Microcosmus Hypochondriacus sive de Melancholia Hypochondriaca Tractatus, etc.

381쪽

CAPUT XXVI.

si Lotionumo Thermarum in Assectu pociandriaco.

OOTio Nps petiiciuntur aut per Balneum g simplex, aut per Thermas. per balneum

simplex, fiunt aqua dulci,per thermas,aquam: Lotio dοι tallica& minerali. Quod dulci aqua confici riss calidum fuerit,optimum est, & tutum in affectu pochondriaco: hoc nimirum,fatigationem soluit, plenitudinem discutit, calefacit, mitigat, molli flatus diffundit, somnum excitat, bene eorporatum reddit, estque commo- dissimum uniuersis. Sin vero stigidum fuerit, non omnibus conuenit: siquidem simpliciter frigido lauacro uti, nequaquam tutum est,Ga- τὸ ma. leno teste lib. 3. doluend: bon: valet. Quin etiam aliud est,quod non aqua dulci constat , ii que multifariam patitur: quae enim per senaturaliter proueniunt thermae, aliae quidem nitri, aliae fas aliae aluminis,aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae aeris, aliae ferri naturam imitantus. Nonnullae compositam ex eis vim obtinent. Omnes autem per se seonteque prouenientes thermae

382쪽

c a p Vr XXVI. 3 3ssie ς exiccandi calefaciendique vim habent,

harsimque aquae omnes medicam facultatem promittunt Gah auth. lib. I. de tu: yalet. Verum quae nitri satisque mixtura constant , capiti &thoraci, faucibiisque destillationibus astectis, stippetias ferunt, & stomacho, quem humor

quidam pituitosus interturbat, nec non aqua inter cutem laborantibus,tumoribus fiigidis pituitosis. Sulphuris vero naturam imitantes, neruorum passionibus medentur, quales sunt conuulsio aut spasmus, distenso siue tetanus, paralysis, tremor,stupor salitisque: adhaec scabiem auferuntdienis crassitudinem expurgans , uteri excrementa siccant, stomachum autem effeminant & subuertunt. Quae Aluminis vim habent, sanguinem per mariscas reij cientibus, ventriculo nauseoso, mensibus tum discoloribus,tum inordinate fluentibus,mulieribus fie-quentes abortus facietibus,epatis, splenis, eluia modique generis obstructionibus, mirum in modum prosunt. At quae Bituminis mixtura constant,caput infarciunt, sensoria laedunt ataque opplent ; excalefaciunt tame& emolliunt,

si quis diutius ijsdem immoretur. Quae veroa eris vim retinensi otii gurgulioni , Oculis, an-

383쪽

helationi seu asthmati utiles sunt. A t Ferri natu.

ramhabentes, nutrientium morborum viiijs,

pulmonis'; imbecillitati eonueniunt. Ex qui bus facile manifest um euadit, non parum im0verb totum referre, vel illis,aut alijs quibuscunque thermis operam dare. Est autem Acidua larum & Thermarum eadem ratio: nam cum eXternus thermarum usus, in melancholicis, si macilenti atque exsucci sint, raro commodus sit,& metuendum, ne corpus amplius ijs exsiccetur: tamen si bibantur eadem ratione,qua veidulae, prosunt: cum ob mineralia, a quibus suas vires habent, primas vias eluant, & vitiosos humores,qui in ijs haerent, per aluum&vrinas educant, ventriculum calefaciant, eparti clienem roborent. Thermae quae in hoc an ectu conueniunt,sunt Radenses Marchionis,& Ferinae in Germania : quarum quoque in Bauaria plures existunt,qus tamen pro tempore ob prε- teritum Bellonae furorem de stata,neglectae,& nec dum reparatae sitnt.

