장음표시 사용
11쪽
tiam in tanto coetu non tabito qpin futurus sit aliquis
ex illotum se quibus omnes: praeter Hctiuscam ven. naculam linguae iordescunt, qitaq; nostram artem adeo fastidiunt, ut eius profi ssores vanum ,&clamosum genus hominum , indcctos, pracdotribas iure appellandos arbitretur,& cum magna adolescentium p ste mutilem,
aut sane minime necessariam , earn not tiam asseuerent.
Ego veris non id agam solum, quod acturus de .Latina lingua dicendo videor, sed quid quantum l. huic Ciuitati
debeam commonstrabo. λiqi ut inde orationis proficia statur initium unde non vulgaris Latini sermonis laus emanat, videamus quaeis, quibus ortus incunabulis ad nos usque derivatus post tot saecula, tot incendia librorum, tot barbarorum incursis nes piistinam dignitate in conseruarii. Omittamus. Aborigines, & Euacidium: ne ab ovo,quod aiunt, omnia repetendo in volumen excre-icat oratio in quorum temporibus horridus squaleasq; sermo nitorem suum non grauate Romanis acceptum ferre videtur: Romanos iure optimo illius parentes, altores a fateamur: qui ut adterraru morbis imperium fatis duce.
bantur, sic dignam tanto fastigio linguam, sua Ciuitate
donatam Romanamq; effectam cultiorem reddiderunt.
Nee enim qui urbe condita communi vocabulo Romani appellabantur unius gentis omnes, aut linguae,sed jlluc turba, sine ullo nationis,aut sermonis discrj mine con- suxerant. In tanta vero hominum colluvie Latina lim, gua dei reliquis omnibus triumphasset , nisi tum etiam non dum prilca rusticitate defaecata caeteris sine cou-trouersa praecellere visa esset Romulus ille sui ambitio sissimus cstentator, cu exquisitissimis. rationibus, etiam
12쪽
miraculorum commentis maiestatem affectam 'in nouo populo Graece non ignarus Latine leges dixisset, decreta tulisset, sacra instituisset, nisi Latinae linguae usu Diuinam originem quam mentiebatur maxime approbari existimasset Aucta vero Ciuitate Sabinorum multitu dine, ingentiq; hominum numero, quos in dies nouae urbis fama inuitabat, non modo in aduenarum barba riem Romana lingua non degenerauit, sed ornatiorem inde cultum nitoremq; clariorem contraxit . At Vrbis infantiam ommittamus, quae tamen ipsa egreg edisese ta Graecorum dicacitatem superauit: ad ea tempora di cendo deueniamns cum Romana eloquentia non leuius
in foro, quam soris arma, tonabat. Quid usquam praericlari facinoris est gestum: quod non fuerit concionibus persuasu na Z Quoties armatu in sua viscera populum Romanum oratio sedauit Z Quoties illata ab hostibus bella propulsare pertinaciter detrectantem armauit Sed haec ad eloquentiam communiter dicat aliquis potius, quam ad Latinum iermonem proprie pertinere. Age sua satis
amoenitate pulchrum, Rhetorum coloribus nudatum,&sine fruo contemplemur. Tres fero Linguas videmus Grammaticorum pracceptionibus cocineri, Ficbraicam, Graecam ,&de qua loquimur Latiuam: hanc si duabus reliquis suauitate, fructu, ac dignitate praeire docuero strenue me ossicio pei functum credidero. De prima n strae linguae virtute facile opinor, assensum impetrabo. Quis enim est tam peregrinis auribus, qui plus Hebraim carum vocum monstris, quam fluida, seque cum audientium voluptate in animos insinuante oratione Tuina
de lac tur ille scilicet, qui Germanotum anc uirum
13쪽
baritum , quam test udinis elegantissime pulsatae sonuin' audire malit. Nam alia, ut praeteream illi tam familiares Hebraeis spiritus spiritum prorsus excruciant. Quis aequis auribus accipiat illud imo ex gutture cum ipsa pene anima exhalatum Z Sed hoc est cum absente litigare:
de Hebraica lingua in s uitatis quaestione per Omnes mihi tacere licet: circa Graecam maius negotium futurum existimatis. De suauitate sonorum iudicium est aurium, quibus non dubito quin arrideat magis simplex, facilis', Latinae orationis enunciatio, quam Graecae tot in dicendo, audiendoq, silebrae. Ommitto diphtongarum, ac spirituum passim occurrentium offendicula: se m rem prorsus intolerabilem, ut breuis stllaba, cui sit ac centus nota praefixa pluribus quam longa temporibu efferatur: condono Graecis illos consonantium crebrovconcursus, quorum cum dissicultate luctandum dicent, est: quis vel ferreis, auribus cs μοτ εω, κῶ τί δερι -
προσαρονος, aliaq; huius mensurae tanquam iusilia, S ex ternis , quaternisque concreta verba audiens non offen
datur Z Porro qui utrius , linguae poetas lectitarit in ver sibus id multo plamus deprehendet. Possem hic vobis pulchrum Latinarum,Graecarurnq; Musarum spectaculum exhibere: sed quid in Romanam coloniam Graecas M usas a Latinis vestro iudicio vincendas deducam Ho merus certe, Virgilius . Graecorum ille, hic Latinorum poetarum princeps certatim a suis sectis defenduntur: sed quamuis arte pares censeantur, elegantiae tamen, ac sua uitatis primas Virgilio nemo non defert: ut merito qui, dam de eo vaticinatus sit:
μο quid maius nascitur Iliade.
