장음표시 사용
261쪽
duo dies in quibus quiescit humor melan cholicus qui commotus fuit, . i. die morbi hucusque fracastorius totus fuit in probatione propriet opinionis te dieb decretoriis numerandis, secundum motus melancholici humoris, in moibis in quibus ipse dominatur: nunc vero docet praeuidere futuras quietes, molestias dierum, tum etiam crite. hoc autem inquit non est cuiusuis inuestigare: scd sole itis Mamantis philosophiam. inquit, itaque percurandum est sit seri possit, primam aegritudinis diem rescire si igitur, circa initia datum suerit accedere, ad haec attendere eum oportet, qui eius progresse sum noscere volet. In primis videat qua- lisnam aegritudo oblata est,acuta medio - cris an claronica, quod ex his signis co-Ε gnoscet quae a medicis tradi solent, ut nos declarauimus in nostra methodo cap. de motu morborum quod si acutam esse aegritudinem viderit, materiamq; aeream tenuem , siquidem cholera pura iudicabitur,ad impares tantum dies animaduertat neque enim in ea melancholia periodi, separanda erunt. Quid dilucidius dici potest, quid autem stupidum magis singi,
quam non aduertisse haec verba At si non syncera fuerit bilis , sed sordidior quodammodo admixtione succci melancholici, tum separari poterunt quate inari illi motus, qui ordinem in crisibus praebent. Quare ad primum paroxismum aduerte, si si plex est. Si cmpora seruat sua, a
262쪽
magis, si aliquam recipiat diuersitatem.
Quod si circa augmenta aut status, aut declinationem, contrahi iurius pulsus videatur , atque extrema frigere, suspicio
uaedam est, motam simul atq; eodem die
uisse melancholiam inuam ouam id non est necessarium, possunt enim naec eadem, aut ex motu phlegmatis, aut ex alia parte cholera prouenire Veium qualia dies in
eo dubio certitudine dabit: si enim debeat ea sine febre fieri, tristem tamen appor- rarit diem, Locculiam quandam sine ulla causa manifesta , aegro pertui bationem immiserit, magnum quidem iudicium erit die prima motam simul fuisse melancholiam quare inspecta urina, aliis digestionis sonis, ad . animaduerte, In quo aut crisis fiet, si indicata in quarta fuerir,
aut aegritudo soluetur, aut status et it . Si vero prima nullum dederit signum, commoti melanch. humoris, perci fas autem signis materiam crassiusculam , tunc indica morbum ultra hebdomadam trai sit urtim, quare nec quartum nec septimum diem curato, Si opus silerit sanguinem mitter: aut pharmacari Neque enim iste teneat timor ne impedias criniri. Ad secudum vero die i spice, in quo vide, si quidquam commoueatur an ia: hal, quod si aliquid commoueatur videto, an clarus sit paroxismus .prios similis: forte enim febris erit duplex, an magis latens motus, sine manifesta causa tristior, quo casuri
ad quintum respicit si saeuum reportarit
263쪽
rato xismum, si longum, inaequalem, nonnum oro sum. sed siccum cum declinuione
lon ga, morosa, quae si contigerit,dulaitare nihil debes motum die . ni isse mel ait cholicum humorem computa igitur e riodos secumlae diei, metire materiana, qualitatem ac eius, quantitatem ac digestionem: si enim mediociis in omnibus visi fuerit, ad I . portodit statu in si cratia medio modo Atiarii ita ad io si tenuior non multa adii cognosces autem , quae quietiores, quae acerbiores dies erunt, nimiruna, in quibus fit motus alicuius humoris aut pluriit in At si neque prima, neque secunda die, signa ulla videris mota melancti oliae, tum ad tertium te
conuerte, .materiam bene examinato,
quod si nota apparebunt qua suspicionem dant eius motus, tunc ad per: odos tertiae diei spectato. Si igitur tibi respondet in , quateruarios motus spectanti, tunc chronicam aegitudinem futuis Iam. Tunc et limateria crasta quidem videbitur, mediocris aut quantitate, ad 2I. decernere statum videtur si vero multa ad r7. Hoc postremo capite docet fracastorius, qua ratione morbi a dic posssit dignosci a medico, qui longe ab aegritudinis principio fuerit accersitus nec ab astantibus rescire potuerit Inquit itaque,
quoniam autem non semper aduocari medicum ad initia morbi accidit, siquidem prima dies vidisse non dabitur, percuncta te tamen quaea fuit dies, qualesque re-
264쪽
liquae praeterita sortasse enim hoc modo periodos I. i. die nouisse poteris. Nam fi quaternarios ullos motiis deprelienderis facta ad diem primam supputatione,vi debitis cuiusnam diei illae periodi sint: Qv d si nec t. lare,nec aliarii ordinem aeger sciuerit, aut astantes, tu tamen morbi motus obserua: raro enim fit, ut re diligete perspecta, no sese osse ant tibi quaternarii aliqui motus melancholiae quod si ullos videre poteris,considerato signa digestionis, propinquitatem status, distantiam, nec non materiae qualitatem: sic enim non modo futurarum sed irae teritarum cognitor esse poteris. Quemadmodum no multo iam elapso tempore, contingit mihi cum enim accersitus ad aegrum quendam, multis, post morbi initium diebus quasi jssem, qua die primum aegritudo inuasisset, nesciret arget&alla te dixisse. Tum quasi ui quae saltem grauiores praeterijssent dies, hesterna inquit
aeger, dies martis, grauiores laete fuerat autem quam besternana dixerat veneris dies, . quidem die martis cognoui igitur melancholi et motus illos sui sie: cum vero, ,: inam cilia signa digestionis examinassem vidissem l quana quam iam plures a prima praeterijssent dies, statum tamen adhuc longinquum iudicatiui periodo illos martis, di veneris 3 diei fuisse, qua res aegritudinem ad 1 . transituram: faci a vero die . comparatione, tandem compertum si aegritudinem die mari.
