장음표시 사용
271쪽
Ab Anno Cn. CCCLXVI. usque ad MCCCLXXXVIIL
273쪽
JOHANNIS AYLINI DE MANIACO PRAEFATIO
Am dedi in postremo Tomo Rerum Bal earum Fragmenta quaedam Historiae Forojuliensis A dtore Iuliano Canonico Ciυidatens ab Anno MCCLII usque ad Annum CCCXU. Alia nunc addere mihi licet, non contemnenda sane, ab Anno CCCLXVI. usque ad Annum M CCCLXXXVIII. Auctore Iohanne Notario quondam Artini de Maniaco. Et quidem profiteri antea juvat, me omnia haec debere dii gentiae atque uenevolentiae erga me singulari praeclarissimi viri Francisci Beretiae Comitis ac Patricii Utinensiis, in quo non facile decernas, Humanitasne, an Patriae ac Literarum amor, studiumque praesertim antiquae ac barbaricae Eruditionis plus emineat. Fragmentum Historicum Aylini andiu memoraverat ossius in Lib. de Historic Lat uti Du-Cangius in Indice Auctor Glosi Latini. Memoraverant etiam Auctores Ephemeridum Italic Literar. Tomo Martic. s. Nulli labori pepercit indefessus Comes Beretta, ut hocce fragmentum sibi conquireret Geminum illius exemplum obtulerunt generosi viri Nicolauso Fabius Comites dominantes Castello Maniaci, qui generis Nobilitatem Eruditionis antiquae cultura exornant.
Sed utrumque lacunis mendis scatere deprehensum fuit Satis jam eoastabat, apud Cl. V. Justum Fontaninium Archiepiscopum Ancyra
274쪽
num ejusmodi Fragmentum non adservari tantum, sed rigid Titrio carceri com mendatum fuisse, ita ut nulla spes lucis superesset. At eo vivis sublato ope doctis limi viri Ioseph Urini ab humanissimo Fontanini Nepote ac Herede illud Beretia impetravit. Exaratum autem erat manu Camilli Manini Urinensis, cui pater fuit Bernardinus M ninius Doctor Eques, olim Sabellici distipulus. Atque hoc tantummodo Aylianae Historiae fragmentum notum antea erat. Verum minime quiescente diligentia praelaudati Comitis Beretiae, alterum tandem Fragmentum emersit, hucusque latens inter papyros Canonici Aquile jensis Ectorei, viri ob congelios Stos Codices, atque ob Antiquitatis studium apud suos commendati. Antonii Bellonii celebris Rntiquitatum Forojuliensum venatoris scriptum hoc erat. Integrum sane Aylini foetum neque propterea habemus, quum illius duntaxat principiumo finem gemina haec Fragmenta complectantur. Dicere tamen liceat, levis momenti fulisse, quae intermedia exciderunt uti ex aliis Historiis rite deduci potest. Reliquum proinde est, ut For juliensi iovinciae cujus Historia hactenus perquam jejuna visa fuit, ob novam hanc Aylini accessionem gratulemur. Sed quis hic Scriptor percontetur aliquis. Id unum novimus monente supra laudato Comite Fabio, rerum suarum peribissimo Aylinorum Familiam Seculo XIV. floruit se in nobili Castello Maniaci,sito, ut creditur, in fimbus antiquae Celinae a Plinio memoratae agiandiu excisae. Ibi Notarium agebat Aylinus senior proavus Johannis Historici circiter Annum Christi χ Ex isto natus Antonius itidem Notarius, qui Aylinum juniorem, pariter Notarium, Iohannis nostri patrem genuit. Notariae quoque Arti operam dedit Iohannes Historicus. Reperitur etiam Johannes Canonicus Utinensis, iunioris Antonii Filius, atque ipsius Historici Nepos circiter Annum I 47. Haec omnia ex antiquis Maniaci tabulis depromta fuere. Quo tempore vitam egerit, resque ori Iulii literis consignarit Iohannes noster Historia ipsa satis prodit. Ceterum si quis delicatulus exsurgens, dum in humilem , immo plebejum Chronographi hujus stilum incurrit natum corruget, hoc sibi responsum habeat. Si praesto tibi est quispiam coaevus rerum istarum Scriptor, in quo Charites elegantia Latini Sermonis abundent auctor tibi sum, ut neglecto, immo exsibilato Iohanne Aylini, ad cincinnatum illum egendum accedas.
