Johannis Dolaei ... Encyclopaedia chirurgica rationalis Tomus secundus. In quo continentur libri quintus, sextus, & septimus, qui est vltimus

4쪽

IOHANNIS DOLAEI,

Potentissmi Hustiae Prineipis Consiliarii ae Arebiatri , S. R. I. Curiosorum Collega ,

ENCYCLOPAEDIA

CHIRURGICA

RATIONALIS,

In quo continentur lori quintus,sextus, ctseptimus, quies ritimus.

EN ET IIS . M DC XC

Apud Ioannem Iacobum Hertz. SV PERIORVM P E RMIS SU , di PRIUILEG

6쪽

1NDEX CAPI TVM,

Quae hoc secundo Volumine continentur.

LIBRI V

De Morbis Artuum , seu variarum Corporis Partium, tum magnitudinem vitiose augentibus , tum cutem deformantibus.

LIBRI VI.

De Morbis Artuum , seu variarum Corporis partium, tum magnitudinem vitiose imminuentibus, tum continuita-:tem dissoluentibus.

7쪽

q. De Comburiisve, seu Ambustione.

. De Vulneribus .

De Ugamentorum Stupore , e, Laxatione , tu ne , Iuncturarum incuruationibus , Neruorum On- Luxationibus.

LIBRI U I I. De Morbis Manuum , & Pedum in specie.

E Morbis Mantium Speeialibus , nempὸ ηMura Sironibus,

Gallo . pale. 82. De Duitorum coalitu, Digito Sexto, ct Paron bia. 6 93. De Unguium Inaequalitate , Crassitis, Rusensitate, Scabritie, co- Ioris mutatione Curvatura , Fisura , Casu. q73 q. De Morbis Tibiarum , Roseolis nempe Saltantibus , Eoisere

. De Pedis Disorsione a Pernionibus , Clauo , V ue ballucis sub earne se defodiente , Faetore pedum, ae Dolore in Pa nua , ac Calce pedum . q92

8쪽

ENCYCLOPAE DIAE

CHIRURGICAE

RATIONALIS

De Morbis Artuum , seu variarum Corporis Partium,

tum magnitudinem vitiose augentibus, tum cutem deformantibus. CλΑ.P UAT L

m Corpulentia nimia.

s. LAE nullum artificiosius fingi potest Aia.

tomatum, nec ulla machina ita accurate fabricata praenostro corpore, cu jus tot partium sunt

particulς omnes ut sarientissime ex sirictae, ita mille assectibus obnoxiae, ut mirum videatur , vel per horae minutum integram illam ex toto, citra morbosum deiectum sit, sistere posse. Nihil tamen aeque laedit easdem , ac pro conservatione illarum subministratum nutrimen tum, vitiatum si fuerit, cujus primarius error est deficiens digestio, quae ortum habet in ventriculo,

liquisque partibus digestioni dicatis, nihilominus tamen quibuslibet in assumtis , praeter homogeneum nostri Corporis partibus assimilabile, & heterogenei haud parum deprehenditur, cujus sequestrati

ni mature incumbendum, cum minus noxium retentum, quam ingestuin vitiosum Oeconomiam tu setat nostram . Huic, negotio maxime inservit motus partium corporis organicus, cujus ope, dum vehementius agitantur contenta Cor

poris fluida per totum corpus , e ipso validiori impetu , de nisu subeunt tam intimiores recessus

partium nutriendarum , quam e

tiam tubuli minutus mi recrementis secernendis apti, per quos penetrant copiosus secernenda , &ita facilius ac ulterius separantur. Cum vero assumtorum excessu ,& excernendorum defectu machiana nostra nimiis repleatur succis, ct carne 5e pinguedine corpus nimis augeatur, Machinae se es non interitus , attamen maximum excitatur incommodum, moleri sua

9쪽

i ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB. V.

