Disputationvm meteorologicarvm secvnda de galaxia vel circulo lacteo contra Aristotelem proposita ... Præside Davide Herlicio Pro virili tueri conabitur Christophorus Georgii Suindingensis Fionius, Danus

11쪽

LOGICARUM SECUNDA

GALAXIA' EL CIR,

culo Lacte contra Aristotelem propostra.

I. Thesis. AIaxia est circulus candidus, nonnunquam nocte serena apparens in coelo instar latae zonae. oli. Stemerus in Sphaeram Procli sic definit Galaxia est circulus obliquus stellati orbis, albicans, sensui apparens, latitudine .colore in qualis. r. Obliquus i. e. curum, lexu , quod chartae vel tabula stellarum fixarum , item globi coelestes satis indicant: θ noctu caelo sereno,isius idem demon rat. Procloide obliquus dicitur, quia supra tropicos obliquatis cernitur, non enim eis in dei ad angulos rectos, sed obliquos. a. Stellati orbis dicitur: De hoc maxime est controverpa , quam in inferioribus Thesbis vide. g. Dieans id ess aliqua tutam oculo albmapparens, unde bracteus orbis nuncupatur. . Sensu apparens dicitur IIo in confesso est omitium,solam hunc ex omnibus cri6libus circulis esse conspicuum , ac subjecitum oculis. s. n. qualis lati:udine. Nam non servat eandem latitudinem. ιrι-ctior ei circa Colopejam et jam circa Centaurum est angustior: Lati risero ad Heniochu er Gerems. Circa Sagittarium VI

12쪽

quo ea amplior. 6. colire qualis. In aliquitis enis ejus

partibus est rara, in aliquibus parum apparet, in aliquibus eaden is sire lucidior Circa C live jam partes extremae densiores videntur partibus mediis e murus, in qu continentur tres 1 Ondyli Scorpionis , habet plurimum raritatis, circa Spond=los tamen est paul densior pars qua ha lulam sagittae sagittarii continet, 'i' fa est admodum ramus ad rostrum gaili procedens cum angu lia, multam habet raritatem , de ut puretur interruptio apud rostrum Postea circa pectus aqhiae amplior ait densior Sed de quint f sexta particula bifru desinitionis prolix)pide Ptolomeum libe8 sim . cap a.

Sic dicitura colore lacteo Ciceroni Lacteus orbis, Plinio circulus lacteus, inde Aristoteli simpliciter γαλα, id est, Lac. Proclo, τλγαλα Go κυκλο obliquus circulus lactis, Ptolom eo MLακIιο κύ κλο ζ4γαλα ec Sed lib: 8 Al magesti cap: a mavult nominare zonam quam orbem aut circulum, propter latitudinem quam habet. Poetae viam, orbitam,& Ω- miram lacteam dicunt. Vulgo via ad S. Iacobum in Gallicia

diectacobs ira te eo fortassis, quod iste tractus ducat homiares ad illam plagam mundi. Dicitur ita regia. Quia est ductus insignis in coelo, quare etjam poetae fabillantur: Hac iter esset eis ad magna tecta Tonantis Regalemq; domum. Arabice appellatur Majarati, id est, arca quae movetur. In Lacte enim circulo tanquam in arca arcenture continentur plurimae stellae minutissimae.

De Galaxia variae sunt opiniones multorum. Quidamnaturae Elementaris esse eam statuunt, faciunt πα θο aeris vel exhalationem, & iccirco meteoron, ut Aristoteles. pro Pter quam causam de Galaxia hic disceptaturo Quidam se therea vel coelestis naturae eam contra Aristotelem existimant, ia Non esse meteoron, quod nos qlioq; in inferioribus Thesibus anirmabimus. Quidam aliter de ea fabulati sues ti

13쪽

omnium beatorum, qui juxta Deorum praceptari virtutem, suam vitam absolverunt. D multorum apud Ethnicos fui vinio, quod antiri virorumfortium , magnanimorum, ultorum corporibvi exutis habitent in eo orbe Marci Maniliis libret Astron. capta. Ρen o sere resis hoc describit, o enumerat plures ri- ros Gracos, Romanos e. An fortes anima dignatat nomina caeli, Corporibus resolutasuis terraique remissa Huc migrant ex orbe suums habitantia cetium,

AEthereos vivunt annos, mundoifruuntur.

Aint his Eacides, his θ' veneramur Arides. Oe.

Poetae, quos&fabulatores aliqui vocant, varijs sabulisi hanc doctrinam involverunt, quas, cum de essentiari natura ejus nihil concionentur, huc afferre non attinet Mythologias tameni explicationes illarum cognoscere operae prectum est , nam insigne mi multiplicem,ruditionem con

tinent. U.

