장음표시 사용
241쪽
tuum x tereret, utque - ardentissimi ducis 3 consenesce-
οῖ ret impetus. si Nec diutius prosilit duci salutare consilium : milites ocium, socii moram, principes ambitum ducis increpabant. Sic praecipitantibus fatis, proelio si sumpta est Thessalia: dc 7 Philippicis campis , Urbis , imperii , generis hian iani. fata com-ος missa sunt. Nunquam ullo loco tantum virium populus Romanus, tantum dignitatis fortuna vidit. Trecenta amplius millia hinc vel illinc , praeter auxilians Regum , & Senatus. Nunquam immineolis ' ruinae manifestiora i*prodigia: stiga m victimaruna; λ exat sentini ac progressu temporis imminueret . frangeret. Facit huc simillimus locus supra a, 6, 23. niacera via Annibalam . ut , fangi virtuten nrotero , mora comminueνetur. Al. re ei et . id est , si abito metu avelleret.
et Animosissiimi , omnia audentis. Sic supra i . s, a. quid Romulo ardentius Egregium Epitheton. Graeci tales διανοους appellant, vi os, acres, aracntes . dc in quibus pectolis ille vigor , quem negotia requicunt. Sic Plin. l. . in Cajo i arsare praedicat celeritate n ingemi g od in igne Molucrem. 3 Evanesceret, tempore deficeret. Si supra 3, 3. s. Prudens consiliuni de saepius ustatiam. Vide supreia, 6, 13. Celtissi inus hic est character tyr num , de quo Veget. lib. s. cap. ia. Ne eoo id, satis, si i/νrati miI ocuriιiaevertis enim dulcis es pugna:'nove is te oporteνe isesserre, si exercitati bellatores metuunt dimicare. s Potestate illa, quae res humanas inevitabili sorte disposuit. vel urgente sic agendi significatu sumitur; velut pracipitare mcuiem apud Virg. AEn. 2, 3, i 6.) vel potitus in exitium tendente: sicut apud eundem AEn. 2, s. nox humtita coelo Praecipitari fu uentque eadentia sidera H oor. Caes. de bel. ei'. at . hyems prMetritaruerat. Ovid. Trist. 1, 3, 7. rami ue morae fratrum nox piaecipitata nec ibat. 6 Electa est. 7 Pha salicis, qui sunt in Macedonia. t Foriuna, quae fati decreto destinata est. s Exitii. io signa insolita sive res insolitae, quibuς ruina Fortendi credebatur. o Hostiatum. Nam cum altaribus nostias adi novisset Pompe-jus, statim fugam adornarunt. Lucan. . ς οι- Dperis discussa tu ι Garan in . Et hae quoque inter prodigia habita. Videbantii renim irati Dii , echostiam ab ernantes. Lege Val. Μax. t. 6. tr. sicut e contra argumentum erat insigniter piopitiorum , si seinet obtulisset victima. ra Focturae sive multitudo apum . quae ex alvearibis suis evolaverant. Nam alias tran,sertur ad quamlibet multitudinem. Sic apud Liv evamina aratum. Iuli. as, a, s. 'seMan3uam Gallorum ea tempellate tanta fiaetunilitatis iuventu/ fuit, ut .Asiam omnem mclut examine aliquo impletent. Exaulen quoque stylus est in lance. svestatera, qui, quo pondus se vergit, exit. Unde Μetaphorice ponitur pro exacto judicio. De hoc prodigio Lucan. Nec non innumero cooperta examine
an . Qiod prodigium significabat multitudinem nociturain et se Pompelo. unde vegetius de re militari: Nil magis obfui ι Pompeio, quam exercitus nu- me σι copia: quod etiam fe isse fertur. Dixξι enim, nihil ali,d portendere apes, quηm numerosam militum copia . Hoc saepius prodigii loco adnotariami est; supria. 6, 1 . Existimabant autem veteres per hoc doc imen
242쪽
mina in signis ; interdiu tenebrae ; dux ipse & 3 nocturna imagine, theatri sui audiens plausum, in modum planctus circumsonare ; & mane cum ψ pullo nefas l) apud 6 i principia conspectus. Nunquam acrior neque alacrior exercitus Caesaris fuit : inde classica prius , inde tela. Annotatum quoque 7 committentis aciem η Crastini' pilum : qui mox adacto in os gladio, sic inter cadavera repertus, libidinem ac rabiem, qua pugnaverat, ipsa
67 novitate vulneris praeferebat. Sed nec minus admi
rabilior illius exitus M belli. Quippe cum Pompeius adeo
equi itura copia abundaret, ut facile circumventurus sibi 68 Caesarem videretur ue circumventus ipse est. Nam cum diu q aequo Marte contenderent , iussuque Pompeii s fusus a cornu ir erupisset equitatus ; repent ἡ hinc
a Per diem renebrae. Hoe etiam saepius annotatum inter prodigia, ut apud Liv. 37, , . c eis streno interdiu obscurata lux eri. ac sicut contri, noste interluxisse, dc inter lux orta, apud eundem Lit. a , ἡ, dcia 3, 29. a Pompeius. 3 Somnio. Hine, imaginari pio somniate apud auctores. Somni lim hoc Pompejannm refert etiam Plut. Caes. cap. 61. N Obsequens c. ia .
