장음표시 사용
851쪽
rale quinque Facultatibus, Theologia videlicet, Legibus, Decretis,
Medicina de Artibus compositum, ad trium statuum praedicti nostri Du I catus instantem re questam, inibi solenniter creauit pariter de erexit , ip samque priuileg ijs Apostolicis, sine quibus sustentari nequibat, sua in clyta bonitate amplim me communiuit atque ditauit; dilectos de fidele, Consiliarios nostros Lexoviensem dc Constantiensem Episcopos, dicto rum priuilegiorum conseruatores ordinando. Concedens insupervi mo. re aliarum V niuersitatum ad eam confugientes, & in eis Facultatibus sus ficienter eruditi, gradus honorem adipisci, caeterosque actus Scholasti. Ucos exercere dc complere valerent. Postremo vero sanctissimus Nico LAvs Papa modernus, perpendens ipsam Vniuersitatem ac Studij ge neralis erectionem, seu creationem per suum praedece rem rite, iuste 'sancteque factam, nedum approbauit, quinimmd libertates, franchisias, dc priuilesia prius eidem concessa ampliando confirmauit. Nos in luper volentes de praedictis, ipsiusque V niuersitatis de loci sta tu meritis dc perseuerantia peramplius informari, eam diurno temporis 'lapsa in statu, quo post reductionem nostri Ducatus N inaniae sistebat,
Quibus si quidem omnibus longE ac digeste perpensis, attendentes 'qubd ipsam Vniuersitatem persaepefatos sancti stimos Patres nostros sum. Vmos Pontifices, ad Dei laudem , decus Ecclesiae, honorem Regni nostri, 'de eiusdem incolarum salutem, creatam de erectam extitisse. Prospicien 'tes insuper praedictam villam nostram Cado mensem extensam valde por 'tu marino consitam, quodque pro sui tuitione numerosa gente multum C gere cernitur: praelibatorum statuum trium nostri Ducatus Normanniae 'supplicationibus de requestis inclinati, Consili j nostri matura super hoe deliberatione prae habita, dede nostra Regia auctoritate & gratia speciali, cum plenitudine potestatis, Vniuersitatem dc Studium generale cum quinque Facultatibus prae insertis, in praefata villa nostra Cadomen si de nuo creauimus de ereximus, creamus pariter dc erigimus per prx sentes, . . ut qui inibi residentes de venturi literarum studio liberilis atque commodius vacare valeant, eidem Vniuersitati gratia dc auctoritate, quibus supra, concessimus, denuoque concedimus priuilegia, franchisias dc liber. tates alijs Vniuersitatibus Regni nostri solitas dari. Pro quibus manu tenendis de conservandis deputauimus& deputamus, i. ordinauimus Τc ordinamus sincere nobis dilectum de fidelem Baillivum . . nostrum Cadomensem, praemiorum priuilegiorum Regalium Conser- uatorem, qui Regentes, Scholares, d Supposta eiusdem , ut a literarum .. studiis nullatenus distrahantur quin potius ijsdem liberias dc quietilis va- Ioant intendere, in causis personalibus ic possessorijs extra muros prae- dictae villae nostrae Cado mensis quouis modo trahi non permittat, sed de iaprae satis causis defendendo duntaxat, valeat cognoscere. Caucas vero iaxcales praedictorum Regentium , Scholarium , dc Suppositorum coram . Iudi cibus ordinarijs, agitari ac definiri volumus, earum cognitionem dc o decisionem praefato Conseruatori penitus inhibendo. Non intendentes . praeterea quod praetextu supradictorum priuilegiorum, in quibusvis cau- iasis realibus, posse Grijs dc personalibus praefatis, Scholares, Regentes, αα Supposita quempiam sua iurisdictione ordinaria trahere possint. i. Nolumus insuper Supposita, Scholares, de Regentes, etiam veros, si iaCO aut alios pro ipsis de eorum nomine contingat vinum, sic eram audia alia quaecumque pocula publice seu minutatim vendere, a solutione .
quarti denarij, aut alterius cuiuscumque subsidi j eximi quovis modo, . quin imo ipsum plenE dc integraliter , quacumque semota dissicultate, .
Quamobrem dilectis de fidelibus nostris gentibus Camerae nostrae Com- . Putorum, Thesaurarijs, caeterisque Iusticiarijs de Officiarijs nostris da- α mu in mandatis, quatenus praesenti indulto dc concessione nostris sinant. Tom. V. O OOociiij
852쪽
ρο de permittant praedictos Scholares, Regentes, dc Supposita utile gaude V re pacificE dc quieth, quibusvis alijs edictis, ordinationibus de consuetu dinibus non obstantibus quibuscumque , quoniam sic fieri volumus, re nobis libet. Concedimus ulterius et Hem, ut Vidisse praesentium litera. rum tanta fides adhibeatur scut originali. In cuius rei testimonium praesentibus literis sigillum nostrum duximui apponendum. Datum Pomerius in Foresta die penultima mensis octo. bris, anno D omini millesimo quadringentesimo quinquagesimo secundo, ' de Regni nostri tricesimo primo.
