장음표시 사용
491쪽
duplici modo destrui potest, vel sitratione per parvam PUI-
veris Carboniam Copiam, Vel etiam Carbonum candentium
aquae injiciendorum adminiculo. His e tentaminibus satis manifestum est, CarbonUm CCessu putrefactionem ab aquis arceri immo corrupta aquas a Vera iam Putredine liberari posse. Quibus praemissis, ea nunc tentamina aggrediar, Uorum ope CorruPtae iam quae emendandae methodum in- veitigare tentaui. Qtiam Xercent Carbones in aquam putridam vim, Eam anno 1 88 Primum obsernare mihi contigit cum eo ipso anno dolium aqua marina Oceani septentrionalis Plenum CXPerimenus eam Vt subjiuerem, Urante Societate oeconomica obtinuissem. AqUa haec onginque aduecta adoleo colorem valde flavum Contraxerat, Ct Utredinem foetido odore spirabat. Decem UiUs aquae librae, admiXtis cuneiis pulueris Carbonum, ingrato Ct Odore et Colore statim sese Xuerunt et destillationi per retortam subiectae mrissimam aquam destillatam Iargiebantur, residiatamque in retorta superstes ad siccitatem sere redactiam, aqua eliAilaatum
et 1itratum limpidissimum praebuit liqUorem , qui, Peracta evaporatione et Crystallisatione, a commune mihi suppeditavit purissimum albissimumqtae. Destillatio vero uiris aquae per se, id est, sine case num additione, aquam mihi praebuit destillatam Metidam, et e susci coloris residuo sal commune obtinui valde impu-Tum Tentantinum horiam euentus docet, UPlicem arti num eamque non Contemnendam dotem esse, nam, quod aquam
492쪽
aquam putridam corrigant, alteram, quod sal commune de-Purent. . . Etsi descripta in paragrapho antecedente evperimenta ad plura eaque utilissima eiusdem generi tent mina me non impellere non potuerunt: multa tamen, Vibbus ungebar, officia studio illi et ardori meo obstacula op-Posuere ita , Ut non nisi anno 1 9 rem aggredi Ottierim. Ad sequentia mea tentamina aquam adhibui valde impuram.
Carbonum Candentium in tali aqua extinctio nullisere sui fuit odor foeditus paululum quidem diminVeha-tUr Colorem Vero flavum et saporem naias eosum superstites inveni. Prueterea OoqUe Carbones maXimam aqua cinpiam in Poros suos rapere deprehendi.
QValtior aqUae putridae uncias, admixta dimidia pubVeri Carbonum raClima, odore putrido statim quidem libe-TatdS CPeri , ne lite tamen eae contintiata subinde siliratione, nisi Colorem e nigro et fusco lavescentem ostenderunt. EXPER. V. et VI. Vna pulueris Carbonum drachma, licet aqUa Vnciis odorem et colorem avum ademisset, impedire tamen non Potitit, Uominus aqua turbida semper iitrum transiret. Idem admiXtis duabus pulueris carbonum drachmis ieri obserVRVi. Ev
493쪽
Tribus demum pulueris carbonum drachmis optatam lentaminum meorum metam attigi. A JUn enim On tam tum colorem flauum saporom JUC IUs Osim Oetoremqtae prodistis amisit, sed aquae etiam Urissimae ad instar limpida sibtrum transiit, unde ConCludere IiCet, O aquae Putridae partes pondere apta Sol Ulueri Carbonum artes Vt Pedi sectissima depuratio obtineatUr CXiSCIO. f. Reperta hortam CXperimentorum ope minima , qua aqua Putrida Corrigi queat, Carbonum Uantitate, iXimium tamen illam Credidi. et ad alia Xperimenta me a GCinXi quibus aquam putridam minori Carbonum copia depurare mihi liceret Iam pridem Speritis sui. istam a boniam vim depuratricem clunes inprimis maXime efficacem
esse , di depurando liquori sal quoddam insit medium immo et Cid Im praecipue vero vitriolicum, cita ut ipsa acida
reqMirant Cid tam vitrioli Cum a iciae eXigua quantitate si misceator, haud ingratum ipsi saporem ConCiliat, monstat quo liae ieritissimorum medicorum testimoniis, Nilo. inter Halterum, ferinos sitam, Vimmermannum. Tis fotum, Mei-kartum. Quarinum nominasse scissi Ciat, nantiam abesse, tacidiim ioc valde dilutum sanitati hominia in detrimentiquid adserat, potius salutari virtute gasideat, NU fit ut morbis putredinosis at line Corbolicis, AtlibUS Nauigantes VEXAntUr, Obicem sonat Adde, Nood variis in I is armia iam pridem ad Conseruandam aquae salubritatem, teste
ua Acta Acad. Imp. Scient Tom. X. Bb
494쪽
CI Aruido I aYe ), acido uti vitriolico soleant. Dua cum IneCum reputarem P nullum dubitaui, ad meortam quoque lentaminum ACCessus acidum vitrioli cum in auXilium voca re quem in finem sequentia feci pericula.