Quod si itaque quis hypochondriacus, ratione symptomatum, lotione opus habeat,

quentia,in quantitate lotionis animaduertet&Observet. Certus &st tutus dierum numero

384쪽

ad lauandum, omnibus ex qquo,propter virtu, aetatis sexus, habitus corporis, consuetudinis, ipsarum mel aquarum, aliarumq, circumstantiarum diuersitatem,determinari non potest: inprimis vero propter diuersam morbi conditionem , cuius alius leuior est, recens & curatu facilis alius grauior , inueteratus, rebellis ac contumax. Ex quibus ille quidem pauciores,hic vero plures dies ad sui sublationem

postulat. Consuetum tamen est 13.2O. 23.3O.3s.& ad summum o. diebus lauare: hoc enim temporis spatio, vel morbi balneis extirpantur radicitus,velialtem ad meliorem statum reuocanti in Si aeger sentit, balneum viribus & naturae suae conuenire,ac de die in diem morbum decrescere, balneum tamdiu continuandum; donec is prorsius sit debellatus. At si vel modi tam solum, vel nullam prorsus ex balneo percipiat utilitatem, valedicendum balneo est,prγsertim cum pluribus jam diebus lauit, & quodammodo debilitari incipit: contumacior enim assectus est, quam ut balneo superari pos . sit. Vel naturae aliquid relinquendum : multi m toto tempore quo lauarunt,nihil leuami nissenserunt,domum vero reuersi,aliquot heb domadis,aut mensibus post, vel prorsus resti-

385쪽

tuti sunt, vel plurimum saltem alleuati. Hine vulgo dicitur mureti, In coae.

muni suadentur qgris Io. go. 9o. ICO. aut etiam

plures lauationis horae. Verum, non tam die rum & horarum praescriptarum, quam morbi, corporis, & virium habenda ratio. Secus qui faciunt, sibique vim inferunt, ut constitutas hoc ras rigide observent, in gravia symptomata imcidunt. Excoriatiomeque suffcientis lotionis, neque bonae operationis certum ac perpetuum signum est. Signum autem est suffcientis lotionis,si corpus melius, quam antea habere coeperit, &functiones naturae vegetiores extiterint, Hinc balneum non semper continuandum, donec scabies,pruritus, exulceratio, asperatio, rubraque cutis efflorescentia conspiciatur: quia aliquibus cutis nunquam eroditur, propter multas causas. Si vero exulceratio apparet, siue ea circa primos, siue circa ultimos dies superueniat lauando pergendum est,ne Vitiosis humoribus in corpore derelictis, nec per cutem, uti natura coeperat, euacuatis, mala graviora subsequantur. Parcius tamen & tepicius lauandum, ut noua regenerari possit cuticula. Post balneum etiam sudor in lecto prouocat

386쪽

dus, ut expulsi materia vitiosa,maturius cesset ciuiceratio. Certus praescribi horarum numerus, qui lauantibus omnibus sit obseruandus,

αἱ multas circumstantias, vix potest :ma tamen mora , est hora dimidia aut integra, mediocris, horae duae,longissima, horae quatuor , idque tempore matutino , vespertino autem tres. Sas moras quilibet naturae, corpori, & viribus accomodare studebit, & potiorem virtutis ac tolerantiae rationem habebit,quam numeri horarum. Qui vim sibi inferunt, spiritus resoluunt, calorem dispant, humidum radicale exiccant, ipsamque naturam ita debilitant, ut deinceps neque balneum tolerare, neque prompte atque alacriter noxia expellere,neque affectum feliciter curare valeant. Initium autem lotionis facimus,

ab hora dimidia, vel integra, "idi eam augemus quarta horae parte. Aut si aeger robustis sit viribus,neque velit diu balnei usui immorari, sed curam tempestiue absoluere,horamedia, donec mane quidem usque ad horas 3. aut . vesperi vero usque ad a. vel 3 ascenderimus. Moram hanc, quam putamus longissimam. diebus . . aut 6. continuamus, ut affectui ali

387쪽

profligare queat , opponamus. lis autem ela. psis, moram rursus abbreuiamus, & quidem singulis diebus, vel quaria vel media horae patite , donec peruenerimus ad moram primam, tuncque finem lotioni imponimus. Nam cum morbus minuatur, & natura quodammodudelassetur balneadido, rationi consentaneum est , ut&remedium minuatur, & naturae viri. bus consulatur. Sr morbus postulat & vires si nunt,bis in die lauandum est: mane scilicet ho Ia una aut altera ab exortu solis, & vesperi,con. coctione peracti Intercedere autem inter pradium & lotionem vespertinam debent 4. J. aut ad summum r. horae. Quod si patiens de bilis sit, natura aut morbo, semel lauare satis e rit. Nec vesperi tot horis lauandum, quot mane : quia coena longius protrahi deberetur, quod tamen non omnes ferre possunt: natura quoque matutino balneo fatigata est, ideό que vesperi nonnihil sublevanda: mane etiam corpori feruor inustus, quare vesperi breuissim ora illud minus calefaciendum. Hoc autem de summa mora intelligendum est,no de principio, quod utrobique est aequale. Nam si lota