853쪽
DE FORTUNA ET STATU VN I VE RS ITAT IS siensis.
ORTUNA Vniuersitatis hoc seculo varia fuit & multipleu
In Ecclesiae quidem rebus magnae semper fuit authoritatis. plurimumque contulit ad Schismatum extinctionem. Illa iri
Concilijs Generalibus Pisano, Constantiensi, Basileensi , in. Nationalibus Parisiensi , Bituricen si , Turonensi , Aurelia nensi 5: alijs non modo Ecclesiae, sed dc Regni quoque antiqua Iura litabertatesque acerrim E dc intrepidE propugnauit; in ijsque tuendis a de δconstans fuit, ut ipsi etiam Regi Ludovico XI. Pij II. precibus Pragamati eam. Sanctionem abro Fare volenti obnunciare ausa sit, suisque tan dem rationibus Principem a proposito dimouerit. Hierarchicum Ecclesiae statum contra Mendicantes Bullis Pontifici js munitos illumque op pugnare &conuellere satagentes sortissime defendit. Decimas quoque Pontificias & alias eiusmodi exactiones ut min is Canoni eas, Censuris licet pluribus percussa explodere non formidavit. Ad Regni negotia, sacratioraque Consilia, quandiu vixit Carolus VI. hoc est ad annum usque i ii . semper adhibita, Regique suo semper adhaesit. Post eius obitum, occupatoque ab Anglis Regno, saepe Pacem suadens cum legitimo herede Carolo VII. ad Consilia rarius admitti coepit nec minus tamen in Conuentibus publicis, colloqui jsque de legationibus voce & scripto pacem Regni peri; t, suasit, tandiuque suasit& tam constanter. ut Franciae tandem urbique Lutetiae reddita sit, ac restituta, Ca xolo quasi postlimini b reuerso anno i 36. Vt vero varia fuit inconstansque fortuna Regni, ita δc illa saepE Do minos mutare coacta, ludibrium ipsi fortunae debuit, Rege non sano, Mi nistris de Rectoribus Regni alijs & alijs cupiditati suae, non bono publico consulentibus, abdicante Patre filium , oppressa armorum vi Ciuitate, Partium factionibus turbata, exilijs denique, carceribus α mortibus suorum hinc Ec inde territa. Quae mala qui attenderit, in cons hantiae nota rei Vniuersitati non oblinet; sed dubiae & vacillanti fortunae Regni iustoque metui. Nec reddita pace publica securior fuit suae libertatis oppu-
natis palam priuilegijs, pro quorum defensione colluctandum illi staphuit cum Curia Parta mentia, cum Subsidiaria, cum Electis, cum Episco-Po, cum Praeposito Parisiensi. Vnde saepe recurrendum fuit ad Cellatio-
Des 5: ad Censuras Apostolicas contra oppugnantes. Obstinatior verόvehementiorque pugna fuit cum Generalibus Subsidiorum a quibus eum ipsa, tum Osticiarii ipsius vexabantur tributorum impositione, in- Glitis seruitutibus, alijsque subinde dc alijs machinationibus. NechabG xi pax potuit, nisi constituto apud ipsam Curiam Praeside Protectore seu
Conseruatore Privilegiorum. Sed bd ad ipsius Universitatis depressionem CXitiumque patuit latior via, cum Curia Par lament a Iudex fuit constituta litium Academicarum. Priscis enim temporibus si se vexari graua xi que sentiret , ad Regem ipsum protinus misiis Legatis confugiebat. Rex filiae suae ut Ze familiarium domesticorum qite causas de plano; ut vocanΓ,
disceptabat, nec diu patiebatur illam fi stud ijs suis distrahi. Verum Ca-xo lus VII. crebras eius legationes pertaesus, aliundeque impensis S sum. Ptibus plurimis parcere cupiens statuit ei certos Iudices praescribere Pa-
854쪽
risijs residentes, quo facilius litibus suis vacare posset, minusque a studio rum exercitatione diuelli. Id quidem Rex bono animo, sed contrarium accidit, di praesensit inde ipsa Vniuersitas crebra iurgia, litium inuolu tiones, dissicilem expeditionem, Iudiciorumque importunam dilatio nem. His de rebus Regem admoneri voluit per Legatos quos ad ipsum anno I I destinauit, rogauitque more prisco audiri, si quid nego iij ha beret, cum sola Regia Male , pr sentialiter sui Corporμ causas Iotita tis , tractare , tanquam suae sibin primogenitae o perpetuae. Veruntamen edixit Rex datis litteris 27. Marti J anno i s. ut Curia Partament a causas litesque filiae suae dirimeret, quas ipse multiplici gra uium negotiorum mole impeditus dirimere non poterat. Hinc uniuer sitas nouo iugo collum supponere coacta, eique parere Curiae cuius ses mulam prius sororemque esse iactitabat. Accesserunt alia mala turbaeque a caedibus Scholarium, a Magistrorum in carcerationibus x exiiijs, intestina quoque bella frequentioresque in Electione Rectorum de Procuratorum tumultus re contentiones; proruibus sedandis adeunda saepe fuit Curia. Hinc distractiones studiorum ivagationes animorum, odia intestina, contemptus. Adde utriusque Conseruatoris Apostolici 8c Regii imminutam restrictamque potestatem dc au thor i tatem , an liquissimi Privilegij , quod vocabant de non trahi -- ira fines coarctatos, amissamque plane libertatem. His adde grauius m a Ium, nouarum Vniuersitatum institutiones ec erectiones. Extra Regnum, Lipsiensis, Rostochiensis, Lovaniensis, mittembergensis, Gripsualden-ss, Basiliensis, Ingo istadensis, Tubingensis , in Regno, Pictaviensis, O domensis, Bituricensis, N anne ten sis. Hinc alio id alio diductis detortis que riuulis qui solebant in Alueum Paris. dc communem defluere, aruit ipse de Scholarium numerus adeo diminutus fuit, ut sub finem seculi mul
tis millibus vix tot centuriae responderent.
