Bullingers Korrespondenz mit den Graubündnern ... Herausgegeben

631쪽

interim nihil non moventibus, ut ludus literarius destruatur. Curiae Rhaetorum I 574, 2b. Septembris.

Ε dankt Ur glis Brises sam do Nachricliten o Lentulus und ericlitet astir, as lini aus Franksur gligekommenisti Literae Anglicani episcoporum nihil nisi pacem et oua nunciant Literae Broma allata, testantur uberem esse proventum

evangelii et pacifica esse omnia. uerae ex Belgio missi assi mant ubique non pecuniam modo esse nullam, sed ne inventum, qui cara esse omnia et esuriem non vulgarem agi vel tractari iam de pace. Si vera sunt so tripi V de hunge und belles voti inandron. Hic est finis estorum. - Dux Saxoniae dissiparii sebolam celebrem Wittembergensem discedunt enim inde plerique studiosi Instigatus enim princeps a malo seriatis in vincula coniecit . eucerum pastorem professoresque nullam aliam ob

caussam quam quod videantur ex Lutheranis facti Zwingliani. HEydelbergenses sortiter adhuc perstant cinerum peste ea quoque scholi dissipatur. Nani in assia, alatinatu totoque Rheni tractu si s r Onanem viciniam est moriuntur plurimi, et ascendit ea lues Secundum Rhenum. Quid nobis expectandum, hinc discitur. Do ininus sit nobiscum. Iacobus Andreae, derschWatZig, vertogen Sch Mab, scripsit in nos, Tigurinae ecclesiae

ministros, i soliorum virulentissimum librum, in quo singulariter in m invehitur. Caussam in eo tracta menae et maiestatis Christi ubique mesentis respondens ad libellum nostrum oppositum Testa-inoni Brentii. Sumus illi Machometani blasphemi terque quale que haereties etc. In Germania omnia plena sunt contentionibus

etiam de peceat originali et aliis rebus. Semper Aphrie aliquid inali Qui ex Gallia veniunt, aiunt regem discessisse Lug-

632쪽

exercitum copiosissimum et fortissimum, quo dicitur usuriis inmus nothos Helvetii, qui legatos missuri sunt ad regem, expectanti. Bellivrei indicium, quando opportunum si Vereor ego, ne res credatur alieno est. Dominus sua potentia e gratia in currat suis Audimus Tureas desideratis 40000 militibus a G letha discessisse, Hispanos esse victores Turcas tantum non attritos esse. Si quid huius certi habes, omniunica et vale.μTiguri I. Octobris i574. v. g. 445. Tobias Egi an mulingor.

P. S. Wei andere Beritate aus Italien ta Egli gesseru

HS cum iam ara septimanis aegrotus in idos sustineam dolores ex lumbis , ignoro an ischias quae me mirum excruciavit

633쪽

ante triennium p integras septimana 6 an calculus me divexet; eerte dyssuri perpetuo exerceor , condonabis inibi, si brevior sim seribendo nam nunc intra a septimanas semel tantum ingressus sum templum in synod quoque perseverare non potui. Ε hatalla Bries erbalien una dankt Egli und Lentulus, Wird aucti an. D. Coccius essen ledites Schresten ori inlinendo. - Differtur legatio, vereor non bono consilis. Audimus superioribus diebus magnam pecuniae summam advectam esse Salo durum et legatum ibi expectari. Quid futurum sit, ruri audiemus ego nihil boni ominori molendum certe Tureas triumphare sed fit hoc sorte Dei consilio, ac dabitur hic nobis, vereor, Salmanaetis et Nabuchodonogor resormator dignus; nolumus enim audire verbum benigni patris. - Fama est regem uti obsidere tres urbes, Lu- sinam et alias , quarum nomina exciderunt. Sunt qui dicant: Etsi aliqua sui spes pacis priusquam ingressus est Italiam, nulla nunc est, postquam venit x Italia'. talia omnis calamitatis sons s Word iron und alien die tali sch sind. ir erdienteribon, et dicat omnis populus amen Varia circumferuntur prae

Tiguri, M. Octobris, anno Domini J74. P. S. Erilites, besondere Mullor guariissen und auarosim,

