장음표시 사용
1쪽
vllustinianus appellat) an Institutiones . . T si inter multos iamdiu obtinuerit Instituta vocati haec iurisprudentiae elementa,quippe cum & Sypontinus instituta interdum decreta legum,atq; sanctiones dici assirmet,& ita Iustinianus opus suu elemcio
tu inscripsisse lid qd & ipse agnoscit Sabellicus) & in
Pa lectis Gramis legatur, τά Iις'ουτοὶ Τουυνδεανοῖ sid qd in Bucheanis Institutionib. adnotatum vidi)nos in Laurentium Vallensem, atq; alios humanitatis professores magis sequimur: qui Instituta inte pretantur bonos mores,consilio, & ratione sumptos, domesticamque disciplinam: quς literis non mandantur, sed obseruantur communi opinione virorum bonorum per quandam consuetudinem. unde & apud Valerium Maxim. titulus est, De institutis antiquis, quasi de morib.antiquis. & Quintil. lib. I. instit. oratoriaru, Nam is, inquit,de Chrysippo loquens, quamquam triennium nutricib. dederit:tamen ab illis quoq; formandam si optimis institutis mentem infantium iudicat. cur aut ad literas non pertineat qtas,quq ad mores iam pertinetZeandem rem appellans instituta & mores. Haec Quintanstitutiones aut sunt praeceptiones quib. instituuntur&docetur homines: ut sunt libri ab eodem Quintilanscripti, institutiones oratoriae,a Lactantio Institutiones diuinς,ab A ldo Institutiones Grammaticae,& ita ab alijs multis auctorib. ut hinc.s hoc opus Institutiones dici intelligas, 'praeceptiones ac documenta quaedam seu elementa totius legitimς scientiς contineat, quib. iam inde ab initio cupida legum iuuetus imbuatur. Quarum & Politianus Miscellaneor.ca. 8 q. commeminit his verbis: institutiones hae, quae vocantur in iure ciuili, lustiniani Principis nomine edi , sed a Triboniano m,doctisq; alijs viris c5positς, et GrFescriptς sub eode prorsis intellectu reperiutur,nisi ψ ritus quida consuetudinest Romanoru veteres uberius aliquanto & laxius in Graxo ipso,si in Latino
codice reseruntur, ut peregrinis hominibus, atq; a Romanoru more c5siuetudineq; alienis, res tota penitus innotesceret. Hactenus ille. Quorum te uoluimus monitu m,humanissime Lectosivi cum iu
ri rudentia, verborum quoq; peritiam tibi adscitas. Valta.
2쪽
F. 4 3 6 vs TITI A est con stans & perpetua volu lasius suum cuiq; inbue di a. Qus iis uiam docet scientia Iutis prudentia est b. Ea primo leui aelimplici via, post dilige tissima interpretatioe tradenda est e. Docet autem honesi4 uiuere alte tu non is de te, sui im cuivi tribuere d. Resertur ad publicam utilitatem uel lingulatu leu priuatam e. Collecta est vel natis tali, uel gentiu . vel ciuili iure f. Ius naturaleolum animaliu e: ciuile cuiusq; ciuitatis proprium est vigentium, omni humano geneti tae est , ex eoq; oes pene contractusi nuO ducti a Civile aut scriptu est,aut non scriptu scii piis spes, lex quae ab uniuerso populo: plebiscitum, qa a plebe t. Senatusconsultum, qa a Senatu m: Principum placita. quae a Principe, uel pet epistola,vel per decretum, uel edictu, personaliter . vel gia aliter lunt constitutan:edicta,q vel a Pistoribus, vel aedilibus curialibus O: rusa prudentum, lunt opiniones eoru quibus permissum erat de iure rndere ρ: Non scriptu rus est,qa vlus apibauit q: hoe Lacedς monii illo Athemuses utebant r. Ciuilia iura tacite vel exprelie mutari pnt, naturalia no ite QCiuilis iuris obiecta I sons, res, actiones. . Pei scitia tu prima diuitio est in liberas di letuas in Libertas a natura x. seruit a iure gentiu procedit m Serui dicutut q3 eaptiui seruati, nec occidi solet L Nascut ex ancillis, fiunt iure gentiu , si eapimur: ciuili si liber seipsum vedita. Liberi, sunt ingenui aut libellini b. Ingenuus est,qui statim ut natus eii liber est Geui no ossicit in seruitute suisse,& pollea mammialsum esse d. Libertini, qui ex iulla seruitute manumisii e. Manumisso fit aut in ecclesjs, aut vindicta apud
Praetore, aut inter amicos. aut epistola,aut ultima uolutate,
aut alijs modis D quocunq; ipe & loco g. Manumissi hodie ciues sinit I .omani b. In fraude creditoru no licet manumitteret. In fraude no manumittit, et licet soluendo no sit,setuu iuuin eum libertate in testo hi dem mstituit k: uel line libertatel. In fraudem manumittit,qui non tmesi soluendo non est manumittit, sed qui animo fraudandi m No lie et quoq; minori r s. annis, niti causa cognita n qui in t .annu mpleuit, Sc i s .attigit, manumittere potest . Poteli de is, ut si, ut , de quiuis alius, Omnes fetuos teli amento manumitterest. Tu. 7, sed a pellonarum diuisio ea est, qua personarum aliae, a. Tu. . lieni tutis sunt. uel sui et: alieni, ut serui, ut filii. serui ditis aequirunt,quicquid acquirunt r. Non in in eos ius uitae de necis lint disi, nisi causa cognita: quin, eos durius tractate non licet a Liberi uero variis modis patri acquiruntur. Primo, si ex iustis nuptiis procreati sunt in Plate sunt parentum t. Nuptiae sunt uiti dc mulieris coniunctio . cu indiuidua uitae coitietudine u.Talis potestab Romanorum est propria x. Libetos lite intellige, qui ex tedc uxore, filio esus I; uxore, non qui ex filia tua nascuntur . Iustae nuptiae dicuntur quas ciues, puberes. fibj familias cum consensu parentum V & oesinita gradus a lege definitos γxerunt. hue pertinet qa di ratione eonsanguinitatis uel honestatis inter patentes de libess ro ros et seruos a, et adoptiuos, quantumuis di Gluta sit ado 'F- ptio b, nuptias non posse piralii: Item inter stat res de sorores, et a doptiuos, nisi di Gluta sit adoptio c. No possum quoq; ducere si atris uel soloris filiam vel neptem neptis non est quae nata est ex sorore tua adoptiua d Jamita ni ite. ram, licet magnam, licet adoptiuanis. Non ide est in duoru fiat tu,uelibro tu liberis f. Amnitatis Ione Privigna, nurum i , cluni, nouercam h no ide est in eopriuignis i. priuignae loco iis, qua uxor tua post diuortium ex alio procreauit. Nutus loco habetur filii sponsa: Berus sponsa patris Alia impedimeta nuptia tu vide in Di estist. Si quoquaaduersius ea praecepta Pctae sunt nuptis, ut uxor, nuptiς matrimonium,dos, pias patria, dotis, donationis exactio nulla est, di alias et ps nas patitur m dc hoc quide primo mo liberi paren tib.acquirutur. Scd O .pet oblaticinem curiae. Tettio, F vlt, legitimatione in patentu suoru liberi platem rediguntur n. Tu i ι Q 13rto, adoptione .. Quoties adoptamus eos, qui sui iuris sunt, Principis aut horitate, Adrogatio: quoties i erio magii iratus eos,ea sve,quiquetve in Ptate parentu sunt, Ado. Ptio di H: e titulus Pluta eayita continet, sed quia hodie pag. I
re Patriae piatis quis soluitur. Soluitur morte piis σ, de Por. b - ' latione eiusde b non relegatione e seruitute psntdί hic in 'casus hodie abrogatus muri i 1.α8.3 patriciatus no in mi ci 'litia, non senatoria uel Consulari dignitate: eaptiuitate ea 2 δ' tris ius prissus renditurfemancipatione patria pias soluit, ε 'fitq; ea recta via apud competentem iudicenis non inuito
Patre h. Reliqua no sunt ita magni mometi in hoe titulo i. F hct hae de petionis alieni iuris. Quae sui iuris sunt uel in tute ' ue j., .la, uel in curatione sunt ε. Tutela est pias in Caput libem ad is ris iluendum eum, qui se defendete nequit, iure ciuili data & i . ' δ'
