장음표시 사용
121쪽
ris Thooria Telluris . unde ad objectum noxium , ejus causam , iu- .giendum incitabat ut . IU. Edueatio . Scimium erudire volo, ut quae dam faciat, quae a natura non ediscit. Ut hoc assequar , virgam Manu tenens ea , qua Volo ,
positione scimium statuo, illumque verbero , si desistat. Iterum eadem positione illum statuo, iterumque verbero, ii desistat . Molestae sensationes, quas a positione desistens habet ,
eum inclinant ad eandem positionem servandam quamdiu sensatio minitantis serulae visae perseverat : eoque tempore spiritus animales moveri assuescunt modo apto scimium in eadem postatione detinere. Die crastina scimius, qui ferula visa plagas timet, has vitare studet, & spiritus suos animales determinat ad hesternos mo. tus ineundos. Eodem artificio, ac machinamento plura faciet scimius, quae ab arte , non a natura addiscet.
Est in brutis naturalis sensationum, & moin tuum nexus. Sentatio visonis objecti alicuius sensationem excitat vel prosequutionis in illud, vel aversationis ; atque hae sensationes motus excitant, quibus ad objectum feratur , aut ab illo fugiat. /U. opera. Aves nidos suos construunt, apes suos alveolos, fibri sua domicilia plane miranda. In brutis sensatio necessitatis, aut voluptatis quibusdam motibus adnexa eis fibrarum, quibus ad quaedam objecta quaerenda determinan
tur, ad illa disponenda, ad id omne faciendum , quod ad speciei , & vitae conservationem ne incessarium est . Hi ne inplerisque brutis is tuum,
quos alunt, amor. Horum aspectus in illissensum excitat, quo moventur ad illis alimenta Comparanda, eosque totis viribus tuendos. At
hoc aspectu cestante secum amoris affectus cessat
Si natura in brutorum operibus percipi non posse' videtur , num melius percipitur in hominis
122쪽
τοιὸνta Tellu in. Ir nis operationibus, in infantia , in somno , insomniis, quo tempore ratio nihil agit, & solus. instinctus agere videtur Res, quod concipi ne in queat , non propterea vera, & certa es e desinit : atque hujusmodi est brutorum instin
XI. Canis, & equus viso hero redeunte gaudio exul tant. Sensatio ex objecto, a quo semper jucunda illis obvenerunt, in eorum anima voluptatis sensationem excitat; atque haec motibus connexa est aptis hanc voluptatem indi
VII. IndorIa. Canis venaticus praedam in sequitur; corpuscula odora siquidem a sera e missa in illo sensationem appetitus excitant , qua ad seram insequendam incitatur. Dum seram insequitur s forte voraginem offendat, sistitur: voraginis enim aspectus in ipso , ut in venatore pone sequente , timoris , & terroris sensationem excitat, qua ad viam alio quaerendam determinatur . Si dum seram insequitur illi lupus vorax occurrat sbi, & hero interpostus, innumeras artes adhibet, ut nostem elu dat , o ad herum coniugiat . sensatio quippe terroris, quo percellitur, illum impellit ut o
in vegetabilibus, individua omnia pereunt , species permanent . At qua ratione in perpetuo interitu perpetua haec habetur subs stentia λ Rem
hanc summi philosophi, ae physici celeberrimi
123쪽
αα12. TIedria Telluνis. magno studio omni aetate scrutati sunt . vorum obiervationes, & systemata indicabimus , non sane, ut quid certi hac in re proferamus; potius vero, ut nihil esse certi ostendamus . Α-beat quicunque malo genio ductus in re philosophicis eastissimis meditationibus dignissima quid turpe im ginari velit. Ab exeidio tot cervarum ab Harveyo in Britannici regist septis interfectarum , ut natura mysterium detegeret in animalium generatione, cerva, A eorvus generico hac in re exemplo assumpti suisse videntur: hoc propterea nos quoque ceteris praeserimus. Faetus dicitur animal jam sermatum aut in ovo, aut in sinu matris. Embvo dicitur initium, ac prima foetus lineamenta : marνἐκ pars illa matris est , in qua foetus incrementum eaαpit.
