Acta sanctorum martyrum Simplicii Constantii vindicataopera et studio Petri Antonii Corsignani

261쪽

1ss AD SS. MM. SIM LICII, CONs TANTII, tetano Lucchesi de Tali equitio ca) Ord. Min. Conveni. Mais gistro S Provinciali transmissum, forte amanuensium oscitantia mendis non caret, initiumque habet: Visa Sanm-rum Cesidii, Rufini, ει Sociorum Marurum, quorum Compora .... Triumphales Marorum laudes . . .: Complura ibidem narrantur prodigia ab Omnipotenti Deo ipsorum intercessione patrata. In M. S. Constantini Cajetani servato in Bibliotheca Archigvmnasii Urbis ex cit. Reg. Marsic. Par iI. pag. 4s. & in altero q. P. Dominici Petri- Antonii S. J. de historia Latii nunc apud Trebanam Ecclesiam Tom.v. Pag.M. 6s. ipsorum Uita legitur Sanctique Cesidii brachium memoratur, quod argenteis compactum ornamentis S suavi sesimi odoris fragrantiam exhalans, magna religione in Trans aquarum Ecclesia apud Marsos colitur . Quicquid autem congesta Manu Scripta vel historica documenta de hisce Sanctis Rufino & Cesidio adnotarint una cum ipsorum Actis, leges apud doctiis mos Bollandianos, nuper explanata distincta & splendidis illustrata verbis, quae mox extensa damus, atque transcripta ex Tom .i I. mensis Augusti edit. An- tuerp.M. DCC. XXX v. pag.σ33. ad diem xI.dicti mensis, a Cl.Viro P.Joanne Baptista Sollerio S. J. Bollandi operis Socio &Continuatore ita disposita & enucleata .

De S. Rufino Martyre Marsorum

in Italia Episcopo.

COΜMENTARIUS CRITICUS .

s. I. S. Rusinus Martyr, qui xxx. Iulii eoIIIur, ab hodierno Sancto Rufino disinguendus. is x N eosdem scopulos relabimur, unde vix bene emer is ut seramus die xxx Julii, ubi de S.Rufino Assisiensi Maa- is tyre agendum fuit. Frustra rogati sunt Assisienses, ut Iu

ra cena

262쪽

ax Vrhro IANI Aera A Nn Ix II. 2s ti cem aliquam nempe tolerabiliora monumenta sugger

,, rent: unde id solvi posset, quod ibi a nobis quaesitum is est, unusne, an plures Sancti Rufini Assisii celebrentur, quibusque diebus singuli ξ De Martyre, quem dicta xxx. is JuIii retulimus , dubium mihi quidem non est : quin is is indicetur, quem in celebri descripto a nobis sermone lauis davit S. Petrus Damianus, dum ita scripsit : Beati igituris hujus Martyris Corpus de Suburbio Assisiensis oppidi, ubiis antiquitus fuerat positum , intra maenia postmodum fuitis gentilis impetus terrore translatum : ubi & Ughellum re is futavimus , rotunde asserentem, quod Hugo Episcopus an is no Ioso. corpus Sancti Rufini tranflulerit. Habes ibidem is num. 4. rejectam Ferrarii assertionem , qua eodem die is alium Sanctum Rufinum obtrudit ab eo Sancto Martyreis toto Coelo diversum.

is Superest modo quaerendus Episcopus , qui Assisito etiam Martyrio coronatus sit, de quo ita Jacobilius deis Sanctis Umbriae Tom.I. a pag. o I.: Vita Sancti Rufiniis Martyris Episcopi populi Marsorum, qui sanctam Fidemis A ssisii plantavit, ct in ea Civitate Martyrio affectus & se is pultus , ejusdem Jacobilius cum Ughelio , quem audire

