Bullingers Korrespondenz mit den Graubündnern ... Herausgegeben

591쪽

beson dors dure deii On Bullinge gehrauchte BeWpis EIIidruckgemachi, quod videlicet Christus vi corporis fuisset, si eius discipuli substantiale corpus Christi coniedissent rogavit nos etiam, ut uxori eius hoc ipsum persuadeamusμ. - achrichten aus Italion

Ganitier. Die chris de Lentulus. euigkoiiun nus en leueriande und

-8. De santhnero nihil amplius virribere possum. Scis, dum iussus suisset vertere solum, quid iudicarim, ac vide ita resor gredi. Deum oro, ut ipsum vel syncere ad se convertat vel peribnacem et noxium hominem evertat, ecclesiam ver suam consedives. - bittet gli, disse Bris aueli an ontulus use hichen und sit die II ittet lung on euighelten et danhen. Gualthor a dis Schri vo Lentulus nichi gelesen, an I deshal aucti nichis arubor schreiben Simior sendet in Exemplaraeine late inis hen En egnun sii Egli. - , Mittet burg ait sic dem princon heben. Er hau sy lasse abriehen und mittinen nit gehandiet is Alba miti deneno artem; da ist

592쪽

Bullingere orresponden mi de Graiahun inem.

Er dankt fur ino Brios, en e heuto sam de Empselii gdo Schris de Lontulus rhalte bat, und teil Neuighelten ausItalion in init. Die achricliten aus Belgien a gester derBruder des Laurentius Lumaga ἡLiuiacisq), de Schwlegeractavo Burgemeister scharne selin hesiatio. - Mimn in videret nihil ε milite educendo nostro affertur. Video quosdam cireumvolare, qui hoc mustilant manti re inulti exspectant, quando petatur miles, nec mi ulla tuum repagula tam lana sutura, quin libido et fames ninia sint emiptura. Si tacemus nos, prodimus et caedimus atres nostros hi dissuademus, omnibus

periculis nos exponimus. Quid enim largitiones hoc maxime tempore possint, cum dolor persentiscimus. - Als gli gestera de schwer orkrankten Pontis sella hosuchi uiui ei priniith eludesse Schii h geleitete, vernahm e voti legem: denuo nude

Gant nerum esse paratum consessi OIIem accipere iblii vel iiir:imento etiam approbaro tantum se petere, ne iuramento ad cenae

peractionem adigatur in caeteris o omnibus satisfacturum et rei, quos officiis superatuom. Dicebat consulem inium remissius et lonius aequo cum homine illo egisse, postquam promissiones ista. audivisset, et quicquid hi promisisset, in spem factum esse posse D. Campello iterum succedere; ri deinceps restitueretur, metalem non laturum nec iuxta ipsum conelanaturum unde hac occa sione in meum locum irrepere posse, alium autem ipti succedere. Dicebat etiam iunior Ponti sella se saepissune obrium fieri sani ner et suis complicibus et nuper saninerum dixisss se Cal

593쪽

vini lilnis lubenter legere, igurinorum vero nauseare; an vener sol, o Lblati de gwei luge, O viisse erisO li niti B sen Rurii oderisas sy Wollin . . . Fieri potest ut 8, qui mihi in ore

heri retulit, me ita in Saninerum instigar et incendere voluerit, quo melius ipse id, quod sperat, consequi possit videntur enim esse rivales externa specio at intus et re ipsa conveniunt hinc tanta mutua familiaritas. scias Oue G antnexus gege demsomer sin hor vide maclisen, etches eriguen dem inter lassen

sellare sed in besct ne bis morden, at de sicli uinethon, sic de hilahe nil mer 'bladen, Onder in te si . . . Scri iorum Simieri nihildum accepimus . Curii Rh e torum), 1574, M. Mariti.

Troia liberarus an allem ann e nisi unturiassen, an Bullinger in chreiben. De Gantnor mihi rettulit nuper

amplissimus . consul, meliorem mentem promiserit, si imodo in coeni negotio liber Sse possit neque ad huius celebrationem adigatur. Extat autem ex patria, ut, qui publicis itineribus asticiuntur, cenam quoque publice in coetu celebrent. Undo cum obiectum esset an inero, qua fronte hoc auderet petere, qui hactenus ni inister fuerit aliisque sexemtilo esse debebat sacramenta imagni faciendi, respondit homo vate et subdolus se non satis esse

paratum et probum, qui tantum mysterium capiat. Rogavit sub haec magistratus, quibus ergo pertis sceleribus laboraret tantopere, ut ab hoc es abstinendum sibi esse censeret. errexit dicere se non satis esse probatum nec dignum etc. Plerique voluerunt, ut manere posset nec eiiceretur; tandem tamen dixtum est responsum nisi nobiscum per omnia consentire vellet, solum verteret. Ille ad haec

minabundus cupivit provocare ad tribus, id est ad popularia sussragia civium, in quibus proram et puppim ollaeavit, utpote qui suorum

animos bene habet cognitos sed vicit sententia secretioris senatus. Nunc exspectatur, quando redeat et noxa leges superioribus suis, quos mirifice circumducit, praescribat. Ego eum libidinem hominis

