장음표시 사용
11쪽
num etiamnum hodie ilicolume suum nomen . Argumenta ritant starum rerum non obsciara. Nam unde ab Ameronga Vltraiectium L ter uertit, uidere est adhuc pascua, quae flumine intumcscente, inter o minentiores aggeres perfundunttia , quibus tum amnis excursus pro hibebatur: ut adhuc landum celeberrimi amnis agnoscetis. Rivulo a tent, qui nunc per eandem regionem, tenuibus ripis Vltraiectum cursipetit,ueteris Rheni appellatio manet: perinde ut, ubi seinde reste flans, ad ipsum Oceanum usque, secum uetus nomen trahit. Quod autem ostium ad urbem secit, mercibus secundo Rheno importandis euehemdis* celebre, manifesta extant uestigia. Porta qua urbcin intrabat ad meridiem,a telonio publicanorum, a quibus merces accidebatitur,dorat suum uocabulum. In siptentrionali urbis regione, ad diui Ioannismdem, ubi serum cupediarium nunc est, uetustae stationis nomen,at o
seri extat, quod patrio sermone Κynthens have d citur: ubi ante aliquot
annos,in eitassis ueterum aedificiorum sundamentis, putria nauium in bulata,anchorae,rem naualia omne genus inuenta truere. Aissumento
quo sest tota ea iis, ubi aedes diuo Martino tutelari dedicatae' quae duodecim cubitos,a reliqua in dorso,ad piscarium serum, planitie ianentior naualis stationis speciem mostrat. Nostra autem memoria, cum in eodem ςcemeterio contra istentrionales primariae aedis fores,oec canus Ludolphus, minantia uetustate aedium suarum aedificia I sunda mentis restaurare uellet,lerram ,quam prius suis let, altius moliretur,repertus lembus uisendae antiquitatis urceolis fictilibus oneratus,spectatibus admirationi fuit. Secunda diuiticobi templum ab arenota reflui fluminis uado,appellationHocus quo ν seruat,riet sant.Caeterum,qua
nostra tempestate Dorestatum natavodurorum,Culenbergam, iei nam,Schoenhouiam praeterfluens,ita alueo contra insulam Dordi a cenam mare ingredit, olim modicus admodii tenui aqua riuulus e Rhgmino D. no emanabati unde Germassico idi 'mare,infra Uui ham, ab emanando
ccc LM Lecca incipit appellari. Uerum temporum iniuria, ipsius Rheni fiucib. desiccatis,ei ostia,harenaeanete ad Cainicam praecluse, uiam uiolenta strage per Lecca in mare cum hominis iactura fecit. De ciuitatis autem origine tam diuina produntur, uidissicile sit, in tanta uetustatis caligine, aliquid pro uero astruere. Tradam ea quae ex tablinis Ultrai etinae basilicae accepi. Sunt, qui a gigantibus eam coditam,habitatamiserant.Nonullis placet,sub Nerone principe coepisse, nonae illi Ant . mnam fictum,ab Antonio quodam,qui eius tyrannidem fugiens,hanc exilii sede deIegerit. Sed cum apud siriptores huius Antonii nusquam omnino,uel tenuis inuod sciam mentio sit, pro uano id & sabulino ropudiandum duco. uan tarn non ignoro, L. Antonij cuiusdam Germaniae,sed superioris pusidis,Sextum Aurelium,in uita Domitiani meminisse. Apud omnes tamen constat,ab initio eam Antoninam fuisse appellatam. Vero uitur propius est, ab Antonio triumuiro, qui Caesaris
omnibus, in Galliis & Germania expeditionibus intersuit, urbi no
12쪽
men datum,qui oppida & arces alias etiam sui nominis codiderit Ipsem