Verum, ubi desit, quid Aylinum fastidis pedestri quidem, sed veraci
sermone ea narrantem, quae frustra ab aliis expectes Quod praecipue Historiam constituit, rerum gestarum veritas est. Hanc tibi in rudi
275쪽
rudi eandore suae dictionis exhibet ylinus. Et gratias debes, quoἀista tibi unus scripsit atque servavit. Si vero Hiltoricum simul et g intem optas, Sallustium Livium , Vellejum atque horum similes pete. At Foroiuliens Seculi XIV. minime ex eorum Libris exscubpes. Denique post opusculum istud succedent Acta quaedam publica a saepe laudato Comite Beretia in usum suum olim congesta . Quum ista e tineant ad ejusdem temporis ini oriam, ruditos Viros, e Forojulientes potissimum, haec etiam lubenter excepturos confuta. m. IX. 1 Is Το-
277쪽
Domino Patriarcha Lodoico della , Turre multi Nobiles de Patria Aquile jensis Ecclesiae iubmissi erant Ducibus Austriae etiam contra ipsam Aquil ejensem Ecclesiam ejusques fideles aesistentes, 4uetram facientes. In qua quidem uerra rebelles erant Domini de Ipegnimbergo cum omnibus eorum locis, cum Turri ita prope Terram Portus Naonis, Dominus Andreac de Fulcinico flebanus laeStra ido, Dominus iacina de or. ii stagno , Dominus Iohannes de Uu-rurspergo. Hi tenebantur de fidelitate Aquilejen sic Ecclesiae. Terra Ἀ- venetoni , Nobiles de agonea χ-rant fideles dictorum Dominorum Ducum inustriae . Dominus ver, Dux Austriae, nomine Rodulphus gravem animum habebat contra mominum Franciscum de Carraria, eum intendens de dominio ad uae ejicere. Et eo modo potentissimus, Magnificus Dominus Barnabos Vicecomes in Dominus Mediolani , t mirabiliter inimum gravissimum habebat ad destructione, dicti momini Francisci lae Carrari Domini laduae: ita quod ipsi Dominus Rodulphuc Dux Austriae civit Mediolanum, tractaturus B
cum ipso momino 'arnabove clam finalem laestructionem Vim Domini Francisci quam hujus Farriae Forijulii, quia Dominus Lodoicus del
la Turre erat Patriarcha, contra
rius Victi , Domini marnabovis Et
Dominus Franciscus confoederationem
fecit cum Holo Domino latriarcha In ipso tractatu placuit Deo , δε jus meatissimae Virgini mariae, ut pravi, imoli infideles ipsius Aquile jensis Ecclesiae corrigerentur. Quia idem Dominus muc Rodulphuc in
Mediolano mortis transitum consumma it, sic ejus aractatus nocere non potuit huic beatissimae Patriae. Tamen Dominus Franciscus de Camraria misit suas gentes in Foro Iulii Domino Patriarchae Aquilejensi. Et obsedit Spegnimbergum, ibique Ietit per plures dies ante Terram. Et haec fuerunt in CCCLXVI. 1 vigiliis Sancti Michaelis duis insultatio uerrae ipsius. Et non post longum tempus inde Dominus Lodoicus atriarcha O tis transitum consummavit. Et nobilis, egregius Franciscus de Savorgnano Miles, factus fuit Vicedominus Aquile jens Ecclesiae. Et processit bellicose ad guerram contra praedictos infideles, Walios subditos Dominorum Ducum Austriae. Et per gentes Aquilejensis Ecclesiae, Domini ad uae, multae afflictiones dam-
278쪽
damna data fuerunt gentibus ipsorum Dominorum Ducum Austriae. Et illo Anno receperunt Civitaten
se Dominis de pelimbergo Zucolam is Domino Johanni de V1llaleta urus pergum , quae Castra illico
deruperunt. Et dum septem centum lanceae intrarent atriam cum potenti Milite Domino alterpertoldo de Spegnimbergo, ad destructionem hujus Patriae, per dictas gentes Ecclesiae Aquile jens conflictae fuerunt omnes sub aganea, vix, quod ipse Dominus de Spegnimbergo cum aliquibus fugam cepit in Spegni m-bergo alias gravissimas afflictiones habuerunt . Tamen gratia Iesu
Christio ejus Virginis Mariae, pii de Soegnimbergo perdiderunt Castrum Trussi, Castrum Zuculae, quod ad terram dejectum fuit per Civitatenses ipsi tunc se reddiderunt Aquilejensi Ecclesiae Dominus Iohannes de illa ita perdidit Castrum urus pergi per Civitatenses fuit destructum deruptum. Illi de StraD soldo, Dominus acinaci se dederunt Aquilejensi Ecclesiae. Illi de Avenzono subjugati fuerunt, deducti
ad uima, nihil habentes vescere,
propter quod se dictae Aquile jensi Ecclesiae dederunt . Et Terra ortus Naonis ad ultima fuerat reducta, nisi fuisset adventus Domini Mar-quardi atriarchae, qui venit in Μ- CCCLXVI in vigiliis Nativitatis, si per solum mensem stetisset, se Aquile jensi Ecclesiae dedissent. In cujus adventu tractata fuit pax per Dominum Nichilum de Maniaco inter praedictos de Fortu Naone , dictum Dominum atriarcham qui-Iejensem. Et isto modo correcti fuerunt isti rebelles, sub ipso Domino atriarcha omnes de contratata fidelitate permanserunt.
