Iosephi Scaligeri elenchus, et Castigatio calendarij Gregoriani a Christophoro Clauio Bambergensi societatis Iesu castigata

2쪽

FRANCISCO TOLETO

CHRISTOPHORVS CLAVIVS

SOCIETATIS IESU

S. P. D. ATVR A ita comparatum

es, quod te non fugit, Francisce Tolete Carae Ampli Ho

ximisique ob ructaesint diffultatibus : praciarise , mortata m conatus in aemu horum , Obi Dratorum reprehensiones incurrant. Vel Calendari' Eccle-flastici emendatio , res maximis , tu simisq; de

causis a Conclijs, Pontificibus, Mathematicis tantopere expetita, quot dri cultates , quot invidos, quoi reprehensores habuit Θ Nam cum Gregorius XIII. Pont. Max. vir ad Christianae Trip. μυ- rem natus initio Pontificatus sui ad eam rem adiecisset animum , lectissimisq; MaIhematitis Us

3쪽

gotium corrigendi calendari, dedisset,lot tantas

alia ex alijs excepere dissicultates, ut conuenius ille decennium tenuerit. adeo ingens cura fuit,ne prius egregium illud opus ederetur in vulgus, qua bene maturum aequis iniquisque pariter videretur. Ac sane inter conuentus illius initia cuius rei tute optimus es te is repentina quadam procella rem omnem disiecisset, nisi tua singularis auctoritas Pontificem iam nutantem in suscepto consilio confirmaset. Ita demum, fauente Deo, sorio auctore, te potissimum hortatore, tam praeclara res aliquando es ad exitum, Demq; per δε-cta . Nec tamen obtrectitionum sinis . nouae deinde turbae exorta, nouae obiec a dissicultates. Viae adeo Gregorianum Calendarium fbmma ope, curaq; persectum quod res Vs omnium consensu vulgandi ιδm maturitatem dabat in lucem prodiera cum Tubinga,qua Urbs es Haereticorum in GermanIa, teterrimus turbo exorius est Michael MUtinus Mathematicus nobilis sed haeresi Vbi que taria infamis. Is orthodoxae religionis, Pontiscisq; Romani odi urens, libro edito , Gregori num Calendarium conuellere, funditusq; euert re es conisus . Cuius no allaces,captiosasq; υ-riones in sologia nos quae anno IFδδ. edita

est ira dissoluimns,visimul incredibilem hominis

4쪽

-portunisi mi audaciam frangeremus : sic promsus, ut ille euidentibus rationibus euictus ad alia se Ii dia proripuerit cum fractis iam inanilis minis. Nuper vero apud Batauos Iosephus Scal ger Iul, Caesaris ius extitit, vir caeteroqui nio,ct eruditionesorem, qui Calendarium Gregorianum, non quidem, ut Massinus,deleresedrantum castigare conatus es. Laudat quippe C

lendari, emendandi curam: sed nequaquam satis

ese emendatum contendit. Proindefarps ipse re minibus Lilianam rationem onerat, ut imperitis

rerum obirudat suam. Sed homo ingeniosus inprimis ac disertus' Maiores pennas nido extendisse videtur. quippe qui tam praeclari operis Pontificia auctoriarate fundati, ouis viribus nixi, tholici orbis inuconsensuq. corroborati,flatum con ellerest ado os . Daq; res contra premus accidit, ac volebat. Nam Gregorianum Calendarium omni ope infirmare dum nititur, magis magisque confirmauis

ac stabilivit . uippe fama eius crimina in Melibello sic diluta sunt a nob/s, ut in ipsum redum

dent auctorem: Gregorianae autem rationis veriaras in comparatione Scallerianae rationis Iove magis appareat. Et quonetam magnum In FIam Hra, Germania, francia IVιphι Scaligerimmem - 3 csς

