장음표시 사용
201쪽
tus & illi conducit, constret aliquando aquam bibere. Mala consuetudos fuerit recens, tollenda quamprimum. Ratior nam temporis progressu solet graviter laedere: at si mala consuetudo fuerit vetus, non est tollenda. Ratio: quia illi na- . turae est bona, si tantum temporis durare potuit ; facienda tamen etiam ea mutatio aliquando ad contraria. Pessima consuetudo, quando vel sua natura fit excessus, Vel per accidens, uesi quis aquam bibat, &illi sitast eius, usque ad senectutem,& laboret cruditatibus,& sit imbecillis, mutanda est consuetudo, & transeundum ad vinum. Ratio: quia aqua senibus bc imbellibus pessima est, vinum vero lac senum di
Notandum Secundo, Quod mutatio consuetudinis vel si in sanis, vel in aegris: si fiat in aegris, repente facienda, nec Propterea laeditur. Ratio: quia corpus per morbum etiam repe ItE mutatur, &quo major fuerit morbus, major mut tio, ideo in acutissimo morbo nihil exhibemus, & pro vino aquam, Pro cibo sorbitionem dare iubemus; At si fiat in fanis, paulatim facienda, ideo dicebat Hippocrates. c. Epid. Contraria paulatim adhibenda: quod enucleatὰ repetit Aphorijsmo sequenti scilicet s1.sem a. Plurimum re repente mcuare vel replere, mel calfacere, mel refrigerare, mel alio quovis modo corpus movere, pericvlos rationem addit omne siquidemnjmium naturae inimicum i paulatim vero quo ut tutum, rura sertim si qui, ab uno ad alterum transierit. Etenim in hoc Aphorismo Hippocrates nil aliud intendit, quam ut doceat, quod Medicus dum operatur, in mente habere debeat, ut si non prosit, modo non obst, quod & Galenus Lepissime inculcat; non prodest autem Medicus, dum magnas & periculo. sas enicit mutationes. Ratio est jam in ipso textu docta, omne siquidem nimium, naturae inimicum; medium enim te. nuere beati, & juxta illud vetus Imperatoris adagium: Ne quid nimis: nam virtus & natura in medio consistit. IZ a Sciem
202쪽
Sciendum autem est Pris., Quod inutatio vel est ad bonum,uel ad malum, hia vel est a negotio, vel ad contrarium. 3lIo Vel a contrario ad contrarium, veI ad medium. 4ιὸ aut est in senis, aut aegris, aut neutris, rursum in aegris Vel fit in morbo parvo, vel in magno, vel in mediocri, de qua- eun qua mutatione vera est sententia allata, periculosam nempe esse magnam & repentinam mutationem. Non tamen ideo omittenda est extrema mutatio, quando necessitas urget. Ratio desumitur ab Hippocrate i. 'bori'. 6.
quia miremis morbis extrema exquisitὸ remedia optima sunt.
Ratio Rationis patet, eum enim contraria Contrariis ciarentur, mullia similibus conserventur & remedium debeat esse aequale morbo, si ergo morbus extremus est ut supponimus in necessitate, remedium etiam extremum esse debere consequens est.
Sciendum a utem Secunia, Quod mutatio, quae est a ne. gotio ad orium, vel a labore ad quietem , vel a malo ad homum, minus periculosa est, quam earum opposita, & minus periculosit in aegris& neutris, quam in sanis. Ratio: quia sinitas mutationem non indicat, sed conservationem. Sciendum Terio, Quod mutatio consuetudinis, veI est ad indueendam contrariam dispositionem , vel solum adsecuritatem sanitatis; primam appellat Hippocrates mutari mem ab uno ad aliud , in contextu, secundam vero muta-etionem simpliciter. IdeZ monet vitandam esse magnam & r Pentinam mutarionam in ambabus , sed maxime in prima, ut cum intemperiem cognatam reducere volumus ad m diocrem , in sino.
Sciendum sivarib, Quod mutatio fiat peraequaIla, HI
se gradu vel in numero, hoc est, minori, medio, sed pluries repetito, ut est paulatim mutare. Ratio: quia tutum. Ratio Rationis: quia fierror contingit, minus heditur corpuRRationis ratio: experimentum enim pri iculosum Aphor. I.
203쪽
Ideo semper a levioribus est incipiendum . nili morbi magnitudo nos inducat ad magnum remedium.
