Vita Viglii ab Aytta Zuichemi ab ipso Viglio scripta, ejusque: nec non Joachimi Hopperi et ...

561쪽

1595. 4 contra jus d aequum ad arma apes.nda provocetur, ae, , cogatur, quia tunc se Omni culpa eximit, Puruariue --, mum gerit a malis, calamitatibusque quae bella corumui, is tur. Nemo mortalium ignorat, quam flaicte, sincerό, ac , fide semper observaverimus pacem anno IS9. cum quo

, dam Galliarum Rege μηλο ejus nomirus scrinis Merois nostro cui Deus iit propitius in m negarique mari potest , quin post ejus obitum tapenumero cognatis nostrisis ejus filiis, Regnique successoribus fuerimus a Mullo, Qua

,, non contemnendis militum copiis, qui suo sanguine viam is que periculo in conservando eorum Regno in eoque sancta, nostra Religione Catholica Apostolica, de Romana, ur ,, iam Peram praenierunt. Et quamvis postea Regni Ias, , tantae legitime ad no devoluti, motuumque i feris, nostrae, Germaniae occasione , multoties arcus Galliae euati, ci, vexati fuimus, quam etiam in praesens cernuntur esectus, Cameraci occupatione , eamque ob causam iutae dia, non desuerunt causae, renuntiandae nostrae amicitiae; iah - . minus ainen libenter innumeras offensas, acciriurias m, bis illatas tulimus, nulla eorum habita mone, ne pacis, foedus rumperetur, novisque bellis orbis Christiam tur, baretur. Praeterea cum jam pridem ageret quomodo, imminenti Religionis periculo occurri posset, tanto perbis culo deesse noluimus , posthabitisque seopriis nostris no. gotiis Catholicos Gallos, auxilium nostrum implorantea, adiuvimus. Quibua omnibus Orionibus . non obstante b, nistra interpretatione Biarn. Principis, Gallia ne re mati potest, quin plurimum adjuta, protectaque fueris inma .

, ma rerum omnium necessitate, ac in re tam ardua , --o que momenti m nunquam similem Gallia vident. Idem, praeterea Bia in Princeps paucis abhinc diebus bellum no- , bis indixit, praetextibus quibusdam, qui nobis in mae tanis nunquam Venere, innixus. Cuius rei tam eviden prinis bent tesimonium actiones nostrae, ut non sit opus nobis is alia justificatione. Verum contra actiones eiurum Pin

is cipis ab ejus infantia in det imentum Religionis Cathol, is eae, eaeque insuper, quae indies in eo conspis tum, ase, sicientem Gallis Catholicis praebentiumriam, certo ere

is dendi, quod ejus omnia studia , meatusque tenuarat in

562쪽

LIBER OCTAVUS. ues

eximendam, extirpandamque dictam Religionem Catholi ros. cam in Regno, ubi semper floruit qua re nihil magis deis plorandum non selum ejus Regni incolis, verum etiam, tot orbi Christiano, ejusque sane exitium brevi affuturumis crederemus, nisi spes nobis superesset Deum optimum, maximum, pro infinita sua clementia, ac misericordia erga, Christianam Rempublicam motum iri , calamitatemque, , quae Galliae minatur, ab e depulsurum , conatus eorum, infringendo, qui eo remis, velisque ut dicitur xtendunt. , Quod ut eveniat incessanter nobis, omnibusque bonis Chri, stianis orandus est. Sed cum res eo vergant, ut cujus comis veniat veritatem patere, ac manifestam esse, ne in erro, rem, ac sinistram aliquam opinionem quisque incidat, nosis elo consueto, affectuque moti, certiores Gallos reddere, voluimus, illisque innotescere, nos ob publicatam jussu. Principis Biam in nos belli denuntiationem, nec posse, , nec Velle generalem admittere infractionem pacis, quam, tot annis coluimus cum Regno Galliae: nam cum ille, necis agnitus, nec receptus si h Sancto Patre nostro Pontifice, pro Regni illius Rege, eamque ob causam, aliasque etiam, maximi momenti in Regem legitimum recipi, nec per comis sequens leotim infringere pacem potest, adducimur iano, is ut credamus Catholicos Gallos, tam eos, qui persistunt, in sedere unionis, quam, qui ab illo discesserunt, caete, rosque omnes cum videant & certe vident, instantem Re- , ligionis labem, non defuturos in adhibendis remediis, quae, pro viribus adferre poterunt, de stricto obligationis voto., quod eos ligat, nosque de nostra parte declaramus nostram, esse sententiam ct voluntatem, perseverare in amicitia , , unione, ac consederatione Catholicorum Regni Galliae, , qui etiamnum sunt confoederati in defendenia Religione, Catholica, eosque tueri a juvare omni studio, cura ,

