Principia, siue prima linguae Latinæ elementa, pueris facilè instituendis commodissima

2쪽

PRINCIPIO RVM LINguae Latinae canones, siue regii laegenerales.

WVt modis incipieussa est Latina locim

tio ' in arvor. Qtubus Z Α nominatiuo castu, iuguἱiris aut phiralis numeri: auocutivo capi iuguiaris aut pluralis numeri : ab ab itiuo absolute posito: avt a uerbo imperstiali, idesint rei qui modi. ejus, Incipe per rectum, qiruntum, sextumve solutum. Impersonali. si desint, Vtere vel bo. Quando incipiendum est a nominativo ' Qvanilo in ipse statim initio ade tabcri/od nomen siub, an riuum,aut pronomen primitιuum: deindestqt uur verbum persona te modi siniti, requirens nomι uatiuum cossem autest pro

supposito:ut Magister sexti. Incipe per rectum, la personales qtratur Verbum,quod pro supposito rectum tibi poscat, Quid ensuppositum Z fri nomen sub Iantivum , aut

pronomen primatiuum, nominativi cases, confrrusti m a fronte uerbi, siue ante verbum ut, Maxiffer, F o. Suppositu in semper fixum tu dixeris elle. Pronomen primum poteris quandoque locar . A quo regitur nomiuatiuus ille . quem voca ut Supρο-

situm' A primo uerbo personasi moti miti , quod puIF

f ppositum confimitur virtvrepe onae. Suppositum regitur a verbo aure seqtienti. id est Appositum Verbum per otiale modi siuiti, ut, Amo, Lego. A. f.

3쪽

Appositum verbum dic personale vocari In quot debent conuenire, siue similia est ' suppositumer Appositi. Iu duob-.c bus umero'persiona.

Appolitum cum suppolito numerus sociabunt Et persona, quibus haec coueniunt duo semper. Quot requiruntur ante quam aliqvod nomen possit

esse siuppositum uerbi personalis modi finiti Z Quatuor.

Quae ' Primo quod sit nomen ubstant tuum, aut pronomen primitivum. Secundo, quod sit nominatiui cissus.

Tertio, quod sit eiusdem persen e. c rtὸ, qu)d sit eiusdem numeri cuivi est uerbum.

Suppositu Verbi vult quod sint quattuor in se:

Stet per se, primum: rectus si dico, secundum: Demum personae concordia sit. numerique. Quae verba regunt a tergo sine postst , nominatiuum casium Frequentissime u rba substantiva, cu' uocatiua, Cr caetera verba similem uim habentiae. Nec tum nominatiuum casium haec uerba ponsi re gerepossunt, imὸ verὸ π alium casum praecedenti similem: ut Cogit me timor esse pium. Florum consimiles debet coniungere casus. Copula, personam dum pertineant ad eandem. Quot unt herba μb iantiua 'Tria. Qi sum, es, Fio O, Existo ex tis. Ex isto, Fio,Sum Substantiva vocantur. Quot sunt uerba uocativa Quinque. Quae ' Nominor, Appellor, Nuncupor, Vocor, ci' Dicor: quae omnIa uocem habent pasiluam. Verba vocativa debemus dicere,Dicor,

Nominor, Appellor,& Nucupor:&Vocor adde uerba uim habent uerborum subnantiuorum

4쪽

uocutivorum Plurimum verba passiva, neutra: interdum quoque activa, deponetia, π communIa: ut, Efficior clericus. Ambulo rectus. Scribosidens. Persequor malus. Criminor iniustus.

Est substantilii atque vocatiui data neutris, Passivis aliis etiam signatio saepe. Quando incipiendum est a uocatιuo Quando sim

monem nostram dirigimus ad aliquem , aut eum vocando,aut eι praecipiendo, aut eum hortando: ut Petre veni, Petre fac ignem. Incipe per quintum, cum verbum dirigis ipsum

Pr cipiens alicui, aut oras,aut comiter hortans. Α quo regitur uocativus ' Non regitur, nisi ab imperativo,aut ab aduerbio vocandι,6.' No regitur quintus, rei forsan iuge vocandi 5. Quando incipiendum est ab ablutimo abstule poseto Quando in initio adest nomen siub tantitιum, aut pronomen primitivum: deιnde seqvitur participiu expressumi, auis ubintellectum: scpostea μ qititur aliquod uerbum a quo illud nomen vel pronomen post regi : ut, Magistro legente dispuli proficiunt. Si pronomen erit ves nomen, participans post: Et verbum non sit , cui suppositum dare positi: Rectus tunc sextum debet absoluere casum. Quot modis resolui potest ablativus absolute positus Tribus . Quibus f persi pergum, G per quia . per D ut, Te ueniente ad me, dabo tibi equum id est. Si i eneris ad me dabo tibi equum. Per diιm .ut. Magistro le- in gente. disicipulo rosiciniari id est, dum magister legit, di stipuli proficiunt. Per quia: ut, Sole lucente gres Αἱ: id .

est, quia Di lucet , dies est. A. iij.

