장음표시 사용
721쪽
bitum occasionem. Quanta autem laicis indoctis disputandi de fide praestetur occasio,cum illis in linguam uulgarem translata traditur sacra straptura, apsa rem e Xpe
mentia apertas me docet. Nam in illis prouinc S, an quibus lacra scriptura in linguam uulgarem tranStata pas sim omnibus laicis legenda conceditur , ut sunt Galla A, Germania Italia non solum indocti II1rru u1ri. sed etia foenuniae passim de fide catholica disputant,& cum docti Di in iis uiris de secretioribus fidei mys hs contendere
non uerentur. Quam peruersitatem imm C perere pre
hendit Haeron.in epist. ad Paulinum que est de omnib'sacrae scripturae lib. sic dicens. Quod medicon1 est pro- martunt medici,tractant fabrilia fabri. Sola scripturara Hiero, ars est,quam sibi passim omnes uendicant. Scrioimus indocti .d octi in poemata passim. Hanc garrul3 anus, i hanc delirus senex,hanc sophista uerbosus,hanc uniuersi prssumunt,lacerant, docent antequam discant. At qadducto superciloo grandia uerba trutinantes, inter mulierculas de lacris literis philosophantur. Alrin discunt, proh pudor,a foeminiis,quod uiros doceant. Et ne passi hoc sit,quadam facilitate uerborum: imo audacia edis serunt alijs quod ipsi non intelligui.Hscille. Et certe id, quod Hieronym. suo ipe fieri testatur,& dolet, in mul tis prouinci)s ut diximus nunc fieri videmus . Qui ab sus nisi citissime ab illis prouinciis tollatur non dubito, quin ille magnum fidei catholics dispendium sit praela
las prouincηS allaturus, prs rtam cum iam tam magna
huius rei initia in his prou1nctis uideamus, ut iam quali lcrari uideamus id malum, quod nunc prςd1Σimus: Ac ti memus. Est adhuc alia urgentassem a ratio Mus eccleias prςsules cogere deberet:ut translationem sacrς scriptinrs in linguam uulgarem nullo modo facere aut iam is cram evulgari permitrerent, ipsius uidelicet sacrs scri 'Pttars reueienti A,&ς et: matio, quam quotidae mzTUI Upassim omnibus legenda tradatur nemo est, qui GUhi te P. Nihil.N. est, quod magis alicuius res pcium,SSita
722쪽
L I A E R. TAE R ET I Vrs. 33 7mDtIOnem augeat, i illaus raritas, Sc occultatio. n1hileCOL ratio magis illa ola minuit, ut eiusdem rei multitu do inmia illius manifestatio. Et haec e 1t ca ut oes fa cri doctores docet quas Deus ueteris legis ceremo malia mysteria occulta sepso et Te uolui dono palmim omni us manifestati,ne ex facili eo iv conspectu oibus uilescerent. Nam ea, quin tabernaculo foederis erant, in m. 4.ca tra mouebantur,ab Aaron,&ab his,qui in tabernaculo seruiebant,inuoluebatur,nec uidebanξ a' ppro,nec
ab his c qui in proprijs humeris deferebant. Obue adine cestitas tuc erat no modica , metus uidelicet mortis.
Si tanta reueretia tunc est adhibita umbrae, multo ma ius ea decet exhibere corpi, ut sacra scriptura,i quamul to aptius,Φ allis caeremonhs nostrae fidei secretiora mysteriaco inera non pallim toti p pro legenda tradatur.
