In funere ill.mi et reu.mi domini. Iacobi Zandemariae patritij Parmensis, et Piceni praesidis meritissimi oratio habita ab admodum reuerendo P. Antonio Lizzolio Societatis Iesu altera post obitum die dum in cathedrali Maceratensi ecclesia solemnes ex

2쪽

IN FUNERE .

ILL. ET RE V. DOMINI.

IACOBI ZANDEMARIAE

PATRITII PARMENSIS, ET PIGNI PRAESIDIS MERITISSIMI ORATIO

HABITA AB ADMODΥΜ REVERENDO

4쪽

MMATURUS , ac paene repentinus Susirissimi, de Reuerendissimi Domini Iacobi

Zandemariae obitus, eo dololoris vulnere omnium animos

penetrauit, ut loquendi facultatem , & copiam vix permittar dum linguς munus, ac parte S praeripiunt oculi, te vocis ossicia lacrimae ipsie, S: gemitus exequuntur: Et sane quis temperet a lacrimis,Ac-ditores , si acerbissimo funere , & Vno propemodum ictu sublatum viaeat aequitatis culto- hem egregium , iustiti aer vindicemi, probitatis exemplar, toge decu S, sapaentiae columen, sapientum praesidium Abstulit hesterna dies, a milit vigilantissimum tibi Praesidem Picenum,

amantistimum vobis moderatorem Maceratenis

sis, clarissimum tibiciuem Parma, nobis vero Auditores parentem, amicum, iudicem, Principem ; talem siquidem reserebant Iacobum facilitas , comitas, aequitaS, maiestas. Noua omnibus exhibetur dolendi occaso, dum sublata est singulis materies priuatae, publicaeque felicitatis. Lile igitur vocis vicariae lacrimae ; este gemitus A et lo-

5쪽

loqua eri ioc ne in talita dicendi copia omiae, taceamus , ille ipse, qui caeteros vel multos sic recogit loquatur dolor. Et lane loquitur hodierna die dolor Auditores. Auditis Pallidus ille color , qui omnium occupat ora, tristissima, quae

frontibus insidet maestitia, lugubris hae ς pompa, Sc funereus apparatus doloriS Voces, ' Vera sunt, qui s luctuosus orator sublati Praesulis decora, virtute'; depraedicat. Huius ego hodie interpres futurus , causam omnem dolendi, arii dicendi pariter attingam, si ostendero, eo potibsimum capite deplorandam esse nostri Praesimortem, quod illa repentino interitu Virum, NReipublicae maxime utilem , S omnibus gratissimum abstulerit.Vos interim si incompta nimis

si inculta occurret oratio, veniam date Auditores 1, nescit statutas dicendi leges seruare animus,

qui incompositi doloris vestigia dolens ipse pro- Tria potissimumsunt, quilius publica populorum utilitas, de communis felicitas comparatur , Iustitia videlicet, Prudentia , Sapientia. tera enim interposita publicae quietis auseruntur obstacula; Altera planior, & facilior ad selicitiem via insternitur;alia deniq; N praesenti u S a unde populis, bc exteris quoq; posterisque com

6쪽

sulitur. Huic triplici fundameto tota seper adhaesit Iacobi Zandemariaevita, ut omnibuS conita ret, Virum hunc praeclarissimum non tam sibi, aut priuato 1uorum comm cdo, quam communi natum esse populorum utilitati. Adolescentiam egressus,vix prima attigerat solidioris aetatis confinia, cum ab optimo, & maximo Pontifice Alexandro Septimo in amplissimum Romanorum Praesitum caelum cooptatus, ex eo iam tempore regendo iustitiae clauo aptissimus omnium calculo ducebatur, omnium fdem , omnium vota superauit euentus, cum populorum regimini forens adhuc a Clemente Notio admotus Zand maria, ea praebuit generosae, ac virilis aequita.

tis exempla, ut nobile posteris suis integerrimi, ac fortissimi iudicis exemplar euaserit: Nulla illum blandimenta , nullae preces a proposita sibi aequitate, ne latum quidem unguem poterant dimouere ἱ non munera, non temere oblata auri

pondera amantissimum iustitiς animum retard bant: Testor Populorum fidem, publica testor

Urbium, ac Prouinciarum monumenta. Quan-

ta, Deus immortalis, hoc uno iustitiae telo sufful- tus Iacobus popularum sustulit incommodata. φquanta improborum hominum dissipauit agmina δ quanta profligauit sagitta Itiuadebat Eccle-

