Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

351쪽

DEPE DI Bus apta est enim adhortationi Ostinatio quam innuunt quatuor bis

vcsonue e. Dispondetis,est pes metricus,constans ex duobus spondeis. u Oratores, Diiambus,est pes metricus, constans eX duobus iambis.ut,Propinquitas,Y- Ditrochaeus,est. pes metricus,constans eX duobus trochaeis. ut,Cantilena, Antispinus,est pes metricus,costans eX iambo ct

Dictus est Antilastus ab Antistiar quod esst distrabore: quia iambus Cr trochaeus ex quibus componitur furit intre sedisse ct me est contrarii.

Choriambus,est pes metricus constans ex chorio& iambo.uGNobilitas,--- caeterum aduerte hic Choriam elin m csse, qui alio nomine Ochaeus appellatur.' Ionicus minor,est pes metricus, constatis eX πω rhichion spondeo. ut,Feritati, Ionicus malo est pes metricus,constans ex spondeo & pyrrhichio.ut,Admiserat, Dicti siunt Ionici ab Ionibus inu toribus lud quos Irequens erat huius pedis usus. Paeon prinius,est pes metricus, constans tr chaeo & pyrrhichio. ui,Tristitia,-... Paeon secundus,est pes metricus,constans eN iambo ct pyrrhichio.u Potentia, -υ. Paeon tertius,est pes metricus,constans eN pyrhichio dc trochaeo.u Alienus, Paeon quartus,cst pes metricus,costans eta pyrrhichio

352쪽

ctio & iambo.ut, Agilitas, M. Dictus est Paeotia Paeone inuentore,qui Apollinis laudesd

eandire modulata horum pedum compositione folinat. Epitritus primus,est pes metricus, stans in iambo & sponde ut,Repertores, Epitritus secundus, est pes metricus, constans metrochaeo S si vindeo. ut,Condito S, Epitritus tertius,est pes mericus,constans in spondeo & iambo.uLConcordiae, M- Epitritus quartus,est pes metricus,cinans in sp deo & Trochaeo.ut,Clandestinus,

Dictisunt Epitriti,ab Epi,hoc est supra,er Tris quod est tres: quia ficii re in his pcdibus una hilaba tribus diiss discrepat.

De carminis Hexametri Demrametriscansione.

ci disidarum quantitatem mat urius,certis sedisicendam,in primis necessaria.

ARMEN Hexametrum sex region; I bus absoluitvnin quarum prima, secun da, tertia, & quarta promiscue uel spondeu, uel dactylum admittit:in quinta so- .lum da lum:in sexta uel solum spodeum,uel pro

spondeo trochaeum propter ultimam syllabam cuiusq; carminis eXlegem & indifferentem. Neq; enim plus imporis ala habet longa,quam breuis,caeteram Regiones hic pro pedum nictricora locis, uestribus,accipiantur. Dicta est autem carmen Hexametra ab Hex,quod est so π Nureon hoc cst mcnsuraequia sita menstris constituitur.

Exempla e Vergilio siumpta.

353쪽

L ICENTIA.

Sumpit tamen in quinta regione pro dactylo spo

deum:modo in uocem tetrasyllabam,aut saltem trio syllabam eXeat. Exempla e vergil. prompta.

Quaecum: Erconfvnilia Grammatici appellanistolidaica.

APPENDIX.