. Nigro dc funebit colore sic. amiculo. Viig. Reyce, ne maculis in Uces I. a pullis. Iuv. Pullati proceres, id est , alia veste induti. Omen illud p ei-pue infaustum dc ferale , praesettim apud Rom. qui pullis non utebantur, nisi in luctu vel reatu. Idein obtigit M. Crasso bello Palthico: huic eni in pullum troditum en Faludamemum; cum in prortium exeuntibus album, aut purpureum da=i Dieret: resecente Val. Max. 3, 6, tr. 1 Primam aciem, quae post Velites remanet, eo quod ipsi pugnam revera incipiant: nam Velitum prael dium magis, quam pugna, ei se videbatur. 6 signa ineundae puguae data. Initium pugnandi facientis. 3 Is cum omnia stip:ndia implevisset, spontaitetum militans, animo sito de virtute magnum ad victoriam momentum attulit. Scribit de eo Lucanus: ἱλῖ tibi non mortem , eunLIA p a paratuν , Seu sensum pori fata tuae dent crastine morti. cuous torta manu commisit lancea bellum. Primaque T is liam Iomano sanguine tinxit. s Lancea. Sic En. t 2, 6o. annotatus est Tolomniur augur, Primus in adve os telum qui torserat hostes. Al. dictum legunt : hoc ea im pro omine annotarunt Plut. Pomp. c. O . dc ipse Caesar debet. Eiv.3,9 i. cujus verba, quod de ea Crastini fuisse videntur, adscribam. Faci H hodiὸ, impetator, ut aut illo mihi, aue mortuo gratias aga . Nam hoc vel P:arcipue pertiuet ad alacritatem , quam modo Caesaris militibus tribuerat auctor. io Ardorem. ii Insolentia vulneris, forma non usitata. Sic Novi teneris edicitum , ni pra 3. as, a s. i a P iseisiebat, manifeste ostendebat. 33 Proelii. Sic supi1 3, 13, 3. Neutro inclinante victoria, dc neuter esset superior. 3s Effusus , emit sus. x s Pa te, anstulo, latere aciei. com Maenim in proelio dicuntur aciei paries . ab utroque latere proini uentes. In exercitu enim est dextvum de sinistrum eo u . di quod inter iitrumque est, dicitur media aeser. Unde Ter. in Fun. In medium
243쪽
x signo dato, Germanorum cohortes tantum in effusos equites fecere impetum, ut illi esse pedites, hi venire λ in ' equis viderentur. Hanc stragem fugientis equitatus,
ψ levis armaturae ruina comitata est. Tunc terrore latius
s dato, turbantibus invicem copiis, reliqua strages quasi una manufacta est : nec ulla res magis exitio fuit, quam so ipsa exercitus magnitum . 7 Multus in eo prcelio Caesar fuit, 3 mediusque inter Imperatorem & 9 militem. Voces quoque obequitantis eaceptae, altera cruenta, sed docta, & ad victoriam cisicax, ficiem feri r altera at jactationem composita ; Parce cisibus: cum
oi Ineundi s roelii. a Insidentes equis. sic in equis candidis conspecti casῖον
γ Pollux. supra x, ti, . Intelligere videtur pedites Germanos, qui inter equites proeliati consueverant. vide Caes. de Bel. Gai. lib. i. dc r. 3 Cladem. Leψlier armatorum. ς Facto. 6 Sen. de vita beata cap. 13. Non ea ianum, quod magnitudin laboraι fua. Haec ipsa magnitudo obfuit Catthaginensii bus, ut Florus prodidit suprar, ,3 . Haec Xerxi . quod Demaratus Lacedaemonius praedixerat, cujus verba sunt apud seo. lib. q. de Benes..cip. 31. I familiam, qua sibi placeret. multitudinem , inuigestaria ἔκκα m. metuend rara esse ducenti imuro sica nunquam regi posse; me uiu durare, quis uiu regi non potest. 7 Assiduus, diligens, vehemens, sive ut loquitiir Tae. lib. 3. H. cap. nullum qui constauiti ducis, aut fortissimi militis oscitiis misit. Ita Ovid. Trist. ψ, io, ias. in toto plurimus Orbe letor. sal. Jug. 6. 