Bellum Germanicum. Hoc est Clarissimi viri, Dn. Ludovici ab Avila et Zunniga, militiae Alcantarensis praefecti, commentariorum de bello Germanico à Carolo 5. Caes. Max. gesto, libri duo à Gulielmo Malinaeo Brugensi è lingua Hispanica latinè redditi &

501쪽

Augusta/ni prime

milites conscribunto Steidanus lib. et . N. 22. Thua. lib a. hiae P g. 223.ec 338.

ra1 Dg BELLO GERMANICO, eos moturum : nec commissurum,

ut sui quid moliantur*: sed fidem de amicitiam declaraturum, Nec se pacem ullam cum quoquam fa- lcturum , in qua ipsi non continerentur.

Civitates, & V uirten bergensis Dux , Caesaris consilio cognito , caetera diligenter per exploratores inquirunt. Germani enim milites segnius ad signa asederant : tardius Hispani conveniebant : in Italia delectus militum , quos Ponti sex missurus erat, lentius habebatur. Primi Augustani ad Kalend. Iunias, quatuor millia armat rum conscribunt, totidemque Vi menses: nihil tam inimicum bello, quam tarditatem esse, rati. Hi, & VVirtembergensis, literis ad Saxonem Electorem &Hessum , duces belli lectos, da- Iis , ut in armis sint, monent: ut

502쪽

ut Caetaris conquisitae copiae len- tius conveniunt, ipsi quantum

in armis , certiores faciunt. Sedi Augustani ut suspicionem patasse conscriptas dictabant, ut prae sidio urbi impossitae, contra Omnem vim muros & portas tutarentur. Verisimile id reddebant, quod omnibus mortalibus patefactis portis, neminem urbe excluderent, Caesariani in urbem ultro citroque ad arma ditela paranda, vel cibaria &pocu- il lenta mercanda, commeare, aut ad magnificentiam de splendorem urbis visendam confluere. Ad eas cohortes fama erat, duo

Helvetiorum millia accessi ila. D

milliaribus ab Augusta. bei gensismirtembergensis,&civitates Sue- viae birariam copias tuas partiebat ' suos paris

randi belli averterent, has copias

503쪽

ri DE BELLO GERMANICO

militum

Balthasar Gulit in ingus militur: viginti quatuor peditum signa, cum pleraque nobilitate, lub auspi cijs V datrici Ducis erant : alterum a- gmen stipendijs civitatum in autho ratum fueratia Postquam omnes hae copiae Ulmam pervenerunt, una nocte quieti concella , postridie Gunspergum pro Miscuntur. Ibi bipartito in conciones advocati milites, sacramento in authorantur. DuceS cohortibus praefecti fuerant, Sebastianus Scheri elus, Ioannes Hed decus, Balthasar Gliltlingus, Sebasti aus Bensererus, Matthaeus Langemat elus,Ioanes Harde rusa odoctis Rose bergus Copiae civitatib. inaut horatae Scherc. ljurant. illius imperio obedientes fore, dum Saxo dc Helsius exercitus imperatores in castra convenirent. Eidem Sacramento illimantur deinde

Q 4rten bergenses milite His dux d tus fuit Hed decusia

Balthaiar Gult lingus,uir in primi eloquens. & nobilis, & Ducis Vult-tembergensis 1 consilijs , militibus Principis sui in concionem ConUO-catis, in hunc modum verba secille dicituL