Ualtior aquae Utridae unciae , admiXtis octo Iei vitrioli guttis et pulueris Carbonum draClima dimidia, on nem odorem Colorem JUe laUIam Perdidere, ne partia haeCCarbonum quantitas obstitit, quominus 1ltrum facile transirent I. C. EXPer. 14. I S. et 16.). At vero haud medio Cris erat aqUae aciditas.
EXPCR. IX. Quatuor acidi vitriolici guttae, cum sesqui rael, ma pulueris Carbonum, qUam neqUC Uidem, Cranto, Imram, sed saporis etiamnum nimis aciduli Praebuerunt. EXPER X. Tres olei vitriolici guttae cum sesquidrachma UI' veris Carbonum Uram eamque ViX a ne ViX quidem CD dulam quam suppeditatioriant. EXPER. XI. Duae olei vitrioIi guttae et dimidia pulueris Carbonum dractima aqUam turbidam largiebantur. ΕΠ
495쪽
Vna o ei vitrioli gutta Cui una carbonum drachma turbidam ac ante aquam suppeditavit.
Duae demum olei vitrioli Uttae t una Carbonum drachma optatissimum mihi in aquae putridae nciis e fectum praestiterunt ita, Vt a IIIa non obstant CXigua a bonum quantitate limpidissima et absque ulla dissicultato per sil trum rasiret. V tentamine hoc Concludero icet, Io aquae putridae Partibus a Partes UIueris Carbonum miscendas Osso. In experimento hoc id inprimis maXima attentione dignum videtur, quod a JUa hae non odorem modo foeticlum, sed omnem Uoque ab Cido Vitriolico oriundum Ci-ditatem, prorsus perdiderit, idque adeo perfecto, ut acidine Vestigium quidem vel gustu vel Chartae succo heliotropico tinctae adminiculo detegi potuerit. Pondera miscendi acidi vitriolici et aquae uti et ad Ia O: Volumina autem
ut 1 ad 3 o se haberi reperi. . G. Facile quidem suspicari liceret, cineres in carbonum puluere sorte superstites id effecisse, ut ista, quam
dixi, aciditas tolleretur omnis verum enim Cro, BrbonOStentaminibus his impensos, e proposito ab omni adhaerente cinere omni studio liberari curaui unde ipsos carbones in vitriolicum acidum vim destructricem Xerere, non est Uod dubitem neque etiam id insicias ire licebit, fieri posse ut inlcali volatile, omnibus citi corporibus utrescentibUS Bi a rao
496쪽
praesens symbolum quoque suum ac in re ex parte coimserni. QuaecunqUe atilem sit Oicis phoenomini ratio; oleri vitriolici ac in re utilitas et insignis, et manifesta est, id quod etiam sequentibus Xperimentis simPli Cimmis confise
Si quatuor a litae de illata unciis non nisi paruam PUI Ueris CarbonUm ΟPinm, C. g. O. a VCI O grana admis entur; aqUa hae nullo modo Clura IIa IV sed turbμda semper et aegre e silurtam transit; quin etiam quiete qUantUmuis dicitUrna Carboniam adeo PUIUere iam ad fundum deposito, e nigro scisci coloris est. Contra vero , si,unteqNam Arbonum UIGis addatiar, idem quaerata antitati unicam tantum olei vitrio ici guttam admisceas admistissdeinceps Carbonum pol iis in floCCo se conglomerat , ista limque fundum petit et aqua Memplo clara limpidaque sibtium Penetrat Magna pulueris CarbonUm Uantitate et id efficili ir,. Vt aqua absqvie Vllo acidi ζ1Xilio clara illi Um transean Phor minorum horum Caussam o hodientam a terrelations Confiteor, ea ille Vlteriori indagine videntia dignisi m , Vnde data oportunitate eadem novo Xamini stadicere
mihi aninius est EXPUR. XVII et XVIII.