5쪽

Pcrsi,vel per dum vel per quia, itire resolui Ablatilius haber quando rectore careb It. Quando incipiendim est a uerbo impersonali 'inando in primi clιo femonis Gassici dicimus On, uel Il: deinde sequitur caliqIιod verbum, nec tamen adest ullum nomen substantiisu,tuit pronomen primitivum,quod poset illius uerbies estispositum, ut Fluit,ripleut, Legitur,on bi. Si fine supposito certo fiat tibi sermo, Impersonali verbo tunc te decet via. Quanάo in oratione locus est genitivo Quando duo nomina siubilantiva. quorum primum est appellariu-, si in tricem pulsi quuntur, siue ueniunt unu post abud 1ine coniunctione media, oportet secundum es egenitιui casias, regetiirque a primo substantivo uirtute posse ιο-

vis: ut, Caput Ioannis Equus Petri.

Substantiva duo si sint simul, ingenitivo Postremit ponis: dum primum non propriu sit. Ex postrema huius regula particula manifestus sit

eorum error , qui dicunt Nicolaus radicis , Stephantis Stephani , Ioannes Gulielmi : quum ubique ligamus P. Virgιhess Maro,non Maronis. Si tamen siubaudiatur siubstantinum, fons, aut abquid simile, Latina erit locutio : ut Ioannes Galalmi ,siubfulis. oro Ciceronuisiub. bbertus. Quot uerba regunt poti se genitiuum Sedecim . Quae ' Octo personalia, ν odio impersonalia. Quae sunt O io personaba 'Obliuisior, Memini, Memoror, Misereor, Recordor, Arguo, Damno, G' Accuse, G omnia nomina participιa ab eis defendentia. Quemadmodum enim ἀιcimus, memoror tui: sic etiam dicimus, me

morans tui, γ' memor tvι.

6쪽

Αrguo,Damno,Recordor,& Accuso, genitivo, Oblitus, Memini, Memoror dabis, atq; sit sertus

Quae siunt octo impersonalia Poenitet, Taedet,Mφ-ret, Pudet, Piget, Interest, Refert quando accipitur pro Pertinet; quorum quinque prima regunt nitiuum G accusatiuumsimul ut, veget animum keum

uitae meae.

Poenitet,& Taedet,Miseret, Pudet,& Piget, ista Accusativos sibi iungunt de genitivos.

inem casium regunt reb qua tria ' Genitiuos omnium dictionum: exceptugenitivis trium pronominum primitivorum, MN, Tui, Sui,Nostri, vestri: quorum loco, luterest cy'Refert regunt ablativosi singularis numeri foeminini generis pronominil pos tuorum, Mea, Tua, sua, Nostisa er vestra: ut interest e ' Refert mea docere. Ut uero, acceptum pro Pertinet, loco ab itiuorum foeminini generis pronominum pos tuorum . regit nominativos sugulares neutri geueris eorundem ut, C s est benefacere itespondetur, Meum. Inter & est Referri aut Est, iungas geniti ui Primo runaque trium demes quino S genitruo S. Quango in oratione locus est dativo 84 ando post nomen tigre ivm, alii uerbum, aut participium , en- sui potest esse congruas G conueniens : ut, Aptus mihi, Dico tιbi, Dicens lib. Omnia enim uerba, o participia,

σ frequenter adιectiva possunt regere post se dativum

casium per uim acquisitionis. Omne tibi verbum dabit acquirendo dati tuina. Participans regere hunc vel mobile fὰ ne licebit. Quot dictiones natura ter regunt post se dativum

7쪽

Obulam,Vae,er Hei ut obuius tibi, Vae illi Hei mihi.ὶ Adde via vio, Vae, simul obvius, Fleiq; dativo. Q ando in oratione locies est accusitivo ' Quado habet antest aliquod uerbum activum, aut transitiuum,

aut participium habens uim significationis uerbiam ui

aut transitivi tuncque accusatium ille regitur a tali Membo uelparticipio, virtute transitionis: tit, Amo Ioannem, Diligens Petrum.

artos actitiis subdes, vi transitionis. Quid ponimus post participia Oh es cora, cr omnes dictiones quae poni posunt post verba , possunt etiam poni post participia ab eis deflcendentia. Gemadmodum enim dicimus, Amo Deum, sic etiam dicimus Amans Deum: Curro leuiter, Currens leuiter: obuio tibi, obvians tibi agae iunges verbo,iunges & participanti. QFando in oratione locus est ablatiuo Quando possnomen proprium, aut verbum, aut participium,sequatur senius genitιui : uidelicet de , du, des: debet poni in ablativo cassu, aliquando mediante praepositione, ut Petrus de monte: π aliquando sine praepositione, ut Masso me Galatea petit. Post verba etiam passiva poni debet in ablativo, mediante praepositione a uelab: ut Ioannes uerberatura magistro.

Post propriu nome, post verbia, participansque Si veniat sensus genitivi, iungito sexto: Detur passi uis a vel ab sextus praeeunte. Vnde cognoscis nomen μbstantiuum Quid declinatur per unum articulum,ut hic Magi fer: uel per duos. ut hic Er hec Sacerdos. Articulum P cminudant substant tua. vel unum.