, mediisque, quae Deus optimus,aximus nobis suppedit . bit, eademque iis praestare spondentes , quae v dicto simis dere discesserunt, caeterisque omnibus tam civitatibus, , mnicipiis, quam quibusvis personis privatis, qui intra , duos mense in hujus dicti publicatione , sese volentis manifestari, atoue haud obscuris signis indiciisque pro-

is bari, non esse is hostili in Religionem Catholicam Ap Tin IVPars a. aca oravi,

563쪽

- stolicam ct Romanam atque in nos miniα Prohibentes ' expresse omnibus nostris subditis, Qvasallis, cujuscum

is onerant conditionis, ac gradus illos ulla modo ossendere, o vexare, aut hostile quid in eos tractare. Sed quantum, attinet ad Principem Biarnae, Gallosque, qui Mus partes, sequuntur, eos omnes Volumus haberi Pro publicis man, is festisque hostibus, hostiliterque terra marique sine uluis exceptione tractari. In cujus rei effectum , jussimus, ae, jubemus hanc declarationem contra Hus denuntiationem, fieri, eamque in omnibus locis conruetis Publicari, ut, recta, & sincera mentis nostrae sententia ubique terrarumis innotescat, omnibusque manifestum sit, nos hujus belli, non esse authores, nosque nihil tam optare, atque ter quam honorem Dei, Religionis Catholicae, & Rom , nae assertionem , Ecclesiae tranquillitatem omniumque, bonorum quietem. Mamin in nostra civitate Bruxellae D. ω. Martii IS97. ' Per Regem in suo Consilio Venere m. ,,,, XXIV. Dum haee in Gallia, venit mense Ianuario anno nonagesimo quarto in Belgium Archidux Emissus ad Gu-

hernationem, ad quam Numa sum destinaverat, prout sepra dictam cessauisque eius adventu Gubemario Prou, sonalia Mamoestii, non multum postea venit ad eum D menaeus, post tra am Henrico, se absente hsuis sequacibia graiam, statum gae declaraturus, ac de remedio acturus; tetit ibi binis mensibus. Interim 'uhil aliud actum, quam dati illi viginti millia coronatorum, quibus ad Comitatum Auroadia presectus est. Duranteque ejusdem Erasi R Hmine , Comes Mauritius Rebellium nomine Gromisgam invasit, ac assedis cinxit. Voluisset Princeps, quod Comes O . . De lanis eo iret cum exercitu ad sibveniendum obsessis, sed, mFuente. potuit aut potius noluit, atque sic destituti omni remedii spe

Iutae dedidese se hostia a mensisi ejusdem anni, indicibia Bre in Regis incommod Est enim Geomisga civitas magna, α - - lasa, ditioque ejus dives, marcimique momenti Creavit etiam tone Philintis, Dannem Baptisam de Taeissaepivi nominatum in Status Supremo Tribunali Iuum Consiliarurit, eumque illico postquam in Besgium adventasset Ernsus, ariditat in

ritudinem quandam lentam, quamvis continuis curation,

564쪽

set, tandem a Februarii IS9s Bruxellis vitam obiit, Prim asys.ceps Religiosissimus, inui nil nisi virtutem sapiebat.

