De arte excerpendi. Vom Gelahrten Buchhalten Liber singularis, quo genera et praecepta excerpendi...

발행: 1689년

분량: 350페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

141쪽

Membrum I L

MANUSCRIPTUM ipsum exhibitum AN ONYMI

eum figuris.

ARCA STUDIORUM REPOSITORIUM.

Ouo lecta, audita, meditata omnia expeditius diis ponendi,promptiusq; dispositisJ utendi, Ma

dus proponitur.

i. CAUSSA scriptionisin FINIS.

V. cap. I. s. T.

IN sui. α γρη and duo potissimum desideranis

tur. I. Expeditio di*onendi a promptitudo utendi. Quae ambo, cum nusquam satis commode inventa, aut explicata adhuc mihi viderentur, opus Studiosi gratum,' reipublicae litterariae commodum me facturum existimavi, sit&proprio boni publici desiderio,&Doctoriam quorundam suffragiis, precibus

evicta modestia, illud tandem publici juris ususque fieri permittam . quo privato adhuc nee poenitendo per quinquennium expertus fretusque sum invento. α Lege aeum potis putem ordinandis

nundum,satim in principio erratum, cun Iam

in ipsa inscriptione νox a nobis addi, disp. sitis)manifeso eaciderit. s. a. Exr

142쪽

CAp. II. La. Membr. II. ris

s. a. Excerptorum NECESSITAS, &du

plex modus. V. c. r. f. s. Quum rania strarumscitu dignarum copia, ea. que per infinita pene librorum volumina sparsa, quorum multis mens humana veritatis avidissima quantum per virium, vitaeque brevitatem pessit, perlegendis incumbit, improbo quodami bore, illud imprimis studet, ut confusa, hinc inde miram,ia librorum mole pene oppressa veritatis grana, sibi in peculium quoddam, uberrimum thesaurum,quanto potest compendio co at dirigatque smatim digerist Unde prout usus vitae humana necessitas postulat, scribendi, dicendive materias idoneas, paratas: copiosas expromat i Cumque nemo uspiam sit, aut tam χαλκε im, Mi propria ipsus industria libris omnibus evolvendis, aut etiam tam felicis memoriae, ut rebus omnibus, notionibus, sententiis, a maxime velit retinendis, atque reminiscendis sufficiat, Duplicem se olim, etiamnunc hodie in memoriae sabsidium sudiorum digerendorum modum a proposuerunt Viriliterati,&alterutrum saltem si tamen ullum quisque pro genio iudicioque suo secuti

sunt.

M Plures excerpendi modos derimis, qui omnes ramens aeter hosce Eaossi Auctor rempora nondum eruntpublicati, antiquior si oportet,sie .st is, quod pix credantia.

143쪽

s. . PRIOR modus indicis ALPHABETICI Universalis per alium specialiorem

dirigendi, V. c. 7. S. 3.PRimam est per rerum Titulos, sis capita primria,maximeque communia,in unum aliquod plibrimaque volumina locis suis ordine Alphabetico si sim, spatiisque vacuis pro concepta Capitis cujusq; Amplitudine relictis,quae notiones omnes lectas,auditas aut excogitatas, ad illud pertinentes, in unum exciῶpiant, addito insupersa Calcem perbo m Mise, qui tota quidque pagina inveniatur, ostendat idque propter synonymorunt,subiitulorum irregularitatem,quae eum ad primarium aliquod caput proprie spectent, ibique referantur, alium tamen in indide locum obtinent propter litterarum nominumque diversitatem.

cando,V. c. i. s. s. On paucis autem modicis ue ἱncommodis haec studiorum digerendorum via urgeri mihi

videtur a

Primo si enim temporis non leve est dispendi um, lectionis verb& meditationis gravissima inferruptio. Cum in legendo quovis autore, quoties quippiam oecutrat, quod cponi dignum videatur, toties ad indicem primo currendum, ubi Titulum paginaeque

144쪽

dumerum invenias , deinde ad paginam iptam vertendam, ubi majusculis litteris uti solet titulus quaesitus praefigitur, inibique quod notari velis laribendum . Hic autem quolibet pene momento alia nomina,pagi. asque alias quaerendi, vertendi, revertendique labor, quantum molestiae, taediique animo in lectionem in intento,&sestinanti creet, expertus satis percipies, si vel unica septimana, in quovis auctore terum varietate aepondere, elegantiaque aeserto,ad hunc modum disponenda versabere.

si Dici non potest quantam Hegens

judicium interturbet,ac memoriam confusdat, dedustriamfrangat,haec tam varia titulorum paginarumque quaesitio quae non raro& oculos inveniendis iis tulit,in digitos separandis paginis in tantum ludat, fatigetque, ut plus temporis inveniendo loco, quam aut materiam ipsam legendo, aut etiam scribendo impendete ultra omnes plane patientiae limites cogaris. 1 Addo etiam quaecunkextra proprium m eum chartis anno ista sepefis rescribere is omnia, propriisque locis denuo recondere necesse est. Cum volumen istud pandectatum,nec tecum portare, nec ad manum semper habere possis Nemo autem tam ferreus est , qui hanc rescribendi nauseam de imis probitatem sustinere queat.