8쪽

Vnge cognoscis nomen adtessivum ' Quid declina turper tres urticulos ut hic G' haec G hoc Farsex,aut per

tres diversis terminationes,ut BonuS,Bona,Bonum

Adiectiva genus triplex dat tres quoque Voces. Quot modis debent conuenire , siue similia esse ,μbstantiuuni'uriectiuum Tribus. QMbm Genere, nu

Est adiectivum substantivo sociandum In simili genere,pariter casu, numeroque. Quid est relatiuum Est dicto mentionem rei antὴ dictae faciens. ' , Atque rei reserens praecedentis memor extat. Quid est antecedens Z Est dictio cuius mentionem facit relativum.

Dic tibi praecedens cuius sit mentio facta. Quot modu debent similia esse relatiuum antecedens 'Tribus,c aliquando quatuor. Quibus' Genere,numero, π persona, π aliquando casu. Persona, genere, clare feren Spraeeunti, Et numero. casum quandoque decet variari.

Quando in orsione Iocus est infinitivo ' Quando duo uerba si inuicem subsequuntur sine coniunctione media , quorum primum non significat motum, Altimum debet esse infinitivi modι: ut volo legere. Aliquando etiam ii vitiuus ponitur post adiectivum, ut, Paratus respondere. Si duo verbas mul veniant,&sint sine motu, Infisa tritium verbum vult esse secundiim: Adiectiva etiam poterunt praeccdere saepe. udo in oratione locus est primo βριno Quando duo uerba ueniunt unum post aliud siue coniuncto-

9쪽

me media , si primum significet motum eundi de uno loco in alium locum, ecundum debet poni in primo Aupino: ut, vado lectum : aut in ultimo gerundis, mediante praepositione ad ut, vado adstudendum. Si primum verbum motum designet eundi, i Postremuin primi debet tune esse supini: Siue gerundiui dic,ad mediantea premi. inando in oratione locus est ultimo flvino scru do habet antest abluod nomen adiectivum:ut, D pcile di-

,Facile auditu.

Post adiectivum supremum pone supinum. Quid debet poni post uerba significantia motum redeundi Frequenter ponitur nomen, mediante praepositione a, uel ab , aut alia: ut, Reuertor ab urbe a limone, de prandio. Cauebis autem ab huiusinodi locutionibus, vemo de prandenti, Redeo pransiu. Sunt enim barabarae: quia secundum gerundium cr ultimum fiupinum non admittunt con ortium verbi significantis motum redeundi. 'Sed si designet primum motum redeundi, Praepositis a vel ab ,poteris superaddere nomen. Quando in oratione locus est primo gerundio' saepi*me quando aliquod nomen siub iantruum praecedit: ut, Venio gratia studendi. Sunt sil bstantivo iungenda gerundia prima. Quot cusius regunt gerundia 'Nullos casius ante se regunt. Post si uen tales reg ut cos, quales uerba a quibus descendunt. Quemadmodum emin dicimus Amo deum: sie etiam dicimus Amando deum. Parco tibi, Parcendo liuet. Quicquid verba regul, his orta gerudia poscui. Quie est natura coniunmouis conrunmosimiles c. s

10쪽

conivngit: hoc est, talem casum uult ponte, qualem habet antest: dii tumen dictio praecedens non regat diuem scapus. ut si dicas, Mea Cr Petri refert studere.

Iungcre consimiles debet coniunctio casus, Ni varium regimen tenuere regentia prima. eti natura nominum propriorum Nomina propria virorum, foeminarum,urbium, castrorum , ut

uiorum, si habent numerum singularem, carent plurali: ut, Oma,Hecuba, Sequana. D uerὸ habent numerum pluralem,carent singulari: ut, Athenae Athenarum. Nomina tamen virorum c foeminarum ahquando habent pluralem : ut Scipiones, Liuiae,s c.

Plurali careat proprium quod conuenit uni, Q d plerunque tamen solum plurale tenebit.

Quotve peihon e siunt omnia nomina,pronomina erparticipia i Omnia nomina, pronomina,qparticipia

Dit tertiae persenae , exceptis uocativis, qui sani secundae r er duobus primis pronominibus primitivis, Ego σTu: quorum Fgo reddit uppositum Herbisprimae persona: ut, Ego amo: π Tu,uerbissecutuis. M, Tu lixis. Nomen,pronomen,personae participansque Terpar sint: demes exin pronomina bina: Atque vocativos,quos expedit esse secundae. Quot siuue pronomina uocativos habentia ρ tuor. Quas Tu, Meus,Noster, c Nostras. Tu,Meus.& Noster. Nostras, haec Iavocabul. caus est natura nominum neutri generis ' Omnia 'nomina neutra habent mominatiuos,. ccusativos, O uo- catiuossingulares similes: ut Nomιnatiuo hoc Scamnum, ac satirso hoc Scumnum vocatiuo ὀ Scumnum. Et similiter plurales, qui semper terminantur in a: ut, Et plu-