sset. SYSTEMA I. veteres pili losophi arbi
trati fuerant, animantium genesim , yuta cer vorum , seri ex mixtis humoribus prolificiscervae, di cervi in matris corpore . Cartesus , qui sane systematibus abundabat, hanc opinionem amplexus est; & embryonis formationem, scelusque incrementum, dc organa eXplicare conatus est solis motus legibus, quas ipse excuderat . Praecipua ratio, cui systema hoc innititur, est, novum animal utriusque parentis naturae , qualitatibus, morbis, deformitatibus partici
Aristoteles veteris philosophiae oraculum can dem ferme sententiam sequutus est . Voluit tamen, ratione nulla allata , in cervi spermate
foetum tontineri , cervae autem sperma ejus tantum alimentum esser cervus animantis formam, Cerva materiam producebat. Perstitit haec
AristoteIis opinio usque ad renatam Philo taphiam. II.
124쪽
333. SYSTEMA II. Allato systemati alterum
fuccessit ovorum, in quibus novi animantis stetatus omnino perfectus contineretur . In gallinae
ovo foecundato germen est in quo praecipua pulli ineubatione exorti lineamenta deteguntur . Ex hac observatione jam in quavis specie sive ovi para, sive vivi para ova his similia statuta fuerunt, in quibus simi lia germina laterent. Hac ratione omnia jam explicari putatum est, quum non nisi dissicultates augerentur. In fae mellis ovis aris ovaria sunt , corporis regio scilicet, in qua ova efformantur. Hujus modi ox ria in viviparis conquisita suerunt, nec inventa. Quid agendum , ut Ovorum systetana protegeretur Casu contigit , ut in.aliquibus speciebus vivitaris detegerentur partes quaedam spongiosae, & vesiculares, quae aliquatenus R-vium, & piscium ovaria referrent. Parte, hactiacile in speciebus vivi paris in ovaria mutatae suerunt quum vero in aliis vivi paris speciebus non sunt inventae, abditas esse dictum est - Malo quodam fato in vi viparis asserta haecoxaria extra septa sita erant, in quibus scelus formatur οῦ ova haec a se in hoc septum descendere non poterant; quid adhuc agendum ad sy- .stematis tutelam tuba mobiles excogitatae fuerunt, quae ova exciperent , ct in domicilium deserrent, ubi foveri, animari, evolvi debetab1nt. His detectis, atque suppositis, non impuri ne quis ovorum systema rejecisset: quaestio egregie soluta videbatur . Hinnulus in cervae ovo totus erat . atque hoc'aliqua ratione in matri cem descendebat; cervus vero sermentationem tantum foecundantem essiciebat, seu vivificantem in cervae humoribus, qua illos disponebat ad motum, & vitam germini in ovo contento communicandam. In hoc systemate mater in
125쪽
quavis specie praecipuas partes in generatione agebat . III. Involuta
3s . SYSTEMA III. Nihil iam ovariis , Οἀvorum translationi , germini , seu embry ni in ovo, ejusque vitae, & incremento opponebatur; at negotium facessebat modus , quo embryo in ovo conti aeretur. Si singula ova urini eum embryonem marem, aut sae minam conistinerent, qua ratione embryo jam persectum augmentum adeptus embryones alios sui simi-Ies progigneret Res intellectit dissicilis vide-hatur; omnia tamen inteIligere statutum erat. Ad Dei actionem, permanente influxu species conservantem confugere pronum erat I ast a physica Dei actionem proscribere in mente positum erat; illa squidem ad naturam formandam necessaria ad conservandam inutilis censeb tui. Invecta est igitur hypothesis involutorum: in primo scilicet ovo cujusque speeiei, dictum est, infinitos suisse embryones alios aliis inclusos, omnesque initio temporum creatos. Quare ova a Deo in prima cerva formata sinis gula innumeros embryones continebant alterum alteri inclusos. Embryo, qui ceterorum involucrum erat, primus evolvi debebat. Simas eiaset, animal inde nascens cervus erat , neque alios embryones continebat, qui in matre per manebant, aut nullo speciei prosectu interi bant. Si Demina fuisset , animal inde ortum cerva erat, quae in suo ovario omnes adhuc evolvendos embryones mares, & fa minas contiis
nebat'. Praeposterum hoc systema usque ad ininventa microscopia perstitit.