Philosophorum de Galaxia opiniones quaedam prorsus sunt falsae , quaedam verisimiles, quaedam veriores.

Fabulosa est illa Pythagoricorum quorundam asserentium, Galaxiam esse adustam coeli partem, nempe quod Sol aliquando zodiacum , h. e. viam consuetam transgressus, istum coeli tractum transierit atq; peragrarit, eumq; inflammarit &sic albicantem effecerit. Marcus Manilius carmine sic descripsit: An melius manet illa fides persecuti prisca, Illae Solis equos diversis curribus isse, Athaliam trivisse viam, longuml per arum Exustis sedes, incoctas de lammis Crauleam perso flectem mutasse colore. v II. Hanc salsitatem etjam Aristoteles libr I. Meteororum B o cap:8.

14쪽

eap 8 indicata Nam neci Sol neq; alii Planetae transiliunt

limites de terminos Todiaci, nec mutat loca ortu sin occasus. VIII. Deinde si Sol adureret plagam coeli eam, per quam transit Zodiacus, qui perpe tua insolis est, plane est et adustus; Quia similis causa similem relinqueret effectum. Sed oculi ostendunt, quod nullo candore imbutus siu Zodiacus, nisi qua Lacteum orbem attingit. Addoac hoc : Si cursu tot planetarum nihil candoris in zodiaco , per quem feruntur, relinquitur multo minus ab uno tantum Sole id potuit. IX. Deniq, corium nulla sui parte recipiti impressiones peregrinas, quae varient in esse suo. Combullio vero Malbedo ex peregrina impressione relictae, tantum corporibus, quae patiuntur&alterantur, accidunt Coelum vero ipsum est incomruptibile, inalterabile, semotum a natura Elementorum . ex his productoruar Ergo Galaxia non est combustio coeli e Sole facta.

Alia fuit Anaxagorae sententia, alia Posidonii, alia Diodori, Theophrasti, Metrodoriri aliorum, Vt eas exponit Plutarchus libr 3. De placitis Philo1ophorum cap I. Et Macrobus libCI, Somni Scipionis capris. Aliquas Aristoteles refutat lib: I. Meteor: cap. g. De quibus omnibus disputarionem instituere, non est nostri proposti. Ita nec eorum sententiam exponemus, qui existimarunt , lac esse reflexionem nostri visus a stellis, ad ipsum Solem, ita quidem ut imago Solis in stellis, quasi in speculo quodam apparens, tacitis /s φασιμ pariat & relinquat. Hanc opinionem Arillo teles, jam duabus rationibus refellit. XI. Aristotelis sententia sui , Galax iam esse πα2o aeris, vel exhalationem puriorem, copiosam , calidami siccam, a radiis stellarum, quae in ea coeli parte plurimae & maximae

15쪽

dine , eoncurrentibus, accensem in suprema aeris regione, unde circulus albus seu lacteus appareat. Sed haec Natentia multis rationibus infringi potest, quarum hae novem sunt praecipuae. XII. I. Nam,primum, si Galaxia est exhalatio, ejus substantia, quantitas figura ratus mutabitur, vel in totum vel ex parte quemadmodum omnia alia elementari perpetuis mutationibus sunt obnoxia. Sed non evanescit, ac nec ratione substantiae mutatur, nec quantitas vel latitudo , nec situs nec glia eius unqtiam variat , ac eodem modo apparet nocte serena Ergo non est πάδος aeris vel exhalatio. XIII. Acut de caeteris taceam, ad latitudinem ritum quod attinet, latitudo e usin coelo alicubi latior, alicubi contractior perpetuo talis est, nec unquam vel ma)or vel minor apparet. Situs vero ac ipse ductus perpetuo unus estii dem, ac per eosdem circulos eademque sydera trans t. Easydera sinu Cassiopeja, caput Cephei Cygnus, Tropicus carmeri, Aquila quinoctialis, Cauda Scorpii, Sagittaetii Laeva extremat sagitta, Tropicus capricorni, Ara seu Thuribulum, crurain pedes Centauri, caput cervix canis majoris , Argo navis, Equinoctialis, clava Orionis, Gemini, Heniochus, Perseus munde digressus erat Cassiopeja Copulatur Zodiaco duobus in punctis in Geminis .confinio Sagittar i& Scorpii. Duplicatur ea parte qua cygnus est, quamvis occidentalis portio sensim evanescat. Cum itaq; adeo constanter latitudinem, figuram&stum suum retineat, non erit corpus Elementare vel exhalatio. XIIII. a. Deinde cum Sol, Luna reliqui planetae suo motu corporibus elementaribus manifestam mutationem inducant cur in has Galaxiae exhalationes vim suam non paris

16쪽

. Postea eausa Galaxiam constituentes, videlieet, exhalationes tam possunt existeret dari in aliis partibus coeli, quam sub hoc circulo. Sed in aliis partibus coeli non conspieitur Galaxia, Ergo ejus causae non sunt exhalationes. XVI. . Porro, si ad circuli lacte productione mi conserva.

tionem tantum exhalationis e terra educitur, quantum

quiritur Jam pridem tota terra in fumos fuisset redacta. XVII. . Si quoque ex materia cometae unius cientur maximi calores Ergo ex Galaxne accensione longe majus incendium oriturum erat,quod non aurem tantum, sed: aquamviterram absumere poterat.

