Chrysologia siue De auro. Petri Auiani Germani

11쪽

peditarent. studium Cr diligentia in his acquire sisn: tuperari Cr damnari non potest. Sed tame nonisii ficem ieris Get,non sensu iurium illarum naturalium asci , er turpissima esset, res quas quottidie circumferimus: in quibus adipscedis gnatu et bidustrij fatis sumus, nihili pendere Cr ne digere. Non enim ivrte ita necubicunq; nasciturongularum scinde metallorum misra origo, miraβmpathia est Cr discordia, ande illustre

testimonium fami potest, num dum calia non exor tum isse. Sunt ex singulariun certae leges , et certa cum alijs foedera G cognationes , Ut enim Argen to cum galena. siue plumbagine quam Plinius Mλύα δοαιρα etiam uocat,naturalis est amicitia, Cr argemthm cum galeηa,quae divera, tμmsolius plumbi, trincommunis argeti er plumbi, quae plerunque iuxta armgenti uenus τι peritur excoqui non poto: ita Aurum, argento uiuo puetitur, nec aurum ei in eo certamine naturali repugnat,lieri ni pzrgatur optime. Sed ut denus redeamus unde digres sumus, res necessarias Cr ad propositum maxime pertinentes non temere praeterire oportet. Vt enim in actionibus humaminis aditio spectandi cst,ita uel maxime in describet dis relus naturalibus haec coervanda unt,propterea,

quod debententia Platonis ordo est rei u essentis,pro inde quicquid lani in refus reperitur, ut inquit Aristoteles, ex ipso ordine pendet.Vt enim animalia sine uitaeὀ 1rire non possunt, sc nu artara cognitio, ne hestri ne recte tradi non punit,alioqui non esset cognitio, set potius quaedam rerum coulio G perturbatio.

12쪽

Autdiu Germani lato more en ordine rem ipsam prosi vir, Cr a definistione ut praecipit plato, principium umor. Onstat igitur Aurue e purissimu metallicu comipus citrinu plenditu, fulgens, foderosium, mutu, ualitera Ilia minerali, in terrae uetre perlecte dius: Iauatum Cr digessta,ex purissimo argem uiuo, cT ID, Phure rubeo non adurente mudis imo, beneficio caloris ccxl lii occulta efficientiastu , Cr mirabilerssum ingenerantis, quod extendi, fundi potest, eradomnia examina conintere.

Manc philosophorum descriptionem siue notionem deo

recitaui, ut et breuius ordine desinitivo; er facilius t iam Auri naturam persuas causa tum internas, tum externas exponerem, siquidem ut Aristoteles primopbdificorum, πalias epissime docet: Nue arbitramurno rem qNamq; cognoscere,quum principia causas,et

elementa propria cognoscamus. Propterea dabo opinram,ut quam exaritissime omnia genera causaru commplectar, CT ut id a me commodius fieri possi, a facili ribus, notioribus quibusdam principij duca initii propterea quod ninisci baec progredici uia nata est, notiora ψutem erunt ipsa accidetia siue qualitate quae sensibus ipsissunt con imae. Ex bis enim et, ut comfas aptas, Cr a natura quasi inuolutus foesicius intellis gamus, nam ut inquit Aristoteles. I . de Anima, Accis dentia ipse , magnam partem conferunt ad cognoscenαdum,quidsit res quae cadit in contemplationem, itasime operaepretiumsucturum existimo, si, antequam dei incipijs Auri occultis edisseero, d colore Auriaussiacabor. Est enim accidens, ex qualitas niaxime constio

