장음표시 사용
11쪽
uXXI. DISPUTATIO, Occupatissimus Princeps. Ceterum habeo, quod desiiderem cum prudentibus in Sigismundo III qui racoviam, inclutam veteri Regum sede civitatem,Vars avia mutavit.Omine parum prospero,conlilio minus utili, eventu certe non salutari. Adeo verum est,mutationus sedium auspicia nunciare nec prospera semper mutantibus, nec laeta iis, qui mutantium imperia co
Besold. I. P. Part.y. . . p. m. Excusant moderatiores. Noras Tic tudivi eculiarιservo argumento Eorus a Ducalis soluta iam beneficiario vinctilo es, vo consat ex transactione Vela i-ensi Ceyt enim EI. Branae tit supremo Domino, soluta duciamrio nexu Con dissertati nosra de rebus Prussor.adg. I. q) Livonia in hanctionibus noυissmis iam di scitur in Suessicam e Polonicam De hac quid, Mosella respectu,stullice a νum nupersit, anaret exsan I. Par.Oliv.eS.I. I. De Livoniae ast gri in cis et Trans-Dunanam diυisione Geograpbis nisu agunt. XV. In Stephanum Bathorium parum aequo deprehendo Sarmatas Periculum metuerunt libertatis, sorte quod regis potius,quam regni haberet rationem Suspectus enim,insidiari iuribus, insidiari libertati Regis quoque, id est, sui potius,' quam regni aestimare utilitatem videbatur. Hinc indignantium voces,querelae mutati in publicum amoris Designare Ordines, Oscribere horovios, denunciare poenam inter Pra sules summo, abrogare Proceribus officia, disponere de Provinciis beneficiariis libere, intolerandum genti.Nec de ladis-lao IV una omnium opinio suit. Multi enim niti solito altius,etplus moliri, quam par ellet, et regiam complecti animo vim, coniecerunt Nimiruin prona Martiis regibus cia est ad domi
XVI. Hactenus de Regibus monitum. Summa eo spoliat, in mater uti dissidentiae aemulationis, litium amoliamur.
12쪽
ZINEAMENTA SARMATI cd. Captare arbitritum, omnia moderari pro nutu, libere ferre sine Comitiis leges, statuere quid sua sponte, decernere sime constalio consensuque procerum, Senatus, ac Nunciorum terrestrium, in Polonia inauditum. Regem habere ordines malunt,
quam regnatricem domum Rara num electione deserunt. Nec tamen plane nullam succelli Ut HShabent rationem. Praeterire heredes possunt, haud tamen praetereunt facile. iiii gat necessiitas, nisi flagitet regni servandi cura, nisi causae admoneant gravissimae,et sime dispendio salutis publicae non negligendae. s Scriptor quidam non inscitus diserte tradit, Senatorum iudicio consentaneum esse, Rempublicam se potius habere,quam regnum. Ceterum scriptoris illius maius inordines studium, quam in Regem Fatendum alioqui, Optimates magno se efferre splendore, et caliginem inducere Monarchiae pleniori optandum, ut concordia utrisque constet, ex
firma tranquillitas chiret, et ipsa maneat aeternitas reruna. Fiet
id, si reges ament suos optimates, hi colant suos Reges, utrique studeant publicae utilitati. Si meminerint Reges, regnum se habere astrictum, Senatum esse liberiorem, sit ordines foveant Camillos, sit expellant Marios, si Sullas detestentur.
r in Subotu operantur, regna sectitio successiva V
XVII. Novum invitat de initiis argumentium Ius indiacendi penes Regem, statuendi potestas Regi cum Senatoribus et equestri ordine communis. Viri horum praepolleant,haud quaerere opus. Sciunt, agnoscunt omnes Prudentibus sane hinc indicium,Poloniae regi inen potiusReip.convenire,qvam
regno. t Ordines aut sacri, aut profani. Vtrique regni Senatores. Post eos Delegati Nobilitatis sedendi ius nacti. v sententiae tamen dicendae praecipuum apud hos pondus. Si quid Iroponi decernive oporteat, reserunt ad Senatum. Leges a vero
13쪽
vero a Senatu accipiunt nullas. Potius Senatus ad eos, quam ipti ad Senatum se accommodant. TantaNobilitatis auctoritas est. Senatus cxlubet optimates,Nobilitas Populum, Dese. gat Nobilitatis Tribunos. Ceterum Comitia Polonorum ut plurimum sunt paludata Nempe stant lub dio, stantes stipant militares turmae. Haec cum aguntur, coeunt deliberaturi, post deliberationem definiunt, si tamen definiunt semper Atqui hic dubitaverim cum Senatorum, tum es ilitatis ingenuum morem, quod reges mereri regnum, non mercari velint.
