장음표시 사용
51쪽
Antiqui notis Eis numerorum usi i , quae hodie ex botri te se runt,ex quo tempore notae illa: Auas ichistras vocat uin ulum
Prima nota, I si cui notae psaepe natur,id est ponatur aram,unum detra' hix, ut IV. qua uosis chq s lini octo. robm Z Ad At si linea trant,ersa superimponatur notis , eas fictas toti nil ς' si nere innuit uotbilioquiminores itumeros Ieinpli gi 'ri ,ri uincat tria init tem millia: x. decem millia ; M itaui
LL. Dipondius duarum librarua LLL. Tripondius trium libyarum. LLS. Sestertius,duarum hi rarum lcis ,. P. a Q. I. Iη. Penarius Q a a
52쪽
l Is κ A, pondo, As siue Assis, interminora pondera est maximum:
inter maiora aut m nummum: Continetque unc S duodeci . Romani conse erunt omnia maiora podera ex libra pondo: nisi quod
inter alibra ibi ilis, hoc est vi iusti, dixe e item bit
trilibris,&quadrilibris: hoc est duarii ut, trium, & quatuor libruum Sica vocabulo porritus venit dupondius, duorum ponderum Assi-pondium, quod vinum pondus nam As crat librae pondus) Staetici-pondium,centum librarum dicebatur. A pondo quoque duapondo,& repondo, quod duo & tria pondo con-
Pondo igitur si solum ponatur libram unam notat. Si alteri ponderis vocabulo adiicitur,pondus simpliciter signiscat: . t in his: pondovn- pondo semiuncta: ut a libra & uncia, & aliis, cum mensurae sunt' distinguatur. νLibraepartessunt,uncia per se.sextans,dua unctae: quand ns,ires unciae triens,quituor: quincunx quin luc semis sex, quae etiam selibra dicitiir: septunx,seprem unciae: Bes,octo unciae. Dodrans , novem unciae dcxtans decem unciae. deunx undecim unciae.
Libia in aequas partes sic dividitur, in semisses duos: in triebantes tres, in quadrantes quatuor: 'i sumtuos sex: sescuncias octo,& uncias duo- Libra in partes impares diuiditur sic. In deuncem & vociam: in dextan tem de sextantem: in dodrantem & quadrantem: in besi m& trien- tem: m lep tuncem, & quincuncem. R ursum libratia alia minora pondera, in has aequas partes diuiditur. In - emi ineias XX lli I. ducllas XXXVI. scilicos XLVIII. sextula LXXII. denarios LXXXIIII. victoriatos CLXXVli I scriniti CCLXX XV: II. icriptu ta
Selibra, siue semis, diuiditur in quadrantes it textantes Ili secticias IlIL lias XVIII sicilicos XXI id. sexturas XXX VI. denarios XLII. victoriatos LXXXIlII.scrintulaCXLIIlIAl aeraries librae, ex unciae diuisione colliguntur. Vncia; saeaturiti semuncias II. duellas lIl. sicilicos IIII. sextulas I A- narios V . victoriatos XIII scriptula XXIlli. . Semunci ,in duellam cum dimidia: sicilicos lI. sextulas III. denarios III - cum dimidio:victoriatos VII. feris ivlixis. ' Duella, in scilicum unum, & ejus tertiam: in sinulas II. denarios II &
53쪽
Sicilcus,in denarium eum dimidio,&ejus quartam in victoriatos tres cum dimidio:& in scriptula sex. Sextui in denarium, & sexta ejus: in victoriatos duos, & ejus tertiamt& in scriptula quatuor. Denatius,in victoriatos duos . scriptula tria, & tres ejus septimas: in sextantes sex: sicuti & drachma apud Atticos,in totidem obolos distribuitur. Victoriatus,in scriptulum unum cum dimidio, de tres decimas quartas scriptuli. Scriptulum quod hodie scrupulum dicitur,vel denarius , cotinet partes,quas ex Graecorum ponderibus intelligemus.