XXV. Comes mariata secreto secum attulerat me alarnnum Commissionis a Rege dari consuetum illis, quos ad Gubernandum Belgium committit, qua praeventione id batur timuisse brevem Ernesi vitam, ac voluisse tempestiva Praecavlre, ne aempore, Interregni sinistrum iterum albquod in Republica contingeret, prudenter procul dubio, Squod exemplar, cum illico post mortem Principis exhibuisset Fonsanus in Summo Status Tribunali, prout moris, etiamsi non deessent ibi aliqui, qui colore absentium aliquorum Consiliariorum, tentarunt rem in-longum trahere, praevalentibus votis eorum , qui contrarium convenire sentirent, statim

Emtanus ad munus admissus est, rebusque publicis diligenter vacare caepit: cum esset res bellica, quae magis tunc digebat praxipua ad eam animum vertit. Erant bini Belgarum hostes, Rebelles, ct Galli, deerant exercitus, quibus unum, alterum uno tempore imaderet. Interim necesse aliquid tentare, ac sic munitis, quantum fieri potuit limitibus, qui rebelles spectant, tandem ad Galliae invasionem sese accinxit, alliciente eum ad hoc magna ex Parte, quod serico cum suo exercitu omnino esset necesse manere in Ducata

Burgundis, ad praecavendum, ne Castasia Conestabilis Meta, lanenses rorex quem Philippus ad Comitatum Burgundiae. qui est Ducam contiguus Regio cum exercitu , illo ipso tempore ad conservationem illorum, qui adhuc Ligae adhaer tant ac Galliam invadendam ire jiruerat damni aliquid ei inferret, qua occasone videbatur non inventurum uisarauminitimites Picardia ita munitos, ut esset infactibile magni quid

agere. Composito itaque in loco opportuno uno exercitu,

Mictaque cura politicorum Summo Status Tribunali, Br Testa exiit mense Iunio, & ad exercitum ventus, Chamis tam invasit, ac brevi in potestatem suam redegit. Stabat non ita longe inde Hare aliud Pisardiae non minus Op dum murritumque propugnaculiam, cujus Gubernator diu ante Liga adhaeserat is eum Philippi Ministris tandem transegerat super traditione eiusdem propugnae . Gubernator iste domemtione amarus, Bruaesiam se transtulerat, ubi cum 2pra

565쪽

1ss. Me sub juramento fidelitatis manere Gubemator, Iterlibe. rum sibi tradi locum, eo ascendit Fontani secrein cholerii, in mandaverit Gubematori, ne Bruaera exiret, cum jam ad exercirum proficisceretur, secum eum duxit, captoque a salietto prope Ham se ponens, matrique Gubernatoris, penesonam stabat locus, nuntiari faciens latisiaceret promissis filii,s salvum illum vellet, nolens illa, jam panes Henrici amplexa,

filium capite truncari jussit, ac cum exercitu Dorianum, quod est aliud cum civitate munitum castellum versus movit. XXVI. Henrietis interim videns se in Burgundi ita occupatum , ut nullatenus Picardia posset personaliter adesse, quamprimum de mente Fontani Rivisset, fecit quantum minit ad ejusdem defensionem, Ducique de emers,tho forti, ac scientiae militaris perito mandavit, ut ex diversis propugnaculis, quae ea in parte Galliae sunt multa nec non alium de quantum tuto posset, copiam militum Colligeret, cisam.

que compescendi Fontanum in se sumeret jussit idem de eo, ligendo milite suo in districtu Domino De Visiars, ac ut Ducis conjungeret, ejusdem mandatis staret, ut sic promptius, ac melius hosti resisteretur. Praeterea cum jam undequaque certa valeret fama, ire Fontanum ad obsidendum Dorianum, fertur, quod fuerint plus mille quingenti Nobiles, & alii arma profitentes, qui sponte sua, ut solent Galli in simit, Dondi ius occasionibus , orian ' sese viriliter inchasere, ita uti cum jam adventasset cum exercitu Fontanus invenerit μαε militibus munitam civitatem, mastellum. Disputavit diu, an primum civitatem invaderet, an castellum istud parvita, strictus, sed bene munitum , atque in tam eminenti laco construinim, ut omnino subjugaret civitatem, quae quamvis

fossa esset cincta, eaque aliqua aqua plena, parum in muro habebat fortitudinis. Dicebat Lamestius de quo saepius radiberi primo occupari civitatem alii, qui contrarium sentidibant, allegabant, quod cum castello capto necessarium vita, tum erat civitati, pauco exercitus labore sese dedere, propter eminentiam jam reductam in tritam potestatem, non debaeti. binis molestiis , ac periculis quaeri, quod uno poterat sum cienter. Sed tandem diremit disputationem mors Lamotus,

qui fixus in sua opinione, quamvis saepius perlustrasset per noctem lassem, ac partem, ad quam volebat civitaten quati,