265쪽
tibus,&aetatibus contingunt. HAEc morborum consideratio pro
dest ad cognitionem illorum Nam ex anni tempore coniectura, argumentum petitur probabile morbi in eo nascetis.&ad praedici ionem Nam ex Aphor. 3 lib. a. minus periculose aegrotant, ij. quorum veInaturae, vel aetati v c consuetudini,vel tempori familiaris morbus est, quam quibus horum ulli affinis cognatusque existit:&nequis existimaret Hi p. doctrinam, de causis horum morborum necessariam tradi, scribit aph. I . lib. 3. quilibet in quibusvis cmporibus morbi fieri possunt nonnulli tamen , in quibusdam magis tum fiunt, tum irritantur, ut significet a cmpore anni, ad ino ibi speciem non esie neces ariam consecution .m, scritamen aliquando. Quod ut cognoscatur
266쪽
videndiam uim moibus, qui proponi ir, sit Epiclennius Is iamque ab acris consti tutione proficiscitur, sparsus qui a victus ratione, aut cuiusque temperamenti vitio ortum ducit Aduertendiam praeterea, non omnes morbos te pestatibus proprios, a bere ipsa tepestates familiares: Nam in tempestatibus fiunt morbi, aut ratione temporis aeris, ut state febres ardentes Quod tunc temporis magnus sat prouentus humo iis biliosio aut ratione motus humorii quo pacto Vere curaneos morbos producit, depulsis solas humo .ribus aut causa praecedentium temporis. hoc modo vel procreat sudores, epilepsis, melanchobam, ob humores enitos autummo, qui excludi, aut comoueri hyeme non potuerunt sed veris tepido calore excitant urci debet autem doctrina tempestatum uniuersalis, precedere particulare.
Idcirco Aph. i hi 3 pronuntiatum est, ex tempestatibus anni in uniuersum, siccitates imbribus assiduis sunt alia briores, minime lethales, quod in pluinosis temporibus multi humores sit pei fui colit
santur, retineantur in corpore: unde putredines excitantur In magnis tamen
siccitatibus ex Aphor smo eiusdem libri febres acutae fiunt, ob humorum bitioso Tum prouentum maximum meque satis erat tempestatis salubritatem in uniuer- Cim designasse sed opportebat praeterca explicare morbos proprios harum tem
restatum. Quare Aph. 6. scribit morbi
267쪽
per assiduos imbres, magia ac parte si unt febres longae, materiaeci lantitat c qualitate , nempe visciditate densitateque, tum prohibitione perspirationis putre it nem producentis abii fluxus, collect ione excrementorum, humidiciatum copia, tuin vaporibus humidis, corpus nostrum lubricum efficiciatibus Mobstructione po-roium: At in pluuiarum copia, Auster sale solet, ' cum aquilo ira sit contrarius, diuersum parit effectum planeque contrarium Aquilonia autem tempestas cogit corpora ex Aph i huius lib. Ergo sequitur austi mam tempestatem aperire, quare obstructionem non parat. Verum perspiratione pio hibetur coipora, poroia coniti ictione, quae generantur tempe'
stat Aquiloni , aut obstruictione ab humiditate austrina tempestate copiosa aqua fiunt putredincs, cx quibus ulcera febres putridae, motbi comitiales, ob collectam copiam crassorum hilnaorum, praesertim in capite eorum , qui illud debile halbent: Ex iisdem causis auctis sit apo
D lexia languia vero ex prolapsu eorum humorum in fauces . Per siccitates vero, moibi tabifici adistillatione in pulmo nes, qua exulceiatur. Ophtalmiar, qu ab eadem causa contingunt Articulorum dolores, stillicidia innae, ab acta humore bilios cum urina mixto , tum re siccata glandula, quae humiditate sua lenta, ob tundit urinae acrimoniam in dysenteriae, ab acri&rodente iuniore prolabente
268쪽
intestina Atque L affectiones solent diu turnas illas tepestates sequi, quotidianae
vero tempestatcs, quae sunt paucorum dierum, suos producunt in corporibus humanis cmectus, ex quibus iudicare possumus de salubritate, aut morbi: idcirco