Inenium quidem hominis id assequutum est : sed
14쪽
.unquam scribens Graecorum:exculti ssimum poetam
versus elegaritia superasset , nec uni Virgilio contigisset, ut qui parem inter Graecos habuit neminem , et Latinus facundjae palmam praeriperet. Latinam vero linguam omnia Graecorum versuum genera felicissimae imitata. rarum est suavitatis argumentum. Habet quidem Hetruria non omnes cum Gallis , Hispani': c5munes carminuformas: Hispani vero Galliq aliquas pecu liares, qu1s nec inter se nec cum Hctiuscis communicant. Nemo Gallus Italusve quodiciam poeta tetrasticha Hispanotu ex octo sillabis versibus alternis rhythmis a Gonantibus conflata, nemo cx Italis Hispanisue Gali cos tredecim syllabarum metros imitatus cst. Suus enim cuiq; idiomati lepos, tuos unumquodq; numeros amat. Sola Romana lingua qua cum qiducas sequitur, soli in omnes versa sormas nitore elegantiam q. conseruat. Quid iam,vi de Romani sermo 'nis commodis loquar,eius notitia fluctuosius3 Quid uniueisae reip. utilius Z Quid maiori orbis terrarum bono bonae artis accepimus Z Floruere quidem Graecae litterae multo ante Rom a conditam , illa etiam condita dum nemo Romanus ingenium sine corpore exerccba &lau danda facere,quam in alienis laudibus acumen olientare optimus quisque malebat, Gracci Poetae, Oratores, Philosophi praeclari stimjs monumentis linguam suam nobilitaiunt, ex quorum thesauris Latjna locupletata est. Omnes fere disciplinae apud Graecos natae ad Romanos
tandem peruenere: sed aucti peregrinis artibus tanto ea- tum auctoribus praestantiores evasere, quanto Graecoruscultatem Romana soliditas anteluit. Coepere Graecoiii
scripta ab utriusque linguae peritis in Latina veri a Roma-x norum
15쪽
norum studiis accommotis . Tum demum cognitum experiendo est non parcius ex Tyberi, quam ex Hippocrene sapientiae latices Eauriri, nec solas e terris omnibus Athenas Palladis numen propitium experiri. Quidquid usquam Graecorum sapientissimi longo stu dio ac labore collegeruiae, quidquid icrum gestarum historiarum monumentis continebatur, quidquid nobilissimi vates cecinere in Latinam linguam transfusium est . Itaq: artibus externis instructa Romana ingenia de suo ipla penu eiusmodi scripta deprompserunt , utram non sapientia Graeca, quam proprijs inuentis ecsent clariora. Quid dicam de legibus t Nonne duodecim tabulae totius iuras ciuilis origo ab Atheniens uirisa nctionibus, & Spartanorum institutis lectillima quae que corraserunt Z Cum sit igitur Latium praeter vernacula ornamenta Graecaram artium accestione ditatum, quis non hic ciuis, quam in Attica peregrinus es se malit 3 Ad ea iam gradum faciamus quae vos, Optiami adolcscentes, fructus ingentes ostentando ad huius linguae studium gnaviter capessendum, si sponte non tenditis, compellant. Nemo est vest rhin qui sibi non iam honestam aliquam artem proposuerid, qua cla ritudinem , & Opes maioribus acceptas , vcl cum dignitate tueatur , vel sita industria partas posteris relinquat . Haec vestros animos una cupiditas accendit
nunquam nisi hoc spatio decurso , compotesque Vo ij quieturos . Romani sermonis facultas vobis prius Pomparanda est ii ea instructi pergite facilem ad omnes
ingenuas artes accessum reperietas. Rerum diuinarum suentiam arripere, naturae arcana callere , reipublicae. B α guber-
16쪽
gubernandae artem nosse, Mathematicas disciplinas tenere, omnem philosephiαν cognoscere unica Romani sermonis notitia cumulatissime praestabit. Latinis autem sacris non initiatos, dum Latine docent scientiarum pro fetares nonne a luis mysterijs tanquam profanum Vulgus arcere videntur Hic vero vix sibi temperant qui h diernos Hetruscos admirantes bellum Latio indixerunt
quin clament :Laudas venales, Ut possis truire merces.