Sciendum Quintὸ, Quod mutatio fieri potest, vel in
rebus naturalibus, vel etiam non naturalibus, vel etiam iis quae sunt praeter naturam, de omnibus Vera est sententia, magis tamen de naturalibns, quae nullo modo nisi paulatim fert mutationem, inde etiam non naturalibus.
Quaeri hic potest, utrum temperamen cum innatum pos reduci ad melius 3 breviter cum Galeno, quod non. Ratio: nam hoc solius naturae & DEI est opus, quod nulla arte vel casu acquiri potest, sed ipsa est certa mixtio elementorum a DEO Sc Natura constituta : Attamen non ideo ne gandum est, intemperatum corpus a natura, reduci posse arte ad melius , Ioquendo saltem de temperie. In summa denique, si naturae vel consuetudini aliquid concedendum occurrit, id summa cum cautione factitandum esse , si enim contrarium quid accidat rationi, id factis com mittendum, casuque tribuendum est, ut supra diximus exHippocrate, non oportere fidere iis, quae eX ratione non levant, neque reformidare mala, quae praeter rationem continganr, qGod confirmat. a. 'bor. sa. Omnia secundum
rationem facienti, s non succedant secundum rationem, noues transeundum ad aliud, manente es, quod ab initio mi umi Ratio Aphorisni huius est, ut rationa Ie remedium non facilὰ mutetur, licet non succedat, quod videtur contra illos leves Medicos, qui dum vident non succede e unum, ad alterum &fic ad centum aIia tranteunt, fulciti illo trito theo remate : a juvantibus & laedentibus optimam sumi indicati nem, ast malE, nesciunt enim se unum de alterum sine ratione
adhibere, quod patet, cum subinde calida, subinde frigid. iti id geni s contraria praescribant, quae rarioni nunquam suntribuenda, & consequeptur ab iis nulla sumenda indicatio
204쪽
Ratio rationis probatur sequenti argumento : mutatio remedii non debet fieri cum nocumento, sed mutatio rationalis iremedii semper fit cum noxa quod patet, quia si remedium rationale mutatur fit irrationale, & sic augens ipsum morbum. Hic tamen tobservandum Primb, Quod remedium multipliciter mutari potest, vel secundum genus, vel secun/um quanti-ἀatem, qualitatem aut tempus. Rursus in qualitate bifarie, scilicet occulta vel manifesta, intensa vel remisia eti im specie, et contraria cum genus mutatur, vel est ad contrarium, vel diversiam, cum quantitas vel ad mag s ad minus. Observandum Secundo, Quod morbus aliquando hahet causam manifestam & cognitu facilem, aliquando obscuram & difficilem cognitu. Si morbus cognoscatur, vel fit scientifice, vel conjecturaliter, si conjectura, vel illa qua magis accidit ae scientiam, aut ea . quae est prope ignoran-
Observandum Tertio, Quod ubi morbus non cognoscitur, licet mutare remedia omnibus modis, juxta illud Hippo-
ratis qui Libro de locis .in homine, inquit: A quiue morbum non cognoscat, medicamentum praebeat non forte, st itaque i matur aeger, demon bati m .s, quod gracilitatem inducem , curandus es, s non levatur, faciendum es contrarium, is si non profuerit gracilem facere, tumidum facere conducet refreqenter permutare, re sic non errabis. . Si mero cognoscitur morbus, fit mel scientia, mel comem, rascientisita quamvis neutram dari negem, Contentus opinione probabili Medum statim debet actibere remedia, illi
conmenientia, nec mutandum licet res non succedat in rem
diura in penere, sed mutari potest, mel tuten ne mel numero, meadem tamen jecie. Ratio: quia nata a aliquando ab ast, audine despicit idem remedium.