is juvat sub titulo de Marsorum Episcopis Tom.I. a col.9s .is ubi primo loco Rufinum collocat longiorique oratione, is nescio quae Acta commemorans; & haec quidem sunt, in- is quit, quae summatim de Vita Sancti Rufini videntur pos ,, se adferri. Acta porro illa quanti facienda sint, & Bais ronius pridem & Ughellus ipse satis declarant, mihi ceris te tanti non sunt, ut ea huc velim adducere e ea nobis

is hὶc sola dirimenda est quaestio, jam a tanto tempore pro- is posita , unus ne, an plures Sancti Rufini Assisii celebrenis tur Loquamur pressius : num is, quem dedimus xxx. Juis lii cum eo, qui hoc die colitur , sit confundendus Deo aliis enim Rufinis Assis natibus, quos Ughellus ibidem

is commemorat, hὶc non agitur. Audi ipsum loquentem: ,, Unum autem tantum Rufinum esse, qui tam Ma

is sos , quam Assisinates in Umbria illustraverit Evangelio, is ac Antistes utriusque praefuerit populis PRO CERTO

263쪽

,, HABEO, tametsi monumenta M. SS. utriusque Ecclesiaris de genere mortis locoque videantur discrepare, in caeis teris tamen conveniunt. Sanctus Petrus Damianus in suisti sermonibus illorum temporum haud satis peritus duosis Rufinos invenisse videtur, cum narrat in xxx. diem Iulii is ejus mortem incidisse affirmatque eadem die Assisii ejusti Festum celebrari solere . Quamobrem Martyrologium is Romanum authoritati Petri Damiani innixum, Sanctum

,, Rufinum retulit in hanc diem TAMQUAM EPISCO- is PUM ASSISINATEM , in xi. vero diem Augusti alteo rum Rufinum Marsorum Episcopum, cum tamen constet, is utriusque Rufini Acta vel simillima vel eadem esse atque is apud Marsos, Assisiumque xti die Augusti Festum S. Rufi- ,, ni celebrari cum iisdem Lectionibus officioque, in quiis bus narratur, primum Marsis, deinde Assisinatibus eun- is dem Rufinum Episcopali munere insignitum praefuisse isi, Perperam igitur unus idemque in duos fuisse disiectus vi- ,, detur ex Petri Damiani errore , o Bona inhelli venia, nec S. Petrus duos Rufinos inis V exit, neque Martyrologium Romanum Sanctum Rufiis num retulit in hanc diem xxx. Julii tanquam Episcopumis Assisinatem . En ipsissima ejus verba : Assisit in Umbria is S. Rufini Martyris , in Notis autem et Extat de eodem se ,, mo S. Petri Damiani sermone , quem ad istum diem deinis dimus , nec verbum extruderis, unde de Episcopo veris remotissime agi intelligatur . Ut quid igitur tanto conais tu insurgit, ut S. Damianum , & ex ipso Baronium de ge- is minato S. Rufino Episcopo accuset Sinai , obsecro, Sa D ctum Martyrem , de cujus solo Iabro vel urna lapidea is inter Hugonem Episcopum & Cives Assisinates anno I os o. is disceptabatur , cultu suo gaudere tanquam simpliciteris Martyrem; Episcopum vero ab eo diversum audacter sta-

D tuat, de quo non xi., sed Xnio seculo reperto ne quidem

is somniare potuit Damianus. Testem ipsum Ughellum ad- is voco in Vidone Assisiensi Episcopo , dum ita loquitur ris Meruitque SANCTUM RUFINUM PRIMUM ASSIS IID EPISCOPUM & Martyrem invictum , qui ad eam diem

is mor.