S Wonliseidiani olfacerem publice nostros edocui, quid SKenkieldius de persectione sentiret et unde haec nausea, quam in coe-Dj9itiae by Omle

594쪽

nam nostram cepit, sibi proVeniat ... Inter eternum vero beatos I . 'canti sella noster linius urbis senator et ludimodi Illior, nunc alietur, qui ex illa rutilia controversia exemptus et a Domino sex hac lachrumarum vallo evocatus pri liora napdia secunda pomeridiana ad Ruperos concessit μ. Egli at his in egenWart

adveniunt, quibus incursus monachorum exter um nunciatur in Vallem Tellinam contra legos dominorum, quorum libidinem ipsae communitates ferre amplius lolirit. Rogant ergo dominos, ut suo quoque officio faciant satis. Misit episcolius Comensis inquisitore ni Sonditum, qui unctionem suam nomine elii scopi incoepit feliciter exercere et quendam Sondriensem eo, quod hac in quadragesima carnibus vix prit, mulctavit illiimque ad idolii Lauretanum ablegavit, ut isthac peregrinatione pro suis peccatis satis saceret. Id ore et script secum suo communitatis nomine allato

retulit D. Iacobus ara vicinus, quem Superiores Ingaddini huc miserunt. eute, di vo In iis bruch tammen, berichirem einem Sebiessen, das ρ Landessurs mit grosse Praelitudisrier habe, Withren im an arge Not heroche.

595쪽

nero corrupto Sectis et seditios Dauliciosoque Oiniri statueram nihil alii plius dicere. Meministi, quid ultimo de ipso ad to crimserim nisi hic honio coherceatur, magnum ecclesiae malum dabit, ac magistratus recto de illi statuerat, si modo, ut illo pertinaciter in malo pergit, magistratu quos Iu sua decreta exequeretur. Abhorret ille a cena Domini, quia vinculum est unionis, 1 Cor. 10., a qua ille abhorret non est me ni brum ecclesiae, ergo nobiscumco nunicare abhorret Commentatur de dignitate, quasi vero in

nobis sit dignitas et non potius in fide in sanguinem Christi. Fideles digni sunt non propter Da merita, sed quia fide purgata sunt eorum corda, Dan. 15. Actorum 15. Quia ille fido destituitur, accena abhorret Miriun Dei iudicium est, quod tanto tempore suite est doctor et in summa fidei tam turpem se praebet et quod omnem pudorem abstersit. Misereatur eius Dominus et convertat eum aut coherceat. - Pontis ellae nostro b eatvim emoriae gratulor, quod migravit ad Dominum et iis malis liberatus est, quibus

vereor superstites propter vitam poeniter nesciam implicandos. Si filius eius fide et diligentia patrem reserat, non iniquum luerit. Ipsum patri succedere in ludo literario sic etiam minus aspirabit ad sacram cathedram, a qua ipsum abstrahunt phirima aetas imperitia, nulla exercitatio, theologiae peritia et c. Poterat et viduae et aliis eius liberis consuli et gratitudinis ,ri here argumentum, si filius patri succederet. - Umnino apud magistratum argumentis, non

populi seditionibus, quae compescendae sunt, si exoriri velint, omni fide et diligentia constantiaque petendum, ut audaciam episcopi compescat, cui concessum non est, quod putat.' Remittatur ad ipsum

inquisitor, et ingenus illi scribatur, ne plus praesumat, quam deceret De decimis, non de religione compositionem esse saeiam religionem inviolatam velle permanere Bischori mune undis en inund Medi bosen haben, di miit inem ange in in boum mergend; fant nes5Was, o lasendis urun mergen me salit nisi una O

antiquum obtinent. Saepe mihi in memoriam revocant historiam Ioachimi, Iechonia et Zedechii regum saxi Dei misericordia. ne ali luando talo quid experiamur Alit ErpIa Scithitur l2. Martii clRRAEDI Turcicam esse in mari et Hispanicas aliquot naves submersisse et coepisse; sed quia vos nihil huius narratis, qui viciniores Disjtiro b Corale