Phic dubitat, excutiat antiales, indaget acta publica, vestiget
experientiam, inveniet,quae indicamus. thos'. Ens de Reg. Polon. N. POL V. F. De cetero per occasionem Regm, mentio succum Abbat Casinensis Vincentia Oυaldi, quipulcherrime Reipubi quatenus rimatium iure regendae, rationes, exempla, exemplorum nexm Uenit. Et eris iam fortepossunt, quae de rationibus Reipub. cum antiquae tu hodiernae eleganter ordinavis iudicavetique Pompeii Calma in Pa astet Polle.
XVIII.Nobilitas Poloniae seminarium pariter et praesidium est,Nobilium eadem dignatio, par ius aeqvalis libertas cele-btatur. x Ab his multi Principum surrexerunt. His necessitudine immisceri,Principibus saepe non indecorum,neque inglorium est visima.
x maesaravo citu Aut Candio Autor Gare quidam, cultu nomen latet sub literis D.TTI Tdem a d AI de Pologne. a ovium Glgorurn deIregno in Polonia. XIA Omnia, quae sentimus,dicere non expedit. Alia aut servanda domi, aut relinquenda expertis rei hun. Tradamus
nil lominus aliquid de hodierno Rege Isai 1 Visniovieci dux, sanguine ΚOrybullitus,eoque Iagellonidis vinculo agia
14쪽
LINEAMENTA SARMATICAE. 33tionis annexus. et Vltima origo ex Lithuanis. Praenomen Michaelis: In praenomine augurium diadematis seria Micha lis imponendi fuit. Auspicia rerum gerendariim prospera, ii genium perspicacillimum, animus ingens militisque artibus imbutus, experientia singularis explendescit. Nihil in eo desiderant boni, omnes sperant bene. Hinc studio Nobilitatis provectus, hinc ad regni avum subductiis. Attritae quidem paternae opes sunt Cosacico bello. Animus tamen semper idem viguit, infractus nunquam. Omen hoc olim accipiebamus altioris sortunae Exitus non defuit omini. y Alii offula Hicet, alii VID io2 vec, mi DLI Vischnio
muli ingenium habet. et Demetrius Mulvisus frater agesionis Familia utrimquePrincipatas,ultima origo traditur ex Italia a Columnis. G lumnas arcessunt a Germanis. Ex Stricovio olservant, Vesiuio-vieciorum et tiarasciorum Antecessorem araedatum. Huc referunt Dploma Fidelitatis A. Iῖδα concinnatum. Et Maravos truannota monumenta aliquot Viosite iciorum Ducum. XX. Summa huius Regis cura, ut tempest atem ex V kraina
impendentem avertat. Et profect o vertet,si de contilio eius res regatur, si reconcilientur rebelles, ii cum regno redeant ingratiam Conci, si ordines denique, cum opus fuerit, nori destituant optimum Regem Impiae seditionis Rusitarum me moria nondum exolevit. Vitari potuisset malum,si Rustici r tus relicta libertas fuisset, si, quod ex promitto debit una erat, regni curia dependisset, si maior erga eos praefectorum regiorum moderatio apparuisset,si avaritiaeIudaicae nilail in ipsos licuisset, si denique in nulla libertatis parte dananum ad illos rodundasset. Mittimus alia querimoniarum capita Tantummodo hic monemus, vitandum es e Rusicum istum Sullam.