504쪽

dicitur. Pontifex Ro. militeS, nominuum incendium in rebus pacatis nobis excitare conatur , quo Germa, Diam, patriam communem,quae nos genuit , & a primis vitae rudimentis ubere suo aluit, mox ardeat, Ec fundamentis excindatur. Crudele odi-l um eum huc urget , quo uos & Vestiam religionem perditum eat: simul ut remetiatur cladem, quam ante aliquot annos Duce Borbonio accepit, cum Roma virtute Germanorum maxime capta, capto Pontifice, atque in Hispaniam missis, diriperetur: Eam ob causam Carolum Caesarem adversus nos , ut Principibus &Or-l dinibus Imperi j confoederatis bel-l lum faciat, identidem obtundendo

incitavit : ratus hac via futurum, ut ad ipsius religionem vi volentest nolentes attrahamur. Insuper is nunciatur equitum peditumque haud spernendra copias in Italia a conscribere, quas Caesari auxilia in G ermaniam mittat Nec fama de Hispanorum adventu omninb vana est. Quantum calamitatis, milites,

505쪽

quantum miseriarum ab externo miclite , de vasti talis patriae imminea T. Omnes, opinor, praevidetis. Cinigitur ista Principes Ec Ordines Impexij reputent, suum ellia ducunt, snon tantum vim & impetus hostium a popularibus suis armis prohibe

re: sed etiam cavere, ne externa, ne

vetus religio vobis obtrudatur, v OS maste virtute estote. Itaque stat bellum hoc inopinatum, ac praeter spem nobis motum, Deo auspice armis vindicare. Quare cum scirent animos vestros ad hujus militiae alea ni

promptos, suis stipendiis, qua id fieri

potuit celeritate in aut norarunt, ne

imparati opprimerentur. Iam quoniam foederis duces adhuc desiderantur, quos brevi in castra adfuturos compertum habeo: quo interea in castris cuncta ordine ac recte gerantur & , fenestra hostibus contra 'vim praecludatur, Princeps Vdatrichus vobis virum fortem, &cui ad summam nobilitatem nulla authoritas deest, praefecit: cui, ut sibi, vos

obedire per omnia indisciplina militari

506쪽

DE BELLO'GERMANICO, III litari jussit, & egregium illud nomen . tueri, quod majores nostri sua vir - te, varijs bellis cum exteris genti R. Ius, multo sanguine nobis pepere- e' 'runt. Neque ver δ satis est, commilitones , ab ea gloria non solum non degenerare ; Verum etiam, ut veitral praeclara facinora ad posteros propagata,illis stimulum de calcar ad virtute militar addat. Caetera Deo curaer erunt, iqui ei victoria secundum fas jusq; dabit, qui pia ac justa arma sumpserit. Sic Balthasar Gulthingus. Interea Caesar, ne hostium celerita, Caesiar mi. te Occupatus cingeretur, cohortes, ii ς. sitos quas tota Germania , diversis locis, *00'Qς-x. sub quatuor maxime ducib. habebat, convoca liussit. Duces erant Hilpra/dus Madrucius, Cardinalis Tridentini germanus: Georgius Regens burgius: Schamburgius, qui Burana tra sito Rheno postea se colunxit:&Marignanus. Ab his quaterna peditumillia coscripta fuerat. Decem cohortes noth' Bavarus collegerat. Duo millia Hispanoru,&octingetos paucis post dieb=Alvarus a Sanda adduxit. Gallia

507쪽

tig DgBsLLO GERMANICO, cisalpina tria milliaarmaverat, quibu lpraeerat Aretius. Conquirebac interim, ut mandatum fuerat, Maxim lianus Buranus, vir militaris, quant poterat celeritate, e Batavis, Sicam- llaris, Menapijs Iuliacesibus d Belgis, lequi tu peditum m imperatas copias, l& aliquanta levis armaturae equitu lmanum, quos ab atro armoru colore Atratos vulgo appellant. Decreverat Caesar no prius cum hoste dimicare, squὶm cum Luis Buranus adestet. Da- ltum fuerat negotiu Electori , adco. paranda duo millia equitum &quingetos: Alberto Marchioni, sexcentos equites: Crucigeroru Magistro, mille. Maximiliano Hungaro, mille: Erico Brunsvicensi, quingentos. Confoede Confinderati noc armorum teria lratotum rore nihil perturbati,itteris ad Vene- ladvene 'tos datis, conqueruntur pontificistos luςxx injurias,orantq; ut ejus copias trans itu per suos fines prohiberent. Ad haec monent, ut superiorum tempOrii recordatio subiret: si vires ille luas confirmaret, quantum mali ipsis&

