De temporibus et modis recte purgandi in morbis, tractatus... ad Hippocratis, Galeni, Avicennae, et caeterorum medicorum scripta intelligenda necessarius ... nunc primum in lucem editus ... / [Nobile Socio]

351쪽

ac longo temporum tractu eam vincit, conficit , altera , .concoquit. Rursus alio tempore rei infestantis vel qualitatem, vel multitudinem, ferre non valens ad ipsius excretionem insurgit, quemadmodum interdum ubi magna afficitur molestia ipsam rem molestantem deiici

certe cupiens, viribus grauissime prostratis , ob imbecillitatem , id efficere non potest Recte ideo dictum hoc est , si Gale. r. v quando autem certans prius fitigetur, 'pui quam quae infestant profligauerit , fit ' φ'

enim hoc vel ob virtutis imbecillitatem, vel causae magnitudinem, necessario mors sequitur. Praeterea si etiam non admodum imbecillis natura fuerit, ast mouens aliquantisper ab operis complemento defecerit, eidem tunc auxilia suggerere congruo et . nam optime a Galeno dicebatur, Neque enim si quod paulo ante sit ale. t. a- iudicatum hoc novari non debet sed si ph. et O.ex. perfecte , indesinenter, integre, tunc s verum quod dicitur. Si vero quicquam deficiat, id quod deficit, oportet actiungere nam quae post iudicationem relinquuntur,faciunt recidiuas Atque si coniiciatur minime moueri debere naturam, nullaque iudicatione terminari morbiim

352쪽

paret lora motus eius, Ine status potissimum moueri poterit. Quantiis iii acutis propterea quod propinquissima dea clinatio aduente , eam declinationem expectare eligibilius fuerit. Sed in diuturnis passionibus etiam in intermedio status tempore evacuari posse conceditur recte, quoniam in illius status prolixitate adiutoria sibi ipsi fieri natura appetit, id insinuans ex suimet plerisque diminutis vacuationibus. Et profecto is exemplis liceat ut hi quatuordecim annorum quartana, cuius summus vigor cinterorum temporum analogia adeo protelari debet, ut anni saltem durationem

absumat , mirabile videretur quippiam, si in toto ipso vigoris tempore nullum saltem mediocriter purgas exhiberetur pharpat z- rt macum. Ob quam rem de eius curatio- M.A. ne dicebatur Optime, coctionis morbi indisi apparuerint , tunc purgare oportet iis,qua humores atros exinaniendi vim habent, non semel tantum, sed Le-,ius,si fuerit necessarium. Igitur in omni ius id genus at sectibus atque in acutis pre: nominatis modo vires nusquam aduersentur etiam in statu vacuationes fieri canonice posse concedamus. Verum quae absoluto iam morbo sunt purgationes,adire serubl

353쪽

3 3s seruatiuam medicae partem magis specta

re dicitur, quam curationi attineant: tunc etenim casus omnes morbi desierunt. Sed curationi deseruiet vere eo quod ut Que: relin auuntur in morbis, recidiuas non faciant, perhibeamur potissimum: precipue quum prioribus temporibus multa existente materia morbus per naturales vacuationes alleuiationem, Quietemve non erit consecutus. Et quan uis secundum coctionis gradus in singulis morbi temporibus vacuationes eis proprias admiserimus Dicamus etiam quod non semper ea, quae per purgantia medicamenta sit, superfluitatum euacuatio,conueniens est. navatae indigentibus, per longa interualla, utilis est. Ideo aue in omnibus illis obseruandum esse, omnia Que per aluum educunt medicamenta quibuscunque temporibus quoad fieri potest imittantur. Quod si fieri nequeat, ut non propinen gala 3 tur, faciliora pro posse, eligenda esse Ii, E'

Purgantium autem nomini Dc aduenire

dicimus humores elicientia proprio Q gale. s. de quempiaetia plures,& id illis inter sese comune est. Sub quo nomines cassia, Miamarindi