Alio a ipsa scriptura quae et Tet in maximo pretio ab oralius lipula,cito erit in cotemptu, Scuilipendia. Propter hanc cana Greg. septimus huius nois pontifex scribens Gr r. Vrasislao Eohemo' duci tunc. n. Eo hemia no Recreut nuc sed Duce habebat in quada epra, a esit in Eb depra sua I r, noluit illi concedere, ut diuinu om posset in lingua lavonica celebrari. Ssc.n. post ais qua platus Greg. in illa epra ait. Quia uero nobilitas tua postula uit, quo secudum sciaIonicam lingua apud uos diuinucelebrare annueremus ostm, scias nos huic petitioni tu nequa' posse fauere. Ex hoc nepe tape uoluentibus 11-quet, no immerito sacra scriptura omnipotere Dco placuit se ubusdam locis eisie occulta,ne si ad laqui duc tis pateret,iarte uilesceret,&subiaceret despeetui, Aut praue Intellecta a mediocribus in errore induceret Neque enim ad excusationem iuuat, quod quida religiosi uitin Q c,quod tam porppi quaeri patienter tulerunt, seu in correctu da miseriit, cu primitiua eccitia multa d1ssimulauerit,u a sanctis pribus post modii firmata charitate, et
reumone crescente labrili examinatione correcta sunt.
723쪽
DE IVsTA HAERET PUNITIONEritate beati Petri inhibemus,te in ad honore Oipotentis De1 huic uanae temeritat1 uiribus Oibus relastere pom mus. Hac tenus Greg. 7.Qua etsi de ostis divino immodo loquat expresseadem in de aris scripturas d1umis elle d1cendum, alis innuit aperte. Et certe necessarium ere, ut
idem sit de utroq; dicendiqm maior pars eON, quae mdiuino ossicio dJr, ex sacris codicibus sumpta esst, resiuautem,quae inde non sumunt,&si sancta sint re de bite
reuerenda On sunt in maiori reuerentia hiada, qtalla, Ma' sacra scripturainumpta sunt. Et inde aptissime con uincit,ut si facra scriptura in linguam uulgarem iit trant ferenda,eadem et rone ossin diuinum sit 1n lingua uulgari celebrandum.Et si hoc de Osio diuino denegaturiΓUt
GreT. V. denegat: consequens est ut idem etiam tit ae lacra scriptura denegandum. iam non minoriS aeli1matronis Sc pretii est sacra straptura quam ea cita Auzem Otta 'cio diuino dicuntur: c ideo non minor lacrae scrIpturae Quam ossicio diu1no est reuerentia exhibenda ut non 1nea lingua tradatur in qua pa1Bm pol ut ab Oibus sine ut Io discrimine legi. Et certe ualde timendum estne 1I ia cra scrip tura in l1nguam uulgarem tras lata populo ruias tradatur legenda,populus inde insolentior factus petat missam & rei 1 qua ossicia diuina in lIngua uulgara cele hrari prout nuc apud Lutheranos in German1aherasci mus. Quod si eis concederetur in magnu cedere naud dubie totius christianae religionis cotemptum. Praeter ea Innocentius pontifex huiuS nominis tertius in qua dam epta quam scripsit unau essis xpitidel1bus tam an urhe Hetensi quam e1us dioecesi constitutas,qua scriptura sacram in Gali 1 cum sermonem sibi transferr1 fecerant, Ec ob hanc causam conuenticula occulta faciebant In Quibus homines uulgares eam interpretabantur , docebant postquam illos de praefatis occultas conuenis culis reprehend1t, &aliqua scripturae sacrae apertar c. clara ill1s permittat, haec quae sequum tur ait: Arcana ueternus. ro fidei sacramenta non possunt passim omnibus expin
724쪽