Hunc vitare,est praesens periculum vitare et fraudem. Quid
15쪽
mirum t Turbidi ingenii homo est, et profundae simulati
nis. Fidei quoque anceps et mutabilis in momenta. Tum pro mittendo paratior, quam servando. Omnia illi ludus. Etiam religio pactorum. Hoc observandum regi, observandum regno est. Ad ultimum, elegans in Viosnievicio Polonici exemplum moris.ScilicetReginas a Germanis sumere malunt,quam Reges Suspecta adeo Germanici nominis magnitudo A sexu sequior non perinde metu t. Hunc regi potius, quam regere
debere aiunt. Iam plures ex Austria reginas acciverunt. Novi sime documento Vies levictus est. Cuius et regnum fortunet Deus et torum. Illi felicitatem, huic foecunditatem largiatur. Alius hoc A. Ioa evenitu,atqueFuperiori eonsilium μα facta inPolonia pax essedmagna Polonorum iactura e o otia nuncgemit sub Turcarum iugo.
XXI. Regibus olim concessa abdicandi libertas Multa hine in Remp. mala, plurimae calamitates. Iam melius provisum regno, libertati isti obex positus. Argumento Viosnievictus est, regno se, donec vivit, ex lege non abdicaturus. Id religiose promitii religiose implebit. XXII. Sequitur, ut tradamus, quid Polonia reponere in se,
quid tribuere exterorum auxiliis debeat. Non negamus, nimiam fiduciam sat,saepe initium miseriae esse. Nolimus dissiteri tamen, Poloniae domi potius vires quaerendas,quam foris. Auxilia aut saepe sunt fer aut non sustectura.Ae id quidem facere Polonis in expedito est. Gens numerosa, et idonea insuper bello, et tanto aliquando magis resurrectura, quanto maior ruina fuit. Probant id stiperiora bella, probant exempla bellorum Aisentiuntur Polonici scriptores Idemque nuper Batavis suggesti quidam in opusculo, de eo, quod interestBataviae. XXIII. Piget hic referre, quod prodidit Thomas Campanella I securitatem Sarmatis certissimam pollicetur, si Poloniae
cum Mos via coruungendae rationes ineantur. Sed vanum
16쪽
L IN EAMENTA SARMATICA.consilium, vanius promissum. Diversa Moschorum et Sarmatarum ingeni adverti mores Dispar etiam regnandi ius dispar modus. Imperium CZaris saccessioni innixum, nec circunscriptae potestatis Regnum Polonorum conferendum electione, nec administrandum pro nutu. Servile obsequium Moschorum, liberrimum Polonorum est Ne menainerim, quam pertinaciter sua colant sacra Moschi Sua quoque Poloni. Nunquam adeo conciliandi, nunquam redigendi in unum corpus Pontifex, Pontificis ceremoniae illis detestabiles. His
contra Graecorum. HOS ergo coniungere pugnantes,componere distidentes,iam diu desiperavit PalatinusCZerniechoviensis od indicio est, promisisse Campanellam, quod nullata
ratio futurum promittit. Ostentui ergo hic Monachus est. Magis Monachi implicitas. XXIV. Ceterum optandum est Polonis, recuperent Sinolens una, quo nuper exuti sunt a Moscho Idonea haec regno olun civitas, ais unde inferre periculum hosti, et propeller licebat. Iam amissa desiideratur. Nec vero sola Praeter hanc provincia trans Borysthenem, cum situs, tum securitatis ratio. ne utilii lima Polonis Repetere arduum, ' relinquere periculosum. Hae diminutiones, belli civilis fructus Non exiguus hinc metus, nec minus discrimen. Mature adeo providendum genti,ne gentis potentia iusto latius serpat.
XXV. Resert quoque ad institutum, nosse, Poloniae saepe
plus nocuist e civilia, quam externa bella Tutus Rex, tutum regiuma, si discordiae fuerint sopitae, si compressae factiones, si extinctae rebelliones Militem excire promptum,eundemqueScythicae gentis terrorem.Atqui vero iam tempus est mea Po-
17쪽
is XXI DISPUTATIO,Polonia, ut excias tuendo Borystheni Iustus tibi, barbaris impius foedusque bellandi titulus est. Hi pro dominatione, tu pro libertate diniicabis Aude,vindica Vkrainani Aderit Deus.