F., POSTERIOR modus ordinis ADURIO SARII per Indicem digerendue 2. S. z. Alii

145쪽

Abii igitur, ut prioris hujus modi viaeque incommodis mederi possint, aliam invenerunt, qua quidquid legendo,aut meditando aut disturrendo notatu dignum uspiam ocurrat, id omne in libello portabili aliquo, per Gersaria, miscellanea, continuata serie perscribant, donec librum penitus compleverinici Appositis tamen ad marginem sngularum materiarum capitibus quibus ad invicem distinguantur, quaeque in indice aliquo aut particul ii, singulis libellis,aut communi, dc omnibus inseris inenti,ordine Alphabetito, una Uam paginarum,quibus quaelibet notio eontinetur, numeris distinguantur.

rtendo communicando c. a. s. 2.S haec quidem di siponendi ratio, quantum prio orem in scribendi celeritate exsuper Atantum in utendograviorem molestam conrnuhit. Esto enim,in uno pluribusque libellis, rerum varietate continua resertis, multa de uno aliquo capite generalii puta de Sapientia Dei diversis in paginis annotentur, quod tibi satis ex Indice apparet, ubi 2 o. O. O. aut etiam plures multo diversarum paginarum numeros, ad titulum istum appositio vides quor singulos, quoties notionibus istis uti velis, scrutari necesse erit, quae in rem tuam idonea videntur, denuo transcribenda sunt,ut omnia simul in Charta aliqua contemplari possis, inque ordinem reducere.

At quanta obstcro ' temporis jactura,& dissi

pata

146쪽

CAp . I. sect X. Membr. II. g. 6. 12'patas hasce notiones, per centenas sorte paginas inveniendi, moxque transcribendi molestia opprimeris 'Quoties . aut Io aut etiam plura non raro generali in

ora capita, &J ad singula istorum 2 o. aut 3 o. aut plures sorte paginae perquirendae sint, priusquam materias operi proposto idoneas comparare possis. Ego certe sui ingenue fatear immani huic industriae, fio perosae nimis patientiae,prae ingenito quodam animi ardore, α

vehemeneia, satis esse non possum quin statim, ab incepto pene opere vel scribendi in priore modo, vel in usum conquirendi in posteriore,hiante quodam taedio afficiatur animus, spiritusq, languescat,is hebetetur prius acumen , quam ad res ipse dijudicandas metho doque componendas perveniri possit. Addo etiam aliud non leve incommodum, quis utraque praedicta pandectarum ratio in commun urgetur, hoc est, communicandi di culino. Quoties enim absens aliquis amicus abs te oret, ut, quas in tale aliquod subjectum notiones observasti, secum commuis ni care velis, at libros ipsbs transmitteres, quibus sine gravi incommodo toties carere non possis, nec sine periculo aliquo Studiorum, neutrum plane, aut postulare,aut expectare ingenuus velit.

g. 7. Aliis incommodis plerosq; dete

reri, aut mox fatigari.

Arumtamen rationum, sive modorum, unam

aliquam nemo fere studiosorum sibi non proponit,plurimi vero secundam, quae minus

quia

147쪽

13 DE VARIIs ExcERPTo RuM GENERI Buq. quidem molesta primo aspectu videtur' at pauc revera sunt,qui utrilibet aliquandiu insudarant, qui aut m gnosfructus protulerunt , aut ubi Iuventutis vigor dc ferbuit,uon plane Astonderunt animum fessum, victumque tam per ij naci labore eundemque, cum ad judicii maturior: sculmen perventum , quod rebus ipsis intentum, variisque mi otiis occupatum, ιν γα illo referendi ,requirendique labori vacare non polluat, inde que se totos rerum ponderibus potius dederunt, deq;r bus judicium suum,aut alienum,generali tantum me moriae commiserunt. Nisi forte paucas majorisque momenti observationes,, generalia librorum subjecta, in locos communes retulerint, neglectis interim in- sinitis pene notionum gern mis , quae inter legeia misoccurrant, quae mirum in modum rebus explicandis,

ornandis inserviant, si ad propria sua subjecta, a I itaque singula partiri,&recondi, aequa aliqua,&tolera et da sedulitate possint, cumque opus fuerit, nullo, ut quam levio jucundo negotio in usum expromantur.

