Iris Lusitana, siue De S. Elisabethae Lusitaniae reginae laudibus oratio habita in aula maxima collegij Romani societatis Iesu a D. Francisco de Moura Lusitano

2쪽

UR A NC IS CO

CARD B ARBERI NO

S AE E VICE CANCELL

VLCHERRIMAE IV dis in Elisabeth Lusetania

Regina Diuino a Sole mirabili artificio coloratae effigiem,quasnorationis meae rudi velatis tabula subobscuris coloribus aitimbratam condideram Put in bono tandem lumine collocarem, tua mihi quinenda

3쪽

o Iux fuit, Princeps Eminentissime in qu VRBAE NI Solis , qui vicariam illius Diuim Solis gerit in terris vicem, imago resplendet , ut M aiestatis, MSapientiae tuae radijs illa Irata extare magis, atquιέ Minere videretur. Accipe gratur meorum bastes diorum primitias, exiguum quidem, sed ingentirmeae in te obseruantiae arstumentum s orationem meam,quam sienum tire in I mio benignitatis excepim,tam iam

confidentiorem sub patro lenis

confugientem eis ne com 'phclare. Via.

4쪽

Reginae praestantillimae laudes anguli nimis perbrevis

orationis ambitu complexu rus , Eminentillimi P. anceps pendebam animi, quonam illam nomine compellarem, ut uniuersas illius dotes, velut in archum collectas , confertasq; proponerem: aut certe cum qua potius re illam conferrem, in qua velut in tabula illius virtutum decora , quae dicendo exprimere non poteram sua contet landa lineamentis exhiberem. Sed tua me tandem alisabetha, gloria,quae in sui admirationem allexit, ademit omnem, qua incertus fluctuabat, animus dubitationem Dum enim te modo in euellendis ex hominum pectoribus bellorum seminibus Alciter insudantem aspicerem modo ut tartissimam bellatricem, samore quidem consilio, quam insana olim Gigantum au- dacta,

5쪽

dacia , bellum in Coelum strenuissime gerentem

mirarer obtulit se statim mentis oculis Coelestis arcus quem dum Sapientissimus reium omnium Architectus Deus, ut sinciti a se cum hominum genere foederis monum ciatum erigeret, in Coelum quoque bellicum velut arcum In flexit ut dum porrectis quodammodo brachi j coniungere inter se velle videtur beneuolentiae nexu hominum animos , ad inserendum etiam Coelo bellum se promptum , expeditum- ciue prae se ferat . In quo cum tuae gloriae virtutisquei mulacrum intuerer, te placnit nouam Iridem appellai qua dum indicat mortalibus pacem, Coelesti simul etiam Regno quod ex Veritatis oraculo vim patitur,ia violentis rapitur amabilissimum bellum ii dicit. Hanc igitur dum Ego ridem subobscutis dicendi coloribus adumbrare contendo vos pro vestra in sanctissimam staminam pietate, rationem meam, benignitatis vestrae luce colorate Nata recens Elisabetha in ad lauacrum salutare deducta, coneret veluti e terra vaporibus nubes, dum lustralibus aquis aspersa Diuini Solis radij exponitur,Coelestium gratiarum pigmentis exornata versis colorem in Iridem, hoc est,m omnem sanctitatis vultum expingitur. O quam libenter ego in colorum laudes excurrerem , quibus noster hic arcus diuinitus exornatu Sed quis addere tentet splendorem Iridi. quam suis Sol ipse ad ijs illustrat ' Ecquid enim 'Cae

6쪽

ruleum ne side coelestis eommendem ' sed haec suis

ut in umbris lucet , sic latet inter Eloquentia lumina. An viridem spei numquam deflorescentis at haec parata sibi a Deo immortalitate contenta, mortales hominum Iaudes dedignatur An purpureum modestiae singularis e haec vero uni se Deo commendabilem exhibere studens latebras magis amat,quim lucem, gloriasque serere vult potius, quam metere. An aureum , igneumque Diuinae charitatis Sed haec suis melius flammis, quae conformari etiam consueuerunt in linguas, quam linguis hominum celebratur. Fuerint haec igitur supra quam dici possisit maxima in Elisse thari quia tamen temporis

coarctatus anguit ijs coarct ire cogor meae ambItum orationis, ad ea nos, quae initio proposueram, reseramus. Prolusis enimucro Diuina Sapientia, quae ludere consueuit in Orbe terrarum ad sancienda olim opera Elisabetha foedera vi pacis otia reducenda, cum educta vix illa e Matris utero, quasi pacis nuncia nasceretur, interm NM um riuum vite. trum Puellae Parentem, sedatis belli tumultibus, confecta pax est ut scilicet pacato tranquillitatis it Ianascens exciperetur minu quae animorum blanda conciliatrix depullam toties per summam iniuriam, ab ho ni num confortio pacem , in pristinumerat statum vindicatura . Vos hic telior Lusitania , .