Status Vmersita tu in Facultate Artium Gis autem fuerit Vniuersitatis Status hoc seculo tam in Professio ne publica litterarum quam in regimine politico, quam breuissim Eheri poterit, enarrandum. Professio quidem eadem quae superioribus se culis, scilicet Artium , Medicinae, Iuris Canonici re Theologiae. Graecae quoque linguae usus, qui prope exoleverat, reuocatus est opera Graeco -xum ex Academia Constantinopolitana exulantium, Bessarionis, Geor-
xij Trapezuntis, Georgij Cligini , Gregorij Typhernatis , Hieronymi
Spartiatae , Tranguilli Andronici Spartiatae dc aliorum quorundam qui publicis stipendijs Lutetiae docere inuitati sunt. Genuina quoque dc tersa Latinitas quam Philosophorum Theologorumque barbaries exilio quodammodo damnarat, reuocari coepit , initio quidem seculi δc sub finem superioris, opera M. Nicolai de Clem angis Bacca laurei Theologi e Societate Nauarrica: circa medium M M. Guill.
Ficheti Sorbonici, Francisci Philelphi, Guill . Tardini, Ioa Lapidani, Franc. Nigri,Sulpicii Peroti: Circa finem Roberti Gaguini, Hieronymi Balbi, Martini Delfi, Io. Reuchlini, Desideri j Erasmi , Guill . Monioij,
Fausti Andrelini de aliorum plurium tam soluta quam stricha oration QPraecellentium, ut liquet ex operibus quae Posteritati reliquerunt. Verum illa dicendi scribendique venustas de elegantia non sine bello reparari potuit aduersus Barbaros dc Corruptores, quos Gaguinus Quaesionarios vocat, quosque x O. de amplius ante suam aetatem annis inualescere coepisse ait Ep. 6 i. ad Bostium. Perraros video, inquit, ρα μου insit aut ad moratam, aut historicam, aut forensem orationem istis accommodatuae character. υ υnus omnium flua, eadem scribendi formis , quam se Picv ionariν appeLantur, paulo magis supra πο . annos magno litterarum detrimento inuexerunt, a quorum creberrimis Scriptis si haec vocalata , moniam, Postquam, cum, consequenter, praeterea, sed contra, in contrarium,
855쪽
Vniuersitatis Parisiensis. 813
responsio, solutio, o huiusmodi apud tris D Gm redundantia deraseris, ex
immuni fiet liber breuissmus. Ad reparandam Latinitatem te eloquentiam non parum contulit Dis
ciplina Collegiorum. Atque in eis instituta Professio publica litterarum, non Bursarijs modo . sed & Conuictoribus alijs de Extraneis ad Scholas Magistrorum dc Classes certo ordine de pensato profectu admissis: Nam Omnia quidem antiqua Collegia alumnis seu Buriarijs,ijsque pauperibus educandis de edocendis instituta fuisse legimus; hoc vero seculo dc eum ijs paulatim alij admissi ut 5c frequentia Auditorum excitaret studium
Praeceptorum , dc optimus quisque ad Studia accenderetur aemulatione& gloria, vagandique occasio tolleretur. Hinc saepe leges promulgatae de Statuta condita ad includendos intra Collegiorum ambitum Martinetas de vagos Scholares. Quando verb usus iste inualescere ceperit, nihil habemus certi. Vulgo quidem existimatur Collegium Nauarri cum Publicae isti Professioni primum portas aperuisse, quod anno 1 6 . reformatum est: verum in Achis Procuratorijs, aut fastis publicis nihil, quod sciam, ea de re. Cer tum est quidem superioribus seculis Grammaticos de Rhetores Scholas habuisse lingulares, seu Do mos & hospitia conducere solitos in quibus ludum aperiebant. Philosophos verδ in vico Stramineo Scholas a Na tionibus suis habuisse, aut etiam alibi, si non stramineae sussicerent. At hoc seculo Grammatici, Rhetores dc Philosophi intra Collegia docere cce perunt eo prope ordine quo nunc digestas Classes cernimus, relicto Pu blicis Actibus Determinantiarum , dc Magisteri j, nec non N Ethicae Pro
sessioni Vico Stramineo: idque authoritate Cardinalis Tuta uillaei,an. t 1i. confirmatum in Re formatione Vniuersitatis. Nam in Cap. quod spectat ad Reformationem Facultatis Artium, Censores quatuor Nationum instituit, qui singulo Cozegia atque PisaeisVιa in quibus commorantur Artistae , υsient, ibique seduld, ac diligenter inquirunt, quae sit vitae se conuersationis honestinae , quae commznitai villus, quae docendi se Iertia, quae regendi modestia, gain denique Scholastica disciplin.ιfruetur. Et alio loco. Monemus omnes cssingulos Pindagogos praesentes c futuros in virtute S. obedientiae ut sic intendunt regimini suorum Domrsicoram Puerorum se Scholarium, vi coram supremo radice de profesta eorum tam in Icientia quam
in moribuis exigendam ab eis reddere po snt rationem.