g. 8. Auctoris igatus, quomodo ad novums

modum excerpendi perveneri L. EG certe istorum modorum molestiam aliis

quando expertus, tandemqueIram ambos negligere statui,cortinuato tamen auctores crlegendi,& ex iis notat digna exceῬendi, chartisque ad aequalem mensuram complicatis, promiscue inscribendi la resumo . Frustra enim memoriae haudiane beata nimis,omnia una lectione commisisscia

148쪽

P. H. Set L X. Membr. II. g. 8. Ist Sperabam potius fore, ut quae chartis ita annotarem, erebra lectione postea animo altius imprimerem inde sitiora omnes, saltem bonam partem praestantissimarum notionum ediscerem, fideliter ij, retinerem. At paucis .hac studiorum sedulitate consumptis annis nimia jam molestiarum copia laboraba pinq; conscriptae chartat ad justum plane volumen tu me stebant,quibus rursum perlegendis , multi jam dies non

sussicerent.

Confusa interim omnia,vastoque in gurgite natantia,tanquam in Chao illo Ovidiano, diversa dispersaque rerum semina vidi, mentemque re vera aliquam diviniorem, quae res singulas in suas classes ordinesque disponere possit,exspectantia. Vehemeter interea antismi studiorum acies retundebatur,cum tantos legendi, scribendique conatus,maxima ex parte catas vidi,&hi utiles ' inamvis enim aliquid, quodajunt , haerebat, generale quiddam de rebus judicium nonnihil in dies promovebat atquam plurimi non ni inus utiles quam elegantes scriptorum conceptus, plane animo vanescebant, aliqui forsan dubio aliquori tenebrico Blumine memoriae non raro objecti , illudebant potius, quam illustrabant, cum proposito quidem peridonei videbantur, nec tamen plane concipi, nec distincte

prompteque m veniri poterant.

Necessitate ergo impatientia quadam stimula.

tus animus, de novo aliquo faciliori modo cogitare caepit: si quis forte excogitari possit qui ex votis imposterum respondeat, tam scribendi quam utendi Piomptitudine. prioris ii studiorum acturam

a coma

149쪽

i3 DE VARH ExcERPTORuM GENERIgus. compensare ac reparare possit. Varii exinde sese piabsentabant modi, at quibus primo pene intuitu obsistebat ratio. Tandem divino aliquo jubare , quod gratissime agnolco, benigno collustratus animus, novam hanc viam, nec, quod sciam, adlauc usitatam,tecta, auis dita, cogitata, quae velim omnia , maximo tum scri-hendi, tum utendi compendio distinctius,promptius, jucundius desinusum privatum aut publicum accommodatius in veniendo, comparavi.

g. publicandi consilium; ordo.

Hoc autem qualecunque inventum Studios

rum emolumento non invideo, divinius certe futurum quo communius, modo bonum uti. teque esse constet. Illud autem sitieratorum Censurae scandori brevissima claritate mox exbisere statui, unisi forte probatu dignum videatur,de suo quisque acumine aliquid addendo, ipsum ornaro non dedignetur, sin minus, novum aliquod exquirendo cudendoque, quisque animum in tenuato ιι illud enim certissimum est, maximo plane bonarum litterarum taedio, detrimento fieri, quod hac in parte legentium scribentiumque industriae nondum melius exactiusque comsultum suerit.

Ut rem igitur ipsam aggrediar.

I. De scribendi, 2 digerendi,

3 utendis mois paucis disseram. Ei publicatio, quo sciam, facta non est unquaem. I pero milesit, descriptionem impressi non

150쪽

CAp. II. Sest X. Membr. II. 103 magnae molis libelii, aut asseroationem descri- oti, tamstudiose factam rassio, o quidem citramentionem impressionis ustam.

s Io Scribendi modus.

I. I scribendum charta paro ad 8 complis a catas, aut singulisse hedoaeltibesiis, diadem plica ra leυiter consutis e frustra enim ae- euratiorem artem in chartis compaginandis impendis, cum mox, ut dicturus sum, in minutas portiunculas dissecandae sint Chattas istas sibellos ge,semper admanum habeo sive in proprio cubiculo, sive in bibliotheisca aliqua publica, si ve alio quovis in loco, aut legendo, aut meditando, aut colloquendo quidpiam, Occurrat, quod notatu dignum censeo. Illud quam primum commode possim, chartis inscribo, praefixo semper subjecti, capitisve generalis nomine, ad quod proprie spectare, id quod scripturus sum,videtur.

IMPUNITAS Terribile Dei judicium, ubi flagitia sequitur impunitas. Experta voluptas libenter repetitur, repetii blanditur, sopitur ratio, ligat consuetudo , tacutisque catenis trahitur miser in malo. rum profundum Bern, de humilitate. CESIIT U S. Vanum eo vani tatis notam ingerit corpori. Exterior superfluitas ini rioris inanitatis judicium, mollia in is dumenta mollitiem animi indicant.

SEARCH

MENU NAVIGATION