장음표시 사용
11쪽
ubi de collocatione argumentorum, Cr orationis partisvis,atq; memoria diltputabimus.Tertia elauclitis,quae tropos,e T figuras, caeteras ornamet Dinonem Cr pronuntiationem continebit. DE INVENTIONE. ,
Izquentio est ratio argumenti excogitandi ad explicandum quaestioncnti Argumcntum est probatio quaestionis. Quae Eo est id, de quo agitur. Cuius duae sunt partes:Infinita,quaeGraece thesis,Latine propo tura, siue cosultatio solet appellari:quido sine propri'
personis,locis, ut temporibsis res tradiantur, ut expediat Christianis bel lum gerere. Definita, quae Graece Dpothcss,Latine dicitur controue i pia uocat saxu appositis proprijs personis,locis, Cr teporibus qMestiones disquiruntur,ut an duceda sit uxor Catoni. Hanc solam quaestione in tres partes antiqui diuiserat,genera causaru appellantes. Nicam de uiti s aut uirtutibus erat dicensi, exornationis siue laudis gen s appellabit:cum de re utili aut inutili uasoriuseu delibcrationis cum vero de aequitate,iudiciale. Generalem illam quaestionem dialecticis conceserunt. Quos tameno ea
12쪽
' DICENDI. oeticero reprehendis,c in utranis quaestionem ab orat γε troq; artifice tractari conjrmat. clii etiam causarum in tria genera diuiseo non probatur, cgno innuincrabilia esse arbitretur. Haec tarne innutrierabilia relinquit exercitationi, triaque illa potiora exortitationissuasionis,et iudicij prosequitur:quia
cum tradita j iit curulis artis disticillima,reliqua, quia faciliora aut milia, nihil erit pericli si pr.s i .
termittantur Vt enim in pictur ut hominis specie pingere perdidicerit, poterit cuiusuis uel omuel aetatis, etiamsi non didicerit,pingere :ita qui primaram Cr certarum rerum genera ipse sunt adcpu,reliquas ite persequentu Nunc ut . tur his tribus praecipuis generibus coinunia pronferamus argumenta. Omnis res argumentando confirmatur aut ex
eo quod personis,aut cx eo quod negotijs cst attribui Galli ex eo quod utrisq;. Personarum attrita buta sunt:natio,patriasienus, flexus, nomen fetas, . dignitas fue conditio, educatio,babitus, allec io, studia,uictu bona animia ona corporis,bona αα rema Aia,casus,orationes,mors.
Natio admonet quod sit cuis genti pcculiare ingenire,aut mores proprij. Non enim ide probari bile est in Barbaro,Italaber Graeco;ice. Judices Philipo
13쪽
legit Graecos, o confessum iudicum praeclar . Idem.Licis ipsi nos amemus, tamen neque calliditate Poenos,nes artibus Graecos superami T. Patriae tractandae eadcin erit ratio . multum enim refert tiae aliquis Colchus,an hrtu Thebis nutritus,an Argis. Hic consideramus, patris ne claritati res oderit,an humilitate superauerit. Genusquibus quis maioribus sit prognatus,ostedit. Horat. Moecenas atavis aedite regibus. Sexus etiam stria suppeditat argumentaAFacinus enim magnu plus laudis habet in foemina qua in uirorer ueneficiu in foemina urtu in uiro credibilius. Vir. Variu Cr mutabile semper foemina. Nomen diuiditur in notatione,e coniunData.