At Posisvript ii diesem Bries leto die imi sonuolun ii ii sol St. . . genues inti: ΕΙ 1441 703. Ego Domi in D lulii Smilueor, mi Thobia, cliare inter calculo sed mi Sem inae vexor Perpetius vesicae et urina doloribus si aegri, is, ius difficultatibus haec enim nunc plane cruenta est, nunc classissim et viridis

graminis instar, nunc aliis tinet vix emuit coloribus. Sunt crebri capitis dolores et totius corporis virium qua dissolutiones. Interim tamen gaudeo his a ieis amiliaribus et Idus luan tu ita iliaribus morbis Ru latim onsumi, ne cogar patris excidium videre, tuo nimis propinquum esse metuo; sed cogor orto plura, quam velim, videre. Fiat voluntas

Domini, quae semper est saneta et bona; hunc oro, ut mei omniumque nostrum misereatur Lidei vero iinheeiliis sim et quotidie aecedunt senio incommoditates, nihil miluus tamen indesinentibus exerceor laboribus, quibus ut Dominus benedieat, meeum rubis Dominum. Itemn vale. Haec ad appendiem tuae epistolin adsidere volui, ut seias, qualis me miserosit onditio te. Domino laus et gratiarum uetio te. D 9lt Ze by o le

634쪽

si h Z 447. Scipio Londissua in Bullingor.

iactentur illae tam locupletes Indiae vendit arces munitissimas, quas habet inmetruria Florentiae duci. Ioannes Austriaeus in Hispaniam si recepit ad equum adigendus ob rempublicam male administratam. Hercules in Salis undoeine Familie M. widerii Buuingor Griisse. - An Hubens chin id mill Lentulus bes edite GHlegenheli schresben und thm sein Die te oblaten; erbosit, das aue Julius o Mailand und adius, denen erBullinger Bries mitteilen iit, das melcho tun werdon. Clavennae, pridie calendas Ianuarii 1575. si . . M. Scimo Lentulus an ulli eri

l 365 Mi Chiavonii a. 1575. Februar II. Neuioelien s sonuere unde ichen au sialteri. Ercis sine gangen Monat an an Pleuritis und anhaltendem Fiobe schwer krank arniede go lege undisoch nichi lederher- κε stelli. - Nuntiatii Romi sparsos lihellos, quibus D. de An- villa rationem reddit, cur arma susceperit una cum aliis nobilibus

Galliae, quod enim rex ad Galliae nobilitatis destructionem tendat, dum eam suis privilegiis privat interea collatis ossiciis et dignitatibus regni in exteros. - Romae a sacrificulo dum operaretur in aliari . Potro dicato ac in templa eidem dicato, sub mappa

635쪽

ἡ Bononia Il. Ianuarii seribili ir dum papa malleo incusso in omiam Auream ortam reserar et nvnuum iubilaeum aperire vellet, confractus est malleus in manu pontificis, ite procul inde condidit murus dorepente et opprossit homines XX, id quod populus omen insolix o pronuntium interpietatur mali ni licuitis mali. Bonifatius VIII primus iubilaeum invenit i, instituit, et collent anno Otthom annus uec emersit. Quid si murathes princeps potentissimus, Romam operet et everteret Dus las ich beselistben.

mi Lyppersvyla im Turga ubgeroist, is erism T. mi Fra undΚinderit ei litem etior in Cur angelangi, ut RuthenominenWorde uni sutili teli in de neven Stellun wοhl. Er illinit die Kollegen Johannes Comander und Ponti sella, qui alterais vicibus concionantur in templo dicato S. Regula et mutuam operam sibi conserunt in gul manda utriusque linguae schola nam et haec

636쪽

provintia illis administranda venit ex Dufit dominomui meorum, amplissimi senatus, qui nimirum hoc pacto utriusque rei familiari vel culinae prospicere voluerunt Bullinger Briestat ex duris den Proviso Rudois Ruinolli an Scipio Lentulus geselliat und in rigenes Arsinen ei sun - Audio a. D. Campollo modum esse indictam celebrandam in Dusis, oppido vel astello miliaria 3 a Curia nostra distante, proxuna a sesto

Pentecostes septimana Gantnerum hoc tot tempore, quo deo in urbe hac non vidi. Campeli sol et lienis ringebrochen haben. In Cur vir gegenWarti eii is undesing gehalten, havpisaelitichetur Aussohnung Neier Engadine semeinden, die hem libergeWisse Privilegie streiten. Curia Rhaetorum, anno te. b.