snia Praesidis, sine inquisitione A. Dati tu tot eoi pateriam. ' C i 'filius tam . 2 seruus proprius .et sine libet tale: letuus alienus I
cu liber erit r. furiosius, cu copos metis: minor,eu maior et s. 45'ann.factus fuerit r. ad certum ira, ex certo tre, sub condo is . n antehrdis inititutionem i, non certae rei, uel caulae u Filiab. uel filiis tutor datus,post jiuino uel posthumae, non in k- nepoti l=us: libetis posteris.& politium isti natis x. datus in . ε telligitur.Sed a tutelae species est legitima ab intestato, eaq; Ε multiplex ues uti agnatoru proximo tu ni cognatorum per & 'uitilem sexum agnatio orbus modis rapitis minutione Ple τὸ ι birunq; permittitur Ite patronoria, Per qua liberio u di ii' adiici debertatu tutela ad patronos eoru qa liberos pertinet μ, item sue ei eb ea Parentum, per qua parentes filiora suoru , ac deinceps eniaci patorum tutela lint b. Item fratrii, quae dc fiduciaria diς- riuiloni, Tettia species, dati ita:quae deficiente testamentaria & legi- a risi tima locum het d. Dant ut tutores Romae a praefecto uibi, i, Tit. ia . vel Platore in prouinetis, a Praesideruel si facultates pupilli e Ti .i quingentos solidos non excedunt, uel a defens brib. ciuita- d T. 46. tum una evin Antistite ciuitatis, uel a magistratib ueli uim h l . 'dico Alexandrino exacta cautione e. Porro post pubertate, ' ἐ. ι. tutelae iudicio tutores rone in reddere coguntur coit. nxς f g. . D. uero tutela aut holitatem pupillis interponent pientes, sta e r i. ii tim, non post res,aut per epistola s. Nec n sine tui ore pupil hii obligati possunt qua inuis alios possint obligare uel mu ii 1 ni
tuo aliquo tractu h, uel lirditatem adeundo, uel bonorum 1 itan sic possessione. uel fideicom petendo i. Q ,si inter tutorem Pu i ε. i. pilJuq; iudicium asendum sit ipse quidem lutor in te luaau ctor esse non porrideoq; curator pupillo dabitur, ad im K c es dicium peragendum : eoq; peracta. eurator esse desinet 'LTutela finit ut pubertate in malculis post i an. ωpletu, la Tis. irin s minis post idi ι si pupilli adrogati, uel deportati. ues in m x 'servitute tedacti. uel ab hostibus rapti m. condone sub qua is gdalus eii in ii es t Pe ad qἰl tutor dat is erit, exissentib . . mor o re uel pupillorum, uel tuto tu p. maxima de media tutorii - capitis minutione, oi uero pupilloru q, si tutores remoti ur et g ex clii alit. Interea sciendu est . utcunq; tutela siniatur puber I 5tate, puberes in usq; ad 2 s. ann curatores accipere ι, ab iisi a Tit. 1 rde magistratil,.quib Je tutores accipiunt. testo no accipiur, t St. datus tu confirmat decreto Plaeto tis r. Non accipiunt et in uix ,
ut ii priterqua in lite M Nee issi eis solis euiator datur, sed x , de suriosis, di prodigis, licet maioribus a s .ann.xsed de mete ν s
captis, surdi de musis, de Ipetuo morbo laborati b. I. Qii in et ipsi impuberes in tet dii curatorem no accipiunt si tuto- Σ F. s. Ore idoneo careant Ad tutorcs 5e euratores s pius pertinet . r. tutelae note satisdate de inde nitate pupilli, adeo ut nisi ca- a L. Tu.ueant,pisnoribus captis coerceri possint μ, nisi testo, uel ex Σ .vi inquisitione dati sint b. eo in casu pluribus datis tot unus b d. υ- cotui oti, uel curatori offerre. uel ab eo exigere satis ionem. 2a .inpran. ut ab uno tin tutela administretur.qd si nemo eo ita satis offerat, issetet que testor adscripseritis nullus adstriptus sit, que maior pars elegerit: si distensio circa eligendu sit, Prae- e s. r. tot patres sitas interponet e. Quod si indemnes pupilli, uel puberes esse n5 pnssunt, puta, ga tutores no simi solue do, subsidiati aera dabitur a cito in eos eorumve hides s excipe Piae lorent, Ptet si de prouincis, Ic alios qui b.iutores radi ius
3쪽
, g. . mi est a. qui ct satisdatione exigere de 3t aut orno. aut novi/. idonee a tutorib. vel curatori b. sati lati no cura uelut b Anb g a. 'ea diximuI tutores, curatores esse desinere, quoties vel te- ωρ. mouit, vel excusant, de utroq; videdu est. Excusatur ergo
Tit. a s Rotias 22 tres liberos iu 2stites, Tales sui in bello mortui g. r. in Italia 22 quatuor,i .puinciis p 2 quinq;. Liberos intelli
I. a. ge et nepotes ex filio di adoptatos a Pie natu tali c. Exeulas. I. tur paritera qlia diu res fisci admi mitrat d, qui diu Reipu. g. . blicae ei ab eii e .qui prate aliqua iret squi lite de Oibus boS. s. nis.vel lirditate cu pupillo,vel adulto hei g, qua diu sis itia S. 6. Oneia tutelae no a sectatae,vel curae fiet h, Pp paupertate is . . aduersalii aduroda valetudine k, si lueras pingere,vr legere S. S. nelciat l, si pr inimicitias teli6 tutor datus sit m inimi ei-9 s. tias intell:ge capitales no rec6ciliatasia, si status c5trouersi. ii. lia a pupilloru pie passus eli O. maior Io. an. minoras p mig. G. les, adeo ut nec voles ad tutelae Onus admittatur q. etata. S I 3. matici, vel Aledicina. vel Rhetorica Romae, vel in pila suas I . exercete r. Intraqa ips lutores dati excusate se deant. videli is . I. i6. No iuila excusiatio est in eo si hoc solo utit, qg pii Elig io. pilli Dent ignotus s. datus tutor ad uniuersiam pii monia g. 17. datus intelligitur l.inuitus cura lor esse nO copellit ut v, ques i s. ad modii de maritus uxoiis x. salca allegatione excusatus no,is. plene liberatur onere tutelae I Et haec de excurationib. Re si viri mouent ut aiat tutores lulpecti Z, a iudicib ordinariis a. sunt. 26 lpecti in qua tutores, siue teliam etai 3, siue alterius. siue pag I. Ironi, dii in eoru famae parcatur b Postulantur suspecti et ag 2. qua uis muliere, verecuda in dc pietate educta c, an ipsis pug 3. betibus colitio necessarioru d. Porro lui pectus est, g no ex gΑ. fille tutela gerit,uel gerere pol, licet lit solued O e, si moti- S. s. bus talis est . t sus et iis sit f)a sui copia no facit, de abiens I. vlt. no praestat alimeta. tuc. nin bono tu posses . eius, pupillus
E g s. nimi turg,a si praetens medaciter id dicit, punitur a iudice. ri s. Io. que ad mod ij dc i. qui data pecunia ministe tu tuteis aequissii g.ri. uit vel redemit li, ut libertus fraudule ter tutela filiotu pro- g. s. ni administrast,remotus obdolu famosus est Κ,quoad cog 7. gnato sus eri finiat. imet dr tutori administratio Iesu spe-
g. s. ct i cognitio extinguit morte tu totis m. fraudulet et tutelag. vlt. administi 1s, et si satis olserat, renio uedus est.n. De psonis Lib. xi dictu eli Seatur ut de reb.videamus. Quaru aliae in nropri-T t. I. monio, aliae extra sunto. Et haeside sunt vel naturali iure PS. I &3. cues ut aer. mare, maris littota p, vel publicae ut flumina, S g z. q, c ripae, uiu in . na proprietas ta parsi illo tu eli quo tu praex s. . dijs hae aut r)uel nullus, ut littora,quae usu publica sui, proprietate nullus Mut res lactae, si e Poti sices Deo eo sectataet, religiosae, ueluti locus in quo mortuus est illatus u: lancis, ut muti, Pollae ciuitatis, leges x: uel uniuertitatis, ut theatra, ita dia . coitas ciuitatu I. singuloru uero res si ut multis modis. prirnu iure natura ι, seu getiu Z, idq; multifaria si qde ferae belliae, ut uoluctes, de puces, re alia sera a talia quo
ties capit intur, de nostra cuil Oala coercetur. nra fiunt a. ca.