596쪽

Italiae estis, vanuit esse existimo. Principis Auriacis res non mala loco sunt hactenus certiora scribam, cum redierint mercatores Francksordia. Ex Gallia qui veniunt, omnia tumultibus impleia retinuit, sed ibi certi agi nostri adhue eum Sebashusianis de Paradrso contendunt; utinam non sat ex para- dyso insemust Sim lex a noch einen Bote gelanden erha Exemplar seiner christ De praesentia Christi fis gli

peli bestinanit, und heu te ut lim Marc us Goblerus ver-sprochen die Bucher inligunelimen. 2. Aprilis Ib74. P. S. -IAE nimbi es sye in Olenivmpisthocterissian, brugg. Dominus evertat consilia prava. μ

ille ex senatorio ordine secretiore, homo iustus et probus, aetate, integritat et exteris virtutibus reliquos antecellens A, mi Gant nerverWandi, aber alch sein Αnhanger Egli bittet, dem reis derFreunde und VerWandio invi cingiuii Zurichaesuchen Will, bregu er eisen. - Rumor hic est regem Gallum anto ut otiam noli ilitatem sitam pene nanem per caedem Iuge nothorumque improviso impetu amisisse.' 1574, 13. Aprilis. Erisendet achricliten die is sinon huralita deuiseli geschiela, erat latemissi, id e si vo Lentulus inalten, dure sinen Locarnor Lentulus, de an Podagra eidet, fissi sur Bullinger Urtei liber sine Schiil danken ii sendet si an Gualther, amit auch diose sis lege, he e sis uni Drach Dach Gens schiche. E schreibi auch: in dubio esse, an Ioannes

597쪽

47i Austriaeus discessurus sit ex Italia in Hispaniam necne. Ρα-pam donasso eum rosa, quam in quadragesima, quam vocans solet excantare. De pace Vonetorum cum Turca neminem iam dubitare Turcam ingentem parare classem. μChuii a Rh e torum), 1574, 17. AI IllIS.

Schulexamina, Synode etc. nisi antWorten 6nnen. Ruin ollae, viri ornatissimi et fidelis litora romitto si hortor, ut apud magistrutuli l r Solita id tu agas caussam fideliu ui in Valle Tellina hortando, ut se opponant impurissimis et truculentissimis monachorum conatibus, idqiis in toni pore ne illa intolleranda tyranni Anovos motus excitet Et rusticorum si xilla maximo in eo in modo iucam Puni educat Iustius in vincula coniic posset grassans in aliena

terra monachus et sumi per iudicium de ipso supplicium quam a Francisco Cellario indicta caussa et educis ex propria terra tyrannico non commeritum sumptum est suppilicium Galli, o dann die unc me urdini in frondide herrithei somlichen rases stan. lassi Lentulus isderherstello Minermestincteit

Minschen. - Badam noxa comitia conscripta sunt ad Maii, si bene memini, s. Agetur caussaracharshusianorum, deinde de eo, quod quidam Hispanisantes conantur in Belgium militem Hsiveticum educere Gallia antibus diversum statuentibus. Mi nera principum et degeneratio a maioribus nostris deperdunt nos; suimus Troes est. νε rn a ad me scribitur , t ea im bellum in Gallia publico esse proclamatum et turbas in Gallia in diem oriri

multo RXIIIIRS, regem destitui pecuniis quippe diutinis bellis et expilatorum avaritia exhaustum Palatinus insecta re dicitur rediisse a Mastrycho; Uranium nihilominus eliciter progredi in Selandia tionandi a Susurri sunt nescio qui E OV exercitu in Galliam traducondo ex Germania pro male contentis. Qui enim hactenus diuti sunt Hugonothi, nunc analecontenti nuncu-

598쪽

pantur ab illis, qui se adiungunt Hugono illis ex catholicis et male contenti sunt, quod tot Itali in Gallia dominantur et quod rex exactibus ipsos attenuarit etc. Anglia tota est pacata sed minas

in ea hactenus inaudita sic. - Ernestiis V dgili ipsis impressit Silosio cuidam librum de ci natonii ni sub alieno titulo ideo

ab electore coniectus est in vincula. uuidam docti excellentiores Wittembergenses sibi fuga consuluere. Nondum plene negotiumomno intelligo, literas expecto. - Ηeydether g I Res conse fiSiolum ediderunt contra calumnias Schnii delini. Breviter mira est exacerbatio et contusi ex contentione infelici eucliaristica Ρ pna

peccati, quod aperta veritas tam impudenter oppugnatur Bitiem Nachricliten aus Italienon liber die tur hi scho lotte.