LIBER TERTIUS. 346nenda, cum non passim ab omnibus possint intelligi sed eis tin qui ea fideli piat concipere intellectu. Propter QS simplicioribus inquit apostolus: Quasi paruulis in Ypol ac potum dedi vobis non escam. Haiorum enim est so . Iaia AS cibus,ticut alηs ipse dicebat. Sapietiam loquimur anter perfecto S: inter uos autem nihil iudicaui me scire ''nisi Iesum Christum Sc hunc crucifixu . Tanta est enim diuinae scripturae profunditas, ut no solum simplices Scilliterati sed et prudentes c docti non plene sussiciat ad ipsius intelligetiam indaganda. Propter quod dicit scrip rura. Q ita multi defecerunt scrotantes scrutinia. Vnde PD 3Ie te fuit olim in lege diuina statutum,ut bestia i mon tem tetigillet,lapidaretur, ne uidelicet simplex alius Scindoctus praesium at ad sublimitatem sacrς scriptuta per tangere,uel eam atqs praedicare. Scriptum est.n.Altiora Eces. 3. te ne quaeueris. Propter quod dicit apostolus: NO plus R. M M. lapere quam oportet sapere: sed sapere ad sobrietatem. Hactenus Innocetius tertius. Qui apertissime docet noelle lascis idiotas plus de scriptura sacra tradendum quam illi possint intelligere.Denique cu Erasmus Rotero damus contrarium hu1citae tapedocuisset, facultas theolog1a: uniuersitatis Parisiensis illum in hac parte errasse per publicas censuras declarauit. Erasmus studem in quadam praefatione super Matthaeum d1c1t haeci uer
Dat Sacras literas cupiam in oes uert1 linguas. De qua laertione uniuersitas Parisiensis suam dedit censura per haec tuerba. Quamuis in quacuno linguam uertantur sacrae literae suapte natura sanctae sint & bonete, quanti talit periculi permittere passim lectione easse in i In uam uulgarem traductatuet absque ulla explicatione ad totascia limplicibus eis abutentibus, nec eas pie ct humiliter legentibus, quales plurimi nunc reperiuntur, fatis indi carunt Valdenses, Alb1genses,Turresupini,qui inde O
ca Ione si pia multos errores disset naverun t. Quare
ac tepestate P pecha holum malitia,periculos ac Pm C. La existit lamoi traductio, loquendo de Oibus scriptu
725쪽
DE IVsΤΑ ΗΑΕχΕΤ. PUNITIONE Tre libris mdifferenter. Nec sicubi paucis esset utilas, pro Dterea temere esset OmnabuS permittenda.In re nanque ad falutem no necessaria,potrus consuledum est multorum profectui ipsam interdicendo, quam paucoN utali tata ean D ltddo cum graul multItud1n1S mcomodo. Vnde edanata est limoi translat1o Hactenus censura Parisiensis Deinde in cadem prael atrone mi Iat in am,hanc addidit propositione Erasmus. Exclama indIgnum facinus 1 mulier uel comarius loquam de sacris hiems . De hac eciam propolatione suam dedit celaram uniuersitas Parisiensis, sic dicens: Recte perpensa multom huius temporiS 1mpudenta facinus emit: mandum est,quod ad1otae M simplices tuo iudicio facras literas legant in tuam languam couersias ct de illis differant,aut da sceptates de eaN fa ultatibus tractent. Nec in prohibetur per hoc eas conferre Inter Ied quae in concionibus publIcis audierut ad morum corre ionem, A ad copunctionis Sc deuotaonis excatacionem: ut magis ac magis impfis charitas accrescat, humilitas χΙidetur,at cle opera carnIS mortificent . Hactenus censura uniuersitatis Parasielis: Sc1oias sub annici circe S,arri rites. Quibus uerbis hoc dicere uolutis noesse add1 tos
sentire. Fateor udem nos no iurastem uerba uniuertitatis Parisiensis atque sub gehenns poena ad Lia capienda has decreta na1nime el Te obligAtOS: hoc inno
qua alterius cuiusuis doctissimi hola de eadere iudicam. Et ob hanc cam pradentius queno factuN censeo illorum in hac parte amplecta smam quam tot uuas do caua simis spretis suae tantum uelle inn:ci prudentiae.
726쪽
LIBER TER ΤΙVS. Re penJetur obiectionibus quae sunt ab iis qui contendunt saream
scripturam essem linguam uulrarem transferendam. Cap. VII.