264쪽

ax V IcTORIANI Ac TA A ppa Nn Ix II. aspis mortales latuerat , reperire repertumque in Cathedraliis honorificentiori loco collocare die tiI. Mensis Augu-

se Habes Uc S. Rufinum primum Assisiensem Episco-

is pum & Martyrem invictum, habes saeculo primum teriso tiodecimo repertum ejus Sacrum Corpus, tumque in ipsa is Cathedrali totius populi venerationi expositum, quod anisse te eam diem mortales latuerat. At certe non latuerat Sanis is ctus ille Martyr Synonymus, de quo in sermone suo lo- is quitur Sanctus Damianus, utpote cujus urnam num .6. is corripientes septem homines AD S. RUFINI BASILiCAMis tanta celeritate provexerunt. Extabat itaque Assisii secuis Io illo undecimo notissinia Sancti Rufini Basilica a po- is puto in tanta veneratione habita, ut Hugone Episcopo is Loci nequidquam repugnante , eo etiam repertam ejus is urnam detulerint, qui proinde alius omnino censeri deis bet ab eo S. Rufino Episcopo , qui duobus post saeculisis primum repertus est, ct in Cathedrali depositus. De priori ri illo , quem proprio natali die xxx. Julii retulimus, diis cta sunt quae dici potuere ex S. Petro Damiano, nuncis disquirendum superest, quis ille sit Sanctus Rufinus Epiis scopus item & Martyr, qui hac die xi. Augusti in uia . is tyrologio Romano referturi γI. II.

S. Rufinus, qui hoc die A sit colitur, videtur dicendas Marserum Episcopus. Hodierna annuntiatio Martyrologii Romani his plane verbis concipitur: Eodem die passio Sanctorum is Rufini Marsorum Episcopi & Sociorum sub Maximino Imri peratore . Ad quam hic omnino praemittenda Baronii is notatio in hac verba: Agitur de eodem Rufino Epiis scopo hae die in Ecclesia Marsicana . Legi tam ejus, is quam S. Caesidii ejus filii Martyris Acta ab eadem Ecclesia accepta , quae tamen non levi indigent emendatione. K k a is Re Di iligod by Corale

265쪽

aso Ah SS. MM. SIM FLICII, Co s TANTI r, o Reperimus vero alia illis fideliora, sed imperfecta , no ,, bis impartita ab Ecclesiia Pistoriensi, producta tantummo- is do usque ad Rufini carcerem , in quem Romae detrusus is fuit. caetera autem, quae desiderabantur in primo exemis plari, ab alio aliquo suppe raddita, qui maluit ea suo ino genio ad finem perducere , quam relinquere imperfe-

,, d a.... vetus traditio praedictae Ecclesiae & antiqua mo-n numenta contra dicunt, quibus constat, S. Rufinum unais cum Silone & ΑIexandro apud Reate fuisse trunciatum is capite tertio Idus Augusti; Caesidium autem passum esse ,, Transaquis apud Lacum Fucinum pridie Kal. Septembris., Uiget ibidem utriusque Martyris religiosa memoria mulo tis Miraculis illustrata . Hinc manifeste colligitur , in

is Achis illis , quae vidit Baronius, nullam prorsus Assisiiis fieri mentionem .is Neque vero a dictis multum dissentit Ferrarius, sico sua torquens, ut a Baronio non videatur velle discedere. o En eius textum: Rufinus Episcopus Marsorum , cum , Ma- ,, ximino Imp., Fidem D.N. l.C. gentilibus in Marsicana Citi vitate praedicaret, a Luciano quodam imp. ministro , quiis ex Piceno Romam per Valeriam transibat, cum apud Ar cum Augusti ab Urbe Roma ad s. m. p. distantem ma is gnam populi multitudinem ad Rufini praedicationem con-s, Versam vidisset, apud Imp. delatus est una cum Cesidio D Presbytero , qui Transaquis praedicabat . Is Ascanium is Cornicularium eo misit, qui Rufinum vinctum Romam is perductum carcere inclusit. Cesidius vero cum Rufinum ,, captum & Romae in custodia detineri accepisset, ad Ur-M bem veniens, Rufinum nocte allocutus, ad eum per se n ne stram ingressus est. Post aliquot dies e carcere cum aliis, Christianis emissi, Rufinus ad propriam Ecclesiam re ver is sus est. Cumque praedicatione S signis multos ex gentiliis bus in dies converteret, iterum ab Idolorum cultoribus

is captus una cum Alexandro, & Silone varie exagitatus ais tandem apud Reate capite truncatus, Martyrium consa is mavit tertio Idus Augusti.