Sed fastidiosas nimis nobis narras scientias,quae se nisi Latinis praebere nolunt. Existimant scilicet fastidiosas, quod coquis, & cerdonibus non prostituuntur. O popularium hominum comitatem, qui nihil cum vulgo non communi Ant2 Rescindamus igitur, ut illis morem g ramus primum Iustinianicae fixis scitum, quo in vernais culam alicuius gentis linguam Imperatoiias sanctiones transcribi vetuit: deinde etiam, si diuis placet , sacrosa
ctum Tlidentinae Synodi decretu in , quo sanctisti mi patres cauere, ne diuinae Scripturae libri vulgari sermone conscripti excuderentur, le*r e mur, habcrentur i, ne qua diuini,numa niue iuris par indocioru libidini non pateat. Sed non vacar cum vulgarium doctorum picbe litigare, quibus si ultro concedam posse cum dignitate liberales disciplinas vernacula lingua tractari, ab illis certe, vel inuitis hanc confessionem extorquebo ..d plures Romanuquam Italum idioma pertinere. Boccacius Italorum Demosthenes, quem Omnes Hetrusci sermonis stud: si et gantiae causa legunt, quam laudem ab H spanis, Gallis, Germanis, Batavis, Anglis reporta uiti Quid illis bonae frugis attulit Z Ali j praeterea innumeri, qui cum aliqua laude Italice scriptetunt, ouam sibi apud exteras na-
17쪽
et times gloriam parauereὶ Quod sqiii partim sua glori
vel alienis commodis moucetur, adeo ne sui erit incurio
sus,ut nullum quaerat ad fortuita subsidium Italia excedendum est, exulandum est, peregrinandum est; Latinae linguae ignaro, cui usui lingua Huius rei e xempla misi meum suppeteret aliunde conquirerem . Annorum sedecim adolescens bonam Galliae, Germaniaeq; partemptragraui,quae gentes tanta me humanitate exceperunt, ut mirum proisus esset Hispanici nominis apud eas inuidiam uni mihi non obesse. Nullam viliam accessi, cuius non viderer esse ciuis, in qua mihi ad honestas amicitias Latinae linguae beneficio aditus non pateret. Nunquam me relictae patriae poenituit , adeo patitae ubicumq,c moda reperiebat G Quid Fiuiranenses in Italia cum ad eos forte sitim delatus italice rudis, omnium earum Ieru, quae extra hominem sunt praesidio destitutus, Romani tantum sermonis per tia comendabilis quantopere hol rati sunt donec pervicerunt apud eos, ut docendi prouinciam susciperem Aetas, vernaculae linguae ignoratio, inexperti mores Fluietanensium ardorem reprimere de
buerunt. Sed quasi omnia illis in oratione Latina satis explorata fiassent, maturi ingenij, Italice peritum, Opti me moratum censuere. At vidi aliquos longe a patrio isto profectos Latine ignaros, quasi in alieno orbe sere grinos , inopes eonfiiij, ad summam desperationem x dactos, in miserijs ridiculos: quid inquam vidi λ Quotidie vos in hac urbe videtis, qui tanquam temulenta Spa tanorum mancipia, sobrietat s bona, iri psi Latinae linguae commoda suo incommodo demonstrant. Graecus quidem Hebraeutq; sermo quamuis utiliter addiscantur, nunquam tamen Latini fructirosissima ubertatem adae-
18쪽
2 quabunt. Quid enim habuit Graecia , quod non copiis sius in Latio proueniat 3 Philosophi, Rhetores, Portae, Historici quotquot Graece scripserunt iam pridem cu suis
voluminibus interijssent, nisi illorum laboribus Latinorum industria consuluisset .i Itaq; & eosdem habemus Romanos factos,& qui Graece leguntur Romanis se vitam iebore profitentur. Hebraeorum vero praeter Mosis,& Psophetatum libros, paucos praeterea, qui inter vetetis instrumenti scripturas recensentur,& unum Matthaci Euangelium vix ulla digna sunt opera propter quac legendi molestiam perferamus. L lina vero lingua nec ii.os ipsos libros de side rat,& pluribus pene quam Graecia hominibus aut Syria, prouincijs eius regnis frequentatus.