Notatis iue nota, siue eomologia est propria nominis inrerpretatio. ut non est consul qui patriae non prosticit:consul enim a considendo dicitur. Sic Augustus de eo qui lactim patcrnae sepulturae
arabat,dixit hoc est vere patrem colere. Cicero ulta iocatur in Verris nomen. Coniugata dicuntur, quae ab eodem principio orta uarie commura tantur ut iustusiustitia,tust Terent. Homo fuM, humani a me nihil alienum puto. Ouid. Quis in
14쪽
c E N D L TAEtatis cuiusp notandi sunt tibi mores,quia aliud alijs annis magis conuenit ocus hic ad multa utilis in affectibuου praecipue laude obtinet.Vir. AEne.et Infelix puer,dis impar cogressus Achilli. Idem. Dauni insereresstnectae. Cr. Miserere parcntis l5gaeui. CT. canitiem multo deformat priuere. - ,
Dignitas siue conditio. clarus,an obscurus,magistratu san priuat sciuis an peregrinus liber an perulis. Terent. Seruum homine causam orare te Phoriges non sinunt. Idem An paulum est uirgine uitia Eunucire ciue Virg. Et nostris illuserit aduena regnis AEne. Ide. Exulibui ne datur ducenda Lavinia Teucri AEne.7 Educationis consideratio in laude praecipue et conisuris copiosam materia praebet.docet enim quomodo, quibus in locis,a quibus, er cum quibκs fuerit educatus. c .in Antonium. Qtii autem tiri Philip. abi uenit in mentem,redigere in memoria nostri, re domi P. Lentuli esse educatum an uerebare, ne non putaremus natura te potuit se tam imprombum euadere,nisi accesisset etiam disciplinas Tei Eunu. rent. Educta ita uti te illaque dignum est. Virg. AEne.'sos ad flumina primum deferimus aeuos gelu dua amaS CT undis. Huc etiam referuntur sodalitia: 'nam ex illis arguitur qualis sit quisq;. Virg. He AEne.s .eioris hic magni fuerat comes, Heziora circum
15쪽
D E A R T E Et lituo pugnas insignis obibat er hasta:Post urillum uictor uita spoliauit Achilles, Dardanio AEneaefest forti)yinius heros Addideratfoci ,
non inferiora secutus. Habitus hic pro consuetudine siue confirmata exercitatione capitur. Virgil. Venatu inuigilant puer oluasique fatigant :Flectere ludus equos, Crsticula tendere cornu. At patiens operum paranos assueta iuuentus,Aut rastris terram domat, aut quatit oppida bello. σα fectis cit animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio. ut laetitia, cupiditas, metus,molestia,morbus,debilitas. Studia vocamus ad quae quises natura propensa est. Terent. Quod pleris omnes faciunt adolescentuli,ut animum ad aliquod studium adiunαgant:aut equos alere,aut canes ad Menandrem,aut
ad philosophos: horum ille nihil egregie praeter
caetera studebat, cr tamen omnia haec mediocriuteri Virg. Bessis assuetus Opheltes. Victu in quo etiam uestit intelligimus,l orictatur luxuriosus si an frugi, fordidus austicundidus.Terent.Lana ac tela uictum quaeritans. CAcero Ossa in re praetereo illud,quod mihi videtiamo argumeto ad hi in ocentum esse poterat,
16쪽
D I C E Ju D I. sin uictu arido .in hac horrida incultu i uita in rcficia gigni non folcre. Bona animi sunt uirtutes, quarum ρmper vora laus. Hic videndum crit quid supicter is quem laudes, quid liberaliter, quid fortirer,quid iuste, quid magnisce, quid pie,quid grate, quid blimia niter, quid denis cum aliqua uirtute aut fecerit
aut tulcrit. Virgilius. Rex erat AEncis nobis: quo iustior alter Nequc pietate fui ncc bcsso maior Cr armis. Bona corporis,ut forma, ualetudo, uires, di ignitu oris. Virgi. Filius huic iuxta Lausus quo pulchrior alter Non fit exceptoLaurentis cor αpore Turni. Idem. Restitit AEncas clarus in iuri
ce rcfulsit,os humerost Deos milis.
Bona externa me Fortunae uni ope uitis, liberi,coniuges,propinqui,amici. Atque haec iniquit comicuου perinde sunt, ut illius animus qui ea posidet:qui uti scit,ei bona: illi qui non utitur recte,mala. Virg. Diti simus agri. Facta fine effecta , casus, euentus, essent dicta, orationes , consilia eodem tendant, ertribus temporibus trabantur, ut quid fecerit, dixerit, quid illi acciderit: quid faciat, dicat,
17쪽
quidue illi casurum. Huc referuntur oracula,mitaracul praesagia quae ante nativitatem, uel in uiata,vel post mortem aliquid nunclauerunti ex hoe loco Cicero pro Marcesso Caesarem extollit: Craduersarios Antonii ,Pisonemaeatilinam mire dilacera cim eorum ante actam uitam,dictas et consilia late proscquitur. Mors etiam suam laudem aut uituperationem habet. Vir.Ηoc tame infelix miserabolabcre mor ne. O GAEneae magni dextra cadis. Huc referutur dencreta publica post morte atuae, diuini honores. - Negotiorum quaestiones hae feresolent esse, magnum,periculosium,poysibile acile,necessariu ,
vero quaestiones ta' si quae sunt aliae,his rerum attributis facile probantur aut explicantur, pcrso πn loco, nodo,tempore,causis
Persona hic aliter quam in superioribus conis deratur iam illic ut res subiectatac ut attribum tum intelligitur. Terent. Non ti ipso quide dono, Eunis. 4bste datum esse, id uero scrio triumphati suo.is auueual. Atticu eximie si coenat, lautus habetur, Si Rutilus, demens. Terent. Nam δε ego digna Eunuci colitum lia sum maxime, at tu indignus qui
18쪽
DICENDI. 9Locus consideratur in qμo res gesta sit, ex opportunitate quam uideatur aliquis habuise ad
negotium administrandum: eaque opportunitas quaeritur ex magnitudine,interuast longinquitate,propinquitate olitudine, celebritate, naturai us loci, cr uicinitate totius regionis . Tum etiam qua Vitursacer ne Lan prophanus,publiis clis,an priuatia,alienus an ipsius dequo agitur,desertus,an cultus,munitus,an neglectus, cipestris, an montanus, siccus,an aquosus. Argumenta hine sumuηtur egregia ad ascalis molicndos. Virg. AEne. 1 Ter circum Iliacos reptaverat Hectora muros. Idem. Cum uitam in oluis,inter deserta ferarim AEne. abistra,domo sis traho.Idem. Et dulces moriens re AE te iominiscitur Argos.Idem. Intersacra deum, noctur Glor.