DE ASSA PRO PEDE. PE s in spatiis & continuata quantitate,idem est quod as in ponderibus: Veteres usi sunt Asse,& partibus ejus,pro pede &ejus partib. Pes igitur dividiturin uncias sive pollices X l I.sive digitos XVI &hanc
mensuram digitorum duodecim Graeci vocant Spitamen. Palmus digitos cotinet quatuorireliqua peteda sunt ex Assis divisione Iugerum diuiditur eode modo: cujus minima pars vocatur scrupulu: continetque pedes decem : estque ut testatur Varro, longitudine ac latitudine quadratum.
TAlentum suit duplex minus & majus sivemagnum & parvum
Talentum parvo in continet minas LX. magnum autem LXXX. Talentum Babyloniorum drachmas valuit VII. AEgineum valuit X. Syrium l. D. Atticae drachmae aestimatione: fuit & Euboicum fere cum Attico idem. Talentum igiturAtticum parvum distribuitur in minas LX. drachmas
Mina quoq; fuit duplex vetus & nova: vetus continebat drachmas soptuaginta quinque nova valuit centum drachmis. Mina igitur nova drachmas C.continuit:obolos sexcetos: semiobolos mille ducentos: chalcostii DC. Lepta quae a nonnullis minuta di
Drachma dividitur in obolos sex: semiobolos duodecim: chalcos sive areolos triginta sexdepta ducenta quinquaginta duo. Obolus distribuitur in semi obolos duos; chalcos sex:lepta XL II. semiobolus in chalcos tres epta viginti unum. Chalcus inlepta septemdepta vix dividi possunt. E a
54쪽
Dtachina in scyptivi tri 'odos sex, semiobolos duodecim, silinuas ' 'ς 3,gyria septuaginta
ma Libra in unci duodecimae drachmas nonainsita: scriptilla d enta 'bqlos quingentos & quadraginta. I , D 3 7 ' . . Uycia i/i diachinasseptemA semissem: mytula iginti dub, dissimis-kni:obolos quadraginta quini: reliqua uisi frius considerantur
Notandum beleest nullii fere suisse ponderis genus, inmGraecisqu*m' - 1a inis, tuo non VeInummus signatus Vel summa quaedam reipu-- mariae u ilicetur. Primum igitur de Romanis heic gemus d inde de Graecis:quae accommodabimus postea ad nostri tenaciori ra- Assvὰ libella sunt denarioli Mediolanenses XII. Quadrantes IU .
Aetam apud Antiquos legimus millia aeris,asses pro aere desciat intel--- ligimoc est millia Assium. Ab Assest decussis, hoc est decem Asses,& centu gis; id est centum Sextans contine denariolos Mediolanisse, duo,. -
55쪽
Quadrans sive Teruntius,qui & Triuncius dicitu est quarta pars AD
sis;& continet Mediolanenses denariolos tres. Triens Assis pars terti denariolos Mediolanenses quatuor, Iemis Teruntii sive quadrantes duos. Sestertius & numus idem sunt continet Asses duos&semisse hoe est quadrantes decem Mediolane ses: sive Germanicos cruciatos duos: Gallica vero aestimationeTuronicos denariolos decem,&denariolia semissem hoc est solidum regium. Quamvis num us & numisima dommunis est appellatio cujusvis monetae sive aurear,sive argentea .
Denarius valuit Mediolanensibut Astibus decem; hoc est quaternis sestertiis: Germanicae monetae cruciatos octo, & paulo pluris. Libra valuit denariis octoginta tribus & paulo pluris i lioc est auteis nummis octo,&aurei fere semisse. Nam denarius Romae quinta sore parte gravior fuit,quam drachma A thenis. Libra auri, valuit solaribus coronatis Gallicis centum & duodecim sore:major enim fuit, quam Mina Attica, nam uncta Romanae graviores fuerunt unciis A tticis. Cum aute legimus mille sestertium: & mille sestertium nummum: Mmille nummum, S mille sestertii, ea significan t unum&idem id est sunt aurei nummi,sive coronati solares Gallici viginti quinq,.sestertia vero genere neutro & in plurali numero, significant mille sestertios.Cum vero adverbium numeri quopiam his adjungitur,cc-tena sunt intelligenda. Decem igitur sestertia sunt decem millia se . stertium, & decies sestertium idem est quod decies centena millia sestertium, vel mille sestertias hos hodie summam hanc millionem
ocamus quae summa continet aureorum coronatorum nummum xxv. Romani enim mille sestertia,& ab eo reliquos numeros
fere per adverbia eloquebantur:Infra mille nunquam. Aureum nummum intelligimus, qui denis Romanis denariis valeat: i, hoc est libris Mediolanensibus quinque: quae fuit aequa ejus aestimatio, ad quam rationem aut addendo aut detrahendopossunt omnia aestimari. De nummis bigatis,quadrigatis,& serratis,vel umbinis, idem cum donario aestimari debent: nomen enim sbrtiti sum abigis,quadrigis, serra,&umbone quibus signati sunt. Sic & de victoriatis,qui victoriam gerebant:quorum singuli quinque AssibusMediolanens bus valuerunt hoc est baletioneConsta utieu.
Atticae pecuniae, qua Latini autores sunt stimatio.
TAlentum Atticum minus valet fere nummis aureis Gallicis, sive
coronatis sexcetis Majus aute talentu valuit corona tis octingetis. Mina sere coronatis aureis octo valuit, quatuor enim drachmis minor
56쪽
fuit,quain libra Romana. Minam seinper Latini autores intellexe
runt Atticam,&argenteam: qua valuit drachmrice rium. i. i
Drachmal omano denario fuit nor: valebat enim obol:s sex: astibus vero fere pisto & semisse Germanici cruciaris fere sseptem. A drachma facta suntaliquot nummorum vocabula ut didrachmum,tri drachmum, tetradrachmum: hoc est duarum, trium,& quatuor drachmarum.
Siclus, qui &stater & talentum diceb tur, drachmis valuit quatuor, hoc est icti adrachmo.Siclo iis sunt Hebraei, sicut Graeci statere. Fuit& stater ab eus Athenisi sicut fuit Romae nil minus aureus duorum denariorum pondere. qui valebar coronatis duobus. Obolus cotinebat denarios lediolane ses XVII sived eruncios quinq; &denariolos fere duos: Obolus ide est fere, quod Germ. cruciatuS Cistophorus nummus dractimanai noctuit : valebat allibus Meduda
modo majores mensurae in mιuores distribuebantur. . D
Vm de numeris EL ponderibus antiquorum tracta rimus fibe rius non abs re mihi vidξbitur, hic addere quaedam . quae ex aliis excepi,de mensuris quet eis adnoltrum librum in crip xionum non multum faciant,ingratum tariaen non fore puto lectori, intelligere& niensulariam antiquaru ratiori nomma, & usum uniuscuiusq;. Culeus capit amphoras XX. urnas XL. congios CLX. sextarios DC 'CCO lieminas MDCCCCXX. qua,ta ios iiDCCCXL. aceta-
bulavi DLXXX. cyathos AD XX. de ligulas x XXX. Amphora capit urnas H. conglos VIII. sextarios XL V I II. beiusnas XCVI quartarios 'CXCIl. acetabula C XXXIV cyati os DLXXVI ligulas M MCC PIU. Vinacotinet cogios IV.ssextarios XXIV .heruinas XLVIII quartarios XCVl acetabula CXCII. cyathos CCLXXXVIJl ligula, MCLI1. Congius capit se tarios VII heminas XlI quartarios XXIV. acetabuli
Hemina capit quartarios duos, acetabula i v. cyathos vi. ligulas, xlv. Quartarius acetabula duo, cyathos tres, ligulas duodecim. Acetabulum cyathum cum dimidio, ligulas sex. Cyathus ligulas sive cochlearia quatuor. Libra quoque cum pro me ura ponitur,capit uncias uadecim. -- λ Ligula drachmas tres,o seriptulum unum. Cyathus sescunciam, drachmam & scriptulum. Acetabulum uncias duas cum dimidia. Quam
57쪽
Quartarius quinque uncias. Congius ti bras quadraginta. Hemina novem uncias. l Amphora libras crithoginta. i Sextarius viginti uncias. . t Culeus mille & sexcentas. ROMANAE . η RI D O R V D MENSURAE.140dius capit duos lemqdios acetabula Cx, viri. cIλklὶμ .CXCirilia
gulas DCCL xviii sextarios xvi. hemmas XXX D.
Sextarius, uncias Viginti. Ligula drachmas tres, & scripti Hemina, uncias decem. i l lum unum.
MENSURAE LIQUIDOR 11 GRAECOS Etrcte cadi selye ceramius canaena naen aram significant. .
thns Ul. conchas XI l. mrstra XXIV chemas XX X cochlearia LX. Quartarius capit oxybal a a duo, cyathos tres, conchas sex , mystia duodecim, chemas quindecim, cochlearia trigmta. Oxybantium sive acetabulum, capit sc squi UyMhym , conchas T , . Haystra sex,chemas septem cum dimidia,cochlearia X U. Cyathuscipit coticlias it mystia tu chcmas V. cochlearia X. Concli .icarit myst radiio,ch ma 'a as cum danaidia, cochlearia R
58쪽
Chenae capit cochlearia duo. QCochleare est mensurae pars minima. di Concha fuit duplex: mnor & minor: major aequalis fuit oxybapho, minor sonicyathum capiebat. Mystrum quoq; majus,est decima sexta pars cotyles; pendetq; drach mas tres cum dimidia,& quartam drachmae partem: Mystrum minus, vigesima secunda pars est contes: & pendet drachmas duas, scriptula duo,siliquam unam,& grani undecimas quatuor. Cheme item duplex fuit: major fuit pars corylae vigesimas, pendetque drachmas tres. Minor vero filii ejusdem cotylae pars trigesima: &pendet drachmas duas.
Ligulae sive cochlearia quoq; fuere varia; sed quod maj us suit cotinuit XXIV.quod minimum XXX,cyathi partem. DE IISDEM MENSURIS: CUM PER
Concha drachmas sex. Mystrum drachmas tres.
Chus libras novem. Sextarius libram cum semisse. Cotyle uncias nΟVem. Quartare uncias quatuor cu dim.
Oxybaphum uncias duas&dracta mas l l. Cyathus sescunciam.
Cheme drachmas duas, scri visiunu, grana quatuor, & quintas grani quatuor. Cochleariu drachma una, script tum dimidium, grana duo, α duas quintas.
GRAECAE ARIDORUM MENSURAE. Edimnus capit choenices quadraginta octo: sextarios LXXILc tylas CXLI V. oxybapha DLXXV cyathos DCCCLX IU.coctalearia vi i. DCXL. Choenix capit sesquisextarium:cotylas tres,oxybapha duodecim. γ thos octodecim,cochlearia centum octoginta. Sextarius capit corylas duas,oxybapha octo, cyathos duodecim, coch learia centum viginti.
Cotyle capit oxybapha quatuoricyathos sex, cochlearia sexaginta. Oxy baphum capit sesquicyathum cochlearia quindecim.
Cyathus capit cohlearia decem. Rusca Graecorum mensura in bquutas. I Etretes continet amphoras duas: choas octo, cotylas centum&sedecim, Oxybapha trecenta octoginta quatuor, cyathos que ip gentos septuagintaicx,mystra duo millia trecenta quatuor. Aniphora capit choas quatuor: cotylas quadraginta octo: oxybapha centum nonaginta duo,cyathos ducent*s octoginta octo mustra
59쪽
- Chus libras trederim cu Sima a. Cotyle libram & sescunciam
tum quadraginta quatuor, ox bapha quinget as*pth gio dii; cyathos octinaentos sexagima q*atuo mystia tria millia qua usi,
Semii dimnum,capit tertiarum cum dimidio sextarios tres: simis xtarios lex, semidu0decimas duodecim, choenicas y intiqi iqi corylas septuaginta duas, Oxybapha ducenta octoginta octo, cyathos quadri gentos triginta duos, myitra mille septingentis vim Ilii 4 ledimni capit sextarios duos. semisextarios quatuoΠsemi-
. duodecimas octo, choenicas sedecim, cotylas quadraginta octo Mybassa centum nonaginta duo , cyathos ducentos octoginta octo, mystra mille centum quinquaginta duo. Semriu capithlas emi sextarios duos, siemi duodecti as quatuor,choenicas octo, cotylas viginti quatuor, OXybat' inquagitara se cYar il ἐῆiai u quadraginta quatuor, mystra quingcta sepitriginta sex. Semi sextarius:capiti cimiduodecimas duas, chari Icas quatuor,corylas duodecim, oxybapha quadraginta octo,cyathos septuaginta duos, mystra centum octoginsa octo. , -
idii res ignimia inini pars, capit choenicas diaps . colybsund Em arbas a vi tati quatuor,cyathos trigi ni sex mystraCXLIRChoenix capit co6las tris bapha duodecini: crathos octodecim, si mystra sexaginta aus .. LGesyle,cabimi My bapha iis for cya thos sex: myltra viginti quatuor. Oxy baphum capit sesquicyathum, mystra sex. in albus capit mystia quatuor.
60쪽
DE NOTIS. In his omnibus mensuris habendaest ratio reru, quas metiri volumus. Nam vinum oleo nona parte gravius est & mel vino tertia fere parteeaqua pondere ad vinum proxime accedit. Et in his quae puriora sun t,impuris & seculentis sunt leviora. In aridis etiam hordeum gravius est avena: Ar hordeo: triticum farre: quinetiam triticum aliquod tritico gravius reperitur: atq; item in aliis. iCuleus igitur oleo plenus,pendet libras mille quadringentas trigilisa& tres,& uncias quatuor. Culeus mellis, pendet libras MM CCXXIL uncias duas, drachmas quinque, scriptulum unum. C eseus vini, pendet ii bras mille quadringentas octoginta una, uncias quinque,drachmas sex, siliquas quatuor. Ligula plena oleo,pendet drachmas duas,scriptula duo,s liquas duas. Ligula olei, pendet drachmas tres,siliquam unam, grana duo, & duas
Ligula mellis, pendet drachmas quatuor cum dimidia, siliquas duas,
granum unum,&tertiam grani partem.
Metreta plena oleo, pendet ii bras centum & viginti. Metreta vini,pendet libras centum. Metreta mellis, pendet libras centum & quinquaginta. Cyathus olei,pendet unciam unam,drachmas duis. Cyathus vini, unciam unam.drachmas tres,si liquas duas. Cyathus mellis,uncias duas & scriptula duo. GEORGICAE, idest Rusticae mensura. Metretes cum Attico idem est,& cum omnibus. Amphora olei pendet libras quadraginta quinque. Amphora vini pendet libras quinquaginta. Amphora mellis librasseptuaginta quinque. Chus ole mendet libras XI. & uncias tres. Chus vini,libras XII. cum dimidia. Chus mellis libras X VIII.&uncias IX. Cotyle olei continet uncias novem & drachmas duas. Cotyle vini,libram unam & drachmas quatuor. Cotyle mellis, sesquilibram & drachmas sex. Oxybaphum olei, pendet uncias duas,drachmas sex cum dimidia. Oxybaphum vini, pendet uncias tres,& drachmam unam. Oxy-