13쪽

1 ali centrum totius coelestis spherae, uirtutem etiamaximam esse silis per terram ipsor, quoniam ut in . quit,radis in ipse coeunt, Ir conlpirant. eo terra per ipse multarum π mirabilium uirtutum er esse tuge' productrix. Et aurum cu soli dedicatur Cr ex norabilissima purissimaq: aetheris parte generatum sit Crefectum,tribuenda est buic prae alijs corporibus omniabus metallicis no minima aut exigua uirtus Cr operatatio. In perstctis enim ut Chos pus apud Cicerone in qIit,maturis, absollitis optimisunt effectus er uirtutes. quia omne generatum imitatrersitum efectorem. Et videmus sole nibit purius, nihil nobilius aut luci ius existere. Ideo causam uam in bis imitatur a qxa omnimns, CT magna ex parte generatum es Declarari hoc uel facile potest, in ceteris metallis, male temperatis minusq; puris ex subtilibus,quod unuab altero, fecundum luminum diserentias di te Cr dis crepet. Ut enim Sol lumina caetera exsuperat, ita Aurum reliquis metallis, quod est subtilis simu Cr pumrissimum excellit. Quis praeterea negat discrimen, Iuminum cerni posse,in humoribus corporum human rum , ut Pontanus er Ptolomaeus testantur. ita enim censent itaque disserunt: Saturnum σMercurium btralem gubernare atram,Martem risium, anguinis uero humori temperatisimo Cr optimo, Iouem, Lunam CrVenerem praese. Sed conspirationes diuersoruml deris,inuehunt,innumerabiles differentius, quare ni magis juvent uitali calori, istae mouent π suppeditan thumorem. Sic enim Ptolomaeus in sententia. quit ο ι si mr ς ζωτικη, v

14쪽

. ebo ologia. Petri

seu cor 'caloris. Luna ures potentiae naturalis uegetatiuae. Nam bumor aqueus Lusternaticus, non

folum a luna originem ducit ed etiam augetur, ut ex fluxu Cr refluxu maris apparet. Hum em aquere corporibus Venus,qui radiculis est, ii Zittit. Prolude Aurum a Sole σIoue, ut inst a dicetur tanquam a praestantissimis luminibus gubernatur. Et consentaneIόm quos nobis uideri debet, Aurum ab aurora nomen barabere, boc est a sole, quod colarem ipsius reserat omnimno. Debrantium et auarorum 6t boc somnium ina ne,qui ab iis id est, a castodia, trabere nomen conmtendunt. Color enim subrubeus est ,fulvus, Cr Olen dus perinde ut Soh fenipulor ipse matutinus in caeteris metallis abstin iis hi, nitet quidem pleride, polimia egregie, et abordibus levigata, propter aguet; illud

subtile, in eis terminatu Cr coden utre. At avru c5

stitius rectiuss fulget, et emittit si lMore,cu aqueum subtilius es purius a Sole, sit desecatu, Cr decoctu. Infro depurato conspicitur maximus fulgor, Cr con spicua virus, lux, ut utanti caeteris, Craequum esse ceseatur. Sed cum sit coi pus ex terrast adusta ex fuligiatasa materia, nec aequaliter digestum, minimum locum obtinet. Et sua claritate. ut in speculis,imagines re . it propter bumid:tatem indigestum er terrestrem materiam adustum tamen ille fulgor,cito contrahit ira biginem, CT enascitur facile in eo putredo. A urum uera omnino expers est huiusmodi uitis ut Aristoteles

in tertio metheorologicorum. Et cum adurentia ut

15쪽

Aulani Germani . tanem extrasiunt,quis ipsum adurunt signu s,quos metallum sit impurum Cr crudum. Argentum con . tra ex bis candet en albescit,multo minus Auru, quia bimiditas in auro subtilissime solis beneficio ducllam σ d postitum rit roreum uero, nundati pκrgatum, equaliters commixtu, congregatum. Ex bis appararet Auri colorem oriri lis sorti decoctione ex bum, da ex terrastri muteria, qui color citrinus ohσcoram stans, candens, Cr perfectus, Critoli ipsi constrinis. . Aes quidem citrinum est, sed differt longe,propter materiam impuram adultam, Cr inequaliter cum humis do mixtam,declinat enim propterfuliginosam nigredi nem,expκrgatum lange ab auro CT cito quos, ut Mara. fa aerea indicant, corrumpitur. Atqxe .hasterius de Auri colore Cr eius nomine: nunc proximum est ab his , ut ad causas internas agmgrediar, de quibus me dicturum ab initio promittebam, ut eoo sita tota definitione uel descriptione potius uti, nersa, Auri natura imiotescat. Atq; in primis de in teria dicendum est. Deinde de reliquis causarum geoneribus, quandoquidem materia si quoddam uebicula strinae,eπ omnes sui effectores, idis Cr mutationes , quae quidem mutationes, iiqnfrustra, nec temere a natura instituuntur . sed propter aliquemfinem er u