Qui siniam aliquam tutari, Mallam firmo ueritatis robore constantem eiie,alijs palam facere cupat,non fatis ciet ill: rationes al: quot quibus illam persuadeat profer re : sed opus est ut etiam his quae contra illam obhei tur respondeat. Quod si recte ut oportet fecerit, tanto fortius ueritatem filiae quam tuetur confirmabit, quaro ea quae contra illam obiiciuntur nullius prorsus roboris et se apertius offenderit. ViX enim est aliqua tam certa et
apertaueritas de his quae ad fidem aut mores spectant, cui hos es delint qui illam multis ua sque argumentationibUS oppugnare conentur. Nam pater ille med acη, qui ut fatuator noster ait) in ueritate non stetit: sed ab humanae conditionis inicio mendaY sui tam eYolam habuit ueritatem, Sc bello irreconcil1abili adeo illam in se clatu ut semper milites contra illam perquirat et ua sillos argumentationibus armet quibus illi ueritatem oppugnare po1Γnt. Hoc enim, d aliis in rebus Sc in hac de qua in praecedenti capitulo dismeruimus, apta experieti ad cente uerum ege cognoscimus. Nam etsi re ipsa copertum sit malum esse sacram scripturam in linguam Uulgarem transferri,ut a populo rudi possit sine ullo di scrimine legi,non desunt tri etiam Christiani Sc catholici uiri qui hoc bonum esse contendat c uarias pro hac re proferant rationes qu1bas Lutheri Erasmi cs i hac parte striam persuadere conentur. Quibus omnibus sigilla unam dere decreui ut offensa illarum omnium deb1lit te,Uel inde nostrae seueritas clarior & firmior appa
reat: Primo quidam obfci ut nobis defectum pabulis ritualis,hoc est uerbi Dei quem totus populus Christiar S non line magno suo in commodo patitur. NAmpa istores aia1ς qu)bus Deus praecepit ut oves suaS scientia S doctrina pasca: t aut docere nesciun t,aut id facere negligunt. Cu ritur pastores tam desides sint ut OaeS,hoc ς isti ammas,suae curae comissas uerbo Dei pascere conto
727쪽
DE IUSTA HAE FLET. PUNITIONE . nant necessarium aut saltem expediens esse u1detur ali Quibus,sacram scripturana in linguam uulgarem tradu
cram populo prςberi,ut in ea populus legenS cibum ais state capiat ne ille inedia perea aut summe periclitetur. Huic obiectioni nos respondemus fatentes pedam amesne pasto M in hac parte negligentiam qui oues,hoc est, animas illis comissas tam segniter curant, ut balante S erpabulia uerbi Dei petentes negligant: Sc quamu1s 1llas fame perire intelligant equain illaN misers nece it Itala compatiantur. Nam&hanc pasto' desidiam supra c. 2.livius labri ostendimus:&quantum m nob1s fuat 1 operilla' miseria doluimus. Huic igitur tatae uerb1 De1 PeCuriae subuenire Oportet,pon tame ideo dandus eir omn1-hu et omnis cibus: sed ille solus qui est cui cs necestarius , et qui nullum potetiit sumenti damnii inferre: sed potius con tra poterit illum ad uita spirituaia nutriendam A fouen da iuuare. Nam ut e X i i: S,quae proxime praece. cSP.eYOrigene & Chrysostomo Scy nselmo calaurmia Soco stat iuxta qualitatem eon qui sunt docendi temperadaesit doctr1na siue illa uerbo siue scripto tradatur.SI cur. N. infanti quantumlibet esurienti non est tradendus cibus
