장음표시 사용
191쪽
las intemae detineantur, ad eas intro ex omnibus externis corporis partibus undequaq; tutandas eator naturali necntratur, quo internus ardor magis adhuc augetur ; externae vero partes calore illo destitutae, mirum non est si adeo intensam alia quando contrahant frigiditatem. Hemorrhagiae etiam ex naribus siue quacumq; alia ex parte, eadem , qua aliae exeretiones ratione fiebant; natura nimirum vel quantitate, vel qualiatate irritata, quod infestat expellere nitente ; quod quidem si opportune ; ac conuenienter fiat, critica
euacuatio; siti secus, symptomatica appellari co sueuit q; haecpncipua late sunt symptomata; quae huhisitioiu peticulares febres , ut plurimum consequi solebant - li n, i De Peticulis Cap. XI. Uccedunt tandem ipsae pericular, quae casint huiusce febris veluti symptomaquoddam proprium, & a quo etiam, udantea ex cuimus, sebris hac ipsa propriam sortita est denotarinationem,ut circa eas paulo diligentius ex instituto inscurramus, ratio postulare videtur . Haec autem de illis potissimu attin gemus ; Primo quid peticulae sint,numq; antiquis illis Medicis vere fuerint cognitae. Secundo quae
192쪽
sint ipsarum effectrices causs. Tertio variae earundedisserentiae, illae potissimum, cum sint natum qui dam motus expulsiui, effective saltem, num critici sint, vel 'mptomatici, explicabuntur. Peticulata Quoad primu attinet,Peticular, quae non unq& ηο is effloresteti & germina,&exanthemata, aliisq; huiusmodi nominibus a Medicis solent appellari; nihil aliud sunt, quam maculae quaedam diuersorum . quidem colorum, ut deinde clariuS patebit, potic ausis, esimum vero rubrae veluti guttae quaedam sanguinis ii ia. pulicum morsibus non m ultum dissimiles, in cute totius quidem corporis, sed maxime omnium ci
Ca dorsum, collum, S pectus, nec non pulsus ipses brachiorum in huiusmodi malignis febribus diuerso morbi tempore efflorescentes; factae quidem ,
Natura humores prauos , ac tenues ab internis ad externaS parte& , ac cutim ipsam , ibiq; de tentis, expellente ; quo interna viscera, nobilioresque partes ab eorum iniuriae & prauitate
Diximus quidem eas esse maculas, quandoqui- Expveatur demdauerss pro sui varietate, diuersimode quoq; m i - cutis superficiem commaculant, atque prsternatu in f μ' irali colore inficiunt. Ex quo colligitur eaS inter Form . svix promata qualitatis mutatqadsensum visuS qui m semper, anunquam et ad tactu in superficie
193쪽
: spera,&inaequali, quando nimirum Iunt elatiores, pertinentia, numerandas esse. Estq; hoc ipsius generis loco .
Quoniam veromacillarum cutis diuerse admodum grnera esse possunt, ab ijs per ea,quae sequuntur, verba separantur, ac distinguunt r. Quoniae moti ρε ero ma imam, nsinuauimus, hae maculae cuintic a puti pulicum mo rsibus', abent similitudinem, propte-T,Mai. te decipiamur, signa , quibus inter se distingvi facile pessint,sunt ad notanda. Ea autem stat, Pin ijs maculis, qu e I pulicibus morsu inferuntur, adest in medio tanquam punctum quoddam morsus vestigium , quod neq; per compressionem digito factam, reliquo circumquaq; rubore paululum recedende, dclitescit. I ndifferenter praeterea cuiq; corporis parti morsus pulicum inferri possunt: nec non in ginteaminibus i is aliqua similia uestigia
pulicu m conrpiciun ruria .Peticulae vero , si leuiter comprimantur dij to, abeunt quidem,sed quamuis redeant rursum, nullum tamen in earum naedio vestigium, et punctu interea Conspicitur. Et quamuis in quacun* sere . b., ,. - pDri p rxe emergere possint, in partibus tameιαι maxime calidioribus, per quas potissimum i insigne aliquod erumpam vas arterio sum nimirum, vel venosum , pei meatri ut est collum, pectus, renes, &aliae, quas supra C
194쪽
memorauimus- potissim um atq; euidentius cor spici solci praecipuevero , ac omnium maxime circa renes , quod per eam dorsi partem vena magna, atq; arteria perreptant, in quibus magna ex parte in his febribus , insignis fieri solet humorum ebullicio, obseruari consueuerunt; Raristinae v itam facie; ea potissim um de causa , quia cum aeri Hiduo sit obuuia, ab eius frigiditatem ateria se rarὸ tucillim e potest repelli ; Ut si quandoein facie eas adi