354쪽

& myrobalanae, pruna',& consimilia plo traq; numore respicieti proprium quamuis ueniendi vim habeant purgantia an firmamus existere.Igitur ceu rectissimum

perquirendum maxime est omnibus viribus,ut irritata a medicamentis esstigiatur eductio. nam qua uis pleraque ab omnibus educentibus fieri comperiantur incommo da veluti stomachi subuersio, nausea, tri stis dolorosaque ventris sensatio, non leue gal. 8. me etiam malum hoc existimabitur illis .Qm-xh0 7 cl/ bus,tiq. nominime proritatur febris ex

i desurgendi frequentia QM d si etia rosio,

aut dolor, aut calor immodicus in ventri

culo, Mintestinis sit, hinc utique, vel longe magis affectio sebrilis increscit Sed maxi me naec ab euacuantibus fortibus proue gale , hi ni re conspectum est. Proinde, quum pii

aeui. . in gantia omnia medicamenta ventrem, prae

3 3. sertimq; os ipsius, quod maxime tum ne uosum , tum sensile existat, affligant, lasdantque ob id etiam quae boni sunt odoris, mistio excogitata est, ne sola, ynceraq;

purgautium medicamentorum virtus os in Ventris tangat. Praeterea fortia coctio inibus aduersantur, tum ob alia, tum quod lenire, mulcerόque,maxime indigent, quae uti: . g. concoquuntur, maturanturque. Quod sit o. haec coctioni humorum conserant, purgation

355쪽

ri huiuscemodi purgationes debet ob hoc, quod nempe purgantium omnium medi gale. r. meamentorum natura, corporum quae ex Rς in 7 ci purgantur, turis contraria est, atque ut '

quispiam dixerit letalis, aut deleteri, id est pestilens .ut autem succi papaueris, mandragora que,cu hyoscyami, atque aliorum huiusmodi multorum, quae nobisis substantia, eli viribus, aduersa perimere nata sunt,portionem exiguam adsumentes magnam percipimus commoditatem sic depurgantium medicamelorum quorum natura corporibus nostris aduersa est , exiguam aliquam partem praecidentes, ad suppetias ferendas utimur. Fortes etiam purgationes fugiendae sunt,propterea quod vires a sertiter purgante medieamento dissoluuntur, enervanturq;. Quin etiam mediocres, leues maxima cum consideratione pensanda sunt, a quoad fieri posisit omittendae. Orationis autem vis haec ale. 3. inest omnis euacuatio nisi paulatim fiat, ut 6.demor. res prosternit, d corporis habitum subito

valde digerit. Vnde a Galeno de vena ori . .

sectione aduersus Erasistratum dicebatur, sec. aduer. Ingens praeterea in propinationibus phar Eras. 6.cl. macorum periculum est, quum vel non Dcommouetur purgatio, vel quod in aluum attr

356쪽

attractum est, non facile excernitur, verti cum dolore, morsibus torminibus, refri- geratione pulsuum evanescentia, ac animi defectu exprimitur: quum vel corpus vehementer perturbatur, interimque paululum admodum euacuatur, aut euacua- : tio modum excedit.hoc enim ipsum an tisa luam videlicet omnium malorum extre-Limum in hac parte frequenter contingere solet. Quapropter obseruandum propo finimus , ut quum aliqua uacuationem

fieri cxpediat , non ilico ex uisitissima ii subministretur omnino, sed a debiliori tabus euacuantibus ad fortiora procedi de ii beatinisi ipse coegerit morbus Tatius nan que tutiusque est, multis minoribus vacuationibus pedetentim, iterato educere, quam Vna duntaxat vacuatione niuersos humores evacuare, peruenireq; per eam ad terminum, quo exterreatur natura, vimque admodum patiatur. sic qui dem quodcunque reliquiarum relictum fuerit, naturalis facultas resoluere solet. Hi et . a unde id Optime dictum est , Plurimum, Ph-yr ext dc repente vacuare, vel replere, vel calefa- ν' H cete, vel refrigerare, siue quouis alio mo ilido corpus mouere , periculosum quo

niam omne nimis, est naturae inimicum L

i H Sed quod paulatim sit, tutum est. In quo

serm

357쪽

sermone toto summa sententia haec est,

quod ne ille euacuare, neque replere,supra modum oporteat cuius rei docum et eme

potest bonus habitus athletarum, Qui ali6i quin inculpabilis existens, ut qui in bo nis abundet a umoribus, vires habeat robustas, hoc solum malum permaximum

gerit, Quod ad extremam venit repletionem. quapropter eum statim soluere oportet. sicut rursus, qui sint tali natura praediti, non sunt ad extremam eii acuationem perducendi, sic muta alia qua uis galeor, nugent evacuatione, non sunt supra moώ ςu 7 es

dum euacuandi. A muli si quidem subita tum repletion tum euacuatione ala et

semper abstinuit Hippocrates. meque med is a

enim natura patitur eas, quae subito fiunt o. A. alterationes. Et haec Qxiae proposuimus, ut plurimum vera sunt ubi sibi inuicem con-1enserint indicationes, atque etiam nonnunqu.im, quum distenserint Oportet na- Que ubi indicationes ita sibi aduersantur, g l ' me paulatim Quod vitiosum est evacuare L hvi 'ςi''paulatim inulae quod salutare est,pro eo reponere. No sperne livero indicati est, gal. ν.me ea, qua sensus, parti acuitas, hebetudo tho. .ela. Que suppeditat . quando omne medicamen ' is contena nunt, Quae tardi sunt sensus, etia sino leuiter mordeant.at aue: acuti sunt sensus