Vt inplorarem, irim obtinenda e praevio acidi Liriolici accella 'tilitas admixto cinere vel sale a1tari se-
497쪽
IIam Useratur; Vatiaor a lita destillatas unciis, qLamus olei vitriolici guttas et O stilueris Carbonum grana admisCUC-ram, ad Persectam acidi saturationem Cineris vulgaris egetabilis io grana adieci: O tamen non obstante aqua aequo facile et limpida, a s ninil ineris addidissem, iitrum penetrauit, et oriundi inde innoCui plane tartari vitriolatieXigua Uantitas, QUAC ingratiam saporem Conciliavit nullum. Eodem modo res se abietit, Ciam ad acidi saturatio nem cineris necessarii largiore quantitato tere
Aqua destillatae unciis quatuor s cineris et cipia veris Carboniam grana admiscui. Hocce quoque in casta aqua 1ltrum lubens transiit. s. o. aeCce tentamina eorum inprimis in gratiam
institui, qui acidi vitriolici in aqua potui ordinario destinata essentis OCivos pertimescendos esse arbitrantur. Vnimi Vero tenta miratam hortam testimonio patet, Cidum vitriolbeum etiamsi in se ipso reapse noctium esset, tamen O, UOdi Xi, modo in mendanda a lia putrida absqUC Ilo Ori-σuli metu adhiberi posse , immo ob egregi iam , UCm Praestat, sim adhiberi debere; non enim modo ipso arboniam pulvere denuo expellitor sed si orto acidi maior, quam Uno CarbonUm , vinCi queat , Copia a itiae addita Caerit; ista acidi pars abundans XigAa inerum Uantitate, abSquo ullo inde oriundo incommodo, vinci potest neqUC enim a JUR
depuranda in saporem contrahit ingratum salinum ullum, neque etiam acidi vitriolio usus aufertur.
498쪽
s. 12. Permultis aliis adhuc lentaminibus compe tum mihi habeo, olei vitriolici hac in re Vicem alia etiam acida, tam mineralia quam Vrgetabilia, CC non alia neutra nitrUm, sal Commune aeteraque subire posse Salis communis, Ioco olei vitriolici adhibendi, tunc inprimis hac in re is est, quando aqua putrida depuranda Coquendis cibis destinatur. Hoc enim in Casta, ante IURII Carboniam Pulvis additur, tantam salis talos, quanta Condiendis cibisCOnUenit, quantitatem addere UVat. Cel. D. Nel ad augendam vim Carbonum Calcis vibvae additamentum Commendauit. Toni Amina haeC, Um-
Primum ea in Annalibus hemicis celeberr de reli descripta legi, ipsemet institui eundemque essentana vidi ne-qUe tamen dissiteor, me obseruasse, oleum vitrioli et sal con mune calci vivae palmam ha in re praeripero. I. a. si acidi vitriolici additamento alia quoqUein eptaranda aqua putrida redundat utilitas. qcia nimi- Ttam VniCO tantiam Carbonum pulvere depurata , licet post sil trationem perfecte clara sit et Iimpida, elapso aliqUo tem-Pore, immo ni Chthemero, aliquantulum Iactescit addito vero vitriolico aliove quolibet acido, per longum tempus ilibbata manet.