nas Orgia Bacchi discerptum latos iuuene 1l arsere per agros. Terent. Ex AEthiopia usque est Eunue. haec. Cic. Vt tibi necesse fuerit in conisectu popu* philidi
Tempus,ut praetcritum, instans, futurrem. In praeterito clavamus ea quae propter uetustatem obsoleverunt,ut incredibilia uideantur, Cr iam in fabularum numerum reponantur . aut laudamus iam diu gesta er a memoria nostra remota, quae
tamen fecin faciant, quod uere re dita fuit: er
19쪽
D E A R T Eqgae nuper fiunt gesta,quaescire pleris possint in praesenti π futuro tractantur quae maxime fiat, ut quid ferius, quid Ootisfiat aui si futuruatem communia temporis cuiusque sunt longinquiti σbreuitas,ut potueritne magnitudo aut multitudo negotiorum in eo transigi tempore. Teporis partes sunt annus,mensis,dies,nox, hora,nunc, olim, noctu,interesu. cxicero de Antonio ipse inteurea decem es septe dies ut digestiis potius, quilii
dcclamatio uidcretur de me inlaburtino Scipionis declamitauit. Mouesur Cr affectus ex hoc lonto. Vir . Septe i ii totos perhibent ex ordine incit ses rupe sub aeria deserti ad Strimonis unda 'couisse. Ide.Tertia iam lunae se cornua lumine coαplct,cum uita in niuis. G cade de Palinuro naumhago. Tres Notus Dbernas immensa per aequo. ra noctes uexit me uioletus aqua vix lumine quarto prostexi Italia Huc refer occasiohem,quae est pars teporis, habes in se alicuius rei idolica facieri , aut no faciedi opportunitate. ut ludi, dics festus,bestu, nolis,uindemia,calor rigus,nuptiae sacrificus unus,conuiuisomnuK. Terti. In tepore ad eam ueni,quod rerum omnium est primu Id
Vt in ipso articulo opprefit i Cr totus ille locus Occasione describit Virgilius in AEneae emidus
20쪽
hcnatione,ex illo loco. Venatu AEne Glinas miserrima Dido circ. et in ligatioe Protei. 6. Geor. Modus 6t in quo, quemadmota factu aliquid si ql rimus,ut pradenter, an imprudenter, cla, hau olo,manil Gocculte. Vir . No ego te uidi Eclog. 3Damonis psime capra excipere in id si Ide de AEnc. scrudelitate Meetent :Mortua quinctii iungebat corpora uiuis,copones manibusq; manu salsori bus ora tormeti genuo e sume labore; fluctites coplexu in misero Ga fc morte necabat. Ide de Atae. Pol phemo:Trunca manu pinus regit et uestigia 'mat,Lanigerae comitatur oves, ea sola uolupula Solume, mali de collo fistula pedet. Cic. Faci Verr. 1 estvincere ciueRomanu celus uerberare,prope parricidiu necare,quid dicu in cruce tollere
causa est ea quae induxit ad fassi im conrodori
rum spe,aut incomodorum euitatione. Cures neshil sine causasia magnus est ustus huius argumenti quare latius aliquanto locus explicabitur. OSaecunq; homines efficia it ut in rhetoricis ad Theodectcni inquit Arist. aut ebliciat per seipsos, aut non sit per se,aut ex consuetudine,aut propter appetitum: qui aut est rationis compos,aut expers rationis,huiusq; duae sunt partes ira,et cupiditas.