Suscipit etiam loco dactyli nunc anapaestum,nunc proceleumaticum sed rarissime. Exempla e Vergilio oriri. Firmo -- rum rex Erida--nus cum post per

In tertiae regionis initio syllaba prima dictionem sitiens, quae natura breuis est,pro longa poni silet,

quod Caesurae condonandum putant. Fit autem Coura,quoties pes metricus non terminat dictio-

M Abio laba direris unum tempus lacrimit:quia candendo ibi

354쪽

CAR MIN VIL cessario quis imus,unde merito prolonga habcrari Ne dic

mus igitur in tertio esse tumbam,quem heroicam carmen,teste Quintiliano ion recipit. Vergil-: Omnia -- vincit a-οὐ mor Cr nos a clamas

Idem fit & in principio secundae quartae & quim

Vergilius: Mancri--bus Eli --pampineo grauL-dus auω- tamno Sed haec nimia licentia est. Nos autem quae- tarn praecipimus,ut a ueteribuis usurpata solum cognoscamus.Nec quicquam rarum absque noesitate demus imitandum cuiusmodi s vergilianum illud,

In cuius me est pro stoniaeo iambus,quem ne altie quid 'des in eadem dictione admittunt. Carmen Pentametrum. Carmen pentametrii quinq; regionibus costadirecipit autem in prima S secunda indifferenter dactylum & spondeum i in tertia selii spondeu: in quarta& quinta semper anapaestu.Sed quia ultima in omni carmine syllaba legibus soluta est,tribrachum quoq; pro anapaesto habere potest. Dictum est Pentumcut a Penta,quod est quinq; r Metra, hoc est mei ur qAod quinq; inretiim constet. Ex pu

355쪽

DE SCANs I O SI E empla ex Ouidio excerpta. Ex duobus dumtis πstondeo. Vulgus micili--as u tilitaὐὐ-te proba Ex tribus stondeis. Flebam succes diu pos se care--re dolos. Ex dumto cr duobus storiaris.

Og ret vidu--us pen dula te su manus. De guris,quae nonnunquam in casemine Uu eueniunt.

Synaloepha5 Ellipsis.

Synaloepha est uocalis ante uocalem, in diuersis dictionibus ablatio. Ellipsis est,m,literae ante uocat in diuersis dicti nibus,cum sua tiocali eXclusio. collise fit in metro,sim dictio definit in uocule,uel in literam, essequens item a uocali incipit:tunc enim prior vocalis,lles m, sua uocali excluditur. Vergit Insire nunc Meliboee piros pone oriane utiles. Sic enim scanditur: Instre -- mncricli-ootae pi-- τω po notab

Ouidius: Quid timeam ignoro timeo tamen omnia demens. scanditur ministici Quid time igno time -- o tamen - M

Fit etiam in diuersis carminibus sed rarissime. Verg.Instritur uero ex foetu nucis arbutis horrida: Et steriles plutini malos gessere ualentes. Elisa hic a,ex Ηοπλda: dsequonti dictioni connectithr sic a steri Cr Horri remanti pro strecto trochaeus: quia iis feret Lia lus ultimam stam, praeter legem occupant. Idcin

356쪽

adem: Aut dulcis muni Vulcano decoquit humorem: Tt olys undam tepidi at aheni Hic quoq; m,cuseu vocali ex Filim rem exclusa,r, quonii dictioni copulatur sic,ret soli: barao spondeus remanet. Atq; ita de consimilibus dicerita. Veteres etiam s, solum elidebant. Catullus Afris litaris tu dabis spplicium. Daditur mim sic. Alfi xus no stris tu dubifup-plicium Sed uocalis integra dictio ante alteram vocule no perimitu nouum adverbium,tam interiectio. Verno Coridon δ Alexi trabit sua D volup,. Ouid.O utinam tunc cum Lacedaemona classe petebat. Tandem rationem sequitur Heli. Ovid. Heu ubi pacta fides,ubi quae serare solebass

Idem fit aliquoties,ubi uocalis etiam pars est ductonis.

Verg. Et longum formost uale,rale ins it Iesu. Icti Et succus pecor ex lassubducitur agnis.

APPENDIX.

