In Marci Tul. Cic. partitiones oratorias annotationes collectæ ex prælactionibus Audomari Talæi

11쪽

11 AVD. TALAEI PRAELECTassumptis,postremo loco propositis: alias permixte, t assumptis A

masit,fecundanopositis,tertia complexio: cuius Parietatis exempla in orationibus Ciceronis pasim reperies. Atque amplius in hac elocutionis conuersione spectandum illud est, quod a Cicerone non praecipitur, di non tantum Perba, aut ordo rerum mutetur ,sed ena genera figurarum.

Actio igitur sequitur.

Actionis duc na de Ῥοω mrasu proprium habet in arte Rhetorica locum, generales monitιones Pariandae oris, formand querasus requirit, quales traduntur a Crasso lib. .de oratore.

Nihil sane praetcr memoriam, Memoriae doctrinasi qua est,falecticis regulis sigi i m

thori continetur : s sententiam auquam sigi o coprehensam delis ediscere, ordinem partium intueare , i oratιonem lembus di testicae method HLpositam memoria complectι elis, animiι reuoces ad ordinem gularum partium: ars aute memoriae si recU Pt Atiter in locis G imaginibus traderetur, non inepte conferretur titer turae sed cum da 'mutιlusit ista locoru imaginiι descriptio, Fcut F abius tib. u. re te affrmat, probat, an imititer ω in tilis es istasi titudinis comparatio.

Quoniam igitur,&c.

Hactenus exposita es Rhetorica generalis in quinque partibus,

quaru tres nonfalsis quidem omninopraeceptis,sedpermultis tamen, et alienis ab artificio Rhetorico, et non alde Ptitibus explicatur inuetio, dispositio,'memoria:retiquae duae Rhetoricae artis propriae sent,elocutio G actio sedιn elocutionis praeceptis multa aliena, non Rhetorica confunduntur, γ multa Rhetoricapraetermittuntur Sequitur pars altera Rhetoricae de quatuor partibus orationis: quae d uisio it Perasse,non ramen ex tota niuersa Rhetoricae M sumι- tur ,sed ex Dιalectica methodi dimptina: exordium enim rem malim proponit . narratio ptimus explicat: contentio confirmanda et infirmando per partes exequitur:peroratio ad extremiι concludit:

12쪽

qui ordo in orandis causis ciuitibus Dialesticae methodi leges Ῥωsi Uequitur. Quod attinet adpraecepta de gutis partιbus oratιο-ms,ea nihil aliud feresunt, nissperiales quidam loci Iubgeneralibus comprehensi Pel generalis j vius iterati, ad cenas partes orationis quotionumque ciuibum materias applicari: in quibus tradendis idcirco primi Rhrrores elaborarunt, quia generalem argumentorum do brina omnibus quaesionibus expticandis comunem inueniri aut doceri posse non putabat:-aby deinceps cosecutι,cum reperti demons tι essent niuersifontes argumentoru, e quιbus omnis ratio γ δθutatio manaret, Ius non contenti, uulosecialium rationum consectar ι sunt duabim de causis, m ne quid de antiquoruinuentιs insituris praetermitterent, quod haec minutio praecepta ad insιtuendos rudes pueros fac hora- tiliora esse crederet. quarum quidem caussarum, altera non admodumgrauis es ,sic di- delicetpraecipere, quia sic anteapraeceptum esset: altera ,sicut initio diximus, planefalsa: quιagenerabs argumento doctrina, Pel pueris ipsis mulio oe ad disiendum facilior, ad Uumpotire erit.

Faciam & a principiis.

Praecepta de initiis ad tres initiorum Pirtutes referrisolent, ben uolentiam,docilitatem, γ attentionem: quae, M vit Antonius tibro secundo de Oratore, reliquarum partium orationis comunes sint: quia diligentius γ euidentius in principiis caussarum conseruantur, his quas propriae attribuuntur.

Quorum primus.

Ad conciliandam beneuolentiam, aut creandum odium praecipuus es locus dialecticae inuentionis ex genere adiunctorum , quia εrum praecipue Pater in per finis Pirtutum aut Pitiorum significatio: rationes e, o beneuolentiae aut Oh exphιlosephia morali,no ex metoricaforensi disiendaesunt.

Intelligenter autem.

Haec prima sint diale ticae methodι capita, rem proponere, definire, γ ita diuidere, t paucis, oeso ordine HI positis pamribus prosequare. b.iij.

13쪽

I AVD. TALAEI PRAELECT. Quid in narratione.