tamen locum,cum ob soli ubertatem, reii tametariae copiam um propter situm, ad merces in Oceani insulas Zc Celticam secudo Rheno mouehendas, iam sub Iulii Caesaris in Germaniam traiectum, inter barbas ros uerisimile est mercatu celebre suisse. Unde Cattis&Uuiliis magno inter se longo bello de loci imperio decertantibus, cum ad extremuni illis in Oceani littus pullis, Uuilii obtinerent, praesidiu Vulltenburgum in ripa ulteriori, colle edito nostra tempestate fundamentorum rude ra adhuc videmus posuerunt. Sed Romani,deuieta prsitas ultro citro
Germania, cum multas passim munitiones contra rebellionem supra
N infra in ripa Rheni ad eius tutelam locassent, hic quoqi statim aduerasus barbarorum vim, in ipso pene fluminis alueo munitissimum praesidium, ubi nunc Paulinianorum sodalium coenobium est, extruxerunt. ei regioni urbis, & ponti in quem excurrit, nomen a ciuibus Romanis adhue durat. Tum autem 5c alii,qui huic ad septentrione proximus, Scutae, a castris praesidiariorum militum, qui ad omnem uim arci tuendae ibi depositi fuerant, remanet uocabulum. Mansit urbi nomen Antoni ita diu intinum. Sed ut nihil in rebus humanis est perpetuum, nomen postea mutatu est: sed quo casu,aut quo authore, uideo parum inter hu ius urbis antiquitatis inuestigatores bene conuenire. usus Traieeliam
obtinuit. Beda Gallica lingua sic appellatam esse prodit. Inuenio apud Ammianum in Iuliano Utricesium: qus uox ad germanicam appellatio libranem propius alludit. Nec desunt qui opinentur, ab Vlpio Traiano du, xviII
ebim nomen: quem constat tum Germaniae praefuisse, cum absens Ro inae a Nerua adoptaretur.Restituit enim barbarorum clade Iabesectatas aliquot ultra Is h. ciuitates, condidit. sui nominis in eiusdem ripa an ces aliquot: qua coniectura existimant tactum. qu priori noniste exoleto, Ulptraiectum nuncuparit. nge autem diuersa est eorum sententia qui pro uero affirmare contendunt, a Uuillis qui Selmoru opibus& uirtute secti,urbem structo in ulteriori ripa praesidio invasere, uiti traiectu nomen Lictu . Sed & Gerardus Noviomagus, tum clarus tum dis Ttus Batauarum rerum scriptor,in uetustissimis codicib. ante annos sexcentos exaratis, Uiltraiectu se scriptum repperisse tradit: tum autetii& Quale fium .Qua equidem appellatione ego deinceps ues hoe nomine libentius sim usurus, quod a re ita uocatam existimem . Nam quum ostium Rheni mercatorum sequentia esset nobile, compendio in Gal. lias &obie fias Oceani insulas, prono alueoinde soluentibus traiectus
cursus. patebat: qui postea in Leccae ripam miliare ab urbe submotus, pristinum uocabulu Sc usum retine Cpterum cum ex Caesaris diuisione, nisi Rhenus Gallias a Germania disterminaret,ita ut ulteriorva ripa Gallicr,'dextera citerior Germanscrditionis iuris. esset,in comses Io est hodie nam per id tempus duobus tantu brachns in Oceanum
effundebatur nec Isesa omnino,aut certe obscurus rivulus erat: ut mirer
cur quidam ausint hunc dc is to 5c piduuaregnorii disterminatorem
13쪽
constituere, enu inter Vuinatim &IMalabentei ramis ad Oceanum utram gente distinguere: tametsi suos Germani iam olim limites trans, gressi, magnam Galliae partem Rheno finitimam occuparunt. Ita traiecitum in Germanico lato ab initio conditum fuit. Quod autem scriptores inter se digladietur,ultro ad Gallorum ne an Phrisiorum ius spodiaret,equidem nihil miror. Galli enim militarigloria clari,cum transi
is Rheno armis omnia adorirentur, ciuitates ad continendum sub im.