Aderit fortuna. Coeptabolia bonus exitus sequetur Verbo, vinces, vincendo triumphabis, triumphando gloriam illustrabis. Iino vero illustres. Vt aut desinant te vexare, aut subigantur,quum vexant, aut subvertantur,cum subacti resurgunt ad colligendas vires, ad turbandam regni tui quietem.
Inter regni cura praecipua h. . ce thoie, resarcire iacturam Podolia aen.zidere,quemadmodum Polonia ex tributaria it/rumliferasist.
XXVI.Quantum tranquillitatis servandae pretium sit, explo Tatum iam habemus. Alia denuo subit ibiicitudo. Ilaec publicam spectat utilitatem. Cuius compendium cura numi.
Proinde cavendum monetae puniendi monetrae adulterato res Providendum quoque,ut cudatur moneta a probis,et materiae pretium, pretio materia respondeat. Nec vero indulgendum cuivis ius monetae. Ingens hic abusus, ingens abutentium scelus, unde damnum commerciis certii limum inserunt. Ab his ad Rempublicam, a Repubi ad universam humanam societatem serpit. Atque hoc cum tua coniunctum salute
est,Polonia. is Ruunt indulgentia inlio virium privati, privato quaestui intenti. Pi ,sipiciendum adco,ne aut privatis eiusmodi concedatur potestas, aut si concedatur,in eos,qui adulteraverint,mature animadvertatur Constituendum ad hoc certum in moneta pretium, constituendi, quos appellant, Zygo statae. cc Saepe deliberasti de his naevis,tolles tandem et Vindicabis privatos privatoriim hominum mores Iudaeos tolerare, omni licitiun iure. Idos vero negotiis imponere,his hae- nos laxare nimis, et omnium usurpandorum facere copiam, haud consultum. Turbarunt nuper monetae rationes in tantum, ut vicinae ditiones ingemiscant. Haec causa, cur multi civium iacultatibus lapsi, cursim imi mercatores existimatiO-
18쪽
nis secerint iacturam, creditoribusque decoxerint suis. Tu uni, mea Polonia, est, iis Obviam ire malis, et quod praecipu-uin gloriae caput est, cum regno ponere calculum, cum calculo conservare regnum. bo I d. Auti. V. pro redint. Pol ret. cc .s hoc M. Da eg rω,vir mihi inter metuo magnu/,et ut κsria et Leis, ita exemplumfuturi, in disp. de Iur Monet. Saltem a iii ιαι- auri argentiqet e na-di ius apud vetere anctum fuisse si εν.
XXVII. De Monetae remediis nil reperio, quod exponam ultra Aut ii reperio huius scripturae excedit modum. Visum nunc deliberare, quid sit, quo regnum conservetur. Plurimi coeleste arcanum allegant, et ineluctabilem ordinem fati. Hoc facere, hoc stabilire Sarmatiae libertatem. Reddi adeo hinc rationem polse, cursacies, forma regni Polonici sibi conveniat soli. Nulli vero alii Nil enim subesse,nisi occultam Numinis vim. IIuici' huic acquiescendum esse. Et mirum certe, invenit Respublicas i iis confusas, quae in ipsa durant confusione. Inveniri imperia, quorum sorma paene sine so
ma,et praeter regillam civilis lcgis. Manere tamen eadem, et retinere inter contumaciam ac distensiones securitatem antiquam. Nos agnoscitnus Deum regnorum statorem. Miracula arcemus. Respublicas confussione nutantes haud probamucVnum alterumve exemplum ea non munit. Quod rarum,raro tutum, raro diuturnum. Facile periturum, quod aegrum. Sic non secus casurum, quod praegravi mole inclinatum Certa, non ancipitia, Reip. conseri andae consilia habere, non expedit modo, sed etiam necesse est Turbida ista et fallacia, et nil solidi habentia displicent merito. Si lubrica via sit, si deficiat,ubi pes figatur,promptus sane ad exitium gradus. Nos quid sentiamus, aut dicemus ex suggestu, aut monebimus privatim. yd enim de colendis placitis maiorum, de peculiari temperamento gentis, de observandis sanctioniblis regni, de fideri natorum ordinisque equestris, de rationibus denique imilitaria
19쪽