. Alicubi etiam m,ante uocalem non colliditur. Lucretius: corporum in plumbo αntundem pondere par est. Sed haec notarida sunt magis,quam imitanda. Synaeresis. Sunaeresis est duarum syllabarum in unam comtractio. Fit aute lanaeresis, quoties in eade dictione duae vocales,m L Iu interamictite consonante, pro una accipiunturi quod est metu frequentisimam.li Arripes. M V. Eixerat acripum coram Drint. ias heros. Ti est o d

357쪽

Oridius: Nolus umor Phaedrae,nori est iniuria Thcsci. Anteit Idem: Nos animo quantῖ s ratem qui temperat anteir. Aureis. Vergil. Atria, pendent bchni laquearibus aureis. Orphea. Idm Nec tantum Rhodope miraru ἀπ I murus Orpbeaaereo. id Degenerans colus est pietas in coiuge Tereo. Alucaria.. Verg.scu lento lucrint alvearia vimine texta. Alum. Tibull. Rure leuis uerno fores apis ingerit alueo. Deinde. Verg. Incipe Damoeta inu deinde sequere Menalcha. Proinde. Idem: proinde tona eloquio solitu tibi,mes timoris. Deinceps. Horat.Redde age,quae drinceps rifilli Vibidius dum. De L. Lucun.Non dedi prolato ieiunus uenditor auro. Dcerit. Idem Quis fuat multo non deerit corpore sanguis. Dij. Horat.Carmine D superi flectuntur,carmine manes.

Idem: Iidem uenturos tollemus in astra nepotes. Smianimis.

Ouid. Frigidior glucie manimisque ui. Semihominis. Verg. semihominis CGi, facies quem dira tegebat. Semiustus. H. Semustamq; accin uigilata nocte ferebat. Semiermis. Silius: semiermems; manus emcndam obiecerat hosti. Haec tam multa inculcare uisum est,ut pala 4bet, virer un esse poetis ad modum familiarem nec tamen omnia hac a ciuimus. Diseresis. .

Diaeresis est unius syllabae in duas diuisio.

Fit autem,quoties duae uocales natura coniunme in eud βιiaba diuitis prostrantur. Verg. Diues opum iura picta uestis,cr auri. Pro pictae. Idem: Aulai in medio libabunt pocula Bucebi. Pro duum Graeω diphthongi solutio conuenientior Maroni uisa est,qua La

t u .caeterm quia Diardi requenter Poetae utuntur,meminerimus her Mquoties in eade uellula reliquis uocalibus, uel etiUbi praeponuntur, consonantes Dira icimus,tra cio,voveo,uuMnus: quae tame uim vocalis nonnunquam per dure instruunt:ut, sequentu οβ dant exempla. Illius.

358쪽

Vergit Iulius a magno dem Rum nomen Iulo. Iambu Ilorat.lassata longa breuisubiccta uocatur lumbis. Iason. Ouidius Posse moras tibi est per di sebit Isson. Iacobus. Claudianin Ne lucros uorsus dux Iacobe meos. Ialis. Nartialis Et pretium magnis scit iaspidisus. 16us. Ius encus Dixit Ioannis,cui dictu reddit Iesus. Persoluenda

Ouidius:Nunc quoq; te alvo persoluenda mihi. Euoluisse. I nc Dis terunt usos euoluisse suos. Sed haec duo postrema uniis ruristimo usu.

APPENDIX.

Huic,Cui,& Dehinc tam per syn xesm,quam per

diaeresim pronuntiata leguntur. Vergiliquis uni frsan potui succumbere culpae. Statius. Falpus huic pennas,er cornua fit cret aethrae. cris Florat. Reddere per fomescit conuenientia cuis. Manilius sic erat sedes Q nda,petenda curis. Dchinc Iuvenalis Dehinc clamore pari concurri tu ,σ uice teli. Silius:Fuma dehinc, cente sono,iamsidera adtaar.

Vpost g,q,& i nec uocalis est,nec consonans quia nec diphthongum cum alia uocali, nec positionem cum alia consonante facit. Vt lingua,aqua, suauis. quodsi,u, lici uoculis, lingua ultimum haberet diphthongo longamin se consonans qua primum positi ne produceret:quum tamen utramq; correprim legamus. Vergil. Cingite,ne vati noceat mala lingua suturo. Ouidius: ratus infinis esset adulter aquis. Exempla de v,pos Iuni suadeo,suauis,Cr consimilia. Vergil.Tum celerare 'gum,patricii excedere ua t.