Parere contingat, cum non nisi ex summa materiae
prauitate, & copia , id fiat omnium maxim edoleat esse pernitjoh atq; lethales bydum Tarta experie tiaipsa comprobauit. Ab Etaris. veroivocatis consimilibus maculis Peticu rubeis , quae istatis tempore in nonnullis etiam sa- , nis, vitaq; vllafebre re i modico calor Sc exercb mo,billis ditio solent erumpere; Nec non etiam a morbillis ip πιπμ- sis. qui etsi etiam sebrem interdiis insignem & synocham, ut plurimumsubsequantui. ea tamen si bris limplex est putrida quam um ex se est ,&Omni . malignitate carens .. Quare ab his omnibus peticula, nostras distinguere per illaverba, In huius moi malignis febribus efflorescentes, superius allat i voluimus L. Siquidem escerat ipsae sine ulla. omnia n5 febre comingunr; Morbilli vero cum febre quiadem is don maligina, ut exalijs proprij, annexisa
195쪽
Symplomatibus facila distingui potes
' Num vero huiusmodi maculi, quas nos proprio nomine peticulas nuncupamus, antiquis illis Medicis vere fuerint cognitae; si quae a doctissimo Fraca storeo lib. 2.cap. s. de contagiosis morbis memo rsae prodita sunt attendamus, planc asserere debebimus, peticulas quamuis in his nostris regionibus annis IJ o S i S 28. primum apparere c*p rint;cum tamen eius testimonio quibusdam in mediteraneo mari insulis, Cypro potissimum essene valde familiares, videtur consequenter dicendum antiquis illis, Graecis praecipu e Medicis, qui eas incolebant insulas, inter quas est et tum Hip.cous,&Galeni Pergamus Patria,minime fuisse ignotas;maxime vero cum noS quoq; cum Gal. ab his maculis
Femphingodem appellari posse antea ostenderumus, & alibi ide et tum vibicum, tum phil tenarii, tum etiam tuberculorum in febribus pestilentibus non semel tantum meminerit. Uerum si intimius ipsius Gai verba perscrutemur plane inueniemus, quod quamuis huiusmodi maculae cum illis an tu quorum aliquam habeant similitudinem , ratione cuius nos quoq; febrem hanc pemphingodem at pellam mus, non parum tamen ab illis differre; non solum quia illae antiquorum ,&Gal. potis simuvete pestilentis febris erant sympto mata; sed etia
196쪽
quia valde a nostris diuerse erant ; quod ut clarius innotescat , ipsius GaI. verba iunt in medium adserenda. Is igitur 3. Meth. 32. circa finem hunc in modum loquitur; Caeterum qui ex pestilentia hoc vitio, sputo mempe sanguinis, de quo paulo antEloquutus eluinorat ut,propterea m illi facile sanati sunt st psiccatvijs,ppurgatumq;esset corpus,qui cum S uomuerint ex ijs nonnulli, Somnibus
Venter profluxerit. Atq; cum ita iam eua uati es ient,qui euasuri erant, iis pustuli quas exanthem ta vocant, nigrae toto corpore consertim imilis apparuerunt viderosi quide plurimis; omnibus certe
siccaem in sequentibus clarius adhuc dici exanthemata illa vel ulcerosa, vel stabiosa fuisse. Ex quia bus Gal. verbis manifestissim e apparet,cum pustulae illae apparentes essent asperae siccae, & ulcerosae, a nostris his maculis suisse valde diiuersas . Idem pene de febrepemphingode I. in R de vulse uis tex. 29. affirmat, in febre pestilenti tubercula nimiruvlcerosa apparere. Neq; prosecto illae quae ab Him&Gal. a. in s. de vulymictex. 2o.describunt sunt eiusde cu nostris nam siquide eaS vocat pustulas,
prurigi nosas; quae proculdubio nos ris no coueniunt. Ut propterea dicendum si, pustulas illas a Gal. N Hi p. nominatas, a nostris hisce peticulis
197쪽
sub hoc nomine minime pertractatas. Sed quia res haec tanti momenti esse non videtur, ut longiore i requirat orationem , propterea, ea omissa ad ali rum Propositum explicandum, quae nam sint petitacularum effectrices cauis, accedem uS.ciscluisse. Efficiens ergo harum macularum causa, alia eclarinnesi E se non videtur, quam illa eadem, quam et . illo in c. - de vulg. morbis .ao- proponit GaL dc quam nos. quoq;. superius verbis illis , Natura h umoreS pr ruo& expellante, insinuauimus . Ea enim nulla alia est, quamvis ipsa naturalis expultrix altior portis parteS repurgans . per ipsam curim ab huius modi noxijs humoribus Illi siquidem hoc mune riS a natura demandatum est,ut quidquid noxium, atqi molestum una quaeq parS, potissimum nobiabor persenserit,longe a sele protrudere conetur, do, nec ad omnium imbecillimam, cuiusmodi est ipsa cutis ,deuenerit expulsus humor Quo pacto a noxiis omnibus animalium corpora maxime tuetur faticis in naturalis ipsa facultas. Excitatur vero facultas liscitauFevum expultrix ad opu&, seu munu&suum perflaiedum,tri Mima modo anirnia humorum quantitate aggravantes. modo ab eorunde praua qualitate stimulantenno do ab utraq;. Quibusnam vero de causis huiusmoe . di prauae materiae in corpore tum generentur; tum colligantur, ue illa: internae, siue externae se sint,