o Multa ibi citat Ferrarius, longe plura Jacobilius ,

266쪽

is quae utinam ex fontibus ipsis clarius liceret perspicere . , Uerum ut ut ea sint, certe Iacobilius S a Ferrario S ais Bironio recedit quam longissime, ut ex solo ejus titulo is superius relato satis aperte ostenditur. Repetamus ver

is ba : Uita S. Rufini Martyris Episcopi populi Marsorum, is qui sanctam Fidem Assisii plantavit, & in ea Civitate Ma

is tyrio affectus &sepultus, ejusdem Protector est. Hist is riam porro ita contexit, ut multa incongrue misceat R is finum ex Amasia Cappadociae Metropoli Romam addu- , , cens tempore Imp. Maximini, quem cum S. Fabiano P o pa inepte connectit; de caetero ita sua commiscens, utis Ughello succenturiari voluisse satis manifeste pateat. Nonis eo tamen cum aberrante Ughello progressus est, ut celeri bre Martyrium Sanctarum Niciae & Aquilae historiae Rufi- ,, nianae imperite innecteret Romamque adduceret, quasis in Lycia Martyrium subiisse constat; de quibus videndari quae diximus ad diem xxiv. Julii, quo ab Ecclesia celeti brantur.

o De caetero praeiverat Ughellus in inchoanda S. Rufi-ri ni passione Amasiae sive in Cappadocia sive fortasse in exis trema Germania, ubi Proconsule cum aliis ad Fidem conis verso, liberatus carcere in Italiam profugit, ibique po- is pulo Marsicano Evangelium ferventi Zelo praedicans, iten rum captus Romamque perductus, Andream Proconsuis lem illum a se antea conversum ad Martyrium fortitero subeundum animare non destitit; deinde vero ex divinois nuru, permittente Praefecto, vincula discussit, ad Maris sos suos feliciter redit, solatusque tantisper pusillum greti gem , Assisi natibus in Umbria , tum Idolatriae tenebris is adhuc iminersis eodem pietatis ardore Episcopum se praeis buisse dicitur & Apostolum; adeoque primum scilicet E-

is vangelii in ea regione praedicatorem .is Quo munere Ughelli verba sunt 3 eum ardentius, is ideoque cum incredibili gentis admiratione perfungereis tur, iterum teterrimo carcere mulctatus est, adolendaqueis Apollini thura abominatus cum Sociis, ignis tulit sen-n tentiam, sed insufflante Angelo, cum dissipatus ignis de-n cidis-Disiligod by Corale

267쪽

as1 An SS. MM. SIMPLI cII, CONSTANTII, is eidisset ardorem, liberis illibatisque ad exitum patuit sor is nax, eoque perspicuo miraculo, cum plures convicti evaia is sissent Christiani, solus Aspasius Praefectus in christianam is rem odio pertinaciori concepto, Rufinum Sociosque viis vere non est passus, quibus . surdus edaxque ignis voracio talem suam oblitus pepercisset, siquidem cum extra mu- is ros Assisinates duci jussisset Rufinum, mola lapidea ades ejus collum alligata, in ingluviem fluvii Eloasii praeeio pitatum Omnesque ad unum saevissime tortos occiditis die xu mensis Augusti, Ita Ughellus cum suo Jacob illo, si S. Rufino Martyrii palestram Assisium statuere contendit, is nequidquam refragante Martyrologio Romano. o Pergit autem postmodum idem Ughellus atque mari gistraliter: &haec quidem sunt, quae summatim de Vita is S. Rufini videntur posse adferri utinam majori fide & au-o ctoritate. Audisti jam supra; unum autem Rufinum, quio tam Marsos , quam Assisinates in Umbria illustraveritis Evangelio ac Antistes utrisque praefuerit populis PRO ,, CERTO HABEO, tametsi monumenta M. SS. utriusqueis Ecclesiae de genere mortis locoque videantur discrepare is Fallor equidem, nisi recte discrepent, ct in hoc discreis pare debeant, quod unus tantum Rufinus fuerit. Jam hiis nos istius nominis Assisinatibus .asseruimus, Martyremis nempe, de quo meminit S. Damianus, ct alium primum is Assisiensium, sed non Marsorum Episcopum, cujus Ω-