5쪽

ese audiebam, faciendum mihi putaui,ut caligo

r sonis rationes ac momenta examInarem unum

que omnibus facerem, quibus in rebus ille nos er-σare falso exi maris, usum in maximos delabienores ac di cultates. diuod idem tui in oti Metricis elementis accidit, ubi ab Archimede Geometria principe ac parente cum discessisset, tota propemodum errauit uta. Nec mirum . id adeo Uuuenire videmus ijs,qui in ratas uias indagat,rritas relinquunt. Caterum quia Scaliger in hoc libello egregiam aduersus me modestam adhibuit, Mihi uicissim leniter ac moderate cum illo age dum exictimavi. quod quidem hoc libentius feci, quod homini faveo. Vere dicam. est in eo praeclara indoles ingenij, orationis elegantia, interiorestiterae.' uno e orescit ad eximiam doctrina laudem si perito admonitore utatur, si flua inuenta cum doctis uiris conferat,s in rebus considerandis multum is diligentiae ponat se temporis. Itaq. eum amice admonui,o molli, quod dicitur, brachio reprehendi,visuo periculo doctus,ne nimium pos hac sidat ingenio ined cum Solone senescere 'discentem gaudeat: ct omiso contentionis studio, fusicipiat aliquando patrocinium ueritatis. Non dubito P. A. quin felici Gregoriani Calendas euentu plusquam pro uirili parte lateris, qui ab

A . initio.

6쪽

initio, ut dixi, praecipWus ac perpetuus eius fautor extiteris . argumento OI, quodsuperioribus me sibus cum Clem. VIII. Pont. Max, egi ut, ne me Catholici regis literis in Hilaniam euocatum abire erat, prius quam librum de correctione Calendar, a Gregorio XIII. promissum ab omnibus expetitum absoluerem. Euocirca hoc qualecum. opusculum tibi optimo iure debitum in tuo potiV- um nomine apparere uolui. Oro quaesoque te,ne doni exiguitatem magis spectes, quam donantis uoluntatem. Et -- tui in hoc genere erga

remp. meriti, uel meae erga te obseruantia monumentum extare patiaris . . R OMA.

Anno M. D. XCV. UL Calenae Al.

7쪽

YSIUS costagnerus RUDI ivs Laro balnensis vir nobi bissimus, s eruditissimus , praveteri familitia itale,quae mihi cum illo intercesserat, cum Regis GaIliari. m ab νd Gregcrium XIII. Pont. Max. Legati s esset, libe

scopi Canone paschali,cum nonx ullis excerptis, Ni vocas, ex computo Graeco Isacis Argyri de correctione Pascharis: quibus ipse anni Gregoriani Elenchsm, O castigationem adiunxat. Hunc ego lis ellum tanti viri nomine famaq; captus naide arripui, uti gna sie aliquid ab eo afferri dignum ipse, dignum patri r nec mea me spes omnino fefellit. Multa reperi ab eo ingeniose excogitata, acute dicta, explicata copiose. τι Iulis Caesaris filium posys agnoscere. Verum enimvero inter legendum space eius dixerimo nonnulla mihi occurrerunt, quae minus

considerate, quam talem 'virum deceret ,scripta viderentis r . Itaqlie cum ego, coeteris omisis, ea duntaxat in mamgine annotauissem, qua perperam ab eo reprehenderentur in Calendario Gregoriano , grauisse morum hominum hortatu denique adductus sim, ut ea scholia in lucem ederem, ne forte tu, qui minus in hoc negotio vident, Scalderi officiat auctoritas; π smul, ut inemet meliu V in

8쪽

in posterum με sumae, mi Irio, constultum velit. Oroautem atque obsecro Scaligerum, Ῥt quemadmodum sibi licere exi limavit Gregorianum Calendaritim, quod ι0tus serrne orbis christianus approbauit , castigare, atque corrigere, ita aliis licere patiatur eius castigationem, non

quidem obtre' adi, sed admonendi studio , costMare jaquoque animo ferat, libellum huncsuum quam castigat si mum in manus hominum venire: quod ipse de calcndario Gregoriano videtur optare. quamquam eximia eιus