566쪽

innonam satius videre, quod appetebat, Lara ad idem rediens, 593. stantque in margine fossae, clopeto ab hostibus ictus periit. Mors indigna ob fem tam parvi momenti erat enim scientiae militaris usu acquisitae singularis, ac prout si memini dixi alibi vir strenuus, ct sortis, atque ad majora aptus. Mortuo Lamottis , Fontanus primo loco expugnationem castelli elegit, dumque sollicite agit de iis, quae ad id erant necestaria, adfuit vigesima quinta Junii divae Annae sacra,

summo mane nuntius, qui adventare Gallorum exercitum asserebat ad subveniendum obsessis, eratque Verum. Ominus enim de Villati cum collegisset, prout ei busserat Henricus, equestrium, ac pedestrium satis copiosum militem, oblitus alterius mandati, conjungendi se cum evertio, aut potius volens gloriae victoritae, quam forsitan certam sibi persuadebat, solus potiri Dorianum versus venit. Fontanus is contra post acceptum hujus adventus nuntium, ita diligenter, atque apte suos disposuit, ut obsessi, dum extra pugnaretur, nil ei damnum intus inferre potuerint, miliartius, etiamsi id, ad quod venerat, fortiter tentasset, pugnassetque strenuis, victus brevi temporis spatio, Fontanum I periculo liberavit, Dorianumque, qu4 salvare Venerat, ad celeriorem perditionem praeparavit Periit Gallorum satis magnus numerus, illartiusque de ipse, dum fuga salutum quaerit, o cisus est. Ex Regiis pauci desiderati. Fontanus ero , adeptatam opportuna Victoria, jam ab extero hoste omnino liber, quamprimum collocatis suo in loco tormentis bellicis, Castellum quati coepit, perrexitque, donec sufficiens, videretur facta muri ruptura, per quam invaderent milites, quod signo dato ita fortiter secere, ut paucis amissis illud occupaverint. Acciditque illico postea cillud, quod contra semientiam Lamoin iudicarant multi, ut post Castellum captum, occupata etiam fuerit civitas, qui intus inventi, aut caesi, aut capti, civitasque victori praedae cessiti XXVIl. Caeterum Animus post adeptos trinos hos egre os, ac faelices successus, considerans, quid soleat posse inhello fortuna, cum flat, si ea diligenter utatur, vidensque

Gallis in illis finibus, dum in Burgundia haeret Henricus, nil tritu superesse, imeediendi quidquid ulterius tentare ebi, suosque, etiamsi praeliis, aliisque belli incommodis, Aa alb

567쪽

g os aliquantulum diminutos, interim ita animo victoriis fimi catos, ut quidlibet superare posse certo sibi persuaderent, Cameraeum invadere decrevit. Res erat dissicillima, Civitas magna, fossa, vallo optim munita habens etiam Caste,

Bal, tum munitissimum, credebaturque Balantiam , qui Principa- ρον tum usurpatione ibi agebat, habere intus copiosi annonam, ac alia omnia ad salutem civitatis, ac castelli necessaria, nec non multum, expertum militem, quo se facile defenderet. Sed his non obstantibus vicit victori virtus, atque ita compositis in Duriano lassicienter rebus ad securitatem, ac conmtuto ibi in supremum raefectum Ioanne de Cordola

Hispano nobili, rei militaris perito viro, Cameracum versus cum exercitu movit, illudque prout potuit melius, inedio CinXit, ac oppugnare coepit, Perrexitque donec tandem post varia 1 militibus viriliter acta, multorumque tormentorum bellicorum quassationem, cives invito Balane cum certis conditionibus transigentes civitatem illi dederint.

Cumque nulla interposita mora ad Castelli oppugnationem properasset, illud etiam post aliquot dies v almis deditione recepit. Miserat obsessis, dum adhuc assedio urbis Vagabatur Nevertius, volens eam juvare, quantum in se erat, D. filium unicum adolescentem ductum a Domino is mictet, ita Meh. nuum, ac scientiae militaris apud Gallos virum doctum cum quingentis equitibus, qui per medium excubiarum uno manε viam sibi fortiter aperientes, civitatem incolumes intravere, sed nihil profuit Balanius ex Principe redditus privatus, cum

suis, suo, ac .mnium supellectile in Galliam unde venint

reversus est, Fontanus, quod praecedentibus victoriis tam civitatis recuperationem alecisset, magni Ducia opinionern

adeptus, Regi suo opus utilissimum, sibi vero insignem gloriam merito comparavit.