sur in aussuhrlictes Schroiben Bullinger s. r edauer de init neue Erbitteran genihrten Strei in der,ircho ἡ di in sub et cum pane corporis Christi in cena praesentia' ). Equidem ex Lutheri libris commentarios in opistolam ad Galatas ante is annos, quum essem adhuc in Italia, tantum legeram, in quibus de hoc argumento nihil, ut mirum non sit, si ignoraverim eum tam crasse errasse. Ex quo autem sum in ecclesia Dei, satis mihi esse ad res theologicas intelligendas duxi, si in s aeris scripturis Calvini scriptis, quem primo Geneus docentem audivi deinde tuis utereri Etenim quum in Engronia ministerio evangelico fungerer, tantis distinebar negotiis, ut vix logondi Bibliis sacris otium suppeteret

Hic ero. qu a luinquies iii gangulis hebdomadibus sit concionan- duill Rimque infirmissima valetudine, cogitare potes, quantun teΙδὲ

poris sit legendis scriptis, quae non sint ita brevia, ut etiam multa

637쪽

orieontineant. Eiusmodi tua et Calvini censeo Martinus est admodum prolixus, ut qui omnia eodem modo semper tractaret, nempe quasi conesonaretur danici fur uberiandis Ariste Bul linger und Simlers. - Der Turhe instet sicli gur Aussendungrine stactere Fleste, ais erue -- chieri liat. Die Fureli istin Omis gross, das der apst an mersidelun nach Bo

P.M. isHodie mihi nunciatum est Turcamistit ensibus

bellum indixisse, creasse chalinum regem Nicostae ac pali suppliCIo affecisse Mu Atatam bassam quod quul cepisset Cyprum, in praesectum Venetorum in illa insula inhumanissime se gessit.

Dis Nachriclit vo Bullinger langWieriger ranklieit und8im ter Schmgreten at ilin botrubi Ε trostet heido und aiihin thre Responsiones ' ). - . Legatis 8 cantonum Helvetiae nostrae et caeteris omniinis, qui laborant pro sedandis tumultil)usae motibus amictissimi re en Gallici ' mogemoti eistehen ManWunderi sicli, das nur aus Morte Gesandi sit diesen Keck

Aus die Angrisse des a voti nurere .

638쪽

st . . .

eino Brioso on Scipio Lentulus, de von estigen oda a-schmergen equisit ird, ericlitet e liber inen chlimine Aussian in Genua: Familii vetusta nobilitatis sumptis armis ac adhibitis mercenariis militibus Palatium occuparunt et Ri si a niam conclamant idque adversus familias novae nobilitatis et plebem quae et ipso sumptis armis Galliam conesamitant Papa autem destinavit cardinalem Moronem, ni fallor, illuc intuere, qui onetur has turbas sedare, et interea ad Genuenses scripsit, ut ianuinrquiescant, dum cardinalis veniat omnino compositurus eorum siles. Dicunt Turcam deposuisso iam cogitationem ingenti classe petendi Italiam, quemadmodum iactabatur, ac tantum aliquot triremes

armare. - Veneti, etsi in convictos ut heranismi acerbissimi sint, tamen nolunt Inquisitores pro libitu posse debacchari in accusatos, Sed accusatores teneri pisen talionis, si salso aecu Samini, ae posse legitime et ex iuro accusatos se desondero. - Ponti sella ha sic let2ten Sonnta mi Anna Corni de Caste Imur, der Schwester os Provisors udo is Corn vertiei ratet. - . Synodus nostra habebitur ex cura et industria D. Campo Hi, ministri apituli, Curiae in urbe nostra, de Mai de amo Juni. In Bormio soli in Mann Christus uti die Maria in gelaster unduor de Vorladuncdurci, die Ommissarien sic de Verant Oriungunte dem Vorwan schlocliter ossunGest enuον haben, Wox xiellesta noch gli Bericli graeben hat curiae Rhaetorum 2 die Maii, anno a. P. S. Nachiraglicli sin vo Lentulus nocli Digende Naehriclite gek0mmen: .Roma, . Aprilis 1575 Papa his diebus estis Paschatis interfuit omnibus aeris et dis Dominie benedixit populo, qui erat numerosissimus, eum nunc Romae reperiantur praeter ordina rios amplius 80000 hominum, ut constat ex numeratione saeia.