era n O sunt,quae titi uoluera b, si in albore nia im nidum feceriit, 'l ex alueo nio molarunt apes e, quae reueitudi a iueeu cosuetudine no lint d. Aliud eii in cicuri b. aianti b. puta gallinis, di anserib .licet. n. a talia cospectu niuin effugerit. nia in manet. dc qui ea a Io lucrandi detinet, sutua coimittit
tur b, quae P alluvione, seu incrementii latens, agris noliris flumen adiecit i. quae ui numinis praediisnris adiecta longiore te e lixi crunt, Ic radices eget ut K de insula hoc tenendit: in mali nata, fieti occupatis, in medio flumine, eo finiupto mo latitudinis apti sui: cit in 1,eius qui ab ea parte praedia polli det. nasci no dr intilla, si aget meus in forma in n. lae redactus est l. lde eli ius in alveo fluminis derelicto', nisi aget ineus, alueus factus, sit publicus m. Qs si me age ei nudatus sueti t. meus manebitnmadatio landia pecie lio comutat n. Ad hae, de iure getiit,il ex aliena materia spem feci, mea e, si ad psore materia reduci no pot: multo magis si ex inea od aliena spem fecero o. Eode mo a purpura meo uestimeto itexui mea fit p. Res aliena me e cotula. vel fortuito,uel mea uolutate, fit coes q. mixta sori uito, mea manet: uolutate fit coes t Quς et alteri ὶi in eo sudo quis 1 me aediluata fuerit mea et u s: de e , te mea a initio ui alieno fudo aedificauero i, uel plataueto u, uel severo x, ueli aliena charta scripsero. No ide e i pictura,eui tabula cedit r. Eo de iure getiu, bonae fidei eois fluctus suus facit, malae fidei posse tar nullos et Bonae fidei possessori adsimili se sus fluctuati de colonus a Tei' pecudii sut i fluctu: anciligno sunt b. Us istuctuatit ossitio in cubit in locu demortuo tu Muina tu alia sub licte, det mort in umeuu,ucitabo a
sties, vel 1 acto, vel teligioso sottuito in thesauriyi ueni fit b N. 3 Ine': que in alieno, et Caelatii, fitch publico, vel ei uita iis, sor C G---6 Ilvito tri, dimidio ten b. Eode et iure res niae fiut quoties d G qa 63 nobis tradatur a d nci e,vel eius ii curatore, seu alio eius vo e &- lluntate d. Nuda ut voluntate, sine traditione, res nis fiui, f I-ε s. puta patientia riclauiu tradicione fNiae et res fiui, leuin gvula' misis esset g, vel detesicho hab.tς a nobis occupats h g- - ut h. Derelicis noeesent, qi tepestate, levadς nauis et ei j i G νι ciunt: vel qde theda cutiὸ te,no intestigebat his, eccidet ut L Tit. i. Hic dicea si erat de modis rei uaequi tedatu iure ciuili, sed i G. 1 si a Tribonian hic inteis et uitalterurou diuisione, pistet m It ea de qua superi dictu est, ea nobis eo sideta da est Sit igit ii Adaret haec alia rem diuisio. Reru alias esse eor rases,alias incor o Tit. porales Κ. illae innumerabiles lagi polsut lilis no possura rni ut e coli si ut, licut haereditas,usus , usus fruct ,obligationes O g- 3-m, iura, seu seruitutes pdiOiu uibanoru di rusticore n. yiaru P s. et iura sui, iter, ach is, uia a iductus in &Fm quosda laq hau - q g. r. Bus, pecoris ad au Pullustius pascedi,calcis coquede, a tenae t I. est. Ddied et p. illaru tuta aedificiis iii tet, sum; plurima ut serui I TM. tus oneris sustin idi, tigni, minit tedi, stillidit . uel fluminis . recidedi, alti no tollEdi, luminib no ossi eludi a: acq tunξ t QTit. lim sit ibi uitutes pactionibus. stipulationibus testam et O r. Sic usus fructus aequini Meo postumus alienis leb. uti sal uua earu substantia t:no in in aeternu, siquide eertis modis s. g. I. extinguitur.&ad Proprietariu reuertitur u .eonstituit uero crevit. inoib reb et ijsq ulu consium untur, ut in eam irine cauea x. z. tur x. ulus ijsde modis costituitur&finitur. qu b. ec usu seu y Tin s .cius yrminus iuris est in usu quam in usust uctura habitatio Σneq; ulus est, neq; usussi uctus. sed a1ptiu aliqd ius a Hi edi cendia erat de haereditatib. de obligationib led in Triboni a L 3-nus uasit ad modos retu acutedata iure ciuili b . Eo vatiE b L. res acquirimus, puta usucapio nec,donatione d , Ecquod a e Tit, o speciali iure aectesce si, te isto e, ab intestato iure ciuili f. uel d T l. 7 Ptoriog, Per ad togatione h, botro tu addictione i. se olim p e Tu- bonorm posse ilione, It ex Senatuscollo Claudiano k olim. ct f de hodie obligationi b. L de ν fucopionibus primn loco est ut f DF. 3 i dendii, de qui b. hoc constitutu eli: Res mobiles v trienni v I ct se res immobiles inter pseles decennio, inter arietes 2 o. an - 'ς rus ulu capa dc nis fieri, ubicunq, sitae sunt m. qualescunq; g D - γ' sint libero hola, re iacia, religiosa. seruolagitiuo n. teb. sici ris.1 - , furtivis, ut possessis excepti ,.q neq; a sute, neq; ab alio, h D. 3 nisi iplodito.i sq, qua tu ad res turtiuas de ui posse stas atti- Πt. O net p. uuis bonet fidei voltcssore usucapi posititq res in alie a L .. nas inobiles, si bona fide eas nostras existimemus,alienare οπ. possumus. Fiscus & Imperator in cade ea liint . quas ter.n. k Lib. 3 alienas ignoras uedit, uel dona , vel quocuq titulo tra,fera iit. 1 3 'statim iacit accipietis: quo casit adirectus si seu, uel Impeta. t Ptole rima quadrientii d,s tylis', uel hvpothecariis eo petit i a iiD I. Immo bitra uacate, re abset: a, aut negli secta dat. in alii, bona fide accipieti tradere possumus: et in pludimurn nfisei Fuio sequat usucapios ut eas toga possessione aegie Ο Γ Α- re Possit. Nec . n. earu, utpote immobilissi mitii sit: es suriti P sine aifectu suradi no eo mittatur idq; utilitas eoru et lori q '. so ct indubitara possessione inuniti sunt exposcit. Ad lite x , vis. ut tes a bonae fidei posse rusucapi possit, tes uitio eate. . S 4 re det t:q ulu capit, eriore sal sqcaae carere v. Diutina bonς t S s- fidei posset loris uel usucapio, uel posscsso. ad littede qua uili lectaq; cotinuat x ueluti empto te y. sequitur Donatio. secv x s 7.dus aequirendi iure ciuili modus, estq; uel mortis ei, uel I s inter vivos Milla iste e OIa legatis eo numerat unlixe a. no λ ite pse tam temere reuocari no potavficit ieripio, vel non a g ι setipto: nec requini tradit:o x q so. s. lidos no excedit,insi. nuatione n5 idiget b: queadmodu deqfit uel ui redξptio b S nee captiuorsa, uela in agilitis militui pii milii id uel a quo e uis ijs quocii dom' incedio, uel ruina corruptae sunt.' Reuocati possut donationes ob ingratitudine donatatil, de a. liis ex causis c. Tertiu gen donationia olim ante nuptias,
hodie pst nuptias uocat dotibus exaequatia. Potnante uel ς post matrimonisi fieri d. Tereius acui edi modus oli iure ciuili fuit iurisaeet et cedi, de quo uide g. vli Hic dicta si erat μde testis: d Tribonianus hierietseruit tractatu de psenis alienatib. caequi retib. qa ad priores attinet hoc definiε, I aestu ces dotales et colentiente linore, alienare no posse uuis sit earum diis e. Creditore pignus ex pactione aliena- V , . re hoste,qua uis non sit eius dAi f: pupillus nulla te sine iii ς' toris authotitate alienare, mutua dare in soluiti ii si de tu 'dieis mandato laccipere, aut soluere posse g. in ad alteras attinet: Aequititur nobis per nosmetiplbs h pci libet os no s
4쪽