perio uictos opponunas,praesidiis firmabant. Harum Ultraicimi prae, cipua filii, tum in ora ultima imper a Gallorum citra amnem ut nunc discriminatorem sita. Transit autem in Gallorum imperium sici Valeti tiniano Imperatore, qui Uiltos, Saxones N Sclauos, omnia Oceanilia tora foedis populationibus uastantes, iam. inde eruptionem meditan tes,in Francorum finibus oppressit, Sc insigni affecit clade. Mansit sub Gallorum imperio tamdiu, donec omnem earum regionum iurisditio nem Dagobertus anno LX X U. si reeie tepora digeruntur Uuillibrordo loci episcopo donaret. Enimuero incredibiledictu est, quantis ba barorum cladibus alas super alias cum herbescente paulatim fide deinceps suit amicta, sed a nullis grauius quam a Ratbodo Phlisiorum re gerquem mox paulo hinc eiectum Pipinus Caroli Magni pater in Phrisiam se recipere compulit. Ex his liquere opinor,initio inter secuse Germaniae urbes opulentas hanc celeberrimam uiguisse: n Galloru,ne
inrisiorum imperio paruisse:sed quasi togatam, Romana utan liberi te, suis legibus uixisse. Togae uestiatum in Coss. H duobus senatorum
primoribus ad annum usque vigesimum nonum, supra mille quingen, tos,nostra aetate perdurauit. Mercatus celebritas ita* esseest,cur barbarorum incursibus praedae exposita, a Gallorum regibus defenderetur. Quo tempore usqucadeo eius florentissimae opes fractiae fuerunt Zc accisae, utcertamen cum Ampina Colonia de metropoleos dignitate iure*susceptu mittere cogeretur. Iam uero Ecclesia ipsae tenuibus principijs, unde paulatim ad incredibile spendorem ac luxum peruenit,ortum dii xit,ut sunt res humanae. Vrbe enim tota Uuillibrordi, eius ex Anglia
comitum institutione ad fide ducta, Dagobertus Clotharii situs, Francorum re qui mutato prioris ui instituto, pietate clarus, Sc ad superastitionem usque religiosus fuit, aediculam diuo Thomae condidit, anno D LX X UI i.quam retes posteri ditissimis reru possessionibus paulatim cumularunt. Inuenio his duos annos subtractos apud Marcellinum in uita Suuitperii. Illis potius accinctim qui tradunt, ante Dagobertum
locum episcopalem Lissse,simul. resistione Christianam i jsdem temporibus coepiste quibus Gallorii r es fidei initiarentur. Argumento esse Clothar a patris Dagoberti,& rheodeberti regum, in eam ecclesiam profusam munificentia: cuius mentio in Boniticii uita extat. Quae cum ita sint, filii igit Agrippinest Zc temporib. prior, & dignitate antiquior. Iidem produnt, contra barbarorum vim, praesidium Uuill burgum
cui si pra ei nobis mentio fulta est a Dagoberto conditum esse. Sed
14쪽
eum nomen sit a Uuiliis qui aliquandiu rasidio posito, ea loca occupa/rant. uero similius propius, uidetur, Dagobertum id ualidius multbsossa ac uallo, relicto pristino nomine, muniuisse. Thomae iam si cello paulo posta Phrisis diruto, Uuillibrordus in proximo xx. inde passus, Oratorium crucis condiditimimus. episcopus a Sergio Pontifice Romano declaratus est: nomen Clemens illi fictum. Mox Ratbodo rege a Pipino inde in Phrisiam exturbato, collegium diuo Martino in
eo loco institutum est, ubi paulo ante Thoms sacellum,incendio absumptum barbari demoliti fuerat. Exornauit id mortuo patre statim Caro Ius cognomento Magnus,contulit. eodona magnifica. Et ut a barba. rorum incursu episcopus tutus foret, regia ueteru regum quod Vetus Palatium tum nuncupabatur ei dedit. Addidit immodica liberastam 5c magnificentia plane Gia,Opes magnas, quas posteriores reges pro uin f,decimis,tributis, portoriis & donis opulentissimis supra moduetia cumularunt: tantu abest,ut ecclesiae aliquid detraxerint, cum Henorici,Conradi, Othones Imperatores, tabulis eo ii donationes etiam ra. to esse iussirin Tradita enim sum earum regionum dominia, undebat baros&tyrannos expulerant:ut ea ecclesia breui tempore regum opes
pene aequarit. At episcopi homines diu pietate &uitae innocentia insiognes, cum rebus diuinis magis, quam prosinarum rerum administra/tioni uacantes, negligentius uia tuerentur, undi p alij alia loca, ut quae. que oportuna erant, occupare. Hinc postea Brabantoium,Hollando rum, Geirorum principes,Comite item a Benthem,Cnich et Gore pulsos fuisse tradunt, eum anno iori. Addboldo episcopo,coram Henrico tertio Imperatore,in prssidio Tuspico, religione se adstrinxerint,se pro , iurisdietionibus mancipio accepti Iraesuli Vltraiectino clientes in m. steru in fide permansuros. De moribus autemEc institutis eorum qui initio ecclesiae rebussub andre praeficiebantur, quid attinet dicere Tanta erat Colleg a crucis,ob integritatis ac sanctimonis apud exteros populos existimatione celebritas,ut non solum inde nostra ecclesis epi, scopi renunciarentur,sed finitimae etiam hinc exirent 1 quibus res admi nistrarentur. Bonificius ordine secundus,& Gregorius in catalogo teratius ad Moguntinensem regendam lecti fuerunt. Abricus ad Coloniciis , Ioannes ex Herculanorum principibus, in postremis ad Leodinae
gubernaculum emigrauit. Haec non obscura argumenta efiiciunt,ut in
ducar subscribere is qui scriptum reliquere,usq; ad exitu Bonisi , qui
incidebat in annu D C C L U. metropoliticum nomen hic eminuisse: sed
Boniticio cum quinquaginta collegis,& duobus pro fide, in papo Doctaeimo a Phris is caeso, cta, urbs ipsa Mem temporibus scede a Norimannis Sc Danis uastata iaceret, Ultraiectini illud Coloniensibus demolere. Crevit inter haec ecclesiastica res magnis successibus, cum barbari 'paulatim posita serocia mitescentes, ad fidem abdicato idolorum cultu, desciscerent. Iuuit hos successus haud parum, episcoporum pietas N im signis eruditio, ut ea tempora serebant, uspadanianum octauum supra.