205쪽
observandum Quarto, Quod morbus non cedit remediis etiam rationalious, vel quia crudus est, vel quia adest obstructio, aut abcessus, vel quia morbus ex iis est, qui non nisi paulatim tolli possunt, vel quia est msuperabilis, vel ob occultam qualita dem, Vel ob temporis constitutionem, quare non debet Medicus mutare remedia ad contraria, persistente morbo in suo statu, a principio & bene cognito, sed debet reiterare idem remedium vel numero, vel specie. Quod si tamen morbus est inconstans & magnus, ita ut periculum sit in mora, licet omnem obire mutationem.' Obsetvandum Quinto, Quod medendi ratio sit duplex, alia per indicationem & dogmatica, alia per experientiam & empirica. Hic sermo potissimum est de remediis, quae per indicationem habentur, quae semper fit secundum rationem, at experientia non semper, cum itaque adest ma- nifeste indicans, ut obstructio apertionem, repletio inanitio. nem, malignitas alexi pharmacum, illa adhibenda l& rei teranda, quoad persistit, & quoad signa a princiPio perse
Observandum tandem, quod in hac sententia reprehendantur ut diximus illi Medici, qui ut aliqnid sapere videantur, & ne, si moriatur aeger, diffamentur ob auxiliorum inopiam , vel ne frustra mercedem accepisse videantur, lis quacunque Visitatione, aliquid de noVo agunt, praescribunt& ordinant, naturae opus intercipiendo, quae quitem desiderat. Et haec de vino ex consiuetudine obiter, sed utili ter dicta, hic sufficiant, quae ubique & in omnibus diligenister observanda. Sed Quaere33 An vinum rubrum quoci a plebe & Murum' praelertim femi is u proprietate, uς eredunt, caloris maiato exhibe gnum xi
206쪽
Respondςt gum expulsivum dari tuto possiti Ad id respodet Grillinguis
G μ σι Ubs' Cent 4.Curat. 37. Expertus sum inquit, quod ii qui ιβ-le minum potarunt mortui sunt ex motu naturae inhibito, qu. minus Ioras protruderentur , sed si re aucta capitis dolor incresceret, ae delirio subsequente, mors subseques etur. Cuius Viri authoritatem judico cum limitatione a nobis facta esse a cipiendam, & attendendum, ne sive rubri, sive albi vini loco mustum substituatur, qnod angue pejus est vitandiam. s. his, si ustio Somnus sit moderatus. Ratio: longus enim somnus
moderat eruptionem impedit, sicuti etiam omnem aliam quam cunis κῆς ψ que euacuationem, materiam in centrum revocat, febrem
visis; is auget, & caput Vaporibus replet. Vigiliae sint moderatae Neqnoque nimium resolutis spiritibus, virtus deficiat. Neque somnus modς δx ineatur ante sumptum beZoamicum, seu sudoriserum ;Εke e eri Excrementa alvi cardius & negligentius sunt sblicitan, t. alvi pri. da quam in aliis morbis, imo ante Perfectam eruptionem, limi diςhv eEt diuticis paulo adstricta sit, intempestive non aperiatur, stimui .hdi imo famosi,sima Authores suadent , ante septimam aluum non solicitandum, idque non nisi notabili aliqua causa uris gente, nihilominus tamen ne febris accendatur, etiam tandem est aluus aperienda, sed minime acribus, ne diarrhaea Variolis Morbillisque semper noxia excitetur, sed iis,quae supra in inito curae dixi, purgantia enim ut Venenum sunt vi
Nis. ω. Ego in praxi, si aluus nimis & multis diebus sit eon uent bus stipata, praegresso jam tempore eruptionis, me contentavi pro expellenda alvo sequentibus: Badae mositatae, vulgo debito e in bifiani , quarum una vel altera in alvum fuit intrusia. p. re, coi - prius butyro vel aere illita, vel suppositoria ex. mellisolo cocta, ς' ' μ'ρ vel si opus erat chster ex brorio carnis vel laye cum melle ro-
fato, & oleo amygdalarum vel solosaccharo Thomae, Blmitello ovi confectus, Vel detur CIiandoquepulpa passarum, & alia ut supra dixi de cibo & potu.
207쪽
Vto, Motin es Quies AEger corpore & animo quiescat, n, momodo calor nativus dissipetur, qui in expulsione materiae morbificae incumbiε. Incipientibus tamen Variolis, ut diximus, le- quiete senes brachiorum crurum frictiones non improbantur, u M- iis enim humoris noxii, apertis poris & tubulis attractio ν - 'ad cutem juvatur, a quibus tamen erit abstinendum, quando incipiunt eminere in habitum corporis. VBὸ, Animi Pathemata omnia sunt vitanda, prae- primis ira &tristitia. Ira enim aestu nimio sanguinem tuta 'bae & inflammai: Tristitia vero sanguinem pravum ad praesertim interiora retractum circa cor detinet. Gaudium moderatum nocere non potest, animus enim pacatus hic optimum si dirimest praeservativum. Terror autem tanto magis nocet, uta poto ex quo plurimi in hune morbum inciderunt. De ira ' μ'
sentire videtur Mercurialis & putare, quod illa conducere possit. Inquit enim: neque aegre serendum est , quὸ aegri interdum irascantur, quia ira nonnihil confert ad extrudendos humores au 'perficiem corporis: Sed utinam non conferret ad incrementum caloris & febris, atque exindc oveniente epile M.