nostia, usu seu tu tenus, si aliunde qsierim a , aequirimus. Pemaneipatos di inidia usu stultus tm non ditii b. Per fetuos quos in potetiate hemus et ignotates de inuiti nisi sot teli aeredes inuitus sint. tune. n niti nostro iussu haereditate adiate non possunt aequirimus ditia,possessiones, usucapi es, tactiptiones:quoscunq; deniq;. tradition , ili O. do ne, egato, telio, vel ex alia ea ab ijs acceptum stetit c: per siet. uos uiui ructuatius di bona fide possesso, qa ex re nra, uel operis Lais ac livuelim d Per alienos seruos, de per liberos holes excepto in procuratote)nobis nil acquirit ut e. N uc dicendu eli de qu.υιι acquiredi niditure ciuili: Tale telina, qt hic definit esse mentis testatio filiuius olim di nersae fornas ac genera quς nune delueta sunt suetur.vnu pacis,qrcalatis comitijs: alteru bell,qd procinctu . Tettiu Pet aes delibra vocabatur s: hoste in testis paganorii de non militum scopus h. bqc q iequunt necessaria lunt. Uno de eode t pe ac contextu fieri dent, septe testib. adhibitis, i leti te telles oporte deo tu signacula telio unponeda i , p manus testatoris, vel testau, nomen hidis expila eda ella κpossunt Oes te stes uno et alieno anulo lignare litestes in testo eue no pol sunt mulier, impube eruus, sitiosus,mutus, turdus, bonis interdictus, intainis, dic is cu quo telli tactio no est ira: semus initi eo te e quo test iii signabat, oi uni colensu liberi loco ebatut n. Pater. ac eius liberi O nisi in alieno negotio P, inlita defuncti. eiulae inq; hrdis pr.liberi,dc sta tres, a in eius de patris potestate lunt, teties esse non potiunt q. Legatani3c tideico. nassarii, c personae illius Giunctae testes elle pol sunt i Et haec de teli ib.Teum in quacunq; materia fieri pis. dc pluribus codicibus ti de haec de sotina ieci pti te isti dicta sint. In eo,qd sine scriptis fit, seu nuncupatuis, susticit septelesti, adhibitis nra voluntate cora eis nuncupate u .Et haec testandi sorma hodie passim apud oes gentes vlitata eli. Sura dicta diliges obletuario te lilii de solennitatu in OId in a. Os teliis paganoris, i telio militis dua expeditione Occupavis ell,quaten militat & in castris degit,no post ni issione: nisi, qd ad veteranos attinet,itta annii tellati sint) no Obleruatur x.Testin fecisse di, no a simplicitet dixit. Te haresem facia. sed tuc demii cu id dixerit iii pientia testia ad id conuocatolii y. E ris telim initi tis ceni et,cui ante expeditione iacto, polleave costa me inditia resignato, aliquia detractu vel adiectu est et Singulatia dc haec sunt, i filius fantilias milesie tiari pol sit a. mutus, de surdus b, qa milite adrogato, vel emaci patra telim eius irrit uno itat tanqua capitis uriam
uoue e. diata eli de militari tello, ad eos qui quali utilitat extudit. tone peculii quasi caliseus d. Loge ab huiusin di priuilegio absisti illi inimitas, ebus, et permittete pre. itatino licet, niti, ut antea diximus. de casi resi,vel quali peculio e ut 5c impubetib. de sutiolis conitate surote t: led de interdictis bonis, bc .ydigis g, surdis, de mutis, nisi biificio pii et pali hi)c cis niti fili Obieritatione D. Iustiniani capita ab hoste k.Eii haec obseruatio, pret superiores,in testis obtei uad. x, ut Pt aliud est in inie de ano inaterno i, aliud in im lite pre quoad poli hamos ni liberos cui ulcuque sexus sint, natos
ec pol illuuios,de qui b. I .si. I .a 6.n, Iasuos,qua emacipatos,hides inlii tuat, vel notatim exhrdet. Altinauin, si eos silutio praeterierit,inutiliter te ita uituti adeo quide, ut si uiuo patrutilius ita piae incitus mortuus lit, nemo h s exco iesio pollit exiliere: luia. sab initio non constitit te limo De adoptiuis uide si . . de S. in ii. De emanci Patis g. 3 de .rii vel si. emanci . pati. Potro de extraneis liae te di b. instituendis, hoc te nudumeti: nobis permissu in esse instituete tam liberos holes, qua seruos,ec Iam proprios, qua alienos,ec unum per hoIem de plures usque in infinitum q, quinetia in eos quos nunquauidimus r, de haereditatem diuidere in plures uncias qua duodecimas, quin uelis nullas, uel partim in quasda, paulin in nullas. Quod cu accidit, quod iuris sit ii de g.6. . s. Haerede Eute 5c lub conditione non in impostibili: talis.n. pro nonicipia hetur in quinde sub diuersis conditioni b. quae si coniunctae, olbus: li separatae cuilibet obteperandu etitu instituere possumus. Ex certo tae, aut ad certum ips non possumus: quo casta dies habetur pro superuacuo,de perinde es ac si pute his scriptus fuerit x. Posiuinus quoque in testo plures stadus haeredum facete y,de plures in unius, uel unii in plurium, uel singulos in singulorum locum uel inuicem substituere Z. Possumus de ex disparibus parti hidraicii plos m-u:cem substituere, de nulla mentione in subsicine pastili facere, quo casu videmur eas in substone paries dedisse, quas in institutione explessimus a. Possumus quoq; de initi tuto hiat eo bide lisbstitutia dare, de allu et substituere: quo casu
sub hac condone, Ahares noreis, si ripto, ali si substituere, de quo qvid tutis sit,vide S .vit. a. Postumus pietea labetis a g. vlti impubetib. dc furiosis quo calu ad emptu pupillor uel subistituitur b quos in potestate hemus. non lis tu ita, Si ha- b Tit. Is
redea nabia non extiterant taιus seu era bare ι , sed eo amplius, o i S. I.
instituti vel bi dati liberi, et posthum te hareiaeambraea C S. Durant O adhuc imi Miares morιuι suerint .aliur, puta Seius) d d.tir. is sit ara rea d. Talis iuesio vocatur pupillatis: eaq. dc sibi oc in prau. filio Pr tetim facit e,hocm illius eli sequella: ill l si no va e I. a. Iet, hoc et no valebit f. Post uinus et singulis liberis, vel et g f s. s. vltimus impubes mouetur, subiti tueaeg, specialiter. i. no ex S g. 6.ptino, vel gualiter lini alculo ad decimu quartu, suummae ii ' 9.T. ad duodecianu anmai. Extraneo vel Pubensilio, ua no po:- i b. 8. Iunius substituere:eos ingrauare 2 tideicommissum pollinmus, ν thritale alis tota, vel pro varie restituanili. urio Pa k S. Vtcrens lubstitutione pupillati vita tibi periculu cieate no pos I S. ι. sit . uide St 3. l. Valent ergo superioribus modis teli .imenta, m Tt. 7quae interdu accidit rumpi vel iri ita fieti m. Rupunt agna- n g, 1. tione sui hidis n. Posteriore testo o. Pitus te itin n5 valde re o Da. s. uocat, si si inrer dixerimus nollemus id ualcidii te si poste- P s 7 Dus Iaceret m cepimus p:N lta quide ut his duob.casib. etin q g. vi .ceps non captat q. Miritu capreis minutione t. v trunq; aut I S I G tanta nobis tellantib. copetat potelias, non possiamus in ini que liberos uel paretes exhrda tu aut inique piaeterietes,led 1 Tu. Is nec fratres dclbrures turpib.ῖlo nisi cliptis hae tedib.poli po- L La . a. peret . alias huiusmodi Udnae de ii ioniciolis defuncti testo agere Polsu Nur,s uel quarta eis det ut, uel supplaatui u u Κι. si huiusmodi peilbnae quarta uel tute legati. uel fideicdiutis, uel mortis ea, uel intet uiuos, uel aliis inodis habuerint. inossiciosi agere non Poterunt. Qu*ria ita intellige ut siue unus fuem. liue Plures, qui b.agere de inciso OlbPet mittit, k uuna quarta eis der,q ip rata eis distribuatur x. Et hoc notara , dis hic dueli, nroru hidu alios esse nobis necessa ros tuti eruὐsy si, alios tuos de necessarios. velim filios Z) alio, ex canco - , i , Extraneis deliberandi de ad elida hrditate, uel n6 adeunda: ' . .