126쪽
IV. Hrmes simitares 3ss. SYSTEMA IV. Systema vermium ovo
Tum systema immutavit, non omnino profligavit. Exquisitis microscopiis plurium brutorum , puta cervi, & cervae sperma observatum suit . In hoc maris spermate innumeros vermes vi rentes videre arbitratum est , in cervae spermate vermes non sunt detecti. Phantasia facile vermes hos in totidem cervos, & cervas mutavit. Idem phaenomenon in canibus , in cuniculis ,
in pluribus aliis brutis ad hoc dissectis videre vllam est. Hi ne illatum , a speciei cujusquamare animalculum gigni, a quo species conservaretur, a Demina veros succos tantum nutri
etios ad animalculi alimentum sussici . Praecipuus igitur in generationem influxus a Demina ad marem traductus fuit . In tanta igitur vermium similarium multitudine eermi spermati innatantium aliquis erat , Mui meliori 'sorte usque ad cervae ovarium re pebat. Ibi , ut poterat, in aliquo ovo colloca-hatur, ovum aut per tubam, aut alia ratione
ab ovario ad matricem descendebat, ubi ovi substantia altus incrementum capiebat. In vermium metamorphosi in hinnulos in somniato cervae ovo in pullos in vero gallinae ovo nihil arduum physici inveniebant z tantum in primigenia vermium horum productione illis negotium erat. Quare vermibus limitaribus involutorum hypotnesis accommodata fuit dixerunt itaque, in verme quovis innumeros, alios vermes contineri ejusidem speciei alios aliis incluχs , qui successiva evolutione tantum indiogebant, ut suae speciei animalia serent . Hac hypothesi omnia jam explicata putabantur a non amplius Dei actione opus erat; omnia enim ab
ipse effecta, modo fortasse repugnante, statuebantur initio temporum , Haec omnia philoso-
127쪽
xx. Tharἰa Pallu Is. phiae nomIne donabantur eo tempore, quo pluis Iosophum esse tantum erat adversario non ceis
Subinde physiei magis seduli, magisque eruis
diti novo studio varios viventium, Ac vegetanianium humores observarunt, ac deprehenderunt; assertos vermes similares, quos Hartsoeherus, Leven kius, Lametrius tantum spermati masculino cujusque speciei innatare volunt, esse dumtaxat σου euia mobilia , quae quoque in sanguine , an carnibus , in succis , in variis animalium omnium utriusque sexus humoribus invenieban. tur: corpuscula haec mobilia, quae oestrum quoddam viventia, Ac animata fecerat, in plant xum plurimarum ,nfusionibus inveniri. Observatio haec vermium similarium systema prostra vit, & mole lis organicis locum cessit , de quibus quam primum.
s36. O ASERUATIO. omnium nationum physet alii aliud ex his systematibus sequebaniatur i. quum Carolus primus Britanniae rex, studiorum , dc optimarum discipi inarum amator celebri Harveyo, qui paulo ante sanguinis circulationem detexerat, munus imposuit, ut in regii septi sui cervis experimenta omnia fac
ret , quae ad naturae arcanum detegendum opis portuna arbitraretur. Harveyus acer ille systeiamatis ovorum propugnator , per plures annos
innumeras cervas jam a mare foetas dissecuit ;nee tanquam suis observationibus quidpiam invenit, quod ulli ex allatis systematibus accommodari posset. I Etsi a coitu plures cervas dissecuerit, nunquam in earum matrice humorem ullum , aut extraneam substantiam reperit: hoc primum systema diruere videtur, quod tamen unicum Verosimile est. Huic tamen syscinati adhue effatium
128쪽
n Ium est, si dicatur, convulsiones cervae eneca tae, & dissectae causam esse potuisse , qua illi co sperma susceptum e receptaculo efflueret. II. Et si subinde plurimas alias cervas disseeuerit vario post coitum temporis intervallo. nullam unquam in asserto cervarum ovario mutaritionem dignovit, nec in earum matrice quid. piam vidit, quod ad hoc ovariam spectaret . Hi ne de ovorum systema, de quae ab illo pendent mahiseste corruunt. III. prima mutatio ab Harveyo in cervis menisse septembri sine undatis observata in matrice fuit, quam aliquantum mense octobri in tu meis scentem, & consueto molliorem invenit . In illa carunculas , ct tubercula spongiosa depreis hendit, quae mulierum papillis comparat: non nulla amputavit, quae albis punctis distincta n lavit viscida materia obductis . Matricis