bus hic recitariir, notum omne est,et solum certe non susse sturum. Alia eruenda, plura expetenda sublidia regni habes, mea Polonia, modo utaris, nec tarda sis ad occasiones, nec ad mutationes proclivis. Mutationibus, si quae exiliant, remedia,
ponas matura. Interregnorum vices longas procul habeas,et detesteris. Didicisti interregnorum fata Nocuerunt regnis
aliis, nocebunt tibi, si diuturniora. Ad vigilasti nuper satis,
cum tot,mirandum,diversa Senatorum Nobilitatisque studia
essent, praecidisti moram electioni, sustulisti interregnum, vitasti discordiam, unde promptum alioquin seditionibus,turbis,
bello civili alimentum. XXIIX Ducimus quoque, instituto convenire,ut Polonia attingamus . ee Multis videtur, gentem bello assuetam de legibus parum laborare. Illud de populo Martio verum. Hoc nullatenus concedendum. Eo minus, quod cura belli non tollat leges contra leges armis, arma legibus innitantur. Exemplo Princeps, cui non togae solum, sed belli etiam artes discendae.Et vero demus, cura armorum turbari interdum leges posse, everti tamen posse, confidenter negamus. Manife-itum alioqui, et publicis notum argumentis, habere suas Poloniam leges, habere curias, habere tribunalia. Vtrisque additam dicundi iuris potestatem. Vetusti retro aevi documenta multa. Memorabile saltem hic ad postero est, iuri Teutonico olim in Polonia fuisse locum, fuisse honorem. Illud vuleari nomine Magdeburgicum appellatur. Huius introducendi auctor non Calimirus M. ut tradit Ioach. Pastorius a Ioanne C simiro, dum regnaret, ad scribendam Sarmatarum historiam conductus, sed Lesko Niger.Causam exponit Conringius,multus in hoc argumento, nec indiligens diplomatis, quod Pastorium deceperat, Cali miriani censor. Et vix est, ut assentiar
Arthur Duckio Anglo, qui Casin ro accepta refert auspicia primo instituti, deinde abrogat Magdeburgici Iuris. XXIX.
20쪽
XXIX. Servet dissertatiosormam. Dictum de legibus insistamus ordini, et reseramus de quibusdam Leges conlitetur consuetudo, quam invaluit se accepimus post leges.Ordiamur a furto Furtum pecunia redimitur Poena si eri certe non est capitalis Moribus Lithuanicis res furtim ablata ad dominum
non redit. Inventori quoque non cedit . Solum huius opus, perferre ad iudicem; iudex servat stibi. Via ad recuperandum domino interclusa remedium vindicandi nullum. nn Veniamus ad tutelam. Finitur tutelae munus,sinito quinto decimo anno. Sectis, quam apud alias gentes Menandi multo serior facultas. Initium quintus et vigesimus annus Sequitur diversiitas diversitatem. atque haec in multis Argumenta habemus in praedio dotali, et iure testandi. Ignotum ibit Inen iusiurandum,quod calumniae appellant iussitiae facerdotes. Hactenus discrepat, iniritium iure Mallent multi, ut conveniret semper, ut discreparet nunquam. oo Praesertim
si iusta subest causa, si religio movet divini iuris, sit sanctitas iubet innatae legis. A versatur Deus tomicidia, homicidiorum
impunitatem maxime optamus, ut omnes agnoscant. M
gni, an mediocres, an minimi, nil resert. Eodem omnes apud Deum censentur iure. vi regulam omnibus et stingulis esse voluit, NON OCCIDES. Homini adeo in hominem nulla potestas necis Deus vitiam dedit Deus adimere solus potest, solus vult. Teneat ergo sua intersectores poena. Sed quae respondeat delicto,quae penset delicti atrocitatem,et mensuratia impleat divinae legis. Non levis mulcta, sed supplicium poscitur. Luat sanguin qui sanguinem profudit. Propterea nemo sibi indulgeat, nemo sua abutatur dignitate. Homicidium vindicandum morte est Haec sententiasummi iudicis.Haec norma regnorum erit, rerumque publicarum omnium. Vos appello, Sarmatici Nobiles a Sarmatiae munimentum estis. Iustitiae quoque litis.Eritis certe Vestra exempla utilia regno,