Item mandamus 5c praecipimus, ut quilibet Magi er Pindagogau a sumat sibi Regentes o Submonitores viros bonos, graues se doctos, qui nisuis Discipulo ad exemplum, O qui talosint , ut eos pro merito virtutum esserentii Scho-
Item circa praedictos Paedagogos A Domorum Principales Magistros
statuimus de ordinamus , ne tanquam ambiti aut quaestui turpiter inhiantes per Mansiones otica concurrant, aut tabernas o hospitia circumeant per se, vel per atios, ad rogandos, vel exquirendos sibi Scholares. Quodque iustam o mode- rutum pretium pro visu secundum rerum o temporum qualitatem a Scholaribus
Item inhibemus ne praesentes Paedagogi, aut etiam futuri faciant inter seco usiones, conuenticula aut monopolia super determinatione, antprin a quota
pensionissoluenaee a Scholaribus; sed νη qui se quod iustam se honestum fuerit,
Elua minusue recipias secandam portionem ad quam Scholaru voluerit expensas
Haec & plura ibi demi unde constat ante Re formationem praedictam iam inualuisse consuetudinem professionis publicae in Collegiss Artium, quae nonnullis postea displicuit, propterea quod experientia ipsa docuit veros Alumnos Collegiorum seu Bursarios a Paedagogis spe maioris lucri negligi, id disciplinam ab ipsis Fundatoribus praescriptam, legesque turbari Asensim euerti, qua de re questum legimus M. Guill . de Castro forti Collegij Nauarriet Archididascalum apud Carolum VII. Regem vero Praedicti Collegij reformationem Eliae de Torettes in Curia Par lamentaea
856쪽
Praesidi insulato demandasse datis litteris die xy. Octob. anno 1 19. quae tales sunt.' CALOLvs DEI GRAT i A FRANCORUM REX. Carissimo & fideli' Consiliario Richardo Cardinali Constant. nec non dilectis de fidelibu,' nostri, Magistris Helyae de Torreties, Praesidenti in nostra Curia Parta V menti, Ioanni de Courcelles, Ioanni de la Royaute, & Ioanni de Monti P g ny nostris in eadem Curia Consiliarijs, Stephano Militis de Petro Be ' cari, Thesaurarijs de Consiliarijs nostris, Ioanni Dauu et nostro et enerali '' Procuratori & Guillelmo de Castro forti in sacra pagina Pro uori. ae V Domus nostrae, seu Collegij Campaniae aliter Nauarrae Parisus in mom' te sanctae Geno ueta fundatae Magistro, salutem dc dilectionem. Cum nu-
V per ad aures nostras aliquorum fide dignorum relatu peruenerit nonnula V los de Bursarijs Theologorum, Artistarumque ic Grammaticorum Ma- gistris de Bursarijs inclytae memoriae Ioannae Francorum lc Nauarrae Re V ginae fundatricis dictae domus aliasque nostrorum bonae memoriae Prae- ' decessorum saluberrimas institutiones ac ordinationes coepisse infringe V re, eisdemque in pluribus articulis de punctis nolle obtemperare seu obe V diret Capellanos etiam de Clericos Capellae in eadem clomo fundatos V circa Osticium diuinum ad quod tenentur, defectus multos frequenter V committere,di fusique Artiuarum o Grammaticorum Magistros pro suae libita
V volantatis quoscumque extraneos Scholares indisserenter cam dictis Eumarys ae V Scholarilis fundatu introducere se admittere, nedum in tanta multitudine' quantam dicta domus continere potest , sed etiam vicinas domos emere se conducere vi plures extraneos Scholares , hospites recipere valeant, quos Bursari praefatis commensatis o consocios faciunt , se nouos aditus noua que portαν aperire prohibitas pro ingressa er egressu talium multiplicataeae, o alia. regitutiones, V ae statuta dicti Cossesν negligere es contemnere, aut ad eorum voluntatem o commodum propriam interpretari, o to manifese aluit non verentur. Vnde domus praefata, ex qua olim dum statuta se ordinationes praetiba sernabantur,matii prodiere litterati se famosissimi viri ad fidei orthodose se Regni nobiri
ingentem laudem es exaltationem maximam, ad praesens damna plurima tagrauem patitur iacturam atque scandalum Lurfarys ac Scholia uis prae fatu saltem pro magna parte in I cientsts, virtutibus o morum disciplina minim;