De Correctione Symplomatum Occumrentium in Hariolis N Morbitis.
L hoc affectu non solum in hoc laborare debet Medicus, Tri
ue Variolae& Morbilli erumpant, sed etiam maximi labo- εἰ avi xis est defendere partes tam externas ut oculos, aures, na- fionem V res, os & fauces, cutem quam internas ut hepar, pul- ζ': πόmones, ventriculum, intestina, renes, &ipsis annexas par- promovereticulas, quae ab hac lue potenter infestantur, in quibus Lamen magna cRutione opus est, no dum exiguis conssili- A a in
208쪽
- -h mus, nimia pharmacorum molestia, magnum naturae o. ωjn.s ti pus interturbemus. Etenim toto hoc tempore una & conis Ygx, tinua est crisis, quare nihil temere movendum est, maxi-ν--μῆς ma semper requiritur Mediei di ministrantium sedulitas &circumspectio, quam ut penicius assequi possis Medicus, ordine singula occurrentia symptomata corumque remedia
Dolor ea illitis, M gillae quomodo Eurentur a Tima ν
Dolor Capitis, Vigilia, Phrae nitis
V Coma. Contra capitis dolores & vigilias Timatust Epithema ex semine papaveris & nucleis per scorum cum Aqua Rosa
rum & Herbena invicem sebactis fronti appIicat. Quantum tamen meo iudicio, faciendum & applicandum non est, nisi dolor & vigilia urgeane: somnus enim longior erupti nem impedit. hrenitis Phrenitis quae in discretarum genere quandoque contin-v0m do git, curatur a Sydentam, praesertim ubi facies non turgescit, ' & pustulae magna copia apparere incipiunt, Venae missioneis Sic etiam hosce ex Iecte calidiore eripiendos autumat, ut aeri liberiori exponantur, &sic plures a Phreni ride Iiberatos observavit ψ quae utraque remedia, uti multis videmur gene- Nostra opirosa & experta, ita revera mihi videntur maxima cautione &circumspectione. & non nisi timente summa necessitate M.,. Pericula, in usum trahenda esse. Conveniunt autem in hoc sis Imabarina , mixta cum Arcano dupl. & sacch. hm. V 2. seu Lethargo, cum plerumque ab obstructione cortiis eis cerebri dependeat, dum nimirum materia illa viscidaTDIismum excitans in cerebro coagulatur, succurritur m-
Obstruentibus, Iephalicis, Dilepticis, molatilibus bland
209쪽
oculos defendentis S curantia.
UAariolae sunt oculis maxime noxiae, eo quod sint paties Oculi que- spongiosis, humorum ichorosorum receptivae, applican- Ahi , ' drda itaque sunt Desensima, id est moderatE refrigerantia & tendantura ringentia. Visum conservat Sapphirus, Aurum, crastasius 2 μμ η'
montana, quibus oculus circa circum fricatur, ante eruptio- visum eoa
nm Variolarum & Morbillorum, seu V Rosarum, Plan- servami t mis, tia vi. & Camphora his mixta, vel sequens quod excellit: N. V Plantagis. Mixtura Robar. M liij . . Sem. Sumata. Mise . Maceretur per noctem, additoque Croco & pauca quantitate Alburinis omi fiat mixtura , qua saepitacule madefiat tota orbita oculi, jdque tepide. Uel Franciscus Thi- .ermair oculos commodissime tapius defendit sequenti Lin mento , prout etiam a suo Parente factitatum optimo cum effectu, scribit. Semim Sininb.i. . L. te. ica, Linimentae
Euphras. M In his ditalve Campiar. gr. h. croci P. 1 F. l. a. Coulyrium. vel ejusdem. . U Herben. Rosar. M IVLAlbum ovi M. , Croci parum. M. f. Collyrium.
210쪽
Vel praetervans ejus a iustusone oculorum expertissimum.. M. Pollin. maragd. Margarit. πL da gr. X. πCamphor. gr. ij. Kosa; Iiij. Misice. Detur ad vitrum & saepius agitetur, haecque Aqua oeulis . - instilletur, mirificὸ praeservat oculos a suffusione. Vel meum Cothrium in omnibus 'oculorum inflammationibus, epiphora, panniculo, ungue, suffusione, & debia
si me opto. Bl, Croci Ptis adfringent. 93. Misce f. Collyrium benὸ prius agitando, oculis instiLIandum & apponendum. i Ad nebulas abigendas, commendat Grulingius sectarum albissmuin pulmersalum & oculis inspersum; Vel custeem Collyrium ad nebulas abigendas expertum.