alijs

508쪽

Praeterea pleramque Germaniae nobilitatem monent, ne militem castra

sua petentem ad merendum transitu ilitercluderent. Tiro lentibus & l lacet eis ad Italicarum cohortium adve notu trepidantibus, animos addere perliteras conantur , ut illis transitum

negent. ad quod etiam lubsidia pollicentur. Petentibus a Norimbergensibus auxilia ad bellu, responsum fuit, suas vires atq; opes proprijs agris tuendis vix sum cere.

Mandatur interim scher telo, ut cum ijs quas habebat cohortibus, ad radices Alpium confluentes copias disturbaret: simul mittuntur centu riones in Helvetiorum agrum, ad conquisitionem militum. Agebatur anni tempus, quo segetes maturescet ent, cum legatus Tridentinus Ro. missus, auxiliorum cau

sa foedus inter Cars & Pont. sanciret. Foederis forma haec erat: Concilium Tridentinum indi chum mille, ut errores jam multos a nos in Germania exorti,&indies proserpentes, Oppri

s merentur

Confoede

ratorum

ad Vene: tos literae Foedus Caesaris ScPontis Romanisleidanus

509쪽

rio DE BELLO G ERM AN Ico,vprimerentur & quod illud a conscederatis repudiaretur. Qua obre pro- reipub. Christ. &Germanorum 1alute, societatem Pontificem & Caesare ita coniunxiise, ut Caesar primo quomque tempore contracto exercitu, paratisq; omnibus ad bellii nec ellarijs,

arma adversus eos indueret,qui obstinantesanimis conciliu non agnoscerent : ac vi eos ad vetere religione, quando aliter revocari non pollent, cogeret Sed omnia prius periclitaretur,num obedientes Pont. Rom. Vellent agnoscere. Nullam pacem cu ea gente ecclesiae Ro. inutile, vel ad vet-1am faceret.Pontificem praeter centu aureoru millia, totidem apud venetos deposituru eaq; pecunia in nullualtu, qu1m usum belli verteretur. Hac

duodecim peditu Italicoru millia alerentur, & quingenti levis armaturae equites per menses sex. Si interea bel-lsit conficeretur, Caesaris id commodo futurum. Fuit haec in foedere expressum , Pontifice Caesari permittere , ut dimidium proventuu ecclesia

sticorum in hoc bellum per Hispa

nias

510쪽

Lia ER s Ecu NDus. rarmas convertat: ac tantum agrorum

religionis divendat, unde quingenta aureorum millia redigantur: S quidem in tisum necessarium hujus belli ea lege, ut Caesar de suo pro totidem millibus vicisIim oppignoret. Quil alterutri resisteret, in hunc uterque consociatis armis, totis viribus incumberet. Ita hoc foedus senatus Cardinalium discederet. Dum ista Romae perficiuntur,inte Ca arrerea Caesar quantum frumenti in agris numen circa Ratis bonam erat, ne equitum xa iam di- peditumq; licentia, corrumperetur,

in urbe convehi iussit,s in ulumne liaque ad cellarium condi: tum aute,ne si bel- bellu neialum traheretur,aut annus in sequens cessaria

coeli aliquo vitio sterilior esset, rei seu Pς p/ratai mentariae inopia laboraret exercit S. Coducti fabri lignarij, qui quatuordecim continuos dies vasis oblongis conficiendis, in quibus globi ferrei l. pulvis q; tormetarius conderetur, incuberent. Ad haec inusitata specie in-b strumeta bellica apparatur. Ad novem illi a se corii qui trumeto quod in Usu militi satis esset, onusti, cu trecetis