pro scientibus, ac dictis Statutis institutionibus ipsius Collegi j quasi pe si nitus inutilibus de illusorijs remanentibus; & plus pati posset, nisi superis hoc de remedio per nos prouideretur opportuno. Quapropter Nos ad quos omnimoda dispositio dc reformatio dristae domus spectat Sc pertinet. eiusdem domus ut decet honestatis de prosperi tatis augmen tum, vestigijs Pr decesi brum nostrorum inli rendo affectantes, eandemque domum, , iuxta votum & piam dictae Fundatricis ac aliorum nostrorum bonae me si moriae Praedecesiarum intentionem laudabiliter regulari ac dirigi, abii si susque δ: defectus huiusmodi in melius reformari cupientes, de vestris ,, scientia, probitate , fidelitate ac bona diligentia plenissim E confidente, o mandamus de committimus, dedimusque dc damus per praesentes vobis si quatuor aut tribus vestrum Commissionem dc mandatum speciale vos , de Statutis de Confli tutionibus domus praefatae tam per eorum seriem de si tenorem quam per depositionem testium 5c alias informandi, illos etiam is quos coercendos noueritis ut fidem dc exhibitionem vobis faciant de s a. si tutis de ordinationibus domus saepe nominatae, viriliter ec rigidE compei si lendo on super etiam de insolent ijs, defectibus, de ab usibus in eadem domo is per dictos Theologorum Bursarios Artistarumque dc Grammaticorum is Magistros atque Scholares,Capellanos&Clericos tam in doctrina, scien-- tia, moribus εc disciplina, quam aliter praeter ερ contra dictorum Statu-- torum dc institutionum seriem, dictorumque Fundatricis Ec Praedece Lis forum nos rorum intentionem hucusque perpetratis, de qui quotidie per is petrantur tam super praemissis quam etiam super articulo Compotorum M particularium Collegiorum tam Artistarum quam Grammaticorum, deis alias serios E inquirendi, ec supradu hos abusus, insolentias ac defectu
857쪽
corrigendi & resormandi, sicut congruum fore vobis videbitur Nec non Praefatorum particularium Collegiorum Magistros de eorum Praedeces fores ad Compotorum suorum redditionem debitorumque restitutio nem cogendi de compellendi, de generaliter Statuta dc ordinationes anti quas dictae domus ad veram obseruantiam, quantum commode fieri po terit, reducendi, statuendi etiam de nouo quaecunque utilia aut neces arta vobis videbuntur pro meliori reformatione Magistrorum, Bursariorum de aliorum se perilis nominatorum, & ulterius poenas grauiores poenis in praemissis antiquis Statutis contentis, aut alias quae vobis videbuntur, contra transgressores eorumdem adiungendi id addendi ac eas executio ni debite demandandi, nec non ad debitam eorum obseruantiam quae per vos ad uisata seu ordinata fuerit, supradictos Magistros, Bursarios de Ca pellanos per iuramentum corporale, fructumque Bursarum quas singu lis hebdomadis percipiunt, retentionem, vel totalem eorum, si casus exi
gat, a domo praefata deiectionem de alijs vijs rationalibus compellendi,
dc praeterea quos iuxta tenorem dc verum intellectum Statutorum prae
dictorum propter sua demerita priuandos repereritis locis de bur sis priuandi dea dicta domo totaliter excludendi do amouendi in praemissi, & circa praemissa summari Elide plano, siue strepitu bc figura iudicij aut pro cessu iudiciali procedendit quae quidem praemissa sicut praefertur, facien 'di, exequendi, de pera Sendi aut horitatem potestatem dc facultatem atque commissionem specialem vobis damus atque conserimus per praesentes non obstantibus oppositionibus, aut appellationibus quibuscumque&ab omnibus Iusticiarijs, officiariis id subdais nostris de a vobis deputandi, in 'his & circa ea pareri volumus & intendi. Datum Rafili iaci penultima die Octob. anno Domini millesimo quadringentesimo quinquagesimo no no , dc Regni nostri tricesimo octavo. Hanc prouinciam praedictus Elias de Toret tes cum consocijs aggres sus est; dc an . tandemi 64. illa, regnante tum Ludovico XI. executioni 'demandata, certisque legibus permissa professio publica, ut patet ex ip
sius Regis litteris, in quibus continentur, quae sequuntur. Item M ad tollendam excessivam Scholarium non Bursariorum multi tudinem, quae confusionem parit de magna affert incommoda, usque etiam 'ad destructionem morum , scientiae de aedificiorum dicti collegi j oba 'struetur infra festum beati Remigij proxim Eventurum ille ingressus seu 'illa muri apertio quam Magister Grammaticorum fieri fecit citra viginti 'aut sexdecim annos ut de suis priuatis de acquisitis domibus ad domum Collegialem Scholares non Bursarij transire possent, quaten lis Colle tum praedictum ad modum 3c statum quos dum maxim E floreret, ita 'uit, ponatur Zc reducatur. Item praecipimus& ordinamus quod nullus . siue sit Grammaticorum, aut Artistarum Magister, seu etiam alius quicumque de dicto Collegio existens, praesumat aliquem Scholarem non . . Bursarium, aut alium extraneum extra dictum Collegium de nocte ia- ..centem vel dormientem recipere commensalem in aliqua communita.