sua extraordinaria Corpulentia no- dae sunt sanguis, ac succi reliquimine insignita, de quo affectu pau- plures. Partibus solidis nil nisi cacis mentem nostram revelabimus. naticuli intelliguntur, adeo ut to-Ce tutin Asseetias dicitur Comulentia ni- tus homo unus quidam continuus 4 mmio. m a, vel nutritio corporis aucta , in existat tubulus, instar arboris ex

quo vitio corpus non quidem in uno quodam trunco inferiori in longitudine, ted saltem latitudine summitate ramos multos, de va- dc profunditate, sed uno verbo, rios projicientis spmcipue hic no- crassitie excedit, & tales obesi seu tandi veniunt peculiares tubuli corpulenti Germanis dicuntur: di- membranaces oleosas, de pinguescte lette Mens chen. Ejusmodi obe- particulas tantum recipientes, quisorum hominum exempla exstant noviter delebi sunt. Stirps om- hine inde in monumentis Praeli- nium vasorum statuitur Cor. Αrcorum: hinc obelis his, quibus teria ubi terminatur in Cerebro, Pin is qualisnlus prepen sese abit in glandulam , ex glandula quipede sit si lamentum, ex fila mentis ner annumerari potest ille Germanus, vi, hi vero per musculos, relicuius Epitaphium sequens Duria. quasque machinae nostra distribu-chii inveniri, Crusius in Annal. untur partes. Tubulorum horum

S-υ. Par. 3. I. I a. e. I l. mentionem longitudo, & major, minorve -

facit sequentibus verbis: Anno 6s. tensilitas quarumvis partium londen q. Nov. starb FrantZ Erhard, gitudinis , & auctionis notanam, der from me , rediiche und grosse praescribit, clim dc ipsa ossa ex fibris stadisci, retiar , vvelches Corper firmius, dc archi iis tandem junctis far nahe 6. Centiae r gevvogen hat. de proxime appositis sui compagis

istor quidam Hannoviensis Κ. cc. rudimenta habeant. Uti ergo e- libras ponderabat civiles . Sennertus xtura fibrarum secundum cxtensii- mulierem 36. annorum Go. m. de litatem in longum , partium lon-Virum 6 . pendentes refert. Sic sturtinis fundamentum existit , nuper Higae Comitis vir obesus ita illarum major, vel minor nu- mortuus est, qui scio. libras incir- merus sere latitudinis, ac prosun-ca pondcrabat. Qui plura deside- ditatis basin constituit, quam prorat exempla, conserat Ephem Germ. earum copia majori, vel minori n. a. OV. 87. Differentiam plures simul necessario , vel amplioribus faciunt inter Corpulentiam nimiam, circumscribatur pars terminis, vel de obesitatein: priorem dicunt mu- angustioribus coarctetur limitibus. Hulo arum partium auctionem, de po- Dein accedit ipsum partium nu- steriorem pinsuedinem nimiam. trimentum, sui appositione quan paν,6. I. Machina nostra ex ovo e- titatem fibrarum, ac tubulorum ,

Ea nata ab initio existit parva , suc- adeoque de magnitudinem partium, cessivo vero alimenti ope sustenta- in specie ratione latitudinis , Zetur, nutritur ac augmentatur , & profunditatis, vel augens sui c corpus per totum vitae curriculum piosiore distributione, & retentio

conservatur tale, quale est, augmen- ne, vel imminuens sui desectu . tatur vero perfatalem accrescen- Nutrimentum ergo nillil aliud est,tem , ut partes organicae machi- quam chylus firmius,idc uberius nam nostram component , debi- circa fibras coagulatus. Sunt praetim magnitudinem acquirant, qua terea , qui carneas partes nonnisi

aptiores fiunt ad actiones debitas, quasdain particulas rubicundas , quarum sunt instrumenta , perfi- ac rotundas sanguinis grum faciendas. Machina vero nostra con- ctas , dc inclusas membranae substat ex partibus fluidis, & solidis, tili , tanquam tenui vasculo , aquae posteriores sunt eius sunG- deoque mentiri tantum carnosam mentalia stamina, partes autem nul- substantiam , asserunt . Adipem

10쪽

CAP. I. DE CORPULFNTIA Ni MI A.

quoque uberiorem, & carnem c piosiorem nunc sociata Corytilenitae nimis , Subicctum proximum

statuenda esse, ex jam dictis constat.

