De tubis capillaribus dissertatio cui adnectuntur de hydrostatica positiones physicomathematicae propugnandae a PP. societatis Jesu in collegio Neapolitano

11쪽

Mercurii per dimidium pollicem . Igitur experimentum Bul .

seri non infirmat, sed potius confirmat expositam theoriam. r. in nre tamen quam provocer ad ipsa phenomen , lubet rationem determinare quam habere debet adscensus liquoris intubulo tum ad rarefactionem aeris interni, tum ad cohaesionem & gravitatem ipsius liquoris . tum denique ad di:imetrum tubuis elui citi longitudinem . Columnae at mos hoericae aeque alistae in ectui libra erunt , si eandem aer in iisdem habeat densi. itatem . one in Tubo capillari aerem habere minorem densita. tem , quam in columna exteriori nequέ alta . .im pressio, qua columna exterior aget in Fluidum lubiectum tubulo erit directe ut rare fictio aeris in tubulo, Winverte ut cohaeso grais vitas liquoris . At pressioni corret pondet altitudo liquoris; ubenim magi premit columna exterior, eo altius adicendit liquor

in tubulo . Si itaque altitudo liquori dicatur, aer rarefactus dicatur m , inhaesio partium fluidi pondus p , erit Sed raresa'io aeris in tubulo eo major est , quo minor diameter ubi ; quare erit m exponait diametrum litem pressio adiis , seu, eo major erit, quo major longitudo tuba.li quare

32. Iam vero phaenomenorum rationem, non obstinato infratiam systematis animo reddere conabor , adeo ut quae inais quandoque obtervantur variationes , pro ratione circumstantiarum , ah aliis principiis repetantur . Et primo quidem ociscurrit , quod Tubulus ex aqua perpendiculariter subluus liquois Tem omnem , quem prius haut erat , retineat , nihil prorsus

dimittens. Quid mirum Semel ingr si us liquor in Tubuli e vitatem , non modo ab aeris externi pressione , sed a Vitri quoque asperitatibus ustineri poterit 33. in adliensus liquoris in ubi diversae diametri teris paribus , serm sequitur inversam diametrorrum rationem

Ita san , quia majorem vim, Wactivitatem habent , ut pothmagis uniri, igniculi in Tubi gracilioribus, quam in latioribus .a . Neque dissitultas esse potest , quod ea ipsa , quae si aperto aere , etiam in vacuo Myleano Ru succedant . E dem quipp ratio, juxta meam sententiam, utrobique militat Et quemadmodum extra recieientem Machinae minor est preses' merni aeris, quam externi ita&, proportione servata, im

12쪽

sictionem ortam vi s ut aiunt exantiationum , commune in quidem tam se i interno , quam tubulum ambienti, adest alia rarefactio intra Tubum ex ignicul'rum actione proveniens.. 33. Nullo etiam negotio explicatur , quare Sebo aut oleo

internos ubi parietes incrustante liquor non adscendat . Hoc ideo est , qui sebum ipsum, aut oleum igniculoriam actionem debilitatri Non secus ac Tubi vitrei ele cismus in Machina madore quovis infirmatur , ac pen deficit 35. si autem varietas adscensus unic ex diversa ruborum longitudine procedens obiiciatur , velim advertant Adversarii quod cum longior se, ceteris paribus, columna rares fa in t bo longior quam breviori , mirum non est , si in illo paulo altius adsurgat liquor . Quod vero elevatio isthaec major non

si praecis in ratione longitudinis, ex eo repeti posse videtur, quod Liquor adscendenti long plures occurrant Vitri asberit tes , quibus retardari is inretiri acii poterit. 3 7 si rationem quaeras de diversa elevatione liquorum 'quidem non semper pro ratione inaequalis eorundem specificae gravitatis , reponam cum . de Turre , supra laudato , quod paries unius Fluidi non sint aeqv coinpactae is ejusdem molis , ac partes alterius . Possunt itaque esse plus minus inaequa. Iec is scabrae , adeo ut eorundena cum partibus Vitri major vel in inor detur ad frictus Possunt etiam esse ita tenues , ut

ros Vitri subinde ingrediantur , earumque proinde adicenius di

minuatur.