358쪽

dit igitur has nec consertim, nec semel, valentibus auxiliis mederi tentes sed toto ptius in tempore. at ubi tardus est sensus, in his etiam celeriter obire, quod iustum est, licet semel viis remedio, quod sit idoneusit iuxta omnia quae praediximus, pleraequitum Hippocratis,tum Galeni,tum Princi pis sunt exercitationes, quas diligens per

spector in citatis supra, in aliis eo frum libris, adnotabit euidentissime Cae terum conuenit ut planissime obseruentur, quae a seniore optimo illo in libro de locis in homine scripta sunt, vel veteris ver sionis Calui in hoc ramaleat sensus, vel notuae interpretationis ex Cornario iudiciu si Hipp0 d Vetus nanque sic habet, Medicorum in he. c., morbis nemo sit,consueuitve medicamen tum nisi validum propinare, quo tu leueturi conuertendi via,mutandiq; patefacta est,' qua est emaciare: si vero non leuetur, cona traria peragunt, si emaciare non conferes, perflammare con ierit crebr6que com 'mutant. Tu vero mente hac in morbis ivtitor ii quis languens valuius, robustusit, morbo iam debilitato medicamentula

validum porrigito quis uia sanum

inest, non laedet,conrra non validum, moribum, etiamsi quid suscitet. Quum vero morb

359쪽

set crio II Io. morbum quidem validum, languentem,on robustum nanciscaris medicamentis,on validis rem dirigito, qua morbuien- sim debilitent,&superenta anguentem nihil debilitent. At noua interpretatio sic Qxi Vertarofert: Morbum quis non cognoscat, φ. ςψζηδ'

me licamentum bibendum praebeat non se te si itaque leuior inde fiat, demonstra ta via est, qua gracilitatem inducendo curandum est. Si vero non leuior reddatur, sed peius liabeat contraria facienda sunt. si non profuerit gracilem facere, tumidum facere conducet,& frequenter permutare: ita vi lio consilio utaris. Si quis in morbis quid permutaturus est forti quidem

aegroto, debili autem morbo, tunc quidem confidenter fortiore quam morbus est, medicamento utendum est nam etiam

si quid de sano abducat una cum debili, ac

aegroto, nullum detrimentum est: Si vero Dorbum fortiorem , aegrotum autem debilem acceperis, debilibus plaarmacis curabis, quae ipsum morbum superent, ab lucant, verum aegrotum nilail debiliorem reddant. Hoc attamen diligentissime perspecto, quod Nihil artem medicam Ga.dem coniecturalem eissicit, ut cuiusque remedi r/t quantitas etenim quum frequenter com sipymis

pertum trabeamus tempus instare illi boni 'i'

360쪽

di cibi,aut potus,eiti' aut calidi, aut frigidi,quantum tamen dandum sit certe hau inouimus. idem usu venit in purgantibus medicinis nam quod laboranti praebent dum sit medicame aut bilem tum lauam

tum atram,aut pituitam, aut serosum ex crementum euacuans , exacte nouimus caeterum quantum praeberi debeat, nescio

mus Atqui talis exhibitio corrigi post

ea nequit, nam quod semel in ventred uoratum est medicamentum, quo minuasi omne deuoratum sit,fieri non potest, ne possibile est bi Dis quam conueniat iam purgetur homo,partem oblati auferre. Et qua nuis huiuscemodi quantitatis exqui igalζη frictae methodus certa pro iri non possit ii ii i ta Neque enim fieri potest ut uniuscuiusqueir j.e quantitas explicetuo in opere tamen ipso

adinvenire,atque ostendere possiimus, in qua sane vix tota maxime consistit nihil enim prodest qualuas, ubi quantitate M. befactetur. Nempe alii dit Rculte natura gale in purgantur,alij modico adsumpto medica ς0 2μι. mento purgantur copiose intibus gy- 'β uid re quadrabis, his medicamenti tantum propina, quattim in plurimis medio cliter vacuari tum nouisti, tum sis expertus.. Si enim hominis naturam non noueris, metus est ne plus iusto vacues vexa