Aurum ita, minimum terrae babet , namq; apum

risino Cr clarismo argento uiuo Cr sulphure mundi fimo,rubeo,non adurente in minerale producimtui ex formatur, in quo plurimi basitus redundant,qu i

16쪽

cbo oueogia. Petri corruptio, neutra enim pars ipsius, Zimpersen due intemperata, sed undequis sibi similis Cr consorinis Cum autem sicut cetera omnia, ex sulphure erargento uiuo, composita fu burfui in lucidis uvier mundissimum, Cr per laturas fortes ad puritatem deductum sit, CT uacuu ab omni cremabili unctuosit

te, flegmatica bs istare evaporante, Cr extrememudificatum,atq; in terrae concauitatibus persolis, Crpellarum uirtutes attenuatum fortis mel connishumer cccnpactum, corruptioni igitur aut usitio obnoxium

esse non potest. Et eoiem modo propter banc frammateriam,m subtilem substanti ulphuris quod tu dimgentum uiuu ingrestur Cr penetrat corpus solidum, pondus er color fulgens escitur. Tradunt pbilosophi seu bur ex terrae albedine pro uenire,quae temperata decoctione ino satur, quous

etiam induretur,er sicca L et in mineram uertatur. Argentum uiuum uero,oriri aiunt, Cr componi ex

terra alba subtilissima, sulphurea mixta fortiter aqua clara, e limpidissima, quam terra parit, Cr unita, quandiu humidum a sicco,ersiccu ab humido qualis ter teperetur, donec in una substantiam conuertatur, et una ab altero separari ampli*s no post reinere,propter aquae sub tantis, quae est in argeto uiuo congelaritionem, CT ccitatem terrestrem optimam insulphure existentem. Haec longam in corporibus metussicis disse/renti an gignMnt compq ita inuicem , respectu uideliscet Mercuris puri, Vel impuri, Cr sulphuris mundi uel

immundi, e fecundum minus Crinarus. Mercurius. n.

sua natura amat copglutionem er cAugium sulphuris,

17쪽

Auidni Gerarant

quamobrem Dulphur fuerit purum,rubeum n quo est

optimi uis ignis non urentis , coagulat mercurium ii

, Aurum putissimum ex purissimum, ut Aristoteles iuquarto metheoron affirmat, si sulpur autem fuerit asebum non urens congelat mercurium in argentum D

num. At immundum sulphur, foeditum,terreum, fixae crasses substatiae, Mercurius uero porosus,tera est risadurens, Cr iminudus,gignit ferrum. Sulphur auritem mulum Mercurius sulsantiae bone, conuerti tur in A es. Staniam videtur bonuMercurium barabere, sedsu bur malum est,nec mixtum bene,ideo cararet ipsumsufficienti cogelatione. pl ibim denique est, ex pessimo argeto uiuo, maliq est saporis foetui stiliae

cet acutis eT uirtutis debilis, Ideo assidue ignis uio ilentia ccirrumpitur, π metallum ex nimiosulphi re, durente presertim malum reddit quoque ex foetidum saporem. Aurum non foetet neque sapit male, nam malitia acuti saporis insulphure per aquam minerulem depurgata est, Cr abstrata, tinet enim infe lentore, qui temperaturae est tenuis, G integre commixta propterea minus exhalat minusq; odorem perfundit,unde sedi potest,quod ei in igne nihