Praxeos medicae universae praecepta. 1826-43

181쪽

DE TYPHO. 165

genio epidemico, illius quo cum aliis aegritudinitius complicatione posita est. Colligitur inde,

praeceptum, Curam typhi naturae committendi, cum grano salis intelligendum esse . Premitur illud nimirum permultis exceytionibus, quaS nunc enucleare StudebimuS. 2. Ante

et Praesens, quo Tem potius Hatui ae committo, unIm

advertere. Quodsi nunc huic melliodo piae alia in genere adhaeream, caussa ita eo Iocata est, quod sub Pharmacorum eXcitantium usu, eoque inpiimIs maturo, tales moibi exacer bationes contingant, quales sine illis minimo observari solent. In texea pΥObo MOVtandum , me excitantia aut opium nunquam besriali, quo plurimi ex aliis Brunonis asseclis usi sunt, modo adhibuisse. Quaevis profecto methodus citi a sancte Ta tionis limites usurpata, vires naturae, utut firmas ut salutares, laudem opprimere poterit. Cu3us gener . exemplum haud dudum in methodo sto dicta contra -εfimulante habuimus. Neli' epidemia carcerati Allaatessa citia di Viconga dot 181 2. ait OMO DEI I. o. T. II. p. 160. , dolia cura blandamento Stimolante Tanzidcito pros THi EN a nou obbo cho Ia mortali a dot 15. Per Cento . . . . Ali' incontro it pros. RΛson I mandato a Viceneta Per asseratntendore a quolia epiciemis , Colmst Odo contro at imulante, perdo la mota de et i infer m t.

182쪽

Expulsio contagii.

166 DE TYPHO.

2. Ante omnia 8cias, homine8 san O8, vim contagii extemplo, ut indicavimus γ). percipientes . illius ex uisionem interdum emeticis ε), aut

sudoriferis ') moliri posse. Analogia quidem ex aliis contagiis quippe quae a praeda , in quam

saevierunt, donec morbus curriculum εuum a solverit, non desistunt petita id non confirmat. at confirmat experientia tum nostra I tum alio-TUm yy , eo ε altem in casu, ubi ex defraudato

8 R. Pulveris radicis ipecacuatiliae gratia viginti, tar tari emetici granum unum. M. Cap. 9 B. Spiritus Mindereri, Ro ob sambuci ana uncias du's. M. cap. aegrotus in lecto stragulis coopertus degens mox dimidium, post horam quod reliquum est, Superhibetido infusum fervidum aut theae viridis aut no-xum sambuci, addita in aegroto non plethorico, vini portione. 10 Pluries medicia et custodibus, qui sub ipsa Visitatione aegrotorum typho laborantium, signa susceptico ritagii exhibuerunt, emetico, dein sudorifero extem plo consului. 11) ,,Si morbus ex contagio ortus sit, ait BUR SERIUS l. c. f. 358. , quantocius venenatum mi asma , quod salivali latici adhaesit, aut altius ad ventriculum penetravit, aut inspiratione in pulmones adductum est, emetico medicamento expelli debet; deinde si quid

ejus reliquum est, ut citissime per culaneam exspirationem, aut sudorem omnino exhauriatur. Sic PI rumque in lyso ortu incendium extingitur. THIENE l. c. P. 92.) inquit: sese stesso conformai tale Osfers aions in Marte costituetioni, specialmente in questi dei

183쪽

DE TYPHO. 167

usu vel emetici vel sudoriferi nihil timendum est. Emeticum feminae sensili. ε Copo contagium typhi vix susceptum eliminandi porrectum. v Omitum haud amplius sedandum, excitasse vidi. mus ). Alias ab illo, vomitus loco, di arrhoea molesta observata est . Methodus sudorifera praepostero in aegrotis plethoricis adhibita, typho complicationem inflammatoriam et phlogoses addi t. 3. Etiamsi lyphus per εe sanguinis missio Nem neque postulet, neque facile admittat ' ; genera-

1806. Praeterea pater meus in epidemia supra allata Geriis bachensi in se ipso idem confirmavit. Cur H Ondi I Us observationes hujusmodi, propriis quoque sub oculis locum habentes l. c. p. 108. . ,,Hnse IusMi duen , 3 bis 6 Krankenwarrarinnen, iuelche Sicti si λι-bi l des t en aves eo e zu εσn obgleiosi Selbes Sehr zioei' finast mar glaubten nach diesem Mittet Sicti Schneu etiabesseria ) in dubium vocaverit, mehercle uou intelligo.

12 Ticini a. 1793. 13 HORN l. c. 1ι Ex FRAc Asaeonio iam elucet, quid de generali in

typtio Venaesectionis usu cogitandum sit. De epidemiis etenim annorum 1505 et 1528. agens inquit l. c. lib. 3. cap. 6. p. 101. ; ,,Sed nec minus circa phlebotomias controversia oriebatur, aliis protinus, et large sanguinem haurientibus, aliis nunquam volentibus secare Venam, quia Midissent majorem Partem, eorum, quibus secla fuisset, Dilam finire Nec prosperior fuit exitus a Venaesectione in epidemia a Ri CHA

l. c. f. 36. descripta. - ScRadici l. c. f. 1.) ait τ, venaesectionem non modo in omnibus febri maligna decumbentibus semel administrabant id est medici

184쪽

168 DE TYPHO.

accidit tamen, ut sub ejusmodi morbi curriculo casus evolvantur, in quibus vita a debita vel hiebotomias vel cucurbitarum scarificantium vul hirudinum applicatione pendeat: qua de re omnis aevi medici testantur x fi). Neminem Vero

inter

Galli , verum octies, decies et ultra, nempe εaltem omni die semel, bis, si non ter et ultra longe, donec patiens spiritum exhalaseel. Venaesectionum in typho damnum quoque ex observatiotii bus WEi TE ECH. aer I l. c. f. s. , BRANDuo HsTO l. c. I. 28. 29. , LUD IGII l. c. Vol. I. Paxt. I. p. 61. , LEPE cu- c LA CLOT E l. c. P. 28. 172.), HUTHAM Const. a. a. 42.) aliorumque multorum, olucet, quOTum testimo

Per se sanguinis missionem Non -xgunt, neques siciles eam frunt, nisi aliquid accedat, quod eam petat. Et H DE RAd D l. c. P. 195. et ora Miatura, o ge asm Von alia eis en Fiation des analec eraden Tiphias rates V Adorlara . . . . . ein Schiasiches Mittes 15) ODD1 DE OLr ODDa I. c. lib. IV. cap. 15. P. 68. FHAcAsae ono I. c. Si corruptio in aliquo primo enata fuerit, si vocatus fueris ad principia, tum cure venam incide, et sanguinem multum eXtrahe, si reliqua consentiant; quodsi rosv tertium diem, aut quar. iam solum accesseris, tum maturius consule: si tamen hominem sanguinis multi praecipue fibrosi prae manibus tibi sors dederit, etiam avide sanguinem hau- me; Hisi natura tentaverit expulsionem aliquam ' . VALLERio LA l. c. lib. II. enarr. 6. p. 28 ; lib. IV. enarr. 3. P. 284. - SCHEFn I. c. lib. V. P. 767. - DACIA NOl. G. CRP. XVI. P. 75. 77. cap. XXX. P. 127. - PETRUS A CASTRO l. c. leci. VI. f. I. In pulicari

185쪽

DE TYPHO. 169inter illos invenimus qui indicationes et contra-

indicationes, pro vario genere sanguinis mittendi, modo experientiae Ποεtrae magis Conformi statu. isset, quam BURS Enius ἔβ).4. Phlo

igitur febro detrahendus statim Banguis est, per Vo nam sectam, maxime quantum fieri possit ab initio. Est enim haec operatio tanti momenti, ut illa neglecta vix faustum eventum in hac febre vobis liceat speraTO . . . ' . - RODORLTO l. c. cap. XV. P. 241 - 43. - MARSILI Us C AGNAT Us l. c. cap. VII. P. 54. 57.

BALLONIVS epidem. et ephemerid. Libr. II. Paris.1640. Libr. I. P. 51. habita semper Mirium ratione in morbillis, variolis, immo et in peste pos-

Sumus tuto detrahere sanguinem ). - SXDENHAMOpp. omnia. Genev. 1716. Vol. I. p. 70. Vol. II. p. 513.

186쪽

170 DE TYPHO.

4. Phlebotomiam magnu8 vir. ε uadet, se iPle thorae signa non desint, εi aeger aetate no-reat, si bono corporis habitu gaudeat. εi pulsus Validi, magni, duri, Vehementes Nero Φ7 εint; εi dolor capitis acutus, assiduus et pulεan 8 urgeat δ' , aut respiratio difficulter ducatur, cum pectoris Pondere, dolore pleuritico aut ε puto

cruento, et tussi sicca, molesta .... εi saucium

inflammatio phlegmonosa sit, deglutitionem laedat δ') . . . aut quod pejus, εpiritum etiam intercipiat. Adde, si haemorrhagiae spontaneaele Vamen asserant RQ , sique morbi inflammatorii

1 ,, Animadvertere vero oportet, pulsum quidem magnum et vehementem interdum Mideri, nec tamen plenum et durum esse, utpote qui facile pressioni se submittat et cedat. BURSERi Us l. c. . - ,, Neque piat sus solus, etsi magnus, quidquam significat, quia cito hic plerumque subsidet, ac deprimitur; et multo minus, si ipse in incremento duntaxat accessionum talis Videatur, et postea magnitudinem aut robur omittat.

Idem, ibid. f. 3560.

18) ,,Neque quilibet capitis dolor, licet molestus, vena

sectione eget, plerumque enim spasticus est, ac cori Vulsivus, non a sanguinea congestione. aut phlegmone

genitus. BURsERI Us I. c . 1 s) Edinburgi a. 1733. grassata est febris peticularis, quae faucium inflammationem sociam habebat. Saluti fere omnibus fuit sanguinis missio. Ess. et Obsero. med. des la societe Eminburg h. 2'. 3. P. 27. 280.20 In epidentia a Tn Eviso descripta: ,, Aliquibus san-

187쪽

DE TYPHO.

171 alioquin stationarii sint δ'). Rerum positiones

allatae phlebotomiam non εub uno alterove tantum εtadio, sed quovis morbi tem ore exposcunt ). Sed tunc etiam moderata sit Oportet. et guinis plurimum erupit, praecipue adolescentibus et adultis, quorum fere nullus petiit, et Venaesectio conduXit. l. c. cap. II. p. 8. . DIEMEBBROER Venae sectioni in peste non favens, illam in typho commendat Lib. III. De peste. cap. 10. annot. 1.)- ,,NO 'nno 1635, inquit, in Veli ementissima pestilenti epi-demia illud ipsum experti sumus, nam . . . Venae sectiones ter qua texue, imo quinquies, sexies repetitae, ut et haemorrhagiae spontaneae criticae morbum optime solvebant, qui alioquin vix ullis medicamentis edomari poterat. Contra in illa a GLLYEN l. c. f. 11.) enarrata, haemorrha Liae spontaneae damnum asserebant, et phlebotomia nocuit.

quam eXquirere, quinam morbi epidemicas peticulas Butecesserint, aut ad Ilucdum vagentuT2 Si enim antecedentium constitutio, caussaeque aliae pro egumenae morbos induxerint inflammatorios , ejus videlicet generis, quibus sanguinis detractio conveniat; proba hile est diathesin sanguinis talem cum peticulis etiam tum complicari, quac phlebotomiam non modo ferat, sed exigat. BUns Ri Us l. c. I. 357.).22 ROBORET Us jam contra Praeconceptam opinionem. venaesectionem duntaxat primis quatuor typhi diebus adhibendi loquens: se Quocunque, inquit, dies adsunt mittendi sanguinis scopi, virium scilicet Tobur, net det morbi magnitudo, vel saltem futura, sanguis mittendus est, nullo dierum habito revectia. l. C. CaP. XV. p. 250 ). Ita CERA : ID pe simis, ait, circum Stan

188쪽

DE TYPHO.

et Parca , no vires , quae imbecillae plerumque sunt, dejiciantur )J. Locus, Pro venaeεectione eligendus, brachium; aut, fit caput maxime a Diactum est, vena jugularis *ς . Ex essectu Primae venaeSectionis, nec non ex conditione fanguinis, utrum haec Operatio repetenda εit, necne, dignoscitur . Caussa sanguinis mittendi nullatiis venaesectio visa fuit aliquam et insignem Przestantiam habuisse. Gravissimis symptomatibus negrotantes isti detinebantur, morbo jam adulto, ac praeser tim comate εomnolento, dirisque convulsionibus, Omniaque incassum purgantia, antiseptica, revellentia, chirurgica sto pharmaceutica adhibita fuerant. ResceTte eo erat deducta , ut satius esset ariCeps, quam nullum adhibero remedium. Ter audacter e iugulari septem vel octo cruoris unciis detractis, mirum in modum sopor, convulsio alia quo symptomata brevi Temiserunt, aegri ab orci faucibus, ut aiunt, ereptigunt. I. C. .

23 BURs Enius I. o. Medici qui rerum extremis d Iectantur, tale consilium irridebunt; ad me quod sp ctat illi toto animo subscribo. 24 Locus sauciatus emplastro adhaeSivo cooperiendus, collumque fasciis non circumdandum. 25) M. A. PLEN ci 2 Abhaniaung νOm Schartachsiebor. Aus dem Tat. liber s. Don J. P. G. PFLUO. Penha gera und L peti 1779. p. 157. Per tran Sennam enar-vat: is me solo aes Floch ebor seucho ging hier zu IL en in den Iahren 1 58 unci 1759. den ganeten Immter hin- ron im Schwave. Dunn die Manten be I Ien sic6 uber gianzliche Mati leu, liber i rachaedone Gu zu- fullo und hostige Kog schinereten; der Puta tiar scis ach

189쪽

DE TYPHO,

nulla est contrariis Oppositisque in rebus, potissimum si vires vitales Praeter modUm langueant, si lipo thymia a statu inflammatorio cordis eta ortae non derivanda crebro instet, Si calor tum

exterior, tum inter Ior VIX modiam excedat, si aeger a praevia V1ctUS ratione , a laboribus animique pathematibus exhaustus sit, Si peticularum color niger, lividus, aut Viridis, sique gontias generalis morborum regnantium Phleboto mi ue adversetur δο).

5. Ubi

iund im Anfange der Aran heu fast immor natiarlich; mundo in εolchon FUllen Eur Ador gelasson, habe ich

26 Si morbi qui antecese erant , , fuerint gastrici, biliosi,

colliquativi, uno verbo ut vocant Pulvidi, et tem Pestas et aliae caussae profgumenae non defuerint, quibus scilicet sanguis dopravatur atque ad dissolutionem, liquationemque Provehitur, non sino caussa credi pot-

190쪽

DE TYPHO.

rificantes ot hiruindines a

5. Ubi vero phlebotomiae indicatio non εatis perspicua egi, et capitis, Colli, pectoris, et inprimis abdominis ) aut pelvis affectio instammatoria, ut ei Succuratur postulet; tutissime vel ad cucurbitulas scariscantes ' , vel ad hirudi Nes S), circa loca, cum partibus praecipue a Diactis

est, similem peticulis diathesin inesse, quae sanguinis missionem prorsus recusat, rejiciatque. BURgERI Ual. c. f. 357. . 27 Experientia edoctus sum , phlogoses abdominales itityphi curriculo evolutas, ceteris paribus rarius venae sectionem longequo saepius hirudines etaposcere, quam

illas encephali, colli et Pectoris. Vidistis quoque Bons ER1υΜ, ubi de indicationibus pro phlebotomia

in typho locutus est, Phlogoseos Viscerum abdomina. lium haud meminisse. 28 RAMAggi NI, BURsERIUS, TROLLI II. cc. Nec cucurbitula o ad scarisca n m requiruntur; sufficit nimirum incisio Denas Singulae . e. c. frontis. Venularum incisiones hujusmodi antiquis usitatissimae, defectui hirudinum supplent. 29 SAL 1 o DIVERso evacuatio sanguinis in febri periculari a. 1584. ope hirudinum ano admotariam adeo tuta erat, ut etiam languentibus Viribus in tali casu sum. ma cum utilitate a prudente medico administrari pos

sit . . . . Vires, ait, quae ConcideTant, roborantur,

Pulsusque qui parvus et Ianguidus erat, major statim ab hac evacuatione et vehementior factus est. l. c. e p. 21. P. 175. . Atque ita vigente statu inflammato. rio Viscerum abdomitialium et pelvis. Capite graviter assecto, idem SAL ius hirudines internae narium superficiei appliauit, asserens, , , plurimos morti proximos et fere solo prognostico derelinquentes, ex hoc