XXVIII Mauritius dum Fontainus D in Galsia mistrata partes Rheni copiam aliquam militum equestrium, aes destrium, ductore Philippo Comite is Nasiam patruo sis, ut res regias ea in parte absente defansere lacessiere Sed M. sanar o contra miseratin ille contra ipsam uis vae iscum piis collectis ex iis, quas ad defensionem hinc inde reliquerat, qui ut erat miles egregius, tandem hostes resippo in

ei caedit fugavitque. XXIX. Pri-

568쪽

XXIX. Amaxas vero , cum jam post recuperatum Cain ros

raeum, nec tempus ad hieme vergens , nec multae consumptiones faeta earum rerum , quae ad oppugnationes britatum sunt necessariae, ne non dimunitio militum, ei permitterent quid ulterius tentare, per aliquod tempus ita meonstitit ad res componendas, quibus tandem peractis, relicto

ibi in supremum Praesectum Castelli, urbis, ditionisque Augusino Maxis , viro Duceque illustri, cum lassiciente prae 'Eraesidio, reliquoque exercitu ad yberna misso, per intraba G0ber

sum, Insulas, Tomacum triumpbans Bruxesiam rediit. IIT XXX. Reversus erat ciam tunc coην bili Castei. ex .. pila austarato exercitu in Italiam, nil apud Sequanos, quod o

esset momenti, actum relinquens; μηricus ejusdem peri P. zzi culo liberatus, quamprimum Feriam invaserax Cardinalis do de etiam Aliartus Archidux, Imperatoris rater, ac Minlepis Velasco copus Tol anas, quem Philippa ad Belgium utarnandum delegaverat, erat in itinere cum copiis aliquor militum , de eum scivisset Feram periclitari, voluisset, quod Fohtaηus cuin copiis, quas secum habebat, ei subvenirex, sed exeusavit se iste ratione paucitatis copiarum, ac si mae Bruata mi

travit mense Ianuarii anni 96. quam demisue Ferae aliquid sata

agi potuerit Veriabatur fere periculum in monu penuria. in quo ante Omma provideri erat necesse, in habφmnx, unde se alerent obsessi donec armis liberari possent , atque sic illico de isto remedio ita diligenter actum in Georgius Bassa. qui adhuc tunc temporis erat equitum levis Minaturae Coinanissarius generalis, famem fere ad mensem unum sufficienti tritico sublevarit modo ita ingenio. ac sorii, ut non immerito ad gloriam Victoris ac exemplum posterriti utile e plicari debeat. XXXI. Erat res maximi periculi plena, nulla enim patebae ad obsesses, nec inde redeundi via, nisi per inedia hostium castra, ubi praesente Henrico nulla in excubiis erat inligentia, consistebatque rei bonus exitus in secreto, quo miset siων-- ιτα esse inter illos, antequam aliquid de adventu suo scivis t quod procuratin us Megae ex equitatu Usas, ac tum turmas, quales ad rem tam arduam c-erum sistatim rura

569쪽

1sρ6. liae, ut nil aliud suspicari posset, se transferrent eodemque

tempore componi Cha selisiti, clausis portis tantum numerum sacculorum, quanti essent dictarum turmarum equi , tritico non ultra pleni, quam permitteret equus, ultra suum armatum militem. His ita compossitis una nocte itineri se committens, antequam lucesseret, Chastellari, unicuique equo si culum unum imposuit, ac ea ipsa celeritate Galliam intrans, per medium Gallorum exercitum Feram antea pervenit, quam quid hoc sibi vellet, plen hostes scirent, atque tanta celeritate sacculos dejecit, ut quamvis ad arma concurissent om nes eadem, qua ierat via, ad suos incohamis reversus sit.