suis de necessanis, abstinendi potestas dat b. Extraneus hira h
hrditate adit uel nuda uoluntate,uel pro hiae geredo Pro a g. hide gent,quireb.hrditariis tanqua his utitur Vtitur, gue b ἐ'. 'dit, qui colli,qui locat c.Et hqeoia no tm possumus, leu et V aebc trilega di nobis potellas data elid.Legatu eli donatio a dς mn d Tit.:όcto relicta, abhide praestandae. Olim uatij, generib .legaba E s ur p uindicaraone. damnatione, sin edi modii, di praeceptio . ne . Sed hodie otum istoria legatoru una est natura, dc abu g. a. que uerbis legare licet: actione plonali, i te,dc hypothecaria A s legatariis data soli et legata fidei comissis strictiora erant, . 'hodie exaequata g. Videdu est de reb.quas legare possum . Legate Ponuinus Ies nias,hrdis, re aliena cicientes in, dc in hi sed mercio polita,quo ultimo casu cogit lir, ea re redi nere, i s. 6.ν. vel aestimatione date h, idq; nisi legatatius ex ea no onero x Cla, ted lucrativa, puta donatio tris,ea te uiuo tellatore saei H i , conlecutust, in te obligata creditori, k, qa fututu cile pος l, m g. H. re ni a in sua li alienam in Ie nram eamq; Postea alienate ii S. ia. totam l .uel in parte, ae pignori dare. quo casu no videmus o g. i 6.
legatum adtinete n. aliud erit si aes legata sine facto b-di p s. 13. di Perierit. tunc. n. res legatario decedit O debitorini olibeIa- ii in filone p. creditori pute legare possumus, qa in diem dc sub q i . conditione ei debemus, alias si nihil est plus m legato a t 9.is. in debito, legatu etit inutile q)dote uxori plenius. n.eli le- .gatum, qua ue dote actio r ancillas cu suis natis,ot liliariuieruuit cu uicariis, se tuu cuin peculio, liindu cu instruinento, sed eo calia mortua ancilla, de ordinatio, parius Zc vic rius debes mortuo sertio, fundo alienato. peculiu dc insitu nientu no debetur x Grege quoq; legare possumus, se quo sog 17. quod suprafuerit, et mininiu, puta una Ouis a legatario vin- t 9. t s. dicari poterit t. Aedibus legatis, quaeq; eis post te sim tello I u g. iv.ro. adiecerit, aedibus cedunt u. Legate et possumus peculia se se x 2.2i.uoru x, res corporales de incorporales I, optionis saeuitate in pran.
E Re legatani ei legareno pilumus E. de haec de rebus. Illis v 9 23. Qitan legate possumus cum qui bii, testameti saelio eli a, Z g Io. incertis retibnis b, aseno post humo Pollhumus alienus di a G. 2 .citur,qui natus inter suos h. stestato ii suturus noctie, g dc b s 2 s. olim N hodie haeres institui pot,nisi in utero eius sit, 'iure e li. 26. nolito uxor esse no t d Nis ide est in tutore,qui incertus d g. a 1. dati non det e de haec de petibilis. Videndu est qua forma e 9. 27. legale possumus. Possumus vero legare eoiunctim vel diliu s b. s.ctim t g fialitet, puta seruit . ut eo casu electio sit legatarii g si et r. g Possum in note cognomine, pn Oimne, agnomine legata n g 29. iii errare iunicii si plona eius cc siet h)polluuius eude sal i A. O. so demo initiare i, eul; falli ea legate k, lub condone, iciuo K g. 3r.
5쪽
tatem ν,atq; ita in crdem,tute ciuili: in eum qui recipiebath litatem,ex Sc.Ttebet oro rata parte dabanturq.
nihil aliud est, i tutis uinculum,quo necessitate adstringi rata varie dabantura. mur. licuius rei soluῆdae ca, sin ciuitatas Romanae tuta a.
ε lite lint aaoutat . debitu iri,eaq; ipsam spem ad hrdem transmittitur. ii prius,
6쪽
nisi iacta in sipulatione contineata. Cois se DauUnicuiq;d notum ad portione diiii acquirit, nisi aut uni notatim,auevntiis iust suptilatus sit: aut altet diis adquire di capax nosit tuc. mei soli ad uultituto de haec de Psonis . Gyronum
c Titas. aliae iudiciales,quae a meto iudicis ossicio proticii cunt: Praein priη. O totiae de aedilitiae,quae 1 mero Plaetori&Osticio Pro manat Coes. L partim ploriae, pallim iudiciales d. Couentionalesq
d sit, ' ex conuentione utri utq; partis concipiunt e. Aliae inutiles stri. ct g s uel utiles, de quibus hoepti inii tenendu es i. Res Dus mobi-g 3. Ies, uel soli ditio nolito subiectas,in silpronem deduci pos-Tit. zo. se L. Contra no positamus stipulari utiliter rem,qin Ierum v natura no est, aut esse no pis. re facta, religiolam, publica, liberum holem, re nostra ii, et eo casu quo nostra no em . factu turpe, uel ob turpe cam, factu alienu, seu altu factu-rsi,vel daturii t, alii, cui dari nostra no interest, nisi poena stipulemur quo calu ita factu no erit m. uel extra sti prone poenalem, nisi ei euius tuti subiecti lumus stipulemui lusi in extranea per Bna s.lutionem pseramus, nisi eis qui iuri nolito subiecti sunt stipulemur. hoc. n. ultimo casu nobis acquirimus η, nisi pupillo, uel Procura:ori: tunc. n. nostra interest eis dati a in uel ab eo, si nostro iuri subiectus est. vel ab eo euius iuri subiecti su in us p. Inutilis est et stipulatio, si ad sinterrugata no suetit insum s. Exeplo erit is, qui de una re interrogatus, de alia indit r. Mutus a latiosus, neque stipulari, neq; pto inittere piat t. Pupillus sine tutore stipulati pirat no promittere v. Pupillu intelligimus, si proximus est infantiae, non infante x. Sub condone impollibili. qualis ea est,cui natura impedimeto est, quominus existat in ii stipula I S, II. ti fuerimus.petinde est, ac si pure sti pro lacta esset. ideoq; statim peti pol I. Inter absiemes concepta stipulario inuti. iis est. Absens fuisse no intelligitur, que psentem fuisse scriptura, seu instim testatur. hoc n.catu scriptura creditur,dc plumitur pro instro ted in reus pol mainfestininus probationiblis,uel per scriptura, uel per testes idoneo&probare, toto eo di quo eoiiciebatur in lirm, se, uel ad uelauum suu, in aliis locis fuisse l. Post morte, siue prid te qua moriamur,dari. stipulari iti et .aemittere possumus M sed oc ita, cu nstriar, uel lixeum morier ube post morte alterius c. Pol furnus ct p- poster Ellipronem eoncipere, Puta hoc mo, se naui ex inhavenerith die dabis d. Ite plures res una lii Prone coprehendete quo ea su si ad oes pio missor riaderit, ad oes tenebit e. Praetete a sub co done .cui spe ad itides nostros, ec in lita es tuom lubris transmittimus Postremo, hoe anno,hoc menertune, nisi Oibus anni, uel mensis partibus praeteritis, non recte petituit. Silanduiti dati stipuleris, uel holem, no pod si v tetis coiinuo agete, nisi tm spatium praeterierit, quo tradix i itio fieti possit b stio ronum pio missionibus solent sideiussotes ad ij ci K in Oi: tiu u ij iiidem telinquunt obi: gatum l. Obligatione peedete pnt, det subsequi m. Quouis idiomate obligari prit n. si plutes sint,epistolae D. Hadriani, ceu diuisioni, beneficium lim,de qua vide g. . . Non piit obligari, ut plus deant, i principalis: ut ni inus deant ptu. Minus intelligimus te uel iee p. Si qd rei principalis note ibi uerint,llo eo recuperando mandati lini iudiciuni 1 ine fideiussi e constat,cum solemter, de maturo cosilio fideiussisse pii inimus r. Et haec de obligatione,quae uel bis perfici: ut Litς ris siue seriptura, quae constat obligatio promissiste obligat:
sed in intra biennium exceptione pecuniae non numeratae