te, nec aliquem indicto Collegio ultra sex dies retinere sine licentia Ma . . pistri dicti Collegii petita, de obtenta , cum hoc in uno Statutorum dicti ii Collegii contineatur expresse: si quis autem Statuto praefato obedire . . contempserit, a domo, Bursaoc officio totaliter excludatur. Item dc quia ex mansione id habitatione Scholarium non Bursariorum, iaseu etiam aliorum hospitum Collegium praefatum, quantum ad qdificia iagrauem iactura dc magna patitur detrimenta, ea propter ordinamus quod iam agistri Grammaticorum de Artistarum pro quolibet Scholari non Bursa. . xio dc cum Bursarijs commentali de caetero soluent annuatim 48. solid. 24. .. Pro Collegio particulari de totidem pro totali Collegio iuxta formam iaantiquorum Compotorum dicti Collegij, Scholares vero aut hospites in . . Dulla duarum illarum Communitatum commentales soluent pro Capite A iariis singulis 1 . solidos Parisienses. duntaxat. Saluis tamen consuetu. iadinibus antiquis de libertate dc immunitate aliquorum a tali subsidio, vel
858쪽
onere secundum formam antiquorum Compotorum. Item quia iuxta mentem Fundatricis ac etiam Statutorum tenorem
V Magister de Sub Magister Grammaticorum in domo Collegiali cum pue V ris Grammaticis dormire & iacere obligantur, dictosque pueros fideliter V instruere in moribus & doctrina, eisque cibos dc potus conuenientes mi V nistrare , ac etiam de utensilibus honeste prouidere dc decenter. Idcirco P praecipimus & ordinamus quod in praemiuis nullus fiat a modo defectu,
'' & primo quidem Magister & Sub Magister praedicti in domo Collegi ali' de nocte dormiant & de caetero iaceant, praefatosque Grammaticos ina
V xime Bursarios in propria erudiant legendo dc lectiones ac materias di V ligenter audiendo. Et si contra praemissa attentare praesumpserint, ab V Oiscio & Bursis dicti Collegi j priuentur oc excludantur. V Item in ministratione potuum atque ciborum fideliter se habeant V nihil nisi sanum fuerit S conueniens dc cum hac sum cienter tribuendo,' prouideant, etiam de utensilibus decenter&abundE, tam quoad ipsos&V scutellas quam quoad alia mensae necessaria, habeantque dicti Grammati ' ci saltem bis in septimana mappas albas & mundas quae ex multitudine ' citius sordidantur 5: maculantur. Et si in praemissis Magistri supradictini.
V mis deficere inueniantur, punientur ut decebit.
Item & quia Bursati j ossicio diuino diebus Dominicis & Festiuis inter ' esse tenentur & ad hoc fuerunt eis sedes ερ Cathedrae in Capella dicti Col
' legii specialiter ordinatae: Idcirco nullus non Bursarius siue sit Grammaticuς aut Attista dictas sedes occupare praesumat in praeiudiciuna dictorum Bursariorum tam Grammaticorum quam Artis harum, sicque alibi locum quaerere compellantur, praecipimusque id ordinamus quod Magistri de Sub Magistri Grammaticorum & Artistarum a suis Seholaribus ordinationem praemissam faciant de caetero obseruari. Item & ne ς dificia Claustri & Vittrinae Capituli detrimentum patian- ,,tur, nimisque propter tumultum ludorum, Studium aliorum impedia-- rur, ordinamus S praecipimus, quod Magistri de Sub Magis fri tam Gram
malicorum, quam Artistarum Scholares idos nullatenus permittant in di-- ctis Claustro & Capitulo, aut etiam prae sati Claustri pratello ludere, aut si aliquem tumultum facere, &s defectus circa istud de caetero inueniatur, o punientur tam Magistri quam Scholares praefati, prout decere videbitur. - Item & ne de caetero fiat contentio inter Magistru dc Sub Magistrumis Grammaticorum praedictorum propter lucrum ex non Bursarijs superue o niens vacetque diligentius Sub-Magister ad instruendum non Bursarioso sicut & Bursarios, habebit amodo pro suis laboribus unum scutum a quo-- libet commensali non Bursario magnae portionis & a quolibet commen-- sali non Bursario paruae portionis, sexdecim solidos Parisienses Nisi aliteris de consilio Magistri ad inuicem conuenerint. si Pro Artistis autem praecipimus de ordinamus quae sequuntur sine frauati de obseruari. i. quod Magister Ec Sub. Magister de caetero ordinarie te si gent nisi legitimum habeant impedimentum omni fraude amota, quod
is que lectiones ac disputationes per se audient, cum ad haec iuxta formamis Statutorum teneantur. Et si haec pertinaciter facere recusauerint, ab OLis ficijs deponentur & privabuntur , nisi super praemissis dispensationem ha- is beant, habebitque Sub-Magister praefatus Artistarum pro suis laboribus is a quolibet commentali non Bursario unum scutum, siue sexdecim soli is dos Parisienses prout de Grammaticis superius ordinatum est. G Ite in rc ut grauitas seu honestas praesentiae dictorum Magistri de Sub