ritus Sancti, amen. Anno a malivitates Domini nostri deses Christi MCCCLXXXI. Indictione IV. die
Iovis III mensis Ianuarii, hora quarta noctis, exspiravit Reverendissimus
in Christo Pater in Dominus, lius Dominus arquardus sanctae qui lejensis Ecclesiae dignissimus Patriarcha. honus rector atriae ori julii. Et die Lunae sequenti VIII. Ianuarii ductus fuit, sepultus in Aqui-leja Qui omnibus mobilibus, lau-
peribus, viduis , orianis, & pupillis semper fuit benignus, lius misericors. Fuit natione Teutonicus lavarus de Auspurg, Episcopus sanctae ac beatissimae sirginis mari aes de
Auspurg, postmodum vocatus ad Patriarchatum Aquilennsem. Ad quem nobilis circumlpestus Dorrinus Nichil de Maniaco missus fuit per totam latriamo ut instaret ei, quod
Patriarchalum deberet acceptare, quia reculabat eum velle acceptare Iropter magnas guerrasin scandala, quae
erant rim Patria cum Dominis Ducibus Austra ae cujus anima Temper requiescat in pace, amen. Post vero
dicti Reverendissimi, Domini : Mamqvardi digmssimi latriarchae inqui-lejensis ibitum . Reverendissimus a Christo Pater Dominus, Dominus Philippus de Alen conio, miserationes disina Episcopus Sabinensis , sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalis, in Patriarcham inquil ejensem in
Commenda per sanctissimum in Christo Patrem Dorninum , Dominum Urbanum Papam missus in i acceptatus fuit, receptus per Civitatenses, in alios quam plures de Patria cum quibus erant Domini laesi Spe-
279쪽
Carneae, sed non omnes unanirnes,
illi de Cadubrio, quia Dominus Philipponus de Turre erat Capitaneus ibi illi de temona , de alva sono, Dominus Ambrosius Episcopus Concordi nsis, de Cucanea, de Sancto Daniele, multi alii Terra vero tini ipsum Dominum hilippum Cardinalem in Commenda
acceptare recusavit. Propterea prae
dictus Cardinalis literas misit per totam Patriam. Et fecerunt eorum colloquium in Civitate Austriae , hi praedicti omnes, videlicet Civitas Austriae cum suis adhaerentibus ipsum habere decreverunt in eorum Dominum Pastorem . Utinenses vero cum eorum etiam sequacibus eum in Commendam habere reculaverunt, cum quibus, nos de Ma-niaco. Videli et ad principium missus fuit per ejus fratres consortes praedictus Dominus Nichfl de Maniaco tinum . qui ibi intravit, pionii sit cum Uinensibus eum nolle habere in Rectorem ac Dominum nisi esset creatus verus Dominus, Pis riarcha, vel quod pileum Cardina latus abjiceret, per consequens per futura tempora tamquam Patriarcha verus in atria posset habitare fi libertas atriae totaliter foret perdita dicentes et melius est, quod
Patria 6 ruatur, quam Libertas amise
Et hoc modo in quacumque Civitate, Castro, Illa partes magnae ortae sunt de fratre ad fratrem, de consorte ad consortem, de patre cum filio, non solum inter homines, verum etiam inter mulieres tam civiles, quam rurales, tam parva S, quam majores . Nec erat Civitas, Castium, illa aliqua in qua non esset pars, ut dictum est, interiplos. Et super his per tinenses,
c eorum partem missi fuerunt ambasciatores saepius ad summum Pontificem, ut verum Dominum Patria cham deberet mittere in Patria, m re antiquitus observatori vel quod iste Dominus Cardinalis ejiceret Cappellum Cardinatatus . Et Dominus Papa scripsit in contra, ut eum deberent acceptare, quod in titula tus erat in suo sigillo isto modo :PHILIPPUS DE ALENCONIO - Ρ,DυVS SABINENSIS . R. E. CAR-Diualis ATViaνeHA AQUILHenss. De hoc dicti tinenses, ejus pars,
non fuerunt contenti saepius miserunt ad Dominum Ludovicum Regem ungarorum , recipientes pro eorum Capitaneis quam plures de fidelibus dim Domini Regis. Et e finaliter orta fuit lis discordia inter ipsos Civitatenses Utinenses,