3. ad vitilio multus ese. Se s , 3. tum erὸ multus atque ferox instare. Cic. Odie. 1, 18. multus in laudanda 1 iniseenria. s Imperatoris de militum munere fungens. Sic Catilina strenui militis , O boni Impe aia,is officia simul exequebatur. Sal. Cat. 6o, 3. dc Vespasianus apud Tac. H. a. s. t. ς Milites. io Circummilitantia Caesaris. V Milites, faciem ferite, id est , foedate, vulnerate. Nonnulli putant id iussi: se sarem , quia in Pompe-ji exercitu eranti livenes tenelli ac formosi, quasi speraverat illos. veritos uevultus sui deformarentur. in fugam se conversutos. Verum alii eo factum id eis e putant, ut noti vultus ferro tui barentur, neve quis suis, si agnovisset, parceret, eoque pugnandi aidor senesceret. Quod dc Lucanus intellexit, apud qnem milites se Cattit alloquitur: Sed dum tela micant. Non τοs pietatis ira go vlla , nee adversa nectati fronte parenter cammarueant, mutius gladio turbate ierendos. Alii denique ei edunt, hanc piigvandi formam in quibuslibet proeliis essicacem esse . cum hoc modo, dum vitantur vulnera , facies avertatur, eoque motus erescat, & adversariis repercutiendi facultas adimature quo pertinet oculorum essit praecipuam holniai curam; quos ideb uatura quoque diligentissime muniverit. Ideo Tae. G. 3, It . primi in omnibus proeliis oculimilaeuutur. Aliud etiam Caesaris propolitum arguere videtur Lucan. 7, 3 it. Me eaore qui quam Hostir tergη velit: q. d. non in fugientes. sed resistentes pumaadum. Gloriationem. Valde premit famam Caesaris, tanquam haee imitamenta clementiae Dei int, ec mera simulatio. Interim negaranda potest . ia hostes, quamluia ir acerrimos, extitisse clementissimum.
244쪽
si ipse sequeretur. Felicem utcunque in inalis Pompe-jum ; si eadem ipsum , quae exercitum ejus, fortunas traxisset 3 superstes Φ dignitatis suae vixit, ut ciam majore dedecore per Thessalica S Tempe equo fugeret, ut lina navicula si Lesbon 7 applicaretur : pulsus 3 Hedris in deserto Ciliciae scopulo, fugam in s Parthos, Africant, set vel gyptum 'agitaret; ut denique in m Pelusio littore, νὴ imperio is vilissimi regis, consiliis i ε spadonum, & , ne quid malis desit, Septimili si desertoris sui gladio trucidatus, sub oculis uxoris suae liberorum- 13 que moreretur. Quis non peractum esse cum Pompeio crederet bellum 3 at quin acrius multo atque veli 14 mentius Thessalici ' incendii cineres recaluere. Et in
AEgypto quidem adversus Caesarem sine δ' partibus bel-s 1 lum. Quippe cum Ptolomaeus, Rea Alexandriae, summum civilis belli scelus peregisset, foedusque amicitiae cum Caesare, medio Pompeji capite sanxisset; ultionem tanti viri Manibus quaerente fortuna, causa non
ues defuit. Cleopatra, δ' Regis soror, affusa Caesaris geni
a Persequeretur eos. a Huc pertinet lociis Ciceronis de Orat. 3. de L. Crasso , cujus mortem aliqliaiud maturiorem in summa felicitate ponit. Non iidit , nora ardente i in et idia Semraum, nια seleris nefarii eivitatis νcns , non lus tutas filia, non exilitio
nes , dce. Vide similem locum apud Ovid. Fast. 6, is s. 3 Involvisset, in societatem aut partes suas traduxisset. Existimationis, reputationis.s Thessaliae loca. amae irrigua, cujus ripae gramine vitidi, amoenissimisque vestii intur arboribus. Unde quaelibet loca amoena, nemora praesertim a que aquas habentia , onipe vocamus. 6 Insulam in mali Agaeo , Noli-icarum urbium Metropolim. 7 Appelleretur: ut apud Iustin. a, , xi. vii αν