XXXII. Ibertus interim nulla mora interposita de Fera integra salute cum Consiliariis bellicis agebat. Fuere aliqui, qui vi obsessis subveniri posse, ac debere sentiebant, alii, isti plures , qui praelii periculum abhorrentes, obsidendum dicebant alium in Gallia praecipuum locum, talis momenti, ut Henricus eram relinquens liberam, ad ejusdem silutem advolaret, aut si hoc non faceret, saltem id perderet quod erat majus, ct aliunde οπιus Aram perdendo, aliud, quod plus valebat acquireret vocatur subveniendi locis obsessis ista forma , in scientia militari diuein, quam amplexus oberius locum, quem invadere designabat, in μ re ει creto tegens, tandem jussis ire Hanaaeniam versas copiis omnς que apparatu bellico, quo in ea expeditione uti volebat, relictaque re politica curae Tribunali Status iam tactam Iam versus prosectus Fontanas , ruxesi exiensi cum se com Italiam letallit, atque ibi data Domino de Rhone de quo alibi cura, . istia. ut copiis pedestribus, ae equestribus, apparatuque bellico,

Fontano quem elegisset, quam celeriter Posset, anteiret, I arulae, Misere quae erat extra Cassitum , in suam potestatem redigeret ac

morai per Dunas , Risbandum quod est propugnaculum in ipse,.- Portu, occuparet, dum ille cum integro exercitu sequitur:

-δ.- thona mandatum ea diligentia, ac dexteritate consecutus est. maii re ut capta Scis abbandum occupaverit Ierant cum eo ad e, pene Ab peditionem tam arduam ex Hispanis Lud cunis Misse cum

zz cum Os Germanorum equitatum aliquae cohortes, α -- isse, mae, quae copiae ad Iaumerum quinque millium se extende

repra at, post quod in saeta principium, cum aliartus

integro

570쪽

integro tercitu statim adventasset, caritum undequaqne obsidere jussit. Erat de fortitudine Caluti summa per orbem opinio, ita ut videretur invasione ejusdem ad magna sera suisse , remque intentasse, plenam periculi, dubiique suo

cessus , pro ut certo erat , habebat enim castrum munitissumum eratque infitiam terram Versus aluartis , vallisque

lartissimis fossaque magna ac copiosa aqua plena , fuitque

multorum judicium , quod nullo modo capi potuisset, nisi praecessisset occupatio illa Scissae ac Risbandi, quo solo ob neglectam per Gallos mare versum milem sortitudinis erectionem, Affertus locum, ad cujus occupationem , aliter non sussuturus fuisset integer annus, novem dierum spatio in suam potestatem vi ac deditione redegit. V primum Burgum, qui ad mare, ac in ipso portu est, post aliquam ea in parte , bellicorum tormentorum dassationem , ac defluxo mari, virilem Hispanorum invasonem. Civitatem postea, deditione, quam intra eam existentes promiserunt, si spatio dierum octo non fuissent subventi. Ultimo, vi castrum , in jus invasone post multam tormentorum bellicorum quin tionem , passi invasores Hispani , aes alloni prima vice r pulsam, secunda ad invasionem reversi, adjuti quassatione hinorum tormentorum bellicorum, opportuno in loco pomtorum quibus Regii h tergo feriebant defensores, ita

strenua oppugnavere, ut quamvis subventi quadringentis militibus , quos Dominus de Camporali , Bolaniae Gubern

tor, quatuor diebus antea per vadum mari defluxo, eis attulerat, Castrum occupaverint. Caesa fuit ex defensoribus maxima pars inter quos Castri ipse Praefectus Dominus de Widosam ' aliqui capti inter quos Dominus de Camponata qui postea, ut unusquisque potuit melius, pecuniae pretio se

redimerunt. Caeterum in castro optima inventa praeda, qua multi ex victoribus abundanter labores assedit, periculumque invasonis sublevavεre. Fuitque tantae annonae copia

ut lassicere potuisset ad decennii taedium, quae prout juris in Regis ' usum cessit. XXXIII. Erat non long cauera , vieiniusque Flandriae,

aliud Gallorum non multae capacitatis , sed munitissimum Propugnaculum , Ardea s dierum, quo non capto, non ita

utilis fuisset Caluti occupatio, propter inseditiones, ac mo m. II. Parra. Bb b Iestias, 1396.