eorum complices. Tunc mortuo Domino Rege Utinenses tractaverunt ligam habere cum Ducali Dominio Venetorum cum Domino Antonio de a Scalari Domino eronae. , liga secta, tunc Utinenses sen- tire voluerunt ab omnibus de contrat , qui cum eis vellent esse , pro manu tenendo libertatem Patri aes . quod iste Cardinalis non ore receptus in Commendam , nisi ejiceret Cappellum, vel quod alter verus Patriarcha detur Aquilejensi Ecclesiae, ut libertas non amitteretur . Cum
quibus Vtinensibus cilli Ves Sacillo,
de Cani pa de Aviano, de Corde-va o , de Spegnimbergo, de alva- sono, de Sancto Daniele, se volven tes promiserunt contra ipsum Dominum Cardinalem cum tinensibus. Qui Cardinalis continue moram trahebat in Civitate Austria. Tunc lites, discordiae oriri coeperunt in contrata. Et Ducale dominium Venetiarum incoepit scribere gentes, mi
280쪽
Inittere unum de Venetiis probatissimum , deputatum ad regimen Terrae Utini, eorum partis, Querrae. Et Dominus Veronae unum misit, qui pro eo gentes faciebat, scribebat Civitatenses ver, ligam ω unionem decerunt cum Domino Francisco de Carraria. Domino iaduae Tarvi sit, c. Ees ipse Dominus Paduae ligam fecit cum Domino Comite Virtutum. Domino eciolani contra ipsum Dominum Ueronae, ad ejus destructionem . itin contrata ori Julii Utinenses cum
eorum gentibus iverunt ante temonam 'cum exercitu, Terram depugnantes. domos comburentes, vites detruncantes,' finaliter destruen res si parti Utinensium laederunt Glemonenses Et processum fuit contra ulmesimos, qui se parti dederunt, quies in Tetra multi erant amantes partem tinensium. Et sic tota Carnes laetanter se cum larte Utinensum posuerunt. Dominus autem hilipponus de a Turre uno die, dum Castrum lebis exivisset , volens ire ad alium lo- eum, captus fuit, praesentatus tinensibus, propter quod Loca dare eum oportuit tinensibus . Et isto modo guerra insultavit gravissima inter ipsos Civitatenses, eorum a
te ex una inter tinenses , Corum complices ex altera ' ita quod Utinenses multoties ibant cum eorum campo, gentibus Cividatum Austriae, eos fortissime destruentes. Et sic magna scandala is interem tiones hominum , incendia domorum , captiones hominum ortae fuerunt, subsequuta alia gravissima, quae omnia posse narrare , longum quidem esset. Et vere tinenses saepissime Civitatenses cum eorum potentia superassent sed laure procedebat pro
posse eorum aliorum de contrata destructio , ut bene poterant. potuerunt saepius . Civitatenses semper cum blandimentis, variis voluntatibus, Qverbis blandis, quum videbant se superari , mittebant ad Utinenses eorum Ambasciatores , dicendo unum, aliud, quum videbant sibi tempus faciendo de in latis pro posse vindicando. Et dum Dominus i Ezardus de alva sono positus esset Capitaneus in Terra ortus ruarii, abjecto nobili Domino Albertino de Spegnimbergo, qui ibi fuerat Capitaneus per dictum Dominum h lippum de Alen conio, D minus Franciscus de Carraria ostendens te huic liti velle in temonere, tractatum fuit inter tinentes , ipsum Cardinalem Civitatenses , quod partes se in eum compromiserunt. Et sententia vir, quod sub po na decem millium Ducatorum quilibet obedienti Am faceret ipsi Domino Cardinali inter spatium dierum sex, daret omnia loca sortilitia ipsi Domino Cardinali. Ἐν occultes ipser, Cardinalis promisit, se daturum ipsi
Domino ad uae , Sacilium , ortum Gruarium , Montem falconem , clusam, certa alia sortilitia. Et facta est illico eidem Obedientia tam
per tinenses, quam per omne e rum colligatos per nos de Ma-niaco, cum verbo consensu dictorum e lino. Tunc ipse Dominus Paduae posuit Utini paene ipsunt Cardinalem , Michaelem de Rebat tasuum familiarem in Mares callum . quemdam Fratrem de Padua in Vicarium , omnes Ombiales ad sui beneolacitum, in Utino retinendo suos familiares, 'ava larios taliter , quod in Utino multi erant ei instantes. Et finaliter tinenses, qui videbant, libertatem Patriae fo