durus quem alle cominuere non possit aut fortis que u1rtute sua digerere non ualeat ta non sunt auditores aut lectores supra uires instruendi:sed illa tm sunt illis tradenda quae capere Mintelligere pael. Ob quam causam ego bonam ei Ie existimo ut an qualibet orbis 'hristiani prouincia aliquis haberetur in lin ua uulgari illius prouin cise cathecisimus,qui breui quadam Sc aperta methodo optime explicarci Cia quae ad fidem catholicam Sc mores Christianos pertinent, ut inde populus uel lecraone
sua disceret ea quae sunt assi ad uitam aeternam assequendan ecessaria. Nec indignum facinus esse censerem, v et
populo in lingua uulgari traderentur illae Euangeliorum D Artes quae per anni circulum enicis diebus Maths festis sancta mater ecclesia in mimarum sacrifi s dicenda proponit. Hac in conditione, hoc licitum esse puto ut
728쪽
LIBERO US. 343 Euangelaoru 1llo N an lingua uulgarem traflatio sit prius per uiros doctos Sc catholicos recte ut decet) ad ulti
inum usque uerbuexaminata,ne ex prauR traductione
aliquis possit legentibus subrepere error. Nam multos scio i uar's prouincijs Gemmatos errores ex litetis sacris perperam &Infideliter in lingua uulgarem uersis. Deinde haec :psa Euangelia non sunt illis nuda tradenda: sed adh1bere 1llas oportet aliquam breuem dc claram expositionem quς nodos Euangelio IV siqui occurrerint dilioluat, Sc locos obscuros fideliter Scapertissime explicet, Pt omnis dubitatio quid iotς lectori extra suboriri possit per illam expolrt1onem tollatur. In rebus apertis δίς rae ad mores conducere piri prout libuerit spatietur et ex urrat: in rebus uero dissicilibus minime necessa rijs breuateri succincte agat. E' hςc fataS erunt, UT POPUIus inde pasci possit, Sc scire ea, quae ad uitam aetern Amaltequenda sunt neces laria. De epistolis uero Pauli apositoli non idem mihi licere 'r: urn ut beatus Petrus ait r. Pet, multa sunt in illis intellectu difficilia. De Apocalypsi uero Ioanni Sapostoli, non uideo quo pacto possit in lin Ru Am uulgarem translata p pro trad 1, cum uiri doctis mi circa illius intelligentiam Earpe ob illaus occulta myster1a hallucinentur.Testin autem uetus constantissime Silero non elle in i Ingi Ana uulgarem trafferedum ut populo rudi legendu tradatur: qu1a haec ipsa traditio nulli populi necessitati: sed soli illius curiositati deseruire pota am ea quae ad fidem Sc mores spectant, Sc ad beatitudinc ad 1 piscenda sunt necessaria,multo apertiuS et ube riu S in an nouo testamento expressa quam in rieteri, reliqua uero quae ad iudiciare cfremonias in illa ueteri lege pertiebarar Oiarnia sunt per Christi mortem abrogata. Quo fit ut ueteris testtamenti lectio populo rudi Midio is ad nullam possit seruire necessitatem sed ad sola curiositatem . Ex qua lectione cum multara possit populus hsresium occasionem sumeredegcns id quod minime intelligere ualet merito dicimus hac apsam ueteriS testa
729쪽
DE IVsTA HAERET. PUNITIONE menti lectionem non esse populo rudi permittendam, psertim cu no sit illi ad uita sterna essequeda nec eliarIa.