Ni uest igitur , optimi adolescentes quod vos pluribus
cohorter ad eam amplectendam, quae tamen vobis si mi nus hoc solo nomine probatur,nec generosi animi fructu moventur, etiam ne honesti sitimum studium conicinnetis ξ Hac profecto laude tantum caeteras linguas Latinus sermo praestat, Vt non verear illum, vel Hebraico qui cuipso homine natus est multis partibus anteferre. Gloriosum fuit Mithridati duatu, S: viginti prCuinciarum linguas calluisses sed. quanto. pulchi ius omnium Europae populorum qu e optim , ει cultissima terraium portio est) idiomata in una lingua didicisse ξ Cui prouinciae hoc
dccus coni Sit, ut eius sei monem reliquae omnes doceri vellent, intelligerent, ac ut eo sibi uri iceret pro muneras agitarent Θ Nulla enim gens tam barbare , tam H Ol dire unquam loquuta est, ut alijs quibusvis sermonis et gantia concesse iit. interrogate etiam num Gesmanos, interrogate Britannos, interrogatae occiduae p agae ni
Per cognitos solutos, qui latum ab Italiae culta. ab ho
19쪽
rent, quanto marium,terraruq i interusio ab ri dirimuniatur, an suum Italico idiomate velint permutare: profecti sua sorte content: optionem sprenent. Atqui Cumani a
Romanis quondam petiuere , ut sibi; publice Latine loquendi ius concederetur. Quid potest huiusmodi de Hebraico sermone pro nuciari Praeterea si artium bonestis .
simarum studia decora sunt , quin pulcherrimu illud pu-eemus,quod nos ad illas unice perducit λ Ipsae quidem in
tei se virtutes adeo coniunctae, cCnnexaeq, sunt, ut alladea alus pendere videantur, sed no eam vim habet isti conexio ut una si tollas reliquae constaretio possint,quamuis perreuus ille doctrinae orbis tollatur. At sine Latinae linguae peritia no dico encyclopa edi . sed vix ullam ingenua d ciplina coparare valemus. Oes enim artes Deo natae,per quas talii homo ab homine recedit,ut ad aeternu natusae Opificem proxime accedat,Romanae linguaen Ctit a tanqua luce aliquam, aut duce sequuntur. Quareno immerito duae maximae secundu Deu potestates manus Pontifex Germanusq; Caesar tatu se per illi tribu
Iur,vr no aliam in suis decretis sanctionibus,epistolis adhibuerint.sed quid ego rei diuino testimonio coprobatae fide alivde facere laboro i Quado Dei afflatu Tridet. CO-citu patresfactiss.decreto statuerat sacraru scriptura Iu L tinos libros pro canonicis habedos eoruq aut hornatens quis reijceret religiosissime caueruti Faccitat igitur qui H braicu termone Latino posthaberi propter sacras Scriptu
Ias nefas arbitratur, cu easde Latinas admittere ab illaruauthore iubeamur . Quid ' Diuina mystςrja no Hebraice aut Graece,sed Latine peraguturὶ Nolae sit hominu creato crepetito veteri miraculo in terras relaberetur Hebraica lingua repudiata, Latina qua Inior talis colitur mortale usu
20쪽
xum credamus 3 Qui sedulo animaduerterit varietates teporum, balbarorum dominatus, incedia librorum, contemptum litterarum, multaq; alia, quae linguae Latinae utissima euenerunt, omnino perspiciet Deo chariis,mam ejusdem prouida cura conseruatam. Nec enim alia /rer sapient ae ianua, Divinorum arcanorum interpres, testis veritatis, lux temporum, antiquitatis custos cien earum magistra, internuntia populorum, peregrinatio nis comes ad nos usque pristinam dignitatem protraxisseti Quod si linguam Latinam addiscere praeclaru est quan- tum vestium P. C. E. D. extitit tu me honoris documen . tum,quem ad eam liberis vestris tradendam in tantae urbis sesque otia satis eruditum publico decreto censuistis Quem optimo seni , peritissimo viro Iacobo Mancino sussccre non estis dedignati quem non indoctis compe litoribus tunc quidem ambitione magna vestra suffragia sagitantibus, nunc etiam fabularum in meam famam commenta vulgo iactantibus praetulistis Equidem si
meas vestro beneficio.vires metirer meq; incon stulta conscientia extra quaererem no paruam nactus eram insolescendi materiam . Ego vero sicuti h nc prouinciam amicoru iussis victus petiui,S: hohorifice demandatam sulcepi, ita me illi sustinendae caeteris omnibus impare agno sco, nisi quod vestri aura fauoris animatus assequuturum spero, ut optimo consilio nostris etiam detrectatoribus. Castellum x tuisse videamini. Nec spem fallet euentur modo vos optimi adolestentes ita comparetis , ut bono iuuenisse potius, quam fecisse valeam gloriari.