198쪽
Tint. supernis a nobis sulcabunde satis explicatum. Cur vero omnibus pene, qui prsteritis histe temta IW-ηit 'poribus febre coninmalaborabant huiusmodiptaticuis, ut obseruatimi summa diligentia fuit, diuer svreare so licet morbi Rempore, superuenirent, quamuis
plicatis horum temporum condicione praecipia reserri debeat, eam tamen praeterea manifestantinusam subesse exist amus, quisdin omnibus f re ob praua &adusta ex pretierit a aeris costituti me alimestra, humores tenues,& corruptioni para-aei, praeter etiam admodum Crassos, abundarent,
qui ubi putredinem concepissent, suaprauitate tamarum expultrice facultare irritata, ad cutim pGstmodum facillime expellebantur. Vt hac deca se plurimis etiam ab hoc morbo coualescentibus in uniuerso propemodum corpora infignis pruritus suboriretur, ut qui percucurbitulas extrahebatur sanguis admodum tenuis testabatur. Vt autem materia illa dicto iam modo expulsa hutuc modi maculaspossit efficere; debet quidem ad Cu Maenia . tim ipsam transmittit sed debet Dreterea etiam sub
ea detineris alioqui enm 1i nImiae suae tenuitatis Ia - .
tionecito nimis dissolueretur, nullo modo sic ipsam cutem inficeret. Vt igitur stib cute aliqua diu deti neatur, & aliquaipsius crastruies , ac te Z a tor
199쪽
tor, & cutis non admodum rarane lario requi
Nunc tertium propositum, qu am nempe . sint, faru peticularum ditarentiet, sequitur expliacandum . Ilis autem ex pluribus fonti bus hauriu-tur. acprimo quidem ab ipse, quo priditae sunt, coelore. Namq; , & quidem plures rubes eran t praro admodum nigri, aliquando liuidet , &violaces
prora expulsus humor sanguinem, velatium humo rem magis participabat, nec non pro vario, at vdiuerso putredinis, & malignitatis gradu quo h mor infectus erat, conspiciebantur. Rubes siqui dem , utpoteo sanguinea nanuali suo statu non multum recedente fa omnium tulistini huidsuero ,& violaceae magis perniciosae. quaein admodum nigrae,cum summa humorum corruptionem, atqrinnati spiritus omnimodam serE extinctione: demonstrent, omnium perniciosissimae esseco
Secundo pericularum differentiae ab ipsarum
quantitate tum discreta, tum etiam continua de sumuntur. Adiscreta quidem, quod alue sint mulitae, aliae paucae; aliae rarae, alis crebre . A continu vero quantitate hs disserentis hauriuntur, quod lis suat paruae, aliae magnae alii.rursum omnino cin. tam non eleuant, neq; asperam , aut inaequale rea. s dunt,
200쪽
Eunt; alis Wro sed hoc quam rarissimEcinnie bat J.exiguorum tuberculorum instar, at υτ talvum, qui tamen rarissime admodum suppurari viata sunt, erant paulo elatiores. Quae quidem varicdisserentiae tym ex materiar quantitate, crassicie, cinctili Ratque lentore, tum ex maiori, vel minori virium expellentium robore potissimum pendere solentis Quo enim materia copiosior, crassitor, ac visci- ldior cum valido virtutis robore suerit, eo plure&,
maioreS, & latiores macul e fient ; secus verόvbi contrario modo sese habuerint praedi
A modo etiam, quo versensim, atq; paulatim, D sendo aut c fertim erumpunt atq; semel apparentes , vel cit, iterum delitescunt, aut diutiusperseuerat, datarentiae aliae desumi possent, dominium potitiist . iamum ipsius naturae supra malignas causas, oste dentes . Ubi enim morbificis causis perfecte n rura dominatur , postquam eas domauit ordinato etiam quodam motu,ati constanti expellit. Vbi vero virtus imbecillior est, quam possit id totum perficere, tentat quidem expulsionem l lam , sed perficere non potest, atq; prout in pugna illa modo virtus . modo morbi causa superat ua modo magi& apparent, modo rursum s iricile occultantur , potissimum verb ubi aeger '