quecaei copiam non haberet , quo apPlici tuti erant, acc. 8 Al. ut pulsus. Gedris desereio ciliciae se pulo. 9 Regionem Parthorum. Sic Ilist. 3a, 3, i. Hae eum nunelaia in Parthis .Auxandro essent , dcc. Io Deliberaret. xi Pelii si oppidi in extrema AEgypti ora. ia Iuisu. 33 Ptoloi ei. Eunuchorum. Pompeii caedem suaserat Theodorus Chius , mercenati Rhetolicae magister, Deducitur γ τῆ id est, 1 irahenuo, quia i O Dintur Sc debilitantur genitalia, non penitus tolluntur, sed enervan-.tur quibusdam instrumentis, ut vicilia agere non Possint. is Tribuni militum : de quo Caesar de Bel. Civ. 3, 3 Q . ac Cic. fam. ep. 3, 3, tr. x6 Ex exercitu Pompeji. 7 Corneliae. i 3 Atqui . is Belli aut cladis. Eodem simili de incendio utitur supr3 3,s, . ao Factionibu . . Paries enim Proprie dicuntur unius Reipublicae, in rictiones scissae , cives. at Pomprii necem. at Ars pestiuiorum homi arun, calamitatibus alioriimbeaevolequam sibi conciliare. ia ritu clari. a Ptolomaei.
245쪽
b iLIBER IV. 2I bus , partem regni reposcebat. Aderat puellae λ forma , & quae duplicaretur ex illo, quod talis passa vide-37 batur , injuriam : ' odium ipsius Regis, qui Pompeii caedem, S partium fato, non Caesari, dederat : haud 1 8 dubie idem in ipsum ausurus, si expedisset. si am ubi Caesar restitui jussit in restinum, statim ab eisdem percutaribus Pompeji 7 obsessiis in regia , quamvis η exigua manu, ingentis exercitus molem mira virtute 39 sustinuit. Ac primum aedificiorum proximorum, atque F navalium incendio, infestorum hostium tela submovit; mox in paeninsulam Pharon x subitus evast: inde des visus in maria, mira felicitate ad proximam classem enatavit: relicto quidem in fluctibus paludamento , seu s fato , seu si consilio, ut illud ingrue set tibus hostium telis saxisque peteretur. Tan in receptus E i 7 classicis sitis, undique simul hostes adortus, debellata perfida gente, r j ista is generi Manibus dedit:
a Patrocinabatur Cleopatrae, causam illius agebat. Nam adesse dicebantur causa: auri patroni: ut apud Luc. 3, ii, r. Piseui, p-ronas petenti. Ividus Q L Piso, in Limen eius Ruulus adfuere. Sic ad D dolori apud Sen. Ovid. de Arte 3, s3 i. ius qui ννο sebitur, adsit. a Pulchritudo, in qua quantum patrocinii sit, lege Iustin. it, 7, 9. Tac. Ο, Π, 6. Farm.ia fores ια emiario est, ait P. Syrus. Zeno dixit formam esse ictis fisem. Theophrastiis appellavit filentem fauiem. Aristoteles, rem qualis et Mola escaei Hem. 3 Iniuriam miserationem. εc indε favorem conciliare . notat etiam Floriis noster inse, . , . Morustum aetate se iniis ii faior Oilem. Al. tum , sive iam ..ium: dicit enim Cleopatrae patro cinio suisse formam, injuriam. tum odium Regis. s Factionis . alteriit diisentientis civitatis membri fortunae . quae fati decreto destiuata est . id est, qui Pompeji caedem propter fatum partium, non propter Caesarem fecerat. 6 Cleopatram. 7 Casum hunc , totumque illud bellum luculentet descripsit Caesar fine Bellorum civilium . & Hirtius. s Exi uis copiis , exiguo exercitu. 9 Locorum , in quibus stant. vel fieri so ne naves. Virg. Diripientque valet alii navalibus. io Quo instructi mina illa Ptolomaei Philadelphi bibliotheca conflarravit. Cium enim classit Caesaris ab hostibus diriperetur, facibus eos submovere coactus est ideboue in tali rerum statu pretiosa dc vilia non distinguntur. Habet enim locum illa excusatio, quam pro se affert Nabarzanes apud Curi. 6, i 6. Ubil εδμανι ιus spiritu eartu ; amore 6κa ad ultima pr.pulsus , ea nia ξι Atim Detitora, quae eoegit necessit r. cuam quae optabam. D Repulit. ta subito , reunte. a 3 Al. 4mpIu3. i Indumento seu veste imperatoria is Necessitate. is Proposito. ir scilicet militibus, qui in navibus merent; alias μιι navaler appellantur. Exequias funebres . inferias-I ia enim dicuntur exequiae quae mortuis impendiuntur , ita dicta nuba vi e fierent his, qui de nobis viventes bene meriti fuerant. is Pompeii. ao Fecit, cel cavi