se Magistri hora refectionis in mensa grauiores atque honestiores moresis pariat in mentibus Scholarium, ordinamus quod de caetero hora coenae Ris prandi j s ph dc frequenter in aula communi comedant, aut saltem ibidem
,, nora prandi j &ccenae assistant, scut decet. ,, Item & quia ex negligentia&onaistione visitandi cameras h a no- cturna, sicut antiquitus fiebat , Scholares nonnunquam vagari ac deis nocte errare seu in Cameris suis tempus circa ludos absque stud ij fructu
859쪽
inaniter consumere inueniuntur , ea propter ordinamus de praecipimus i quod pri fui Magi ster & Sub Magister de caetero ad minus bis in septi cimana cameras dictorum Scholarium secundum modum antiquitus lauia c. dabiliter obseruatum visitare tenebuntur.
Item te quod Bursario, Artistas maxime summulistas&Logicos faciant interesse Matutinis & Oiscio diuino diebus Dominicis de Festivis, sicut cidicti Bursari j per statuta obligantur. Si quis autem Bursariorum defece- rit, punietur iuxta formam statuti super hoc instituti. c. I teni & ad tollendum lasciuias dc chorςarum excessiis & temporis per- ditionem quae occasione chorearum prouenire dignoscitur, Magistri ci Arti starum de Grammaticorum nullatenus de caetero permittent Mimos tain quocumque festo adesse, nisi forid in festo Regam tantaxat, iuxta morem
antiquum, in nustoque festo ultra decimam horam cantare, vel choreas duce. tare; nec aliqua arma deserant aut armati ab extra in domo recipiantur is propter scandala atque pericula quae hoc anno praecipue euenerunt. Item praefati Magister de Sub Magister nullatenus permittent aliquid .. sermo dum subsidi j exigi, vel leuari a Scholaribus prς dictis , ut eis aut ιι uis Regentibus conferatur, saluo tamen quod duos solidos habebunt istantum pro prima figura de in fine redditionis librorum ultra unum seu - tum non exigent. Nec in festo cuiuscumque Nationis permittent Scho - . lares soluere Professores vltra duos solidos Parisien. Regentes autem requi ad docendum Artistas de licentia Magistri Collegij recipientur, in re manibus dicti Magistri praemissa iurare tenebuntur. MItem de caetero nullo modo permittent quod isti qui in Regem fissae eli- getur , soluat adfortius ultra duo μαω. Prohibemus etiam de caetero electionem in steri Imperatoris in quocumque festo per qu'scunque, aut V abiercunque, cum talis plurimum sit nociva professui Scholarium. c. Item nunquam licentiam dabunt ludendi Scholaribus praedictis plus inquam bina vice in eadem septimana, quique tempore ludi vigilabunt, aut intendere facient ne aliquis dictorum Scholarium incidat in aliquod tur- pefactum impedient que pro posse dicti Magistri tumultum ludentium in re Collegio, ne turbetur studium aliorum. MItem de quia multi de Studentibus in Grammatica sunt Commensales ιι in Collegio Artistarum id e contra, unde confusio maxima oritur, etiam ct profectus scientiae re disciplinae patitur iacturam , haec etiam confusiota Statutis de intentioni Fundatricis contraria esse videtur, ideo nullus de ι caetero Grammaticus erit Commensans in dicto Artistarum Collegio, Anullus etiam Artista in Collegio Grammaticorum commens alis esse po- ιε terit,ec si quis in contrarium attentare praesumpserit, punietur per pri- uationem fructuum Bursae suae, de alijs poenis grauioribus si pertinax esse M
Item ordinamus quod nullum Bursarium de caetero permittant ad exa- men licentiae praesentari. nisi de consensu de approbatione Magistri Collegij ut per hoc Bursarij praefati diligentius studio dc profectui inten-
Sic ergo inualescente disciplina Collegiorum de in iisdem Prosessione Publica humaniorum litterarum, Rhetorices dc Philosophiae , adeo ut regnante Ludovico XI. illorum octodecim omnibus paterent, minus frequentari coepit vicus stram theus qui olim publicis Professorum lectio- Mibus perstrepebat , unaque videtur tandem Ethices professio ibidem retenta , ut alibi docebimus, si Deus vitam produxerit. Quanquam Cardinalis Tuta uillaeus non omnino abrogauit Philosophiae praelectiones in praedicti vici Scholis. sic enim ait. Monem, praedulos Regentes s Aristotelis textum legentes; υ resante legitimo impedimento ,singulis diebus oboris statutis ad victim Siraminis se transferant testari modo se forma, quib- μ-pra regulariter ese ordina ἡ. Id scilicet praestabant eo fer E modo , quo qui nunc in Collegijs docent, nihiloque minus in Collegio Regio lectiones Publicas statis horis habent.