15쪽
millesimum. Quo tempore item Nor anni, quasi emephias subliberumpentes,sub decessum Ausfridi, in ordine X vii I. primum Tylam, mox tequenti anno Vltrat editam ingenti mortalium clade & incendio devastarunt: cuius opes saepe antea afflixerant sim Vuillibrordo, dein de post mortem Bonisi , rursum Alisico episcopo,nui in serie nonus est. Quibus temporib. mulis etiam Germanici Gdici. nominis claris
simae urbes una excidio sunt deletar Iacuit post hanc procellam barbari, cam per aliquot annos ciuitas, muris selo aequatis, ruinis. deformis. donec Ramodus X III l. episcoporum,demigrando Dauentriam,comsilium agitaret. Erat Rassiodus uir regum imaginibus clarus, miraculissimul Sc fitidico spiritu magnus, Graecam Latinarum. literarum iuxta eruditus. Arguunt id ipsius Sylus utro ν genere scriptae,qus adhuc extant. At Danis ciuitate profligatis, Ultraiectum Daventria redhi. Rat.
bodo e rebus humanis sublato, Baldericus Clivo sis ob egregia in populu Ultraici'. merita, Pius cognometo appellatus, uir excelsi ingenii. tum literis tum belli artibus ex squo mirabilis,muro rursum urbem cingere est aggressiis, anno DCCCXC. Hae eadem Nortinanica irmaptio, necum multos annos in Hollandia, omnis generis mortalium,sceda suga agri & urbes uastae incultae iacuissent, eius comitatus,Caroli Calui Deneficio quidem, uerum cum insigni ecclesis Vltraiectinae detrimento, eoepit. Initium eius in annum LXIIu supra DCCC. incidisse produt scriptores, Hungero undecimo praesule, anno ecclesia condita suerat, C C L. aut circiter. Interim creverunt eius res uti dicere coepi ad id tempus us* in octo, incredibili luxu, &quide regum, Imperatorum. pia liberalitate, quamdiu ab episcopis religiosis & dodis regebatur. Verum ubi pro in nocentia impostura, pro gloriae conleptu ambitio, pro eruditione inscitia, pro humanitate superbia, pro frugalitate luxuria, pro liberalitate auaritia,pro continentia libido irrepstiae, omnia in prius labi,bona a finitimis principibus occupari, bella moueri, omnia deni sacra profina* commisceri. In hac autem opum luxuriante affluentia, primi illi ecclesiae moderatores, homines saneti ac pii, moderate se renore, eas expendere in usus quos deo gratos arbitrarentur, templa aedificare, coenobia condere,opima sacerdotia secere,sdes uetustate,uel stricturae tenuitate collapsas, sarcire: ipsi non selum monastica religionem sortunis suis uehere ac iuuare,sed ornatu etiam induere. Siquidem Ainfridus, in uico Turino uirginum collet u , in Sacro monte ad mille paLsiis ab Amorsortia Benedictinorum coenobium condidit: cuius religionis uestitum ipse quom sumpsit. Id ipsum exemplum postea sequutus est Godebaldus Bernulphus diuo Paulo aedem in urbe,translatis eo e monte Sacro Benedicti noru opibus,posuit. Diuo item Petro,& aliud Ioanni Canonicoru collegia. Medius aut inter hos Adclboldus,diuo Martino tutelari aedicula ueteri diruta,nouam basilica refecit. Conradus Sue uus in palustri loco dius Virgini intra moenia,Canonicorum contubernium. Codebald extra muros urbis, adortum monachoru uirginii coenobis
16쪽