Secundo lac argumentAntur ut probent lacras literas
in linguam uulgarem esse tradendas. Sacra scriptura toti populo praedicatur,pari igitur ratione poterat illi tra di te enda . Nam pa1ς refert an uerh o An lcmpto illa populo tradatur . Huic argumentationi facillime riade re Quasq; poterit per ea quae in msione ad prorum e praece dentem obiectionem diximus.Et ut clarius pateat qua parum haec argumentatio urgeatcin eoS 3 p S, qua illam contra DOS mouent, retorquere Illam d ecreu1. dicra p tu xa sacra pro eati parte licite potin linguam uulga emtrafferri,ut populo legenda tradatur, quae lacate po1iet eidem populo uerbo praedicari. Non sunt autem OmnIA um sacra scriptura continentU populo rud I praedicanda Ut testimon 3S,Origenis Chrysostomi Gregorq,ATle mi praecedenti capitulo probauim US. Et inde euitia entu-sime colligitur non omnia quae in sacra scriptura cont1 nentur esse in linguam uulgarem traSferenda,iat populo rudi line ullo discrimine legenda tradantur. Tertio nobi S Obqc1unt sacrarum literarum boΓ1talc, Quae ut illi lanciunt aperte conuincit literas ipsas non esse oopulo denegandas. ustum enim est ut illi aiunt ea quae bona sunt muniuersum populo denegare. Huic Obiectioni nos respondemus multa esse quae ab lolute et in se considerata bona & util1a sunt quae tamen Ad unualiquem particularem relata 1li1 NO bona: sed mala TCΠcomoda sed in comoda esse noscuntur H Cnum qua demesit homicidasicarioS,adulteros,lareS,mesericos,et re 11 Quos id o enus homines punire. At homina priuato muladii potestatem non liction est bona limoi ho Inta
quamuis sceleratissim OS punire. Homo.L. IStUS ΠΟΠecti Dei ministerum deae miram, ea qua malam Hgat: ideo nec occidenda nec alio modo puniendi ptatem licta z. o. τῖ. Omni S. n. potestaS ut ait Paulus a Deo est, unde tequi
eur ut potestaS quae a Deo non est tyrannis PotiuS K.
730쪽
L I B E R T E R T I V s. 3 potestas dicenda sit. Priuato igitur homini Sc hac pol state carenti qui sceleratum holem puniret, merito dies po1set id quod Paulus ait: Tu quis es qui iudicas seruu R p. 4. alienum c multi et sunt cibi optimi Sc corporis naturae
maxime conuenientes,ut sunt caponeS,perdiceS, uituli,
haedi, arietes,quilli infantibus nondu ablactatis boni non sunt, Ppeaqu6d uartus puero' tenuis illos conco quere non ualet. Bonus quidem est gladius m multas bonas operationeS suas qu1bus humans seruit naturg, prcsertim in da uitione earum rerum quibus homo uesci
solet Quς ilia e gladio uix diuidi pia ut sint esui apta. En
etiam gladius ad punitionem malorum bonus. Nam ob hanc causam dicit Paulus non fine caula gladium po M. 13.
tat. Non tamen est limoi gladiuS pueris bonus, ppea Pilli , escientes 1llo uti sibi ipsis facile nocere prat,nec est et dement1bus iuriosis bonus quia illi furia agitati multis per gladIu mortem inferre pnt. Ad hunc modum de factis l1teris dicendum esse censeo. Nam Sc si ills in qua cunque linguam uertantu bons M sancis sint, homini bus in idiotis, S rudibus & qui malis moribus sunt imbuti bons non sunt,quia cum multa in illis sintdntellectu dissicillima certum est illas non posse a talibus homini
bus intell1gi: sed quisquilom iuxta id quod diligit intellectu obediente uolutati,sacras interpretabitur scripturas . i ta illum sensum intelligendas et Te pertinacissi me contendet. Sicut gladius in manu pueri aut furiosi, ita sacrae liters in manibus hominis idiots prssertim male morigerati mihi esse uidentur. Quarto loco nobis ob ciunt multom bono't hom1- num profectum qui sacras literas in linguam uulgarem uersas legentes,non modicam inde utilitatem hauserui, quotidie 1 melius per illas ad salutem animς OficienteS . Quod cum re ipsa compertum sit, inde colligere uolui, utppillos qui scripturis factis abutuntur bonis et humit: bus qui ex 1llis proficere posient, non sint aliae prorsus d negands: sed po laus econtrario ne tollatur bonorum