illisma

388쪽

ei a mora; mane aut . horarumὶ Ve speri duarum aut trium erit. litas&modus lauandi sequens est Mane expurgato corpore ala excrementis, circa Osextam' aut septimam jelumis, balneum satur. Qui verb eiulatu ferre nequeunt, triculi gratia aliquid de tabulis , consectioni bus&conditis, quorum mentio sectae, aut de clava super pane tost o, vino'albo imbuto, aut i

quia medicinis ab ,rrent, justulum assumant. Capur ani iuressumi bene tegasi ne a vaporibus balnei omndbtuti Si hepar & renes soluta aerus habuerit calidiores una ne calore balnei; inflammentur magis, partes hasta restigeranti bus praemuniactopicis idquod etiamsost bal neum, cum sudorfnitus&abstersus, facere potess In balneum non subitb & repente se praecipitet , sed demittat sensim; immersis primum pedibus; mo cruribus , & sine ventre, tandem corpore toto si sit opus : distinguendae enim hic stinc partes asseistae M pro diuersitate situs earum; aliis alte, alijs minus alte insidem dum: quoniarn calbrno rmutation illam Ialatinaraelius ac facilius feret. Ad calore iaci qpodattineticiaret genuiprimi diebat.

389쪽

ne um sit temperatius, secunda calidius , tertii adhuc calidius. Prima quoque die insideat tan. tum usque ad umbilicum, secunda usque ad re gionem stomachi, tertia ad pectus usque, quarta & sequentibus totum immergat corpus, si scilicet affectus sit uniuersalis,& totum corpus occupet. Calidius etiam balneum tolerant se. nes, viri, mulieres, phlegmatici S melancholici,

pingues, robusti, quique frigidis conflictantur aegritudinibus. Minus calidum postulant,pueri, juvenes, cholerici, sanguinei, debitra, calidis affecti morbis, quique gracili, raroque sunt corporis habitu praediti. Mandet insuper, qui lauat,ut quoties lauare decreuit, aqua sit recens& noua nam in qua bis lauit, evanida quodammodo est, & olida, quoniam putrilaginem concepit. Det denique operam, ut solium siue labrum,quotidie seopis diligenter expurgetus, ne quid viiij aqua ex sordibus illius contrahat. In balneo quietem agat, ut & aqua sit tranquil

la, ne vapos emergens, capiti molestus sit,aqua etiam melius penetrare queat, di corpus ex motu non nimium incalescat. Nec in balneo assi. due confabulandum aut cantandum, ne siccitas oris, sitis, lassitudo,-turbatio capitis exci

tetur.

390쪽

tetur ue ne autem gravetur, a somno in balneo abstinendum; uti quoq; a cibo&potu,ne natura a suo ossicio auocetur: concessum tamen

infirmioribus, aliquid ex roborantibus assumere. Sitis si vehementer urgeat, sedetur prunis, passulis minoribus, cerasis acidis arefactis aut coctis tibesiis, berberis conditis,& alijs similiabus. Dum aeger labro insidet, medietas labri, vel tapetibus,vel linteaminibus sit tecta : reliqua par ,quq versus aegrum est, lamina lignea, ne halitibus balnei caput eius oppleatur. Paulo

ante exitum,actualis balnei calor,affusion e nouae aquae in tantum augeatur, quantum ad luberiorem sud'ris prouocationem requiritur.3alneum egressus,linteamini calefacto se inuo luat pellicebque aduersus externum frigus de fendat: hoc enim per apertos corporis poro, prompte penetrat,ipsisque viseeribus atque neruis,haud mediocriter obest & nocet Ex balneo in lectum se componat, sique sudare sit neceL sum, & natura etiam in sudorem prona sit atque procliuis,contectus eum proliciat, prima quidem die parcius,sequentibus vero largius. Sudorem postea calidis abstergat linteis : sique dormiendi urgeat necessitas, vires, quae ob spi-

Z g a ritus,