eoenobia in paludib. costituit: qui Carcer ordinis, propter foeta professionem uulgo appellatus sitit. Idem Midet burgi regularium sed si,
tium. Deserbuit hic ardor intra pauca annorum lustra, ut solem optima quaeq;: simul & ea,quae speciem pictatis prs se serunt,in deterius iei, sim degenerare . nam ubi armis sua tueri sitiat coacti, iam non delubra amplius erigere,ucrum sacrorum cura abiecta,arces, castella, praesidia in hostes condere adorti sunt. Godes idus Rhenanus Moni sortiam MVuoerdam contra Hollandos, Horestam in Gelaos,Uollentio in Phrisios excitauit. Conradus Sueuus ad Hollandorum tam retunden/dam, Iselmondanum praesidium collocauit. Nec desuerunt, qui excubiis limis etiam monumentis ipsam urbem exornarunt. Alη alia,ut quis psilit belli quam pacis amantior, maxime ad res ab iniuria finitimorum armis uindicandas secerunt. Excitarat iamdudum si tale pene dissidium inter episcopos Ultrateistinos S Hollandiae principes,illa regnorum Galliae ac Cerinaniae per secundas Iudithae nuptias diuisio. Etenim cum ueteres reges N Imperatores ditissima reru dominia in Hollandia prius regnartibi coeptum esseo & Phrisia,quorum reges sunditus armis delerant, & Oceani insulis, unde tyrannos pepuleransibarbarorum crebris cladibus deserta, nullis designata limitibus ac pomoems, episcopis pro desudatis in messe uerbi laboribus donassent: ubi Calui iussit, pacatis rebus, in ea insuls parte quς Holdandia appellabatur,comites consedere, hi stitim angustias regni ampliare,limites propagare,uirtute at parte eesesiae opes,insulas,arces,ut quaeque maximae erant Opportuna,occupare, bello Phrissam sui iuris facere ,multis secundis orae s megium n men, si immam que gloriam sibi parare. Horum fortunam post C. Ium Caluum, reges Gallorum contra episcopos tum Anseratores ubcissim maiorum donationes confirmare, ecclesiae iura de opes desenes,re,deni certatim sua potiora haberi uelle. Hinc odium inter utrunque populum seminatu,bellum. perpetuum fuit: quod immortalestiturum prospexerat Adelboldus XIN. in serie episcoporum. Huic cum ad he dorico quarto Hollandorum principe, rerum ablatarum praetextu,siue quod eo authore Phrisii defecisse dicerentur, arma essent illam,prstio sit peratum, Iselmondae tres annos captum tenuit. Eum omni spe alioqui ad episcopatu reditus incisa deierare ad extremum compulit, nec se, nec
posteritatem ullum in Hollandiam, nullum in Phrisiam ius usurpatu ros. Con se fis inde sunt tabuis. Iracp hoc foedere pace co firmata,restitu ius fuit Adelboldus. Dissidentib. ita p inter se regibus, Vltraiectina diatio, uicino hosti tot uidiorius magis magis. indies ferocienti prs relicia sui. Ablata oppida,sylus, insulae,paludes,& ad urbis muros quideiam Hollandorii limites propagabantur,nisi cardines paludu ad Go
landiam constituissent,quos accolae idiomate uemaculo tauuenpael uocant, qui finis utrius p regni esset. At Melboldinae cladis posteri episco,pi memores, quisque pro se occasionem amissa recipiendi quaerere, o cupata recuperare, tantum. postrem. reliquum sibi tenere, quantum
17쪽
serro uindicare potuerat. Quo factu, ut dum hinc pro Velania a G. , adepta, inde cu Hollandis, pro ditionis latissimis possessionib.& domi.