Initio ita sensi, ut Iactescentiam an a materia mucosa in aquis depuratis superstite derivandam esse, sinarer. At novissimis tentaminibus reperi, Iactescentiam istam in purissima etiam aqua destillata, quin etiam in aqUR U-Per Carbonum pulvere destillata, per largam pulVeris a bonum Cosiam iitrata. Iocum abero.
499쪽
f. 4. AqVarum Corruptariam stagnantium j quales natura Variis in locis offert, pariter fluvialium, a subtili limas , quas Velitant, Particialis imosis turbidarum depuratio 1onge facilius succedit ho enim in Cassi Praeter Carbonum puluerem Ullo alio additamento OPUS est Aquae nimirum hae impurae 1ltrentur Per saCCIam linteum Onoiderim, a bonum puli ere ad dimidium Vel Ua tertia partes repletum, quem adeo rapide transeUnt, Vt brevi Iarga earundem
copia Perfecte depurari possit. Aquae naturales et artificiales sulphureo, hepatico odore impraegnatae Ialueris Carbonum ope pari facilitate ingrato suo odore liberari Possunt. . s. Quam iis supra descriptis Xperimentis, Vae
sit inter pondera aquae depurandae et pulueris Carbonum ipsi admiscendi proportio, determinaverim tamen, Cum tantilla sit huius pulueris grauitas specifica, respectu aqUae; non superfluum duXi, proportionem istam etiam ratione O- Iuminum inuestigare, e inpiimis consilio, Vt, UOTU interest meam aquae dePUrandae methodum ad sim IOUOCa- Te, Cir CXActe Ueant, Uanta Ut Ueris Carboniam Copia debeatUr datae, qua pro maritimo itinere 11 bi proVident, aqUaequantitati. Experimentis igitur hian in finem CCUrate institutis inueni, o aquae putridae partes, si Cartandem de-PUIatio ni Co Carbonum adminiCulo, absque ullo acidi assiditamento absolui debeat, et partes UIUeri CRIbODUm, in I amine Captas, eiusdemque probe compressi eqUirere. Si Veio Cidum vel Sal Commune carbonibus tangere Iaceat; IO A JUde partes se tantum artes Ulueris Carbonum compressi exigunt.
500쪽
s. 16. Ea quam hic Itimo stabili Di , carbonum
qiuanlitas, fallor, an tanta Cert non est, Vt impedire queat, quominias me aqUae desurandae methodcis a viam introducatur, praeciPUe , Uae inde redUndat, ii signis tilitas perpendatur. QUO ACCedit etiam , qUod varia demtur huius Carboniam Consiliationi S Uasi Compendia, o quibus sequentia potissim tam hi Commemorare non erit alienum :1. Remanens in sacco sit tri Post priorem aqua putridae depurationem CarbonUm Ullai non est Ullius usus repuland Us atque reiiCiendUS sed Probe exsic catUS , Ut nOIAS AC JUirat UPerficies, alii aquae depurandae sortioni Monendas, idem sui i terum iterumque inseruire Potest. a. Deperdita iam prorsus Virtias Carboniam depuratrix restituitur, si puluis ortam reiterato vi detritos istne Clauso Candescentiae Xponitor operatio haec licet operosa sit ac molesta; CCidere tamen sorte potest, Vt maXime e re sit, eius essectum nosse et
a. Clam nautis Votidiano sere igne opus sit supersi, te in socis Carbones Collegisse et in sum asseruasse iuuabit.
f. 1 . Si quis sorte obiiCere Vellet, Carhonum PDILVerem ob eam, Ua Ost, inlignem leuitatem et porositatem magnam a JHae Copiam absorbere, qu aquae dul- Cis iactura , naUtis Certe aegerrime Tenda , et US UA EX meae aquae depurandae methodo aedundat, utilitatis lata