Ideo: ni casia,atq; alijs intexens suavibus herbis. In quibus exemplis produm quidem est a io umen diphtho IRPippe q*x ni quam 4 llocalii'incipit.

359쪽

Per Diaeresim tamen,praecedente, nonnunquauiuim uocalis habet.ut,suadeo. Statiummim agite,Cr positis quie nox inopina rasit. suctus. Horatii Quam mihi non tantum fures s.ferio fureri Vocalis ante uocalem. Vocalis ante uocalem in Latinis dictionibus se

Uer corripitur.

Dilaburam quantitas cognosci optem modis potest.Vocaliam te uocalem, Diphthongo, Positione, Deriuatione, Compositione,3ncremento,er Regula. Aduertendum insuper quotquot in di- lime inter primam Cr postremam ponuntur ollabae, omnes ed-dem ratione Medias nuncupari Ergo uocalem corripi ante est rara uoculem ntiastemus tm in pri is, alii in inclyotabis. Ouidius Filius ante dictu patrios inquirit in annos. Dius tamen,& uocativi a nominatiuis in, ius, emcipiuntnr. Persim Romulidae saturi, quid dia poemata narret. Catus,o Catinartialis: Quod peto, da cai, non peἱo conflium. Pompetis, WPompei. Ovidius Accipe Pompei deductam carmen ab illo.

producitur quoq; Fio, nisi quii post e, sequitur, suidius: Omnia lanifien feri quae pocte negabam.

sed Ohe, interiectio uariatur. Hoc est, rimam habet modo breucm,mias longum. Vergilius Heu sie Bacche femens olim te uirgine dignum. Persius: Auriculis,quibus er dicas cute perditus ohe

APPENDIX. Omnia genitivus inius uariatur. MVergilius Unici ob noxam, Criurias Aiacis Oilii. Id in Navibus insendum amisis unius ob iram. Sed Allus disserentiae causa semper producitur:

360쪽

sYLLABARUM. Alterius uero semper corripitur. Genitivus Alius superat nominatiuum nonorabis quidem, si

ivio tempore Pit enim amphibractum quatuor remporum pede, quum nominati in tribractum efficiat, podem trium duntaxat temporare. Qira vero Alterius nominatiuum duabus excedith abis penultimum iure corripit. Ouidiuet Alter in alterius iactantes lumina miliam.

APPENDIX.

Genitivi & dativi singulares quintae declinati

Dis,e,purum ante alteram uocalem producunt. HoratiusCVentum erat ad Veste,quarta iam parte dici.

Alias idipsum corripiunt. Iuuenulis Incertis rei, esuris licet impero uisb. Ovidius:Vt pignus ficti dextrass utra'; poposcit.

APPENDIX.

Vocalis ante uocalem in Graecis dictionibus tam sepe uariatur,ut propemodum regulis conas heim di non possit. Eam ergo Cr melius, tutius ex frequenti poetari lectione venabimur.ut Ac n.Vergilius de Sirenum cantu: Quodsi es calami,quod suauis cantit Ac n. Acr. Cui diuVTerra ferus cepi uolucres agitabilis aer. chaos Id ni Quem dixere chaos rudis indigestaq; moles. Aoncs. Vergil. Aonas in montes ut duxerit una fororum. Boreas. Nartialis:In qua ncc Boreas ine munere uelit. Agea Luccius Multa foro ponens agras longa repletur. Smphonis. Horatio gratas inter me ason bonia discors. Homoeomeria. Lucretias Nunc er Anaxagorae strutcnin homoeomerum.

Diphthongus. Diphiliogo syllaba longa est semper tam in Graecis,quam in Latinis dictionibus.