7쪽

sasticae ditionis confinia e proximi samn ij latebris egressa valida grassatorum manus, & iam infames latrocinijs viae, periculosa itinera, ipsa Oppida male secura, & arces parum tutae censebantur: frequentes ubique caedes, ubique luctus, incursiones nocturnae variae, populorum metu S aLsiduus. Accessit ad Asculanae Vrbis praefect ram Zandemaria, & breui qua minis, qua armis, qua supplicijs, qua profuso largiter auro nefarias lati onum copias dissipauit, de ad unum omnes deleuit, ea successus felicitate, ut ad haec usque tempora comparata Asculanis Ciuibus securitas perdurauerit. O virum alienae saluti natum p blicae utilitatis amantissimum, cui nec ad repellendos impiorum conatus defuit robur, nec ad

insidias dissipandas facilitas, nec ad populorum quietem confirmandam felicitas. At si populorum tranquillitati Iacobi iustitia profuit, quis neget,eorumdem incolumitati prudentiam Praesidis profuisse Z Huius maxime proprium Virtutis munus, atque ossicium est, ut in moralibus docet Aristoteles, opportuna ad pro positum finem media accommodare, euentus fuisturos praeuidero, populorum necessitatibus conis sulere. Praestitit haec semper, mireque assecutuSest Iacobus, quando inuicem decertantium, aq

8쪽

dissidentium ciuium iurgia singulari dexteritatqcomposuit, quando in ipsa origine erumpentes irarum flammas extinxit; quando publicam rei. frumentariae inopiam comparata Opportune ex finitimis regionibus annona euitauit. Agebat iliale Bononiae aliquando Pontificii legati vices, quando exorta non semel inter primarios Senatores dissidia, consilij opportunitate, vigilantia, ossicijs ita in ipso suo exordio compressit, Vt amte secutae reconciliationis fama , quam disii 1orum rumor acciperetur. Debes prouidae tanti Praesidis curae singularem quietem , qua UltimiS hisce temporibus floruisti Perusia,debetis securittatem vestram Populi,debetis felieitatem . Simi siem, imo Dijs immortalibus aequalem virum iulum asseruit esse Tullius, qui alienam salutem se idulo studio compararet. Cui te similem , cui phrem dixero Prassul Illustrissime, qui tot Vibium, tot Populorum incolumitatem, & comparasti consilio, N prouidentia confirmasti qVerum hisce artibus singularium Urbium imeolis , & pratentibus tantum populis profuit I cobus. Quid memorem eximiam eiusdem sapise itiam, & rerum omnium scientiam, qua ext ras quoque gentes, de posteritatem ipsam continuata quasi beneficentiae serie cumularerconten ' Π23 o dit

9쪽

dit i omnes ad extremum usque diem traduictos laudatistimae vitae annos litterarum studio impendit Iacobus selectiores eloquentiae flosculos, poeticae lepores,& gratias a prima propemodum aetate singulari ingenij laude, collegit ac delibauit: plura Latino idiomatriitem vernacula lingua diuersi generis, plura carmina scripsit, ac poemata: habuit absolutissimam rerum historicarum notitiam, de iuris prudentiae peritiam singularem. Quid plura quidquid rerum naturalium scientia , quidquid diuinorum contemplatrix facultas

intelligendo assequitur, perspicacis ingensi acie

attigit statim, ac intime penetrauit Iacobus : hinc libros prae manibus semper habere, hinc mente subtilissiletia quaeque pertingere, hinc de omnibus tuto, inoffenso pede disserere. Haec mecum ipse dum recolo Auditores, immaturae nostri Praesidis morti non possum non Vehementa itasti l Ita ne mortalium se licitati inuidebas cruodelissima mors, ut virum hunc sapientissimum publicae natum utilitati, in ipso virilis , ac floridae adhuc aetatisi robore eriperes quae te percu fit inuidia; quis te furor invitis, ut huic non par- teres viro in perenui posteritatis memoria nunquam morituro λ vidissent Posteri eruditionis, de sententiarum plena volutam, quae publicae vib

10쪽

litati adornabat Zandemaria. Vidissent in octo. gesimam octauam Alexandri septimi Bullam exa ratas eruditissimas notas . Vidissent ad omnes Romanorum Praesulum gradus accommodatas utilissimas institutiones. Vidissent plures Pontia Mis Ditionis Praefecturas nouis descriptionibus,& historica quadam methodo illustratas, verum haec omnia e vitas erepto sapientissimo Praeside, eadem fortasse mortis caligine, &in eodem pl- ne dixerim, tumulo obruentur. Vivet tamen, aeternumque Vigebit apud posteros memoria sapientiae tuae Blustrissime Praesul, qua mortalibus consulere studuisti. Commendabunt omnes curam illam beneficam, qua publicae utilitati prouidebas, laudabunt studium, quo priuatis vigi-lijs caeterorum commodo insudabas. Haec sunt machinamenta, & artes, quibus Reipublicae utilitatem, Omnium temporum, , omnium gentium populos fouebat Iacobus . Quam modo charus Omnibus, quam gratus , quam benevolus extiterit, videamus. Quotquot

Praeses adluit Urbes, omnes in sui traxit captiuas obsequium, omnium sibi populorum conciliauit animos, omnium sibi amorem vindicauit. Nam rant Alexandrum bellicae illud virtutis Portem

tum eo felicitatis deuenise, ut inimicos Populos A F non