246쪽
quippe dc Theodotus magister, auctorque totius belli, di ne i virilia quidem portenta, Pothinus atque Ganymedes, diversa per mare & terras fuga de morte consumpti. Regis ipsius S corpus obrutum limo repe si tum est in aureae loricae si honore. 7 In Asia quoque novus rerum motus E Ponto : planὸ quas 3 de industrias captante sortuna hunc Mithridatico regno exitum , ut a Pompeio ν' pater , a Caesare filius vinceretur. 62 Rex Pharnaces magis discordiae nostrae fiducia , qua in virtutis suae, infesto in Cappadociam 3 agmine rue-
63 bat: nil hunc Caesar aggressus, uno, &, ut sic dia
Σerim , non toto proelio, obtrivit; o fulminis, quod uno eodemque momento venit. percussit, abscessit. Nee vana de se praedicatio est Caesaris ; 7 rinuo victum bilem esse, quam Sic eum exteris : at x δ in Africa eum civibus multo atroci , qua ha in Phasi alia.
a Ptolomaei pueri praeceptor, id est, qui eum quacunque in re instituebat.
nee exormes possunt resinere magistri. Fuit autem S
quacunque Virg. AEn. s. 669. nee exanimes possunt resinere magistri. rnius , arte Rhetor. Plur. Pomp. c. 317. Hunc posse, Arntiis cruci atlixit. Idein ibid. c. i 33. a Sua r. sic supra i , , i. 3 Eunuchi, qui virilitatem sola facie aut vellitu mentiebantur, virilibus exsectis. ma es vocantur eunuchi Claudiano in Euri op. i, 61. Parienta Verci a
retiat, id est, homilies a rodigiose sceleratos. 4 Ptolomaei. s Cadaver. 6 Decore, ornamento. Res alias satis periculosa, ducem, proelium committentem, in ornamentis suis conspici; tamen ac illam utilitatem habet, ut, si quid secus accidat, nus cadaver inter caetera possit agnosci Sc di Esepeliri. 7 Hanc historiam scribuat Suet. Caes. c. 3s. Plut. Caes. c. 73.
Eutrop. l. o. c. ult. Epit. Liv. tia. s Data opera. similis observatio in Iust. 13, is, a. s Per illecebras alia ve artes venante, seu vetente. io Μithridates. ii Pharnaces. ia Hoc vult Suetonius Cae . 3s, s.
cum inducit Pharnacem occasione temporum beriantem. vide supra3, 33 Exercitu. i simile supra ι, et, it . una, ae ne hoc qui em jussu portis vrrimitur, is Ius lar fulminis. sic V l. Max. t. 7, 6. ext. Di- Fum fortuna, mel ut fulmen aliquo , clio ac tranquillitati insteir. Hoc fimili Plerique Potitarum & oratorum celeritatem repraesentant. is Alludit ad titulum ilium trium verbor . quem Iulius Caesar Pontico triumpho inter Pompae sercula praetulit, VEN1. v IDI, VICI. Suet. in Caes. 37, . Estai tem elegans loquendi modus. quo eadem verborum celerit te res Percurritur, qua testa est. Tale est illud velleji l. a. c. r. Fia iis eriaiserim, rammaturὸ tanta ut be crevise , faruse , concidisia . xesurrexi'. Ovid. Fast. 3, 1i. Mara videt bane. τύγmque cupit, patiturqκecurita. 37 Sueri loco citato ita rem narrat et Paulico Triumpho inter pampα fereura trium rhorum νν tulit titulum , VENI, VIDI, VIcI: non alia ιelli signif- 'te'. heut eateris . Ied eeteriter eonfecti notam. 13 Bellum in Africa contra cives a Caesare gestum scribunt Hirtius sngulari commentario. Liv.