nio sine fine certamen est, populus Vltraiecmnus mitigatus ocio, paci ante desuetudine bellorum assuetus, his rationibus, postea armis milisti longa animis Aseratus, a bellis quiescere non ualuerit: indies lictus ocioricum soris bellum nullum haberet,intestina discordia in sese mutuo serrum uertere coepit. Senatus cum equestri nobilitate, aut religio ne certamina serere: homines potetes,saeliosi domi,seris nobilitatis &imaginum magnifici ostentatores: sistuos, luxui uoluptati. addidit :aliud promptu in lingua,aliud clausum in peetore habere . quo quidem
nomine etiam apud exteros semper male audiuere. magnis motibus fi cstionum episcopos creare, principum exterorum c5mcndationes coii. temnere, raro concordibus animis episcopum creare , at multo rarius
cum Iedio bene conuenire. Aucta in tantum crevit nobilitatis potentia, ut non solum armis medio Bro,ponte Romano & Cassi est decernem tes iuuicem urbe pellerent, uerumetia cum hostibus iusto praelio in pu nitie congrederentur. Fuerunt,qui cognatorum opibus adiuti, diluculo occultis muri aditibus perstiustis, urbe iis essi, in uico instorio cum episcopo conflixere: & quidem sceliciter. Iradunt quidam scriptores, Caesarem Guillelmum,Othonis episcopi nepotem ex seatre, cum incautius insidiam securus obequitaret, iactu saxi deorsum e sublimi senestra petitum. Episcopis portas claudere, cum M M apertam simultatem exeracere,illis bellum lacere, alios captos intra muros in priuatis aedibus tenere, bello persequi,pitalium inire.Processit tandem eo principum contemptus, ut serdidi homines priuato odio episcopos serro exceperint. cum sociis ciuitatibu s controuersiam habereaeas,si pax esset,in bellorum poriculorum. societatem trahere rillae contra Vltraiectinii populum eraosum habere. Senatus, si quando nullum bellum soris esset, religionis libertate aegrescentes, eam uesti galibus,publicis. onerib. oppugnariit. Starag as primu clero liberis, in comitijs Pontificiis, postquam ambistione se largitionibus exteroru principum corrumpi coepere, magnis motibus reipublicae intercedere conati, sacra, prosina. omnia misiae runt:certum aliquem dictare,quem renunciari postularent: sagati in co. mitia Canonicora sodalium descendere. Iracp dum neutris alteri cedi Burgundi armorum terrore episcopos iam obtrusere: sed quam auspicatriuix est qui ignoret.Philippus enim eos a Di holdii decessu,Dauidem filium,Breaerodio Archidiacono abrepto, ductu Caroli recipere compulit. Illius tamen potentiam quantum ueriti fuerunt, uel illud arsemit, quia Dauidem postea intra muros oppressum captum. si 'io minorsertiam relegarit: quanqua haud impune. Nam Maximilianus Ini
perato graui obsidione pressos,relegatum reuocare paulo mox coegit.
Fredericus Badensis moechio post nunc episcopus, nihilo si licius ob Icuris fultionibus aliquandiu sitigatus,cum ui et se inter sacrum M saxum,medium uers, i,Dauidis excplo territus,simul ut respublili quieti consuleresi
18쪽
essuleret, homo placido modesto. ingeni6,pacis tranquillitatis. ama,tor,dignitatem in Philippum Dauidis fratrem, per id tempus maris praeseritum reiecit. Sed ne hic quidem, quamuis pollentishmis auis Burgum. dicae opibus M amicorum potentia sultus, omnibus placuit : uir pacis belli. artibus iuxta insignis. Bellu enim quod Transistiani intestinum eum Carolo talorum Uuce,& Suollanis gerebant, cum neque com ponere, ut cupiebat, ne I Dauentriensibus ipse per tenues familiares o/pes auxiliu ferre, neque discordiam dirimere ualeret, nec spei quicquam ab aula Burgundio expediandu uideret, simul quod frustra Ultraicii norum opem expectaret,curis ahimi. fgritudine stadius,in grauem ualetudinem medio belli ardore incidit,ac paulopost, pridie nonas Apri tes e rebus humanis excessit,anno X XII H. supra II CCCCC. Porrb quae Pius de huius populi moribus scribit,asse stibus magis quam ueritati tribuenda duco: quamobrem non opers est ea persequi. Haec igitur quasi praefatus quam potui pauciissimis, ad institutum opus accingor. Morte Philippi uulgata, illico Gel rus peditum cohortem in VI trale..ctinorum fines misit ad intercipiendum Hollandos qui nauigio Ultra- tedium contenderent: obsedit. eam Rheni ripam,quae inter Ganum 5c Iuliasium in traiectu media est. Attulit illa urbi haud mediocrem terro