860쪽
In Scholis autem Nationum praedicti vici fiebant Actus quos vocabant
Determinantiarum ad Baccalaria tum in Artibus consequendum. Item re
Actus Magisteri j quos vocabant Placet. In aede verbSan. Iulianensi, is io tibeta j, qui fieri desiti, a Cardinale Tutauit leto in usum reuocati sunt, si e iubente ipso. Item statuimus ti mandamus, ut Actus is solemnis de disputatione Quod
L beiorum qui dudum ad decus Facultatis, exercitium Studiorum ae ingeniis ex. citanda fuit laudabiliterinstitutus , obseruetur I mandantes id in virtute S. Ob .dientiae exercitiam iuxta veterem morem apud S. Iulianum omni excusatisne
postposita, reintegrari, ac renouari per praepantes ipsius Facultatis Mansiros , sinu in Nationes eligendos. Caeterum ad Graduum Academicorum consecutionem procedebant hoc modo. Antiquitus quidem Artium Cursus erat sexennalis, deinde quinquennalis factus, tum trium annorum cum dimidio, & talis fuit toto hoc seculo , immo talis ad annum uso e i6oo. quo factus biennalis. An te quam autem quis ad Logicae lectiones admitteretur , prius tentabatur in Grammaticis & Rhetoricis, nec non in lingua Graeca dc arte metri fi candi. Admissus per biennium lectiones Dialecticas & alias statutis con tentas audiebat priusquam ad determinandum in Artibus posset proce dere. De terminabat in Scholis suae Nationis,& probe ab Examinatori bus tentatus Gradum Baccalarij consequebatur. Eo vero anno quo quis fiebat Baccalarius in Artibus, licentiari non poterat, nisi ex singulari gratia &dispensation et Post annum elapsum ii centiari poterat, ad quem Gradum consequendum duo erant subeunda
Examina, unum priuatum per Tentatores seu Examinatores quos vocabant in Cameriae ; quo facto licentiandus AElam Quodlibetarium in aede San Iulianensi propugnabat. Alterum publicum, per Examinatores quatuor Nationum cum Cancellarijs, aut apud S. Geno uetam, aut apud Basilicam
Hoc autem ordine res peragebatur. Cancellarius circa festa Paschaliae certa die veniebat ad Comitia Facultatis Artium apud Mathurinenses de
Examen aperiebat, proindeque Licentiandos vocabat. Nationes singu Iae suum Tentatorem in Cameris eligebant ad unum, duos, tresve menses Illi examinatos ad superius insertusue examen mittebant, numero antiquitus semper eodem, nimirum octonario.
Et haec vocabatur Primis Auditio. Post quam fiebat alterum Examen, vocabaturque secunda Auditio, dc ita deinceps. Singulis autem Auditio nibus, loci assignabantur pro merito cuiusque: hinc Licentiati dicebari
tur iv. 20. 30. v. dcc. loco talis Auditionis. Peracto examine, Cancellarius monebat omnes. adessent certa die apud Mathurinenses, dc ibi Facultate congregata, suo singuli loco recensebantur. Quo facto gratijs actis Cancellario ic Examinatoribus, admonebantur a Rectore Licenti acidi adessent alia die quam edicebat, Cappati de ornati ut par erat. Praeseri tesea die a Rectore bd Procuratoribus, praeeuntibus Bidellis, deducebantur ad Cancellarium, de praesentabantur ad licentiam de benedictionem Apo stolicato. Hinc actis mutuis gratiis acceptaque licentia dc benedictione, dimittebantur, ac deinceps Licentiati appellabantur. Restabat Magisterium Licentiati autem birretari seu Magistrari non poterant nisi post absolutum cursum trium annorum cum dimidio , de tunc prout cuique commodum erat, in Scholis suae Nationis Actia PQ blico quem vocabant Placei quia postulabat Magister Regens aut ni-dellus a Magistris praesentibus Placet ne vobis talem Licentiatum Bir- retari, Sc illa respondebant Placei a suo Magistro Regente Pileum rotundum laureamque Magistralem accipiebant: Et tunc dicebantur M.
Illi autem si Regentes dici priuilegiorumque&iurium quae Regentibus concessa fuerant, volebant fieri participes, supplicabant pro Re
genti ad Scholis, aut apud Nationem ipsam , aut apud Rege utes solum-