Ep. x 3. M at . Plutarch. Caes. cap. 7 , dcc. is Regio e ad Phaciatum aut sors a ipsa urbe.
247쪽
astus expulcrat : nec reliquias diceres, sed integrum bellum. a sparsae magis, quam oppressae Vires erant. 3 Auxerat A sacramentum ipsa clades s Imperatoris:
nec si degenerabat ducum successio: quippe satis 7 ampi E sonabant in Pompeiani nominis locum Cato & 3 Scipio. Accessito copiis Mauritaniae Rex Iuba, videlicet utla-- vinceret Caesar. Nihil ergo inter pharsaliam , de T Thapson, nisi quod ' amplior, ebque acrior Caesaria- norum impetus fuit, indignantium post Pompeium crevisse bellum. Denique, quod alias nunquam, ant Eii imperium ducis, sea sponte signa cecinerunt. 67 strages a Iuba coepit : ejus elephanti bellorum rudes , dc nuper a silva, consternati subito clangore: statinii & exercitus in fugam, fc duces 3 7 fortius, quὶm
ut fugerent, non inconspicua tamen morte omnium.
Iam Scipio nave fugiebat: sed assecutu eum hostibus,
Victa uni. a Haec itidem ex Lucano 3, iret. Varsit potius P malia, tuam obvertit, .pes. Ideoque duci sollicit curandum. ut victis semel hostibus acriter instet, nee vires eorum denuo coalescere patia r. Et linc est scire et,ictoria uti, quod ignoratum, aut neglectum Annibali, Car- perdidit. 3 Imb stimulabat illa libertas, quae armis Caesari nis peti videbatur. Nunquam enim facile quiescunt , qui pro libertate . regnant; quod ipse Florus noster dici r supra 3, io, . scilicet millitiae. id est, necessitatem , qua ad bellum gerendum adigebantur. sic supra a, ad , 3. 3, 3o, 3. 3, s Pompeji. 6 A genere Pomprii deflectebar. . . 7 Ampium & magnum locum habinant. et socer Cnaei Pompeii. Exe
to Μajor. At . a mplisν hienam hoc arguunt sequentia r νοβ citui Pompejano seu Catonis di scipionis. exeuitus ; eo' e aerior . dcc. narompsum e=evisse bellum. Aliter ista compacatio inter Pharsaliam&Th non constat. ix Mandatum. Ia Di tante Caesare , at rue mitismus cupiditatique resiste aete , Horque, erupiisne rugnari. ποα placere, in et atra atque etiam actim fusentante, dextνο eomu . si caesaris, tubicen a mviribus coactus eanere era pis. Ita Hirtius dei ibes. Afric. cap. sa. t 3 Cantu tubarum erecta sunt. Vide supra 2. 6. Oo. sono tubarum. x s Scilicet se conjicit. t 6 Q. d. duces fugisse qui- idem, sed non ut cuperent effugere, verum ut suo arbitratu morerentur. Al. nucos farctur, quam ut Iogerem : nam hoc dicit Florus, di exercitum furiae, de duces ipsos; hos autem fugae sorditatem emendasse decoro exiis. , 7 scilicer egerunt. Sic supra et, is, 17. I Mauto fortius fremina , Φώκονυ ὐακcis , scilicet erit ' is Non ingloria, non ignobili, id est, gloriosi, sitiori ; non ineonfitcrea tamen 'morte M in mi respondet mim Praeceriti proin t vobili. t 9 Al. Nam , ut cohaereat praecedentabus , dc reliquis etiam Petreio, Catoni. possit applicari
248쪽
gladium per viscera δ exegit: dc ubi 3-, ε quodam , . s requirente, si respondit hoc ipsum; 7 BMὸ se habes 69 Imperator. 3 Iuba cum sese recepisset in ' regiam, magnifict epulatus , postero die cum D Petrejo, figar comite, ὸ super mensas & pocula interficiendum se ei praebuit : i s ille de regi suffecit, dc sibi: cum interim semesi in medio cibi, dc s parentalia fercula O regio simul Romanoque sanguine madebant. Cato non interfuit bello : i si positisque apud Bagradam castris, 3 Uticam , velut altera Africae xyclaustra, servabat. Sed accepta partium clade, nihil cunctatus, ut sapiente dignum erat, mortem etiam laetus 3 accia I vit. Nam postquam filium conritesque ab amplexu dimisit, in nocte λ lecto ad lucernam Platonis libro, qui immortalitatem animae docet, paululum quievit: tum circa primam vigiliam stlicto gladio revelatum ma-
2 nu peexta semel iterumque percussit. Ausi pU hoc