XVIII. Aristotele ergo hae in disputatione omissis, amplectimur

sententiam eorum, qui existimant,Galax iam esse coeli partem, in qua multae minutissima stella quae alioqui sigillatim, propter nimiam loci distantiam, a nobis videri non possunt, coi gestae hanc viam fgnant. XIX. In hac sententia fuit Democritus teste PIutarcho Macrobio locis allegatis.&Albertus Magnus libr: I. Meteororum, tractatu secundo capra et am hoc sentit, Lacteum circulum esse splendoris luminis collectionem: densationem, a multis iisque parvis stellis profectam.

XX. c. Ac pro ulteriori confirmatione hujus sententiae haec ποδs K Mathematica teneatur; quod observationibus artificum cognitum sit, lacteum circulum ad motum firmamenti vel stellarum fixarum motu proprio moveri ab occasu versus

17쪽

sus omam i & Inientum annIs unum gradum regredi. Ex

quo relinquitur, eum esse aetherea naturae, non elemen

taris.

XXI. . Quin&hoe tenendum Si elementaris esset, facile a Sole absumeretur dum per Π currit, Si quidem hic circulus lacteus per haec duo signa transit. XXII. 8. Porro si lacteus orbis ob siderum multitudinem, quae in sunt, quibus in locis Zodiacum secat)subi sexcitatur, exhalatione ab illis sideribus perpetuo attracta: cur non&sub Orione, alijsq; imaginibus multis coelestibus, quae plurimis ijsq, magnis & splendentibus sideribus constant, idem evenit, ut eadem perpetuo ab illis exhalatio attrahatur

XXIII.

9. Deniq; quomodo fieri potest, ut circulus aeternus, cujus nullum unqliam observatum fuit initium, ex materia, quae oritur: interit, nempe ex halitu consteti XXIIII. Causa igitur em ciens Galaxiae sunt partim Stellae muItae parvae, cum magnis , quae distincte insertae sunt, ita ut Stellae diffundant lumen suum super pactum in illa parte orbis; partim radius Solis incidens in istas stellas quasi contiguas. XXV. Causa materialis, tanquam subjectum est pars illa orbis spissior, rideo retinens repraesentans lumen Solis Et ellarum, & terminans visum per eundem modum , quo stellae retinentin repraesentant lumen , ac visum terminant. Et haec contra Aristotelem dicere voluimus, Vna

18쪽

XXV L

Una adhii Veterum recensetur opinio , iram multi probabilem verisimilem pittant, nempe Philoponi, qui nanc coeli partem nat tira sua lacteo colore docet imbutam, nec illum aliunde mutari, cujus tamen rei causa, quemadmodum Maliarum in Physicis, sit occulta. XXVII. Postremo, ex recentioribus quidam duplicem faciunt Galax iam coelestem vel Etheream, Elementarem, quaesis Idoltim vel imago quaedam aetherei illius circuli in nube apparens, nimirum sereno coelori materia subtiliori juriori, I smile qilippiam aethereae Galaxiae in aere repraese

tetur.

XXVIII. Plinius libr 18. cap a'. huic circulo tribuit vim humectandi fruges, easq; optimo succo ceu lacte alendi&implendi. Huj iis defiiivio inquit velut exubere aliquo fata cuncta Iactescunt, . e. oecundum &frugiferum succum concipiunt. Quae verba Plinii si de Galaxia elementari intelligenda erunt, eqtiidem dubito, quomodo segetes rigare possit, clam ab ardentissimo fumo id sit alienissimum, XXIX. Ego vero puto coelestem circulum Iacteum terram fmcere circundam,&hoc ideo, quia tunc maxime in coelo conspicitur, cum singula anni tempora, pro sua quae 'tae natura, optime sunt temperata, . . cum frigus, calor ita temperantur, ut temptis producendis frugibus maxime sit

oportunum.

XXX. Astrologi de hoc circulo scribunt, si in nativirate alicujus

19쪽

euius reperiatur Sol vel Luna vel utrumque Ita minare In vi a lactea id vel unius vel utriusque oculi hebetudinem aut ca citatem significare. Qui Aphorismus Astrologicus practicus est,m saepe cum experientia

congruit.