rem,uel eo grauiorem, quo erat ob Transiselanorum dubias res imma turior . Auxit praetcrea hanc consternationem metus, ne noui praesulis creatione armorum motus non solum non remitteret, uerum intenderetur magis in dies ac magis, nisi Getri nominis aliquis renunciaretur: in gens bellum eis Iselam se quo p habituros. Huc accedebat Burgundionum sormidabilis potentiae recordavina quibus Philippum nuper con tractio magno exercitu eluet intes diu recipere compulsi fuerant. Habobant&per hos dies selectissimas pcdirum opias dii Gusti imo Tu co,a quo Philippus grauiter assici coepisse cdscriptas, circu Schoenho- uiam in castris: quam accessu nuperrimi motus memoria oborta mul to maiorem trepidationem attulit. Dies habendorum comitiorum ex templo indici uir in ante nonas Maias: ad 'uem, qui ab urbe tum tem poris Canonici aberant, suffragioru causa a tuis quisque collet is reuocarentur. In consules iam multo maior quam antea cura reip. incubuit: bis a senatu mandatum est quando Getrus & Burgundi utrin* in armis esse allatum fuerat uti operam darent, ne quid detrimenti respub. caperet. Excubiae circa forum Palatinum statim duplicantur: uigilibus nodiurnis in moenibus, quinqueviris uicos regiones. urbis nocte era plorantibus, numerus au tur. Stationes etiam circa portas e senatoribus haberi. Senatusconsultum inde addito edidio publicatum est, ut quisque, si signo ad arma conclamaretur, cum telo ad designatum timbus suae locum. sub duetum magistroriim adessent: ut diuersoria per minorum hospitum nomina sub nodi ad quaestorem urbis scripto deserrenudi ista mulcta is qui edidio no paruissent. In hoc reipub. statu, legati cum una peditum cohorte,Burginissionum Ultraiectum uencre:
19쪽
Episcopus Panormitanus,& princeps Visianus,missi ab Erista menburgensi,Leodinorum tum episcopo. Et quia interregnum breue erat, priusquam plures copetitores superuenirent, senatus ecclesiasticus bro ui liis audiendis datus est. Postquam autem in curiam intromissis dicendi potestas a primario decano facta est, Panormitanus homo prudentia cum pari eruditione coniundia clarus, huiusmodi orationem habuit: Si eadem temporuratio fides nunc foret quae aliquando filii, Ioninge prosellia alacrior ad dicendum in concilium hoc prodirem : necleg,
tus ad episcopatum petendu, armatus ad eam urbem uenirem, cui cum
Carolo Quinto Ro. Imperatore Hollandorii Burgundionum. phili
cape omnia pacata essent ac tuta.Hoc ludibrium Deus ne aliquis an sor tuna obtulerit, ut insolens ea sagoru species vcsti os mihi animos aliena ret,setis certum apud animum meum constare non potest: emo inculandum id magis a nobis est, quam prohibendum. Laetor tamen amplissi mi uestri ordinis senatum mihi datum,ut legationis huius consilium ut eun 3 assecti cognoscatis. Sed quid sibi uult haec armorum ficies Quid legatus nullo quod sciam) exemplo, cum sago ad urbem,cum qua foederis perpetui necessitudo pene nobis hactenus sitit Priusquam Britola proficisceremur, ex composito praemissi speculatoresexploratu,num iter a grassatoribus tutum esset, sormidinem & metum dudum rumor secerat pavide reserunt,tatrum exercitu tumultuario cotradio, omnia itinera circa Ultraiectum locis ad peditum insidias aptis,insidere. Optarim mentem illi datam 2 Deo esse, ut se se intra septa sua contineret, &religionem si cluutus ab infestando aliena desisteret.lbiuiatores Hol Iandi nominis,ntillo uel aetatis uel secus, nullo conditionis discrimine interceptos abducit: abdudios in carceribus, dum se redimant, supprimit. Haec ille in aliena,& uestra adeo terra audet:loco nimirum, in quo sciat uos nullas stationes copiarum inopia ad tutandum ditionis oras habe re:uthinc exterorum principum legatos excludat, exclusos. excipiat. Ita arma nobis magis ad corporum custodiam necessaria,quam honosti aut decora,non adinis