is criam Corpus anno M. .xtu repertum Ostendimus, ut adeo

se duobus illis contenti esse possint Assisienses, eumque, quo is de hic modo agimus, Marsis relinquere, sicque ambaeis Ecclesiae proprium synonymum Episcopum suum , velis eodem hoc die merito celebrari possint, quidquid nesciori a quo tempore confusi videantur . Utrum vero e duobus is Pistorienses, Hispelenses, aliique a Iacobillo enumerati, is ut Patronum venerentur, ipsismet curiosius disquirenis dum relinquo. His addimus Demetrii versus olim ad S. Rufini honorem editos, S legendos in nostro libro Viror.Illustr. Marsor. pag. 83., necnon Hymnum in illius passionem , ex Petro Ostien-Disi tiros by Cc oste

268쪽

aT UICTORIAM I Acra AppRNDIx II. asyostiensi a Ferrario recitatum , quem etiam vide in memora to opere Vir. Illustro Marsor. pag. 88. & 89. Die xxvio mensis Augusti Celani apud Marsos S S. Simplicii, Constantii, & Uictoriani ossicium dupl. de Comm.

plurim. Martyr. Cum Octava, ex relato ordine: qua quidem

die, ut antea probatum est, iidem Christi athletae eoram Principibus & Potestatibus effuso sanguine steterunt fortes& invicta constantia; qualem profecto generatim extulit S. Hilarius Pictaviensis Antistes in libro contra Constant..

Imp. denuo Veronae edito ann.M. Dcc. xxx. inter illius opera Tom. II. col.s6I.: Quum autem brevitas exiguam quaerat

orationem, ex S. Isidoro Pelusiota de Interpret.Divin.Script. libr.uI. epist.xcv. pag. I98.; idcirco de Martyribus nostris, quorum tota est Dissertatio, hic ad rubricae ornatum pauca nobis adnotanda sunt, quae autem respiciunt Festum cum ossicio do die vigesima sexta lati mensis, satis fuse Dissertatio narrat; novam tamen peculiaris ossicii concessionem vel potius integrationem, illi ad quos pertiner, diligentissime ut audivimus ac exoptamus, ad majorem Dei gloriam ab Apostolica Sede impetrare curabunt. Nam vetustum dd. Martyrum ossicium sex in Lectiones proprias cum antipho. nis, orationibus seu Collectis tempore Missae adhibitis, ut e cit. I.II. aut Nota il-S Ivis β.Iv. vel Nota I. g.ix. liquet, dispertitum cum psalmicinibus , ut vocant, olim Celanensis concinebat Ecclesia, cujus dedicatio, sicut in eodem Divini Ossicii ordine praenotatur , die unx. mensis Octobris quotannis agitur: Priscum vero Templi monumentum inter pretiosos antiquitatis thesauros reponendum esse, citatis in locis probavere Scriptores. Quo denique ad ipsorum Mamtyrum diem Festum xxviis mensis Augusti a Celanensibus speciali veneratione celebratum , vide generatim , no vissimam Constitutionem SS. D. N. Bavaniciet XIV. feliciter Sedetatis super Festorum dierum imminutione, sub datum Romae apud Sanctam Mariam Majorem die xu. Decem-

Die xxix. Augusti: CFcium S. Sabinae Martyris, cui ut supra diximus,l prisca Mallarum Ecclesi1 in ipsa Civitate

269쪽

264 AD SS. MM. SIMPLICII, CONI TANTII, Valeriae dicata erat: Modoque eidem addo versus , ac Hymnos ab Alphano Archiepiscopo Salernitano exaratos, &Pandulpho Marsorum Antistiti transmissos , cujus rogatu, eos edidit, teste Ughello post TOm.x. Ital. Sacri col. 47. ad so. PraeDI amande magis multo quam credis amari, Aspice compositum mente verentis να.