obijeete possesnusa Et haec de literarii obligationibus. Re-n t quae fiunt consensu: in quibus neque scriptura, neq; phntia, neq; rei traditione opus est: sussicit,ut 'ut aliunt, consen- tiant, et ab semes per epistolam,vel nunciu. In quibus et al- tet alieti, ex aequo de bono,obligatur i. Eius gnis est emptiodi uenditio, quae simul atque de pretio conuentu est, phituta ruamuis non isi pretium numeratu sit: ac ne arta quidemata suerit. Nam qa atrae note datur argni est emotionis - , Ictae,non ipse emptio. Pretia igitur in v editione constitui o. ' portet ma line pretio nulla emptio esse pol v. Certii pretia '' esse det. cetium illud et existimamus,qa rettius existimaue iit xὶde in numetata pecunia qua in re emptio a permutatione differa' venditione ita c5 tracta, periculu,de commodu rei uedita statim ad emptore pii neu tametsii res emptori tradita non sit Emptio sub co done. dc pure phi potRe factam, religiosam,publica, frustra quis scies emii: gnarus si emit, fiet actione ex empto aduersus venditore,ut cosequatur, qd sua interest, n5taisse deceptum. Praeter superius genus emptionis,aliud est, 'la scriptiua pellicitui iqd tune demum perfectum intelligit. cum milia venditionis fuerim conscripta, uel manu propria contrahentiti, uel ab
eo pleta, de abistula. Docoaliud deest ex his , pissae lacus
esi: Pot altetuter hentium line i inna recedere a cotractu, nisi aria data sit,tunc. n. poenuo emptor tia, uenditor dapta arrae restituere cope Ilita. Et hac de ueudisone dc emptione, i proxima est locati,dc conductio A traq; .ctu intelligitur, si merces costitutae tib et alieno aibuno, Ierces in Pecunia esse dui. Nam si inuiceni ic ulenda accipimu , non ex locato,di conducto, sed prascortis ue ibis agimus c. Si auris meum dedi aurifica, ut anulos coficeiet meta locatio, si is de auiu, dc operas Praestitit,*uri tone emptio, dc uenenio ruperatu ueto locatio, de conductio intelligitur a. Locare possumus alteri ydia Perretuo fruenda, ea lege ut quandiu pensio ero bis pstabitur,conductor, eiusve his, aut qui ab eo cam n et quocunq; mo, expelli non possit: qa genus contractus emphyleusini vocamus. Particularia limoi Prae- dij dana colonus patitui: uniuersalia ipse pisdij d me. Caetetu eonductor lege conductionis istiuare det: ea in ii ex aequo de bono supplere,qui,accepta pecunia, te cui Oaue promisit.Custodia diligentissimi patrista milias det, de calii fortuito non tenets. Mortuo conducto te intra ips condu ctionis, lineius eode iure i successione succedit s. Locat Oii loca tueoductori conducti actio datut h. Sequit ut societas. quae aut totu bonoru: aut unius alicuius negotiationis est l. vartes lucti, de dant expressae, set uandae lunusi non expressae, aquales erunt L. Coire ita societate pollinnus, ut ego lucri duas partes, dani tertia ista: tu duas damni,lucti certia inrquia mea opera ita pretiosa esse pol in societate, ut iustu in
ut me in societatem condone meliorem ad initia. Pol et couenm. ut ego pecunia conferam, tu no conseras, dc in luctust coe, si mo opera tua pro pecunia ualet ut lucri partem seras, de damno non teneatis,si mo in alia re luctu, in alia damnum illatum sit ι: ut eopenuatione facta, qa superest solii intelligatur lucro esse. Si in una ea puta lucro par, ecpressa est, in altero Pura damno omina: in eo,qa omiti uinest, eade pars seruabit ut m. Soluitnt sos te distensu legiti. mo, non irauduleto nrin Orte unius socij, nisi in coeunda societate aliter conuenerito, finito rei negotio p. publicatio. ne olum bonorum unius socii ',uel cessione r. Socius socio culpa tenet de diligentiae, diligentia intellige non exactissi inam, sed quale locius in rebus suis adhibere ibi et a. )Sequitur inadatum t,qa fit uel ut mea tria M, uel ut mea dctua x. uel ut alterius. , uel ut mea, dc loc j L, uel ut tua & alterius, uel ut tua tin geras negotia: cuius gnis mandatu, magis contilium est, q linandatu: de ob id non est obligatoriu: ut di illud qd conua bonos moles est o i modo. Qui madatu accepit non det excedete fines mandati Madatum reuocari potire integra. Inrelligitur reuocatu morte mandantis. si mo mandatatius morte eius intellexit. IIandatum non sustipe te liberum est: susceptu,consummandu est,aut renaciandum a. In diem differti, de sub eondsine fieri potι: gratuitu esse det e Et hae de obligationibus,quae ex quasi citractu fiunt,dicta sint. Sequitus ut uideamus,qua ex eo tractu nascutur u. Inter negotiorum gestore: dc eius cuius negotia gelia sunt e, inter tutorem dc yuP:llum L inter eos qui coem rem hAt s, inter hidem ec legatarios et inter eum qui pet et torem non debitum soluit, accepit. vltro Ottoq; na. scunt obligationes ex quasi contractu h Hic dicendu erat de obligationibus ex delicto uel quasi: sed quia Ttibonian interit tractatu de perinis obligatione acquirenti b. dc de contrariis obligationibus, utrunq; caput cotiderandu erit. Acquirimus obligationem per nos, per te tuos, Per filios in platet, per liberos holis, de pet alienos i ruos, quos bona fide possidemus h. persetuu usu fructuarium , dc ut urari ut, de coenam. Tollitur ueto obligatio solutione eius, qa debeturn, accepit latione,ceu imaginalia solutio ite o. nouatione,
seu interuentu noua personae p. pria uotiuate cy sequuntur obligationes ex delicto. uel quasi aliae naicuntur ex re,i ex ipso maleficio. ueluti surto, rapina, nano iniuria r. Furium,
est collectatio flaudulosa rei alienae lucri faciendi ca r. Dra futuo,i.nigio: fit. n.elam uel a serendor. Mani fellus surest si in ipse iurio deprehenditur, uel in eo loco quo furtu
fit: quiq; ibi furtiua in rem tenet Non manii est . est ei cottarius iι de eoncepti, oblati, prohibiti furti antisis actioni. bus v.I. . x manifestus quadruplo: non mani setius, duplo puniebatur I.qui pignore, aut deposito utitur, furtum committit, ut Et commodatarius rem vienda aeceptam alium
usium translatens iasi modo intelligit id se in uaodno sacere, nisi dito uolente id satiat. Si fetuum in cuin, a te de surio mihi faciendo sollicitatuiti, peruit si qualdam res mihi surripere,ut in ut iplis delicto derichendere,iani, di serui coriurii
7쪽
a g. G. pil noῖe mlli; teneti vicianq: me volεwet, casii videatis te mea coirectasse a. Furia coimitit, si liberu holem sutripti, bet ereditori suo pignus datu subtrahit e, sed de is, eui ope, dcc o silio futtii factu e , qualis is e,il tibi numos excussit, ut alius eos raperet, si tibi obstitit quom in ' siue adpliederes, ghoues tuos fugauit ut ali eos accipet,st se alas ienciliis supponit,aut scies comodat ferameta ad effringe dii,vret ostiue iit in git,ut alius fultu faciat. Qui in eo siliu dedit. furti notenet d. Serui dfiis. liberi patenti b. suris no teneni erfimi a