endam,sed repellendam alii uim fuere.An aliunde homini uestra patientia abutenti huius licentiae fiducia euenis se arbitrari par est, quam ex morte Philippi episcopi, excessi uiri Sc uirtutis singularis comperta: Quo quidem uiuo nepublicam quidem pacem prior turbasseti, tantum abest ut grassatore in uestiam terram immissi rus esset Sed quo rapiore Proinde antequam ad confit 3 pG ius rati nem perueniam, a uobis contenderim, ne aduertere tantisper grauemi ni,dum legationis nostrae occasionem exponam:hoc est,de Philippi episcopi decessu. Etenim no constituo satis,nobis ne lugenda rius mors magis sit,an uobis publicitus dolenda: certe utriis acerba est & praematura. Enimuero,si uiuetustissimus ille Graecorum uates inquit bonus uicinus res prcclaravi: contra malus, pestis abominanda: quae in exitium Micinorum nata sit, non potest non dolor noster iustus este: qui non solum bonum uicinum,uerum stamicum,ex clarissimo Burgundionum sanguine
20쪽
sanguine pingnatu amisimus. Amisimus 5c cum Io omnia ea coinimo da,quibus regna affinia se staticia ueditare solem: pacem soris,pacis pro uentus omnes domi, nisi diuinitus subitb lux melioris sortianae exoria tur. Uester luctus autem uel hoc nomine iustior est, qubdeiusmodi i scopum uobis lato sublatum amisistis,qui reipub. bello utilis,domi ornamento extitit: nisi quod fatis imputanda sit, Transistianae controuersiae fortuna: ad quam tranquillanda amicoru opibus haud dubie adium . se totum uertista, nisi praematura morte uos in rei expediatione erectos subitb destituisset. Cum itaque &nosi referat, qualem gubcrnaculo rerum uestrarum principem praeficiatis, par est ut uestris consit as bene
precemur: uotis. omnibus ea,qubd fieri potest,manibus pedibus. iuvemus: ut Hollandorum res,non minusquam uestrae domi foris. mum tua concordia laris insigniter florere pergant. Hoc enim pactio urbes, regna, pagi opidb opulescunt, Nadsumima rerum luxuriam preveniunt iaContra, quid ferox princeps, alieni cupidus efficiat, qui ne* ipse pace, neque finitimorum tranquillitatem sera cui id obscurum est: Malorum Lernam miscet, exhaurit suos , uicinos bellis lacessit: semper est, quod moueat,quo ocium turbet. Ex quibus utrin* ad postremum, & uictor& uictus nihil praeter norum excidium, & uastationes senestis cladibus insignes iactant. Quare redie monet uetus illud uerbum, Aliquid
mali propter uicinum malum. Constat clarissimas ciuitates nimis inui tem uicinas, O neutra alterius se ociae cederet,inutuis bellis subuersas. uorsum iis c tam multa eo nempe,ut ad id aliquado,quod proprium orationis huius institutum est,perueniam. Comitiorum dies a uobis di ctus est,quo silibanorum sortibi creetis aliquem, cui fiammus episco patus splendor munus. demandetur, qui clasiae utilis sit 8c cum uiti nis principibus amicitiam colat. Et credere consentaneuis est, uestrum neminem esse in hoc amplissimo coetu,cui non sit eadem consilη ratio,indem sententia. Quo magis annitedum est,ut assectibus alieni,& odio vacui maxime,cum iudicio calculos mittatis.' episcopatum petere sanctum est 5c honestum ut est Erardus Arelabiti s Leodinorum prinsul,uir ter maximus, iscopus Ultraiectinus a uobis designari cupit. Vereor autem, ne si excelsum homine suis coloribus quasi in tabula descipium proposuero, & quidem quam potest modestissime, turpiter illum buccinari dicac Narbitror millime multos esse, quibus eius eximia am
plitudo uel findo non sit audita. Uirtus ipsa tametsi per se sume ut tibi
cine non egeat:excellentia tamen esus uel dignitas, quamuis laudibus illa Ilus maior non fit uecta tamen in amorem sui stimulis occultis auditores
accendit& rapit. Si stemmarequiras, summorum principum imagines si non superaticerte aequat: si natalium illustrem sipiendorem. nulli lupo riorum episcoporum inserior est: si amicorum potentiam & opes, qui bus imperia magna consertiantur, huius illustris familiae apud suos priuma nobilitas, praeterquam quia claros heroes,&inprimis Mom foratios contingat,pollentissimis uiribus clara etiam potens habetur. Fru