Ε hat Bullinger Brie erhalte und sendet Vege Naehricliten aus Italien o Lentulus, de nocti seliser rank ist. ἡNihil prorsus tibi amplius de Gantia ero seriberem, nisi eius peribnacia et cristae tantae essent, quae deprimi a senatu nostro non possunt. Nudiustertius pransus sum cum praesecto Die legio, cui prandio D. consul Ambrosius quoque intersuiu stas hominis obstinaeia sermonem faciens dicebat: Superior nobis et sortior omnibus ex sit lassus est vertere solum recusat id facere. Commissus est praesectis et lictoribus nostris nemo illum vult altingere est. Ei hoc Dei iustum est iudicium, ut succrescens etiamtum triticum iam dem suffocet hecis lupo ovem commiserunt aut potius lupum lupis

Est mos patrius, ut liolitarcha sive praesecti nostrae urbis damna- tuna aggrediantur, capiant et lictoribus tradentes in vincula coniiciant; at hi summi amici sunt Gant nori Colludunt ita inter se; sed metuendum n lusus ille et iocus Apprum sortiatur eventulit. - Ηie glichi in gant regiment antphnechten vom ter dilrch usFeldhirc und wyto us Nideri an gu. Sontag vergangen hand Puni erasilic by eben, e und git verbotten, das niemand heim

599쪽

Ne in Buuin re sit responden mi dei Graiibundi erri.

42I. Bullingor an Tobias Egli. μ

Domant liner nihil melius expecto, quam quod maliun aliquod si por dissidium civium vel per seditionem dedorit. Video

enim Sathanan eius uti opera uia das in der iillel EgiisSen. Si vero magistratus sinit sibi imperitare eiusmodi tropudium, age, liaberit, frater. Quare non asserit suam authoritatem contra homilieni ianifeste laetiosum et Noster quoque magistratus milhtiam milena, is panicam imprimis mulcta corpora: qi vit: sortunarumque die prseterit Dominica prohibuit. At qui ieri iaci o eneriint, narrant pro certo ugii adornari vexilla Hispanica

quae profectura sint in Belgium 11. huius mensis Sy dilindissi Baden ingen lasse undis nil des menti ror i straa saren Abeant in rem malam reversuri nunquam. ex hat docti de gelichen

1 gelidri, das, O unglue insistud, mi um ei hebin und luth, die M ni kend unu laster nota π gethan, in gulit millen Mimen mollend Implemus mensuram redundabit certo, utinam dumtaxat in illorum capital micitur pro certo nunquam in Gallia

maiores fuisse turbas regem praecepisso custodiri fratrem suum Alen conium regem Navarrae, mareschalchos Montinerentet et cosson sem propter suspitionem, quod voluerint se coniungere

cum Iugono illis. Certum est autem evasi 88 Condeum se Superioribus diebus venisse Heydether gaui. Interim Sunt, qui aiunt pacem factam. Scilicet Chri Stophorus Palatinus et Ludovicus Na ADPlu Obsederunt raiectum Superius, Mastrychi, et cum non potuere aliquid obtinere, voluerunt inmollandiam concedero ad Auraniensem. Ubi venissent Novio magum, Mondragon,

Hispanus princeps, qui hactenus defendit ad deditionem usque Mittet burgum, cummis panico exercitu conflixit eum illis et in

600쪽

suom egit susis circiter 500 alii longe plures limitemui Principes ipsi qui ab aliis iniersecti dicuntur ex emin salvi Dilleburgum: Mondragon etiam dicitur interfectus. Sed omnia bruc signifieantius brevi habebimus. Conflixere . seria a latis est Mirifie sunt ubique turbae. Tiguri, 7. Maii ior Si A Z. 422. Scipio Lentulus iu Bullingor.

a Tobias Eoi an Bullinor.

Habe er a seino vh verhaust, uti su sein Haus in ium1700 uiden eboten Orden. Wohin e sic hegeben ill istnich bohanni viellelelit mill e M ih solgen, de in de Psal reine intragliche telluniectasse haben soli. gli haub noctnieli rectit aran, das sanitier regellen Olle, mein reber es Wittae nielit an Schwenkseidianerii seMen, di diesen Bern-hard Roti manu geri austissimen. - Zucienses iterum causa sua exciderunt, et praestaret Helvetiosi in hisce nostris contro versiis non semper blandere. Multi untur coronatis 3000, si se