basis , qua eorum latera formabantur , tumida erat , ut pueri labra, quae apis pupugisset , atque ita mollis, ut cerebri substantiam aemularetur . IV. Μense novembri matricis tumor imminuiatus erat , & tubercula spongiosa sacescebant . At, quod novum spectaculi genus fuit, filamenta tenuia ab una ad alteram matricis cavi tatem tensa reticulum efficiebant aranearum telae simile; & interioris membranae rugis ins-nuata circa carunculas, seu tubercula, de quibus supra, intexebantur. Retieulum hoc inquit Maupertui sius, a quo historiae hujus residuum mutuabimur in quamprimum sacculum sermavit , cujus extima materia isti da obducta eranti intima laevia liquo. rem album in i ovi similem continebant , cui involucrum aliud sphaericum in natabat puriore,& crystallino liquore plenum . Novum in hoc liquore prodigium apparuit. Non animal organis instructum , ut in praecedentibus systematibus
expectandum erat, sed punctum vivens,liens, animalis exordium, cujus nondum partes
129쪽
ullae aliae formatae erant. Apparebat in erystallino hoe humore exilire, & pulsare incrementum sumens a vena in hoc liquore, eui in natat, evanestente . Pulsabat adhue quum illud Har verus in sole positum regi videndum obtulit Corporis partes illi cito iunguntur . sed vario ordine, ac tempore. Primum mucilago tantum apparet in duas exiguas. partes divisa, quarum altera caput, altera truncum escit . Adfinem novembris laetus jam sermatus est totumque mirum hoc opus quo fieri coepit, citoe perficitur . Octo diebua post visum punsum δε-tiens adeo animal profecit, ut ejus sexus distin aui possit. At non nisi per partes opus perficitur: intimae ante extimas fiunt: viscera, &in intestina sermata sunt antequam thorace , & abis domine obtegantur ; haec vero aliis protegendis. destinata, vehiti tectum domui addita videntur . Hactenus scietus matris corpori adhaerens non apparet. Membrana liquorem erystallinum continens , cui innatat, ab an atomicis amnios nuncupata ipsa quoque liquori innatat , quem chOrion continet: hoc vero saccus: est , quem prumitus formari vidimus. Omnia in matrice lune/ adhaesione nulla.
U. Ineunte decembri, caruncularum spongiosarum , de quibus supra , usus apparet, quae iaintima matricis superficie sunt. Carunculae hae scelus in voluero nondum adhaerent , nisi muci-lagine, qua plenae sunt; illi tamen sortius ad
haerent quamprimum vasa admittentes , quae RI tu erumpunt, & placentae basia evadunt. Cetera omnia varii sunt incrementi gradus , quos in dies seditus obtinet. Quo vero nascendi tempus advenit, ille membranas , quibus involvebatur , laeerat e placenta a matri cs avellitur de animal e matris corpore erumpit. Brutor m
emellae dentibus ligamenta secant, quibus se tus placentae jungebatur , & communicationem
130쪽
res oria Talturis. IN Inutilem tollunt. Obstetrices ligamentum hoe filo alligant, & recidunt. UI. Hae Harveyi observationes suerunt. Parum adeo ovorum & animalium spermaticorum systemati consentire videntur : ut si illas ante exposita systemata retulissem verba sunt adhue Maupertui si timuissem ne illis adeo omelia sent, ut ne audiri quidem postea potuissent. Quum scelus per Intus susceptionem incremenritum capere debeat , si ex farminae ovo esset , aut vermis virili spermati innatans; hic animal est, quod novarum partium iuxta positimo seris matur . Harveyus videt primo saςeum fieri, cui foetus includi debet ; hic vero saccus non jam ovi membrana est, quae subinde dilatetur , sed ob ejus oculos texitur telae instar, quam in dies augeri videt. Primo dumtaxat filamenta sucit ad
utrumqie matricis latus extenta: dein augentur, constipantur, & tandem veram membranam ef-sormant. Sacci textura res mira est, qua aliis mirandia assuescere debeamus.
De sacco intimo Harveyus nihil dicit, quem certe non vidit: at animal illi is natans formariri vidit. Primo hoe tantum punctum est , sed Punctum. vivens circa quod ceterae partes sese disponentes cito animal efformantis l' .
tibus tandem malaevitariam ora4niearum systema suceessit: hoc ceteris omnibus ingeniosus , magisque philosophicum est , & uni et systematis