iocum fuisse. Alexander Belsum eo loco, in quo Datium ipse occidit , necari iuuit. Cinit. τ, e, 43. ibidemque Freia hemius. Turullius ea in sytra occisus est . inquar. irnpiux fuit. Val. Μax. i, i, s. t. . Gallinarum sciliet. ii insulam in mari Asticano. ii SEOlia in triumpho serenda. Periit. interceptiis est. 3 s Asricae loca vadosa N areno 1, idetque exitiosa vi antibus. i6 Alii destinatas, ab alio exceptas temPestatu manubias a vi rotia ratiM. 17 si olia ia riturariis Arcada.
119쪽
que x frustrarentur 5: δ sui tarent populus Romanus de 33 uc triumphavit. Lutatio Catulo Consule tandem bello finis impositus , apud insillas , quibus nomen rugates. 3 Nec maior alias in mari pugna; quippe commeatibus, exercitu, ι propugnaculis , armis gravis hostium classis,& in ea quasi tota Carthago : 4 quod ipsum exitio fui. 3 1 Romana classis prompta, levis , expedita, & quodam genere castrensis : ad similitudinem pugnae equestris , si sic remis , quasi habenis agebatur : dc in hos vel in illos 36 mobilia rostra , speciem viventium praserebant. Itaque
momento temporis laceratae hostium rates , totum inter iciliam Sardiniamque pelagus naufragio suo Operue-37runt. Tanta denique fuit illa victoria , ut de exscindendis hostium moenibus non quaereretur. Supervacuum visum est , 3 in arcem murosque saevire, cum jam in mari esset deleta Carthago.
Frustratim discerperentur, Zelacerarentur. a Sarph sive continu, sin rent. 3 Tiartibus. Sic Horat. Erod. i, t. Li νnis . inter Mia trem . . propugnacula. Adde Liv. i. t . c. x . . s Ad exemplum , exemplo , more pugnat equestiis. In pugna ad Actium erant Caesariani equitibu, sinites, in odo irruentibus, modo se recipientibim, eo quod appellere subiade, ac retro abducere naves ipsi suas tantum poteranti Hoc autem est ad bisnuis udinem equestria pugnae, ni Florus tuquitur: nempe simplis tergis de redditis. 6 Pulchra comparatio classis levis ci opoditae cum re equestri. sic Euripides in Medea navem vocat curru . 7 Eineudis. 3 Arcem mulosque diruere.
C A P. III. Tellum Ligusticum. I i. DEracto Punico bello, secuta est brevis sane, &- quasi ad i recipiendum spiritum requies et argumen
x Al. Beuαλλι Ueurium. Sie enim M UIuvἰur lapis a I rur bur dictus apud quos inveniebatur. a Confecto , finito. Qim hoc capite continentur, sci ibit Epic. Liv. ao. Eutrop. 3. i. 3 Resumendum , recollige dum. Methaptiora 1 luctatoribus petita , aliisque , qui vehementer exe citi , dissi ulter respiraae , dc ita ad recipi eadum spiritum interqiu cele
120쪽
i rina fide cessantium armorum, tunc