Narratio definitur rerum explicatio, distinguitur ex quatuor adiunEtis dirtutibus,breuitate, laritate,side, δει auitare,de quibus nulla estpropria narrationis :sed hae reliquarum partium communes sunt: quinetiam breuitas in uarrando, nec Aristoreb ad Theode temnec Intonio apud Ciceronem 4alde placet. Describere autem locos speciales inventionis ad eas evocans Pirtutes no magi uit necesse, quam facere speciales locos rispositionis,speciales locos elocutionis, speciales locos actionis,θαιales locos memoriae. tenim comunes leges earil artium : sic comunia praecepta inuentionis omnιbus orationis intutιbus inseruium . itaque di ad narrandum breuiter ,pers scue, probabiliter, Fauiter no desicribitu pecialis diLpositio, aut elocutio, aut memoria, aut a tio :sic neque1peciatis inuentio trari debuit.

Nempe ea sequuntur. Tertia pars civim orationis definitur, qua facit fidem causse, id es quaestionis controuersae: de qua praecipuὸ agitur, oe in duas partes

diuissitur, confirmationem re rationem. Confirmatιonis tres minuentiones opticantur accommodata ad tria genera quaesιonum, amsit, quid sit, qualisit: dbi nulla inuentio locorum praeter illam genseralem docetur, loci generales nominatim repetuntur, di m com aura,caussae,fam,adiundia: in definitιone mori faciendae desiniti nis : quatitatis dero disputationem totam ex locorῶgeneratium dos stionesumendam esse cicero admonet.

Aut totum cst negandum.

Restationis duae sunt partes, )na argumenti, altera argumen- rationis. agumenti,Maseum, aut sidium, aut dubium fuerit: artumentationis,si in consequens sit. Plura in argumento dirιa repreheta

possunt, s alienum sit, eis ambiguum. Argumentationem quaerere Videris.

Includitur per dieresnonem argumentarionis quaedam doctrius, quid esset, γ qua ciuσgenera.Explicationis aure nomine ιmclue

14쪽

IN PARTIT. CIC. Is

firmam γ illuserem argumeἱι collocationem cum partibus quaesis-nis, andei a quasso concluditur ad cuius collocationis constantiam nιhil refert 'utrum non dubia,an dubia siumantur,quia ex falses flu-gi vis constans m legitimus esse potes sed ad tollendam dubitati nem propositae quaesionis, mustum refert: quia n propositis sumptiosint aut certae,aut saltem probabiles,non ticebιt quicqua el certoi el saltem probabitirer de quaesionestatuere iudicare.

Argumentandi autem duo sunt genera.

Necpartitio sumitur ex efficia argumentationis,quae alias docet

tantum,ahas etIam mouet. Vera autem argumentationis genera sunt

f uisimus plex, m Pgimus comuncias, quorum artem bla

Cicero minime exponιt.

Illa autem altera. Argumentatio infima ad morum potes explicari directo, inue

se,s permιxto ordiu nec ordopartium 'ciuam adiuuat motum, et impedit.

Quae sunt illa quae sine arte,&c.

Definitio probarionum inani latium falsa est, Prope alias in

Nam de toto genere testium.

Docet duphcem refutationem testum, nam generalem ex collationesmistum, disimι tam . aliciam specialem contra' 'ulos reses ex eorum a funesta, P, Colla Iove maiorum.

15쪽

1ς AVI TALAEI PRAELECT. Saepe etiam quaestionibus.

Docet refutationem tormentorum expersonarum a functis, imbecillitat amor robore,olo.

Extrema tibi pars restat.

Perorationι duae partes subiiciuntur, amplificat, o epilogus:

Amplificationis do trana partιm ex generabbinpraeceptis reperitur elocutionis in generi derborum sinζulorum,stcOιunctorum: aditis-nis in doce σgestu, inuentionis in conglobandis argumetu ei dem generis,partim specialibus monitu in struitur: res enim magnae ad augendum accommodatae diuiduntur bfariam, )t ahae natura magnae sint. t mirabitia opera Dei: aliae desu, Pt charitas,amor, hone-sas. ινι arum rerum traffatione Parie permoventur hominum men-

res in laudationibus, suasionibus,stiudiciis: quibus singulisproprij distin ti motus ref Ondent: ex quo intel ι potes amplificari

nem Put caeteras partes orationis, non amius artis propria, sed mul- retrum artium communi opera constare.

Quoniam & de ipso oratore.