ct: o c5petit ei cuius in iei est te salua e sie 1: ideoq; dc creditori ob pignus sub rettu: de fulloni ob ves iniet a su . tepta ;de bone huel emptori e,de certis casib ei, 2 re comodat a accepit h:noide est in de politario ι Impubes lximus Pubertati surti teneti Pot Q Re nobis subiepta a quo uis posses fore vindicare possvinus: ea vero ipsi iuri codicimus N pterea dupli, vel quadrupli poen, exigim ι. de hse d furio. Rapina, fullo de eclo tacuius note intra annu quadrupli post annii, si ii actio nobis eo petit m,aduersus eu, e rio errore dure , sed dolo malo rapuit. 1 isi, si te tua ab ei' possessore e vim rapit, eius dnio priuai: e sua existimas, alieni in rapit, ea cogit rei lituerer plerea eius aestimatione pilare: qa& in immobiliu inuasionibloeu het n. de haec de vi, de rapina. Dani iniuris actio costitui γ lege Aquili Dcui' primo capite de seruo de 'uadrupede, q 'ecudii numero iit, quaeq; gregatim pasti dr ι, alieti occisis agebat p. No intutia occidit si insidiatore q,il casu occidit. Cotta, hic iniuria oecidit,si culpa r. vel impetitia .Re' eo cala tenet de oeciib, uti eo anno plurimi sulti: dei id qd yterea paepto illo corporeidani illatu fuit r.3 te et teneti pi lege Cornelia u Caput sim legis Aquiliae no eis in usu. Fortet eo agebat de in teteepta nobis utilitate e iniuria ab alio x.Tertio capite agebat de seruo,dequadrupede vulneraris,de fetis occisis,de dano dato reb.inaiatis: ut sud in eis vllu,rupto, stactis,corruptu, sciis si, collissi, ei usu, millsi metit x reus tenebat eo note,noqirati eo anno res plurimi sui siet: sed qu1ra i dieb. xxx..pxi in is et Porto eκ lege Asilia directa actio dat in G, si corpore suo danu dedit: Utilis, in eu si ii si corpore,sed in in cor pus ali id damnia dedit: veluti si holem, vel pecus inclusit, ut fame necarent . iumetu egit, ut pcieitarer seruo psuasit, ut in albore astuderet,vel in putea descenderet,ut laederer. In sinu, si neque corpore. neq; in corpus , dana datu est ab aliquo: qualis is et .st miseria ductus, alienii setuu copeditu soluit, ut fugeret a. Et haec dedano. Iniuria gnaliter di, q3 no iure fit, spaliter,ut eo tumeliab. Iniuria facit , a Pugno pulsas, sultib. cedit, aut st verberat. Couictu sis facit, urvoce,vel scripto, dc is si Aicutat iniuria fieri. Nihil interest nobis,an liberis, aut uxori fiat iniuria c. Si letuis nita, in nricotumelia iniuria facta est, mi uti machio nobis es petit: no si eis sim pri eo uictu factu, aut ii pugno snt rcussi d. Seruumnium iii telligimus. quecu alio habem' coem .e, cui iam inprietariis ,ri bona fide nobis seruit, si mo in nri Ut uinelia ei iniuria iacta sit s. Qui iniuria intulit, arbitrio iudicis punit P circuilantiis 2 sonatu h, R rei,de saeti atrocitate iCiuiliter quati iniuria passiis aenii naueriti vel minori AEue iudiei visu erit. Climinaliter, poena extraordinaria k Haec actio dissimulatione aboleti de haec de obligationi tam delicto Quasi ex delicto obligat iudex. O lite sua tacit t. is ex cuius coenaculo deiectu eii usuve alied est ita vi alicui noceret m,exercitor nauis aut cauponae, aut stabuli,de dano, aut furto, qa in naui, aut causona,aut stabulo factsi erit n, de haec a pibilis, de reb.dicta sint.Sequunt acti Oes, tertia iuris obiectit. Actio nihil aliud e, i ius e sequedi i utilicio, qd sibi detur O. Actionii ali in plbna iunt ' bc coddnes. allς in re q vindicationes disi corporale.vel incorporale,ut lecui tutes p. Et hae si 'εltimae sunt,&eiuiles. Praetoriae uero in -re dc Psona, sunt variae In re, veluti Publiciam: qua expetitis, cui ex iusta aliqua ea res tradita fuit, cuiusq; possessione an isit, anteu causucaperi. Perinde. naea tem vindicat, ae si si cepi isset q. Rescis lolla dat captiuo .aut absuti Rei p. ca, ad usucapione suo tu honoria facta rescindeda.r Pauliana creditores Wicindut i sui staude alienatione facta a sitis debitori b.r Set uiana dili aduere' colonii: Quasi Serviana creditores pignora, de hypothecas P sequiit r. vi pudiciales, p quasqtit antrils libet: an libet V .vra tartu agnos edo u. in psona veluti de pecunia c6stituta costituit geoq; P se,uel in alio citra stipui. se lutum .pmittit x. De Peculio ad uet,
alios. Seda ach diuisio. Actionu aliqaut rei Pseque de vicesi te,&fercocsi 2 na)alte poene ps ii id e , seu Paenales Puta ex inales eiu iacitia diuisio. Ac. alis i simpla veluti
mul,qbus da minus loliau d. De sexta diuisio:iei.dicemus 31. Hr ra. In actioni b. dada est opera,nepi qua oportet petat u g. 3ς ri petit quatuor modis, te. t se, loco, de ca e. No im actione εutimur meli, et ipsemet e6traxit, uel deliquit qdi pie vel co e S. I. traxerit, vel deliquetiti sed ea eius seruus filiuive nobis, uel 3 . ex cottactu, ves delicto obligat' est Ita corractu,puta si ius f Tito. su piis, uel di eii filio. uel temo eo traxeto, Pr& dfis tenet et di tecto in sblidu s. v te'; i uisisse in teli igii, si ii a ui diae gexercitoria vel tabet ne hi licintlii otia ti vel Peculio, leu pe liculiari nieret hinc tributoti a i,)yllanas sibi lubiecta quo. icunq; ino P Porii erit Ad Interdia et hinoi r sons teneni. licet s filios, vel seruos no pPOluerint:puta, si filii uel serui te, qua Nnobiles gesserat,in utilitate Pris. uel diti necessari omel utiliter verteriit.:ue.n. dat nobis dein DF,vet actio t. t Iuve vo i ro in prem ignorante dat actio, ob mutuit filio eius datu, pi, Senatus Maced . auctoritat. - Ex delicio uero setiu da πturin d sim actio ncxatis,t 'ua iple ans rei usi dedere tenetur, aut litis alliinatione u iter te. Ex de tuo liberno py filiu filiave nox t dedere no psit. Id n naturalis auro di pudicitia filiariano admittit. Conueniunt ergo ipsi met Iiberi . si deliquerintn Ex delicto, seu Pauperie aia iij ipsi drii et te. nnet, si qd lasciuia, aur pavore,am seritate clani dede . intri edin liberabit .lsis, si ea aialia noxiae dediderito, mii can . r. ore, a Pru,leon P,visu ibi heat . qua vulgo iter fit. tunc. n. tanti diis eodenatiqu3ti iudex arbitratus tuerit ρ Et hee de disi x P
de patela bua. I onuinusquQq; e scutatore tutore, uiat Cie . . legitimii agere,ila in Orbus, aetas, ta hinoiciae id et uni ut . si Procurator dr. cui re tiram agere perni lirmis r. Rei poenita i N. I U onus est. hieo iniri inius obse tuaiicitHs iuris veteris ut uel Vlt.
iuret,uel pronii itat,uel et fatii det ii id qualitas eius prurvae . exigar .r in iudicio Pinanebit, usq; ad Iominu luis i. Abse fris uero, satis dare note sui Procuratoris, iudicatu sislui, dcipe eri . reditandae liniae se in iudicia uentum t. tyd ii abses eii ει - τno es nesciae lite sibi inoueri, quis pote ius defensione lubile, satisdatione prius,iudicMu solui, illi ta u. Et haec a reo.
Procurator uero actoris .carens ri Idato dili,expresso, uel insinuato, cauere det re rata driri habitu tu x. Sequitur lexin κactionu diuili O lupeoorib adnecteda. Actionu a liae t pales, aliae perpetus, ac in heredes dant . Et his quide actio uibus y Tirit
actores vllitur Exceptioni b. uero rei L. Excipi ut aut de me Z Tir. is. tu dolo,errore a.de pecunia no numerata b. Earu exceptio a g. a.
nu qdam ex legibus. quaeda ex iis quae legis ui Gobtinent, bquadj ex ipsus Praetoris iuris done, sutam eapiunt e. Aliae cperpetitae,quae se obstat agetibus . Aliae t pales, quae ad tys d
iis petitui, id ab Liplo debitore peti uti ut v madati iudicio redditurus eii iis, qaii pro eo sioluerint ι. Actiones, de qui b. s. diximus. Spite i g. est. tatis eam definiui. Interdicta uero proponui maxime, quoties de post emotae,uel quasi agitur m. sunt prohibito a. m Tinis restitutoria exhibitoria i. positationis adipiscendaee, retine n S.I. daei, recuperadae 3, simplicia in quib alter actor, alter te o L .a. 3 duplicia inebunusquiiq; re retri actoris partes sustinet r. P I. . Pollidete di .imur, si ipsi possidenrus. uel alii nio nolai. In q 9.6.
ter dicta hodie non lunt ita in magno usu t. Actorii te me. 1 itasOL m, uel pecuniaria rina, uel iurisiuiadi res: gione, uel Iinfamiae metu coercebatur M. Si uide actot iurate ibiebat tis non eat siniandi aio actionem in ledere. Reus, se bona in ug. vli.