Dux lex ensis scripsit papae gratias agens illi ob amorem suo

639쪽

delancto praestitum, cuius cadaus vult ibi remanere, ubi decessit,ae illa o II An lanae templo e regio Ita timuli Adriani sumptuosus ei tui itulus construetur. - Cardinalis . Sixti introduxit aliquot nobiles Gallos in his fili uni tuom iam ducis Roccio focaltae lin, ait apI pedes deosculandos ac ut anni sancti acciperent indulgentias. - Genua die prima scribunt res adhuc esse in suspenso ac ab onmihus desiderari adventum cardinalis Moroni, cum quo

brevi illic aderit etiam Ioannes Austriacus, quem rex Philippus rogat, ut quam primum in Italiam se conserat ad illos tumultus sedandos Nobiles novi cupiunt pacem ac aliquo modo non recusant nobilibus veteribus satisfacere, cum illi ingratae patriae fraudio capti eam relinquant non sine parvo populi damno. ruxellis, 21. Mariti Orangius non abborret a pace, ac regina Angliae pae saxet sed Hispani non admittunt conditiones, hoc est, ut

exteri recedant, cum Hispani non putent se esse erueros, cum serviant eidem domino Vesunt item Hispani, ut deponantur arma, quo status cogi possint ac possit tractari de privilegiis confirmandis verem id tutum non est rangio. Utrique volunt, restituantur, quae utrinque ablata sunt vi et armis, quae possunt restitui, cum urbes et loca Diunita non sit tu tun restitui rangi O. Nolunt Hispani evangelicam religionem roniansere in Belgis sed ut possit inde recedere suis bonis venditis, qui Squa voluerit. - Praga, 27. Marti 1575 Logatus rogis Turcarum totaliter 1aegrotat, quam-quani heri coeptuni est de vita sperari, nisi senium illum conficiat, cum iam agat annum 68. Imperator permisit principibus Bolio in is, ut quisque domum rodiret ad colebrandos estos dies Paschalis, reversuri ad 20. Aprilis. Interea dederunt ei ducentos quinquaginta mille florenorum in sumptus sex mensium. - Procerio habetur post haec imperatorem una cum uxore et filios pro-

secium Dre senium in Saxoniam, ubi aderit electo Brande burgensis, ut de matrimonio tractetur inter regem Ungarit et filiam ducis Saxoni ei, quod certo creditur fieri quo concluso agetur etiam de loco et tempore conventus imperialis cogendi.

640쪽

Er dili aus 2 Brissen vo Scipio Lentulus Neu hesten mi undis ain: Ex epistola prima Roma, 6. Aprilis 1575. Die sabbato, qui constituti erant iudices in ausa domini a Fois, una suerunt usque in noctem, et quanquam iactabatur illuri sulas ab . solutum, nihilominus nihil persectum est, quare papa ipse suscepit

hanc causam conuderandam, ac in eo tantum aiunt consistere om-ndiu dissicultatem, quod aliquando senientiam dixerit contra edictum, ne go noti admittorentur ad dignitates et officia regni attamen

dicitur ipsum sequenti septimana ingre S Surun liflieul e Pou PR, quulegati solent. - Mille illites, qui conscripti erant in Molitam mittendi, sitiit diutissi, eum constet hoc anno nulluti illi lulnerea Turca periculunt. Quod ad alteros mille, qui conscripti erant tum in Florontino, tum in Urbinate ditione, tui iam susceperant iter, stipendiis acceptis prose fluuntur iter. Reduuunt commissarii.

qui a Castellano missi fuerant ad militiam constituendam in ditione papali, ad illis, qui censi sunt ad illam pertinere dabunt uxduees a papa ex prima nobilitate urbium et oppidorum illorum, quorum erunt, ac immunes a pluribus oneribus fient. Dux Urbini papae misit processus, quos vocant, conscriptos adversus domitos Montisbelli et Petrum Bonare lium, ut rideat illos gravissime errasse nec quicquam esse factuin contra illos nisi iusto Privilegia ducis Ferrariensis, quae eius ministri obtulerant, papa iussit ut viderentura cardinali Albano, ut sibi postea reserat, qui quid contineant Ad hunc principem scripserunt cardinales arnosius, Iustinianus, ambara et alii afficientes eum honoro

tituli serenissimi et celsitudinis; ad quem cum Alexandrinus seriberet, illustrissim uni et excellenti SSimum Illum appellans, remiSit literas clausaS. Getiva. 8. In Senatu lectum iu papa breve, ita eius litora appellant, in quo significabat se legatum suum ad Osmissurum, ac hortabatur, qui iubebat, ut ab armis abstinerent, Sub poena excommunicationis. Nobiles novi volebant admitti ad dignitatos veteres cum iamiliis et suppellectile ex urbe excesserant

quare populus incipiebat male se habere a pati damnum Papa