Hi p. scribit, Qu'tidiana tempestates aquiloniae cogunt corpora, frigore condens ante poros, firmantque retento intus calore nativo. moderata partium sicci tate , mobiliora item expeditiora reddit, facultatis animalis virtute&instrumentorum mouentium robore, quod puri sint spiritus priuatione vaporum, is erui sicciores: coloratiora, qtria vis habet alimentum partium exin Epria. Ita color, atqui melius coqunt calore concentrato, ob id enim hyemeri vere ventres sunt calidiores, huic sanguinis copia tonitas coloris auditu Valentiora reddit, reliquis sensibus facultatis naturalis virtute, instrumentorum proba dispositione, externi me dij puritate cum his autem salutaribus effectis, nonnulla incommoda pariunt aquilonitempestates,aluos namque siccant priuatione generationis serosi excrementi, tum quod externa corporis superficies resiccata, attrahit ab interno
corpore humiditates, quibus sa ces humectatae facilius fluerent mordent oculos, quod frigore maxime a ponantur, raritate autem dispositionis facile admittanti igus, a quo resiccati quodammodo diuellusitur a diuulsione nascitur mordica -
269쪽
DE CRIS IBVS.tionis ille sensus: Et si dolor aliquis tho
racem prius exercuerit exasperant, inspi
rat aere frigido, quo laeditur thorax, frigidum namq; ex Hi p. partibus pectoralibus est inimicum. Contra Austrinae tempestates corpora languida efficiunt, Rhumectant unde instrumentotum mouentium laxitas, ex qua inertia prouenit, auditum hebetant, ex cotrarijs causis carum quae de Aquilonia tempestate dictae sunt, caput grauant; humoribus genitis contentis in eo per tales tempestates Vertiginem pariunt ab inordinato motu spirituum animalium, vaporibus crassis cedatorum, oculis, corporibus tarditatem afferunt, propter easdem ausas , quae iam sunt dictae, di aluum humectant, quod humore abundet multo,& Oetrix retentrix que sint debiles, propter calorem praeter naturam genitum, humiditatem contrariam retentioni: gcneralibus ita constitutis ad particulares tempestates accedit Hip. Aph. Itaque O scribit, Vcie insaniae, melancholiar, morbi comitiales , propter
causam iam dictam ess anguinis profusio
nes, natura grauata, quantitates an uinis,
quam hyeme collegeiat vere pepererat: Ita ut non possit vasis contineri, vel irritata a qualitate, quando sanguis, aut acriorcst, aut falsus Tum quod ver singuinis copia magis procreetur quam in reliquis tempestatibus Angina praesertim a sanguine pituitoso in Luces prolabente , ob eandcm causam fiunt, grauedines, rau-
270쪽
citates, tusses, producuntur Aleprae impetigines, vitiligines, pus illi e ulcerosae, plurima tubercula articulorum dolores: Quod eo tempore natura incipiat expelle .e noxios humores, extra cutem tum attenuentu hi moles &pori extendantur
corpore rarefacto. Estate autem nonnulli horum nascuntur, nempe sub finem veris initio aestatis, usque ad mentem tulium. Febres continuae, quod putredines ab ex
terno ac re generentur in maioribus vasis
febres ardente &tertianς plurimae abile, Illo potissimum tempore dominate quartanς in quas saepe degenerant luperiotes, adustione humoris bilios. Vomitiones,
aluit o fiam biliosa lippitudines aliis
aucta,aurium dolores acuti ab eodem humo i , oris exulcerationcs, genitalium putredines sudamma id est pustulae quae iam miliares toto sparsae corpore , amateriae sudori sic acrimonia Autum movero, aestiui etiam morbi multi sunt Nam frigus autumnale materias ab aestate genitas cogit compellit intro: Quocirca excrtantur stiui morbi febres quartani;&eriaticae, illae quidem ob attem bilem per adustionem flauae genitam. istae vero ob materiam heterogeneam clienes ma- et ni ob melancholici succi abundantiam. Hydropes a succo melancholico , iecur refra rante tabes siue totius corporis siccitas ob frigiditatem, siccitatem, inq- qualitatem auturi, in urinae stillicidia. abilis actimonia quae poris obstructis asti-