3 Pi κωrdia sua. x Egit , adegit. De huius Scipionis interi in praeter alios lege Val. Max. 3, 3, 33. & sen. ep. 2 . 3 Imperator scipio. Ex Caesarianis militibus. s Interiorante, quaerente. 6 Ipse scipso. 7 Ia- columis est re salvus : quia dedecus deditionis morte effugit. ι Μauri- .etaniae Rex. s Al. ret 1 m. r nam bellum in provincia gestum erat. o Hunc morem animadvertimus supra 2, is, i a. D Duce Pompeiano. a Jn mensis dc poculis, id est, inter edendum ac bibendum. Curt. 7, 4, 7. deberiturus super mensa Alaxandrum. 13 Conseittit Liv. Epit. ii . Petreius rubains, interemit. 1 semi comesti. Μillus ciborum ad exequias pectinentes. 36 Cum castra locasset. 37 Fluvium, qui praeter Uticain labitur. is Africae oppidum ; ubi Cato sibi mo tem conscivit : unde Uticensis dictus est. is Angustias , per quas in Africam iter est. io sociorum, qui erant factionis suae. 23 Laudat Florus Catonis αὐτοχεἰρ αν sive fortitudinem in consci. ceada fibi morte, quam , ut Augustinus de Civitate Dei lib. i. vere dc docte declarat, net nomerito laudaverit. Non enim penes nos est, animam , quam Deus cust diendam nobis, donec eam evocaverit, dedit, pro libitu ejicere; neque qui se ipsum necat, immunis est homicidii. neque fortitudio is, sed Pusi uanimitatis est argumentum , ne duriora patiantur , leviora subire. De hoc Caesar dictare solitas erat, invidisse gloriae sinat, quod sub ejus esse noluisset imperio nam is erat Cato , qui nisi liber , & cum dignitate vivore potuisset, quem Ut icenses honore sepulturae decorarunt. 1a De intexi in Catonis lege Val. Max. 3, a. i . Cic. Off. i ,3 t. dc Tusc. Quaest. I, 3 o. ac alibi saepe Catonem egregie extollit Lucan. 9, col. Horat. χ, I, 2 . Hirti de bello Afric. c. bi. de Plutarchia in Cat. cap. sv, dcc. Sarpissi e meminit
isus facti cum eximiis elogiis Seneca. a 3 sibi conscivit, ε Libio rapientum tegisse jam inorit hos, constat ex historiis.
249쪽
virum medici violare fomentis : ille passus 3 dum abscederent , - rescidit plagas: secutaque i vis sanguinis 7 3 si moribundas manus in ipso vulnere reliquit. Quali non esset usqua in dimicatum , sic et arma rursus Fc partes :quantoque Africa s sipra Thessaliam, tanto Africam 7 superab at Hispania. O Plurimum quantum favoris a partibus dabat i a fraternitas ducum : dc pro uno duos stare Pompeios. Itaque nusqiram atrocius , nec tam 3 's ancipiti Marte concursum est. Primum in ipso ostio Oceani Varus Didiusque legati conflixere : sed acrius sitit cum ipso mari, quEm inter se navibus bellum : siquidem velut t9 furorem civium *φ castigaret 6 Oceanus , utramque classem naufragio cecidit .. Qui . nam ille horror, Uim eossem tempore fluctus , procellae, viri, naves, δὴ armamenta confligerent 3 Addestus ipsius formidinem; vergentia in unum, hinc Hispaniae, inde Mauritaniae littora : mare dc λψ intesimnum , & externum : imminentesque Herculis *s speculas: cum omnia undique simul proelio,de tempestate saevi- 7 rent. Mox circa obsidiones urbium utrimque discursum est : quae miserae inter hos atque illos duces societatis 3 Romanae poenas dabant. Omnium postrema certaminum Munda : hic non pro caetera felicitate , sed anceps ,
i Catonem. a Medicamentis vulneriam dolorem mitigantibus utunt eo sensit Livilis ac Tacitas. 3 Douec :hscederent. Rursus aperuit jam coalescentia vulnera. Hoc sensu ina eursisne rescinctiantur. ς Mi illitudo. 6 Morientes morti vicinas. Bella. i Factione . 9 Superavit Thessaliam , sic. appalatu & erndelitate belli. io Bellum hoc cribuat Plut. Caes. c. 79 Late Hirtius singulari commentario. Appian. de bel. civ. l. 2. Val. Max. 7, έ, s. . Helleni sinus, ους,: sic nMMinoet et nitim, mirMm quantum, immane ,εc si milia apiad alios usurpata. ia Factionibus. 33 Nam Cnaeus ac Sextiis Pompejus duces fratres erant. Vivebat igitur Pompella; in silii .i Adesse. i Nentro inclinante victoria. 36 Dimicatum est. 17 Introitu. is tegatus Caesaris. o Bellum civile. ao Caederet. Pu-uirer. Eadem phratis supra 3, io, i . at mae-i iam illa veneratio cum mein juncta 3 1a Navium instrumenta Al. eiemenis. . a 3 Propo concurrentia. a Μediterraneum. Graeci τὴν εrσω ρα - σαν appellaat. ar colunino vocat si prei ν, 6, 3- 26 vide supra 3, a , s. a Oppi
dum Hispaniae, apud quod ultimam bellum a Caesare gestum est. De hae civitate, dc bello , ibi a Caesare gesto, Lucan. 3, 6o- tι ima fianes a eon-tκrrant troesia as secundum, iuxta c. train felicitatem.