Siqua es do bina quaestionis, eam totam Diaderi a sibisuo iure dendica quae sola ad expucandam quaesionem omnia consilia i

uentionis, omnem prudetiam Log mi, omnem pe picuitatem methodi refert: Rhetorica legitime descriptapraeceptis elocutionis G se Bonis, artem quaestionum, ut ase alienam repudiabit: neque tamen

Diale ficus isto modo,quo Rhetores,de quaestione praecipiet, duas eius Decies,thesim γ hypothesim, a tririque certas aliqua species fis ierita esse, singulis proprios locos oe inuentiones proprias conuenire: ob id enim quaestioscprimum diuisa fuit a Rhetoribus, Ipse

Gales argumentorum propositι loci, ad certa genera quaestionum accommodati, quod hι non didebant,sicut ante diximus, namgeneralem argumentorum do trinam tradi posse, quae omnibus tradiandis quaestionibus conueniret: quam tamen Graeci tandem invenei ut, eo, docuerat, Cicero ab illis accepta Latine transutit. Cum igitur generabs communis, id es perseela era mumtionis ars extι-

16쪽

IN PARTIT. C I C. II

t si, consequens erat, Pt antecedentes artes de propriis argument rum locis, degeneribus quaestionum de messio tollerentur, quia )na inuentio sussceret, Iublato sine earum specialium inuentio num , inuentiones quoque ipse Deciales tostendae essent, quiaώblata caussa,tollitur esseritus. In eo itaque Ocero cum Graecis lapsis est, qui ad repertam explicaram generalem argumetorum dodtrinam, mseritiones quaestionum, speciales tot inuentιuncularum locos accu-mul ruerit. tisicientιam aurem sium dialeriticae artis docere oportet duas spepartes quaestionis, antecedentem consequentem, i, iam minorem,hanc maiorem a Dιaleriticis appellari ne qua docibi Ana neque genera argumentorum, neΤue regulae Logi orum facilet, uri Pel intel ip sunt. Et carum quidem forma. Quaesis sinita plures habet)pecies, quam tres sed ea tantum d

uiditur, m praeceptis artis informatur, circa qua olim Graeci R manι oratores causissicipraecipue Persabatur quι Pel oti, aut delectationis aria laudationes tuperationes Hrptitabant,atque etiam interdi7 in pompafunebripronuntiabat, et de rebus ad Remp. pertinentibus consitium dabant, Pel ciuium lites in fro iudicis tractabant: ex qua personarum conssuetudinis rarionefarila es ci-ώιbum caussirum diui J

Ac laudandi vituperandique rationes.

Persenae laudari possunt definitione, diuision notation conis ν ris,genere, Drm similitudine,disiimibtudine,cas Octis,contrariis,repugnanti bi Dcomparatione parium,maiorum,minorum nec dilus es locus, qui in laudem nonposiit incurrere: rationes lauris, quae a oceroneproponuntur,tantum pendent ex esse lis,adluctis, resimoniis' onarum: ιtaque maior oe amplior erit exornationis locus eueneratibusfontιbim inuentionis, quam ex angustis G exiguis harum praeceptionum rivulis. Elocutionis prae pia nulla nouaponuntur, sedgeneraba repetuntur.

17쪽

AVD. TALAEI PRAELECT. Est igitur in deliberando,&c.

In deliberatione locisenipartim morales, degeneribus bonorum: partim Dialeslici de cauisse, eius generibus dare aute consilium in Rip.seuadendo des dissuadedo hominis equidem es excellentis, sed hic homo multari; artium homo es, nona nius oestius Rhetoricae artis homo: qui quidems Gramatica, Dial hca, Rhetorica, Philosophia, aliis ingenuis artibus msi ustus ad dicendum Penerit, formulisisse Rhetorum nihil indigebια

Recte intelligis.

In tertio Oenere causarum haec considerantur, cotentio ante iudicium, i de accuseatore constituendo, de excipiessa iniquitate actionis, c. contentio in iudicio duplena r de re,aut descripto: de re triplex, et defariis, et de appellation faciti, et de quatitatefacti:

adsingulas cotrouersias certι argumentor; loci referuntur, di ad primam causae, adiuncta,reses, quaesiones,adsecunda ratio definiendi, ad tertia iuris cir aequitatis descriptio: ιtaque in duabus primis corrouersiis σenerales loci reperuIur ιn terraa morales GP ethicι explicaturin que intes hae Rhetoricaesunt,sed tantil formulae tra ludariι litium de illae partim ex dias licis,partim ex ethicis praeceptiis. Desicripto tres cotrouersiae exsunt, etsi quidsit ambiguescriptum, etsi sic riptor aliudscripsi se ideatur, aliudsensi sse, Pelsiscripta dideantu interse esse corraria : de quibussi utis loci in tranque partem traduntur Deciatim ,sed ita tamen, )tfacile intelligas eos generalibus locis coprehendi, Pt causiis,coparationibus,adiuuelis,repugnantibus, neque noua topicae artis dodra ina demoni rare. tque haec traditandarum litiύpraecepta falsa quide esse non dico , sed cognitis generalibus avstumentori; locis tam inutilia, quam si quis adgeneralem Gramaticorum nomini; etymologiam Decialem quandam artem desub lau- rivis rerumforensium nominibus adiungeret.

Expositae sunt tibi.

Haec peraratis demonstrat partitiones istas praecipue ex Dialecti cis γ Rhetoricis,nonnihil etiam ex moralibus artibus Academico, π