38. Quod autem Mercurius non adscenda , mrni potius deprimatur , cum Tubulo attingitur , id partium cohaesioni quae in Mercurio maxima est , potissimum tribui debet : Etenim lublata cohaesione , in plures particulas discerpta. Me

curii gutta ut mihi fortuit primum , tum de industria pluries observare licuit quae particula est proportionata internae Tubi diametro, attacta ingreditur, & supra libellam pro rati ne suae gravitatis adsurgit. 39. Satis commod explicatur quoque cur liquor tubunt he metic clausum supern in aperto Ere non ingreditur, ingreditur autem aere exhausto ex recipiente machinae . Ratio primi

est , quia ipse aer quamvis armctiis , eum non possit sorsum egredi, deorsum algit 3 elastica sua vi adscensum liquoris impedit. Ratio alterius est, quia cum ex recipiente Machinae aer exhauritur, tunc aer ille aqua , aut alio liquore inclusus

13쪽

I44o. ae potiora visa sunt explicanda . cetera quisque prooprio Marte ex iisdem serm fontibus dediicere iacit poterit. Quare cum omnia Phaenomen sufficienter expediat di Lficuliates omnes satis concinn solvat is principiis Hydrostaticae apprim consonet haec Sententia , non est , cur aliis non praeseratur Quam tamen ad eum tantum finem tumultuario studio concinnavi , ut qui vel ingenii, vel experiendi facultate praestant , aut salsam ostendant, aut rem accuratius , ubi opus

est , definiant.

14쪽

PRESSIO FLUIDORUM.

a mine Pressionis eam intelligimus, quam 'AN . S i Sy Π lemni raris exercet : Omine autem

ia gatu in omnium pressionum. II. Singillae Fluidi guttae universalem , a versus omnem loci isserentiam lubeunt pressionem : Hinc Nuid ubicumque contiisneantur , ita semper i se disponunt , ut i perficiem horizontalem adc; uirant. II1. mine falsum eruitur vetus illud Axioma , quod nem Ele nent in locis propriis non gravitent . Fallum quoque , Meturam Fluidorum in jugi mothi conlittere. IV. Q iantitates presso irum adversus fundos horizontales aissorum , cuiuicumque tandem sint figurae , semper proportionales sunt altitudini Liquoris , et in lemque specificae gravitati. V. Hinc si liquores fuerint homogene , Quantitates pressionis eorundem supra aequales undos erunt , uti altitudines ,

quasi obtinent et Si altitudines aequentur , Quantitates Pressionis hin ut fundi si denique inaequales fuerint fundi , eum altitudines , Quantitates pressionis enim in ratione composita ab orrum, altitudin m.

VI. Si Liquores fierint eterogenei , mantitates pinsionisi eteris paribus in erunt direct uti specificae eorundem gravit tes . Quod si altitudines fuerint inins uti specificae ipsorum M vitares, quantitates pressionis erunt direm tu fundi Et vice veris . Si vero undi , 8 altitudines fuerint inaequales quantitates pressionis erunt in ratione eomposita laniarum . abitudinum , gravitatum specificarum.

vll. Fundus vis tum Divergentis, cum Convergentis rari iurn praecis premitur a superia cumbente Liquido , qtianium premeretur, si esset fundus Cylindri ejusdem siliitudinis Atque adeo Quantitates pressionis in ejusmodi vas , quorum undiaequales , ex altitudine dumtaxat Liquoris , non e vasis cap eitate sunt estimandae.