250쪽
de diu triste proelium: ut plane videretur nescio quid 3 deliberare lartima. san E dc ipse ante aciem moestior non 3 ex more Caesar : sive respectu fragilitatis humanae: sive nimiam prosperorum s suspectam habens continuationem: vel eadem timens, postquam idem lso esse coeperat, quod Pompejus. Sed in ipso proelio, quod nemo unquam meminerat, cum diu pari Marte acies et nihil aliud quam occiderent, in medio ardore pugnantium subitb ingens inter utrosque silentium et si quasi convenisset. s Novissime illud inusitatum Caes. ris oculis nefas, post quatuordecim annos probata v teranorum manus gradum retro dedit : quod etsi nondum sugerat, apparebat tamen pudore magis ,ra quam virtute, resistere. Itaque ablegato equo, similis surenti, u primam in aciem procurrit. Ibi prensare fugientes, confirmare: per totum denique agmen 83 oculis, manibus, clamore volitare. Dicitur in illa
a Periculostra. a S;e Liv. ai, , io. fortuna dubitat. 3 Secu ἡum, juxta consuetudinem suam. 4 Cujus alias vigori mirabilique hi I vitati milites in rebus dubiis innitebantur. s suspectans, dissidens. -- , enim ut caneri gentiles . metuebat. Nemesia, 'rpetuam comitemia parum rerum. 6 Postquam ad idem imperii gloriaeque culmen ascend xat , Qque pervenerat , ut iam totius ori citis εc refricae victor esset, ae minem parem haberet , sicut ante, Pompeins Romanorum haud dubie clarissimus re potentissimus fuerat, idoque sequari sibi Caesarem impatie ter furens, hellum civile excitarat. Et sane timendi eausam habuit; araxiama enim cuique fora a inis . credendum es . ait Annibal apud Liv. 3.. D, τ . Sic Alexander iram i co fortunam, qua distrante νεν - pr ινὸ referat, ruere itur. Curi. 3, i, io. Quomodo Sc ejus pater Philippu3, r ris ex voto fluentibus , dicitur veneratus fortunam , ut quam minimo in lcommodo felicitatem istam lucret. Adde inpra 3, ia, 7. rc ε, 2, t. 7 Ta tum. I Ex pacto complacuisset. sic supra 2, i . t. dc iuna 4, 7, 1 .s Ad extremum . io Fecit, id est , loco pulsa est , reti ocessit . Ped retulit. Id autem timotis mat indicium. ii Al. pudorem magii, quam turturem, usio ere. 1a Dimilla equo . quo scilicet exaequato pericul. lusus a imus amplior esset, ut ait. Sal. in Cat. cap. sq. 13 In Pa tem illam aciei, quae proximε hostem est. Comprehendere ut inaneant. Vide val. Μax. 3, 2, tv. Est autem hoc orantis maxime, Tac. 2, 3a, a. Prens re enim p:oprie de stupplicibus dicitur, dc cau4idatis, cum nragistratum aliquem ambientes, suffragatorum maniis prehendaui. Lucan. 7, s '. de eodem Caesare : Iris NMinu subiciι xl utor , ae tera minisset , Promovet im aetra. impellis ι erga fuονum e bere Gnie acusanui eA-