Di 's . f. 3. Silena Dtagnin ea hic a ponere superfluum esse existimamus, quia per se patula sunt. F

cile etiam discernitur hic affectus a Cachesia, Ana sarca, ac Leuc phlegmatia , quae signa distinctiva alibi, & quidem suis capitibus peti possunt . Homines corpulenti ad motum tardiores sunt, ut plurimum de dissicili conquerunturiespiratione, & anheloti sunt. Rarum est exemplum obesi hominis, qui non ita pridem, Anno nempe I 8. Hagae Comitis defunctus

est , in cujus cadavere pinguedo unum & dimidium pedein aequa. vit, referente mihi Celeb. DA. Κurs-nero, Amico meo singulari. Plura alia hinc inde exstant exempla obesoraim hominum, qui vix de

loco se movere poterunt.

g. q. Juxta Veteres, & quidem

Antesignanum eorum Galenum, ipsius C ryulentiae hujus nimiae continens Causa est sanguis proprie se dictus , aut pinguior , de purior ejus pars . Antecedens est e-patis musculorumque temperatura

moderata, calida scilicet de humida. Externa autem sunt cibi boni succi quiesque nimia; quod etiam apparet ex lib. I 4 Galen. de morb scurandis , ubi ita refert e Acuta exercitatio, & tenuans victus , Nid senus medicamenta , & animi

cogitatio, temperamentum non se

tum calidius , sed etiam siccius , ac propterea corpus exilius reddunt , confirmatque cum juvene annorum quadraginta, qui oppido obesus, ac corpulentus, Per exercitationem multam, cursum velocem, victum exsiccantem, ac ex

tenuantem, ejusque generis medicamenta fuit curatus.ss. q. Ad mentem ParaceIV nihil uspiam creatum est, quod non indies suo alimento egeat , imo, is stellas ex suo elem nto ede-

ra Mehil. re , de nutriri , nominem vero nutriri terra , de qua est , asserit , atque ex cioo sanguinem suum habere , & carnem . Cib tum multitudinem nutrimentum immodicum corpori inferre refert , quod deinde in immensum ita excrescere possit , ac si errorem virtutis digestivae accusat, juxtaque Auctorem hunc faber, ac opitex in ventrieulo habitat, qui carnem ex eo fingit humanam. Is autem duabus naturis instructus creditur, cum coctio tamen saltem unica sit . Altera natura in eo est , ut si in viro operetur , carnem virilem gignat , si operetur in tamina , tamineam carnem generet . Quod enim alimentum concernit , id domat , ac subigit Archaeus in ventriculo , ac ex eo fingit , sormatque ,

quod opus est , siquidem omne , quod edit homo, i ple mei est; hoc est , caro & sanguis , nam illa

sumus nos. Corpus enim , quod morbosum est , non augescit, sed minuitur . Ideoque in Corpulentia nimia , ac obesitate corpus ci- bum laudabilem in majore quantitate pro alimento. quam par est,suscipit, de taber Archeus in st'-macho residens plus partibus dispensat , quam pro excrementis . Ex succi propterea nutritii abundantia Corpulentiam originem ducere ait, tanquam ex boni sum fluo , propter excessum in ca

nem, dc pinguedinem post hujusi modi succi nutritii abundantiss larationem ab Archeo factam trans

6. 6. mimontius demonstrat hine inde , quod elementorum mystura constatum creditur , fieri materialiter ex solo aquae elemento , quod primordialiter in rebus constitutis cunctis se habet per m dum laticis . Cibos ac potum in stomacho assumere materiam chyli asserit, cum retentione qualita- tum vitae mediae ciborum. Destrui quidem , pergit, pristinam cit, Tum materiam , de approximari ad A a crate-