VIII. Quae de vasis sive Cylindricis , ve Prismatieis

15쪽

1stam Divergentibus . quam Convergentibus adserta sunt , non solum de iis, si ad Horizontem rem, sed etiam si fuerint i Elinata sunt intelligenda. FLUIDORUM EQUILIBRIUM.Ix Tubis Communicantibus cujuscumque figurae . auhut perimetri , Quicumque inclinatis , ii Quor homogeis neus in aequilibrio continetur , si eandem in singulis obtineat

alii tudinem

X. In iidem , sive aequalis , sive inaequalis perimetri, utcumque ad Horizontem se habentibiis , heterogenei Liquores in aequilibrio erunt, cum eorum altitudines fuerint inversh, uti specificae eorundem gravitates. 'xI. Hinc cognita ratione altitudinum , quas habent Liquores eterogenei in ubi communicantibus, ratio quoque speciso eorum gravitatis innotescet

xIL Phoenomen Tuborum apillarium statutis aequilibrii legibus videntur prima fronte adversarici in his enim Tubulis utrinque apertis Liquor supra libellam adscendi , modo ad ma torem, modo ad minorem altitudinem, prout diversa sierit emrundem longitudo, vel gracilitas, vel diversae gravitatis spectificae Liquores ipsi fuerint. XIII. Quaenam adscensus hujusce caussa sit , difficii deta

nitu est ipsa tamen is viri s. Item refundi nequit sive in aetarem minus intra, extra magis gravitantem, sive in vis risit tem Liquorum, eorumque adhaesionem ad vitri latera mamvis pro diversis, quae circumstant conditionibus possit utraque, nimirum tam Pressio Fluidi exterioris , quam ii costas umorem aliquam variationem in ipso adscensu inducere. XIV. Neque satis commod ea Liquoris elevatio tribuitur Atrinsecae ubulorum AEdiras Da vi, utpot quae praeterquam quod effectum ipsum, non caussim explicat , ipsi effectui non ἀs proportionalis. XU. Probabilius itaque caussa hujusmodi elevationis ab aequiis

Ibνis repetenda est , quod aer extrinsecus cum interno raresaincto iubes ob isniculas ibi sus ienter excitatos servare debet

16쪽

. . .

XVI. olidum eo usque fluido spont immergitur , donec moles antagonista ei aequi pondere A Solidum Fluido fimmersum, bique in ipso relictum tantam sui ponderis a tem veluti amittit , quanti ponderis est exclusi Fluidi m

XVII solidum , in Liquidum ejusdem eum ipso specificae gravitatis liber demissum , eo usque demergitur, donec suprema ipsus superficies eum Liquid superficie coaequatur; ubicumque positum , quiescit. XVIII. Solidum Fluido specific gravius totum immergitur, ac infra ipsum descendit ea praecis vi , qua gravitas specifica ipsius Solidi illam Fluidi excedit. XIX. Solidum Liquido in specie graviori immissum , Lque eo demergitur , donec moles Liquid , parti demersae a qualis , elut dem sit Gravitatis absolutae cum ipso Solido XX. Quae diximus de Solidis adscendentibus , ae descendentibus in Fluido , ea intellecta volumus de Corporibus satis mediocris magnitudinis . Atque hine est , quod Solidi figura quamvis nihil per se is immediat conserat ad hoc , ut mer Satur potius, quam non mergatur potest tamen indirect , ac per accidens emceres, ut Corpus non mergatur .

LIQUORUM EFFLUXUS

EX VASIS FORAMINE.xxL quo e Vasis cujusvis lumine ea et tale e Ita petuo errumpit , quam haberet Fluidum ipsum, vel aliud quodcumque grave Corpus , si nullo resistente medio ex tanta decideret altitudine , quanta est a suprema Liquoris superscie ad lumen usque altitudo. II. Quantitates Liquotiui Auentium ex aequalibus lumi-

17쪽

Ignibus . eodemque tempore , sunt inter se in ratione subdupliscat altitudinum , quas obtinent supra lumina. XXIII. Quantitates Liquoris ad eandena alii tudinem manen. tis , Qeontinuo effluentis , sunt in ratione composita temporum . 8 luminum XXIV. Salientes horizontales sunt in subduplicata ratione altitudinum Liquoris ei umpentis