. t. s 3. In primst alia uti Aduoeati et a iurabat x. Ex abus da iudiciis dana xii ignominiosi filii , Otu actionis instituendarii principii , y ab in eius uneatione sumitur , in semilix erciscundaea, Reoi diuidundo, finiu regundorum, iudiciis de a monibus, tu adices ossicium late patet b. Sequunmt publica iudicia, ita bdicta s, cuiuis ex populo executio eorum pletunque da 'tur Horum quaedam moriem inserunt, cinaeda infamiam e S. q. . euin damno pecuniatio publica iudicia sunt. crimen male g. s.
statis, adulteiit e, homicidii d, paricidite, falsis, de ui publi e S. s.ca, priuata,Ec de raptu g, peculatus quo tenentur ii, qui S 7.cuniam publieam, iem sacra. uel religiosam i iurati sunt g 9.r. plagii in quod uacidum.qui liberos homines silui uti h is P.
ambitis, repetundam, de annona,detenduis K. Ei haede a s. o.
t ure in his Institutionibus comprehenso paucis dicta sint. k S. Is
8쪽
numero zo Adoptionibus. 66.nu. 2 a
Ad senatusconsultum Orficianum. 3 8. in prin.
siuo facibus hac in arte tyruncosi eos inuenire possint .
H Aeredibus in miliendis. 2q2. nu.qo Haereditatib. quae ab intestato des
Attiliano tutore. IOI nu. Io - Interdictis. 748.nu. 2o ρAuctoritate tutorum. IO .nu. 2O - Inutilibus stipulationibus.q27. nu.IO'
Diuisone stipulationum. q2q. nu. I Donationibus I9s. in prin. Duobus reis stipulandi dc promittendit
EMpti ine & uenditione.q 7.in prin. Eo cui libertatis calis a bona addicun
tur.397. in prin. Exceptionibus.739. in prin. Excusationibus tutorum, uel curatorum.
Extra redatione liberorum. 23q. nu. 2
Legitima agnatorum tutela. 9O nu.3OLegitima parentum tutela. 98. iiii.3o Legitima patronorum tutela.97.nu.2O Libertinis.32.nu. Io Literarum obligationibus. I 2.nu. Io Locatione,& conductione.q66.nu.So
FIdeicommis larijs hereditatibus,&ad- ' Οxalibus actionibus.7 I9.nu. 2o senatusconsultum Trebellianu.3Iq. l. N Nuptijs. 13. nu. zo
9쪽
' Obligationibus, quae ex quasi contractu Rnascuntur,q8 .nu. IO Ebus corporalibus,& incorporalib. - Obligationibus,quq ex delicto nascuntur. 6 173 nu. Io
P Atisdatione tutorum , dc curatorum . I i 6. in prin. P Atria potestate s r. nu. I o Satisdationibus.727.nu. 3o Poena temere litigantium.779. nume Senatusconsulto Orficiano. 338.in prin. ro Io Senatusconsulto Tertylliano.33q.nu. et o Perpetuis Sc temporalibus actionibus, & Senatuscon lio Trebelliano 3Iq.nu. ao quae ad haeredes, in haeredestrastut . Seruili cognatione. 37S.nu.qO73q nu 3O Seruitutibus rusticorum praediorum. I 7 Per quas personas nobis acquiritur. 2 7. nu. 2onu.3o Singulis rebus per fideicom illum relictis. Per quas personas nobis obligatio acquiri 3 27.nu. I O
Si quadrupes pauperiem fecisse dicatur
norum uenditiones , de ex senatusco
sulto Claudiano.qo . in prin. Suspectis tutoribus, uel curatoribus. II a.
Quibus ex causis manumittere non licet. 38.iau. 3O
Quibus modis ius patriae potestatis solui
Quibus modis re contrahitur obligatior 'o .nu. Io Hr Eslamentis ordinandis. 2Iq. nu. γQuibus modis testamenta infirmentur. Testamento militari. aoq26q.nu. IO Tutelis. 84.in Prin. Quibus modis tollitur obligatio. 692. nu-mero 3o VQuibus modis tutela finitur. IO9. in princ. Quibus no est permissum facere testamen TErborum obligationib.qi I .in prin. tum a 29 nu.3O V Vi bonorum raptorum. IJ.nu. ROQui testamento tutores dari possimi. 87. FVsucapionibus, de longi temporis praescrinu. 2 O rtionibuU 84,nu. o Quod cum eo qui in aliena est potestate, in Flu & habitatione. I 82.nu. Ionegotium gestum vile dicitur. 7 .nu- susi uctu. 178. in prin. mero 6o - Vogari substitutione. 2Iq. qu. Io
Indicis fit. Insit. Imper. finis.
10쪽
Continentur xxviij. carminibus sequentibus.
Eo textus artificio, ut prater principale intentum, ab id sententia videantur habere, quorum declarationem nos sub unximus.
ET PRIMO PRIMI LIBRI. IVRitia. ius natura personaque subsunt.
In inuos bent libertim sio tare. Abii Omnis dominus seruossic liberat ut vult.
Fusii lex. iuris ahenaei Ga wram. Nubet. adoptabit soluet. tutela. dabisque. lanalos. capti f. patronos,atque parentes.
Et sidus tutor. est Attitianus Graiador.
Finit. cura. or. teneatur at dare Iutor.
Excusat. tulor' esus eriί r m Dex s. De ivllitia de iure. De iure naturali,gentium, Z ciuili. De iure persbnarunt. De ingenuis. De libertinis. Quibus ex causis manumittere non licet. De lege Fusa Caninia to Lenda.De his qui sui, vel alieni rum sunt. De patria pote itate. De nuptijs. De adoptionibus Quibus modis ius patriae potestatis soluitur. De tutelis. Qui tellamento tutores dari possunt. De legitima agnatorum tutela. De cap tis diminutione. De legitima patronorum tutela. De legitima parentum tutela. De fiduciaria tutela . De Attiliano tutore, Neo qui ex lege Iulia, de Titia dabatur.
De auctoritate tutorum. Quibus modis tutela finitur. De curatoribus. De satisdatione tutorum, vel curatorum. De excusationibus tutorum, vel curatorum. De suspectis tutoribus, vel
Exbaeres. hicinstituit. bis μυλ tuendo. Infirm et .velinossicit. bares qualia.leeat. Ninc adim t. falcat. committit. Uula. codex. De rerum diuisione ,&acquirendo ipsarum dominio. De rebus corporalibus . di incorporalibus. De seruitutibus rusticorum praediorum. De usu fructu. Devi, & habitatione. Devsucapionibus, & longi temporis pra scriptionibus.De donationibus. Quibus alienare licet, vel non. Per quas personas nobis acquiritur. De testament: s ordinand: s. De militari tellamento. Quibus non est pei milium facere testamentum. De ex haeredatione liberorum. De haeredibus initituendis. De vulgari subititutione. De pupillari substitutione.Quibus modis testamenta infirmentur. De inoficioso testamento. De haeredum qualitate & diiserentia. Deleg tis. De adempt:one legatorum. De lege Falcidia. De fideicommissariis haerc ditatibus, S ad Senatusconsultum Trebellianum. De singulis rebus per fideicommissum relictis. De cod cillis .
H. intestatus. natis. Tertul es Orsic.
Cognatis. eradi s. seruus. libertus inhaerent.
Si nolibertos. possessus. 9 arrogo quarens. Post diem bona. successis dupla recessit.
obligo.re verbis.duocumseruis fit uti Iur. Diuidit. estis inutilis arque DeiubeI omni. Litterae consensus emit. O locat. hincsciabit Et postmanuatum. quasi ontrabo. quarato.losio. De haereditatib.que ab intellato deseruntur. Delegitim ignatorum successione. De Senatusconsulto Tertulliano. De Senatusconsulto Orficiano . De successione cognatorum. De gradibus cognationum. Deseruili cognatione. De successione libertorum . De adsignatione Iibertorum. De bonorum possessionibus. De acquisitione per arrogationem. De eo cui lubertatis causa bona addicuntur. De successi nibus sublatis,que fiebant per bonorum venditiones δε ex Senatusconsulto Claudiano. De obligationibus. Quibus modis re contrahitur