Non secus ae potui, fuerant quc jus peregi,

Dulcius m reserunt carmina, profa metrum . Vox tua me monuit, pariterque monendo rogavis Laudes Sabinae Martyris ut canerem . Forte quidem volui carmen vitare laboris

Obice, seae timui displicuisse tibi.

Velle tuum novi, quod nonium posset amoris Exiguo solvi erimine jam didici.

Non ego se adeo sum mente munitur , ut ultro Expera pertulerim muneris esse tui. Res in amicitia nimis hae lauribilis extat

Apia quidem fieri quaelibet unanimi. Barbarus es msere , qui piserii boe sine more In medio Getiei , cui placet esse fili Laetus spe veniae tantum mibi, posuis, praebe, Iussit quod fuerim tardior anIe tuis.

Maxima res erat atque meis non viribus apta,

Ardua damsicis pangere gesa metris . Rite tamen feei libi quod oeneranter adhaesi, Susulis opprobrium vox tua nempe meum . Ordine pro vario numerosis legibur Θmnor, o Respice compositos non Me mole duor . Her ut antiphonae binis sent pene noratae Membra quod octo tenent jure duae pariles.

Et funt ter septem sicui mox exigit esse

Priscus , o es natis consona quaeque fuit et Inde tibi resant ter responsoria terna Suus ier in his novies ier sine labe pedes. Confer si tandem pede liber maroris aries, Obsequio fuit iste res aliena mihi .

270쪽

a TV ac TORIANI Acra Ανν avnix IL 16sProferat sudium Θpriani saepe relectum time quo fertur scribere maruribus . Ardet in antiquis, ut sella retrograda libris Lumen in Gelsae dat speciale fide , Fas tibi rhetoricis fuit ejus floribus uti, Atque eooratir ludere saepe iocis, Nune licet, αι licite Scribentibus, atque licebit Usus G hie morem legis habere solet. SODi non poterit res haec rationibus ullis, Si non solvuntur extera iura simul. Arbiter haec sapiens tantum discernere debes, Laetiliae poterunt s tibi ferre Deum Epo quod esse velis, mihi non mea causa noeebis; sal O hie fidae pignus amicitiae.

Nee timeo verbis aliorum rite refelli, Itidue dum fuero te fruiturus ego . Tu mihi eordis apes fugiunt quibus antea CFIope

Ae tua non pariter pungere tela Palent. Non ego consertum virtusum munere pecturmi fle penitus, ut patet esse tuum. Solus amata sapis dulcedine nobilitatis, Auxiliumque fatis ferre tuis famulis. Rursus G sa tui facient rata scripta propinqui, Cum quibus ut spero te duce tutus ero. Hir ego pro muro jam lassur ab hosibus utor, In quibus esse nihil vita dedit vitii. Esse tui memores non eessent nocte , dieque

Pro te conveniunt saepius ante Deum .

Insai Oderisius Iaehvmis , precibur Neodinur, Sed Transeundus agit hoc quod uterque facit. Cognosco reliquos sed ut his artibus aptor

Ore eanunt folis vocibus, atque notis .

Pr i ta hae sis bonitas, quae profuit illis , Ut sudeant pariter prospice fluite. Sed tamen, ut possum, quos dixi praedico prorsutSemper dum fuero, quor amo, quos timeo,

Accipe quae potui tibi praemia ferre roganti