ac reliqua Hispalitarim Rego num ad grati signifi-

7쪽

eationem animi vera cum gloria praedicate, quoties Elisabetha incensa animorum odia luis lacrymis ex. tinxit: quoties opibus obstruxit suis litium sontes: quoties iracundia esseratos, vel suis ipsa precibus. vel vicariam adhibens aliorum manum ad humanitatem reuocauit. Ego enim haec omnia, praeclara quidem, ut rara, in alijs, in Elisabeth vero vulgaria quando assiduitas pretium ij diminuerat in praesentia praetermittam dum ad illa me pertrahi odia sentio, quae in Reipublicae capitibus excitata,

capita hora futura erant Lusitaniae, atque Hispaniae uniuersae, nisi ardentes animos in ira cumulata pectora sanctissimae Reginae indultria tranquillasset Redigite, quaeso, vobis in memoriam sedatas inter Dionysium conjugem Alphonium fratre milisabeth acerbissimas intimo odio , 5 corde conce- .pta discordias, concessa huic ultro S intra,quam Psa dono acceperat a Dionysio unius oppidi posse Lssione Alphonso cedens, ne plurimi caderent illud

libentissimo amittens animo, ne tot cum sanguine vitam amitterent rerum ipsa suarum iacturam faciens, ne ali caedes inter .sunera humano in sanguine salutis naufragium facerent . Quid vero de periculosissimo illo bello dicam, quod inter Alphon sum Aragoniae, ac Ferdinandum Castellae Reges, fratrem alterum, alterum Elisabethae generum o Murciani Regni possessionem exortum in dies magis

8쪽

magis exardescens, aceenses Maurorum animos in vera fidei sectatores , ad Castella fines inuadendos allexerat, non sine ingenti Christiant Reipublicet detrimentori quod tamen Elisabeth prius apud Deum atque homines precibus, mox Dionysii Regis indultria compressum est Quid de excitato inter Dionysium Patrem Alphon sum filium

perfidorum hominum nequitia bellorum incendio, non minus victorum sanguine, qui vincentium lacrymis extinguendo nisi prouida Regin diligentia ereptum e Patris manibus filium . intrae primo illum inopinantem, mox aretissima cinctum obsidione Con imbricae, opprimere meditantis, persia minum tandem laborem ad Patri debitum praestandum obsequium adduxisset Sed quς rerum humanarum conitans vicisIitudo, atque inconstantia est, sopitum ab Elisabetha incendium, tartarei praedonis hominum hostis infensissimi afflatu, denuo vehementius excitatum , vltimum Lusitanic Regno exitium minabatur Ast hic etiam inter obscuras mortis umbras splendidior emicuit Elisabeth:virtus dum pene sola quando illi comitatum timor ademerat per militum pugnantium globos, pervolitantium telorum fulmina, inter cedentes, cadentesque obuersantem ob oculos imortem contemnens , t ahoruin vitam seruatet incolumem

9쪽

do ad filium excurrere ante non destitit, quam itermis innocentia armatos non minus furore qua ovat nais milites exarmaret; dc extortis e pugnantium

in nibus gladijs , incruenta victoria triumphans et axuna ferocia iuuenem supplicem ad Patrem de duceret, a quo pei benigne exceptus, cum illo ad extremum usque vitae diem coniuncti Isime vixit. Neque vero haec sui laborum meta, quos in componenda gratia susceperas Elisabeth, sed quam nascens huius usuram lucis inter pacis restitutae latitias acceperas, deponere tandem debebas interim Ddem extinctae senestas, ut ita dicam , exequias Vrbium inter cineres, ac prouinciarum rogos , armo rum strepitu , inundantisque sanguinis eluuione nragis , quam gemitibus, lachrymisque celebratas dEcquid ni enim communi cum pace , senere te deploraret elatam Hispania , quam eodem pene cum illa partu genitam antea sibi fuerat gratulata' Cum ergo arcano Diuinae sapientiae consilio ob exortas

post Dionysia obitum inter Alphonsum Lusitaniae, Maerdinandum Castella Regem , illius seroris se lium dissensiones, grauissimum Hispaniae bellum

immineret ut tantae mederetur calamitati , grandia

iam natu Elisabeth dat se se in viam, filium Str moti in Regni finibus degentem conuentura , quo ex itinere contracto morbo, ne tot quae impend tant Lusina uiae, atque Castellae Regnis miserias intueri

10쪽

tueri cogeretur, tris sine maximo totius Hispaniae dolores, lacrymisque decessit Abiegna nempe ijs eterris pace, tris etiam eius nuncia ex hominum euanuit oculis, ut in perpetuae pacis domicilio se spectandam Eeatis Coeli Mentibus obijceret. Hoc vero quamuis longo pol temporis meruallo contigerit, satis tamen aperte declarat , quam studiosa pacis esset Elisabetha, quae ut illam seruare, vitam ipsam in apertissamum discrimen adducere non recusauit. Et mirabimur , si quae tam sedulo conciliare inter se alios contendebat, tantam erga illos prae se ferret mansuetudinem, ac lenitatem, a quibus grauisesmis etiam non sine dignitatis, atque existimationis diminutione iniurijs assiciebatur, ut non solum

ijs irasci nullo modo posse videretur, quos ali ne animo quidem aequo videre queunt sed, ut iniurias

beneficio rependeret, tanta illos beneuolentia complecteretur, vi ex iacta contumeliarum semente messem illi gratiarum referrent uberrimas Sanctissimas Matrimoni j leges pellicuumanioreanisere pellectus perfregerat DionJsius Ast sua fregit illum selicius patientia Elisabetha, magnoque ipsi cum foenore pro iniuria reddidit beneficium . Nihil enim de sua erga coniugem beneuolentia detrahi patiens, quamuis Dei offensa intimis sensibus angeretur, materna tamen charitate susceptos ab illo filios complectensiassiduas Praepotenta Deo preces effundens

illud