moderatio, quam in ipsa castigationis praefatione praesiefert, bono me animo esse iubet. Neque enim rereri debeo, ne amice se ὀ Clanio admoneri patiatur, qui pluris fecerit, ut ipsemet profitetur, se a Clauio reprehendi, quam a multis laudari; neue errores, si qui sunt in hoc libello, inuitus agnoscat, qui ab se humanitus peccari potulisse fateatur: praestertim vero cum in hostgenere , si qAid peccarit, non sibi peccarit, sed rerp. idque vel inius iudicio, qui errorem nonrum quem nul ἐum esse tendam publicum esse dicit, & familiani ducere. Quod si in eo ipso eius deprehendetur error,

in quo nos arguit erroris, profecto hoc grauior putandus erit, quo grauius errat,qui ipse errore captus irridet recta ac militari euntes via. Quo sbentius faciemus, vἰ hominem 'veritatis indagandae cupidum sui erroris admonitum in viam reducamus. Is igitur,demonstrata Isacii Arg=ri ratione, sic aggreditar Lilianum, seu potius Grego xianuin calendarium castigare .

9쪽

castigatio . NON igitur noua est Paschalis cultus corrigendi cu

ra, sed ante ducentos quinquaginta amplius annos agitata . Quae res cum memoria aliorum nostrorum iterum excitata esset, & doctissimo Ioanni Regiomontano a Ponta Nax. mandata, tam mortis eius, quam aliarum turbarum interuentu ad exitum perduci non potuit. Superioribus autem annis Gregorius xiij. nouam anni correctionem

proposuit, & maiori parti Europae probauit ita , ut haec noua serma calido consensu recepta veterem Iulianama ex animis vulgi penitus deleverit. R, Cum igitur reipublicae intersit, eam quam emendatissimam haberi: in ea a tem insint, quae meliora fieri possint, immo quae omnino emendanda sunt ; arbitror, si meam de ea re sententiam proposuero, meliora ingenia & iudicia ad idem faciendum excitatum iri.

quam Calendarium Gregorianum quam optimum , squam emendatissimum N esse, haberi. quae etiam causa fuit, cur id ipsius Gregorij Pont. Max. iussu , omniabus fermὸ Christiani orbis Mathematicis excutiendum proponeretur; nec prius ederetur in vulgus, quam exquisitis omnium sententiis, satis emendatum esse conRaret. Nec praeteritus tum fuisset, vir non paterna eruditione, quam sua clarior, Iosephus Scaliger , si aeque in Mathematicis, atque in literatis eruditisq; viris, nomen habui et: sita quia iam in Mathematicorum numerum

venit , audirique a nobis flagitat; audiatur sanὸ , quo-

10쪽

audiri. asCALIGER . QV A M QV A M non sum nescius, quam ardua ressit, hoc ulcus tangere , cum in fine librorum meorum dCEmendatione temporum strictim ac parce de hoc negotio verba secerim,& tamen cum hac animi moderatione effugere non potuerim odium, & conuitia eorum, qui putant sibi in uriain fieri, si non in verba eorum iuremus,& ipsos Nunquam errare posse existimemus. b, Itaque, ut audio, idelegata fuit cura doctissimo Mathematico Christophoro Clauio , ut in me scriberet: & ne de hac re dubitem, Antonius Pollauinus in sua illa tepida in Chytraeum Apol gia malum mihi a Clauio intentat.

C L V 1 V s. h MIHI vero nunquam delegata est cura, ut iis Sc ligerum scriberem, sed ut intolerandam Maenilini audiciam frangerem. quod in Calendarii Gregoriani pologia eiscere co nati sumus. quo in libro quaecunque homo

audaci mus in nouum Calendarium essutiuerat, planis perspis ustque coarguimus. 2Nec vero Posseulnus vllum Scaligero malum' 1 Clauio intentat ,sed eam duntaxat, quam drximus, vologiam noItram Calendaris oppugnatoribus denunciat ..Atque utinam eam Scaliger veri cognoscendi magis, quam contradicendi studio, exa'

minasset, profecto animum ὰ castigatione Calendarii ad defensionem traduxisset, meliore 'vel prudentia, vel in genij fama.

s CALIGER. AVIDISSIME diu illum librum exoectaui, ' equem etiam inter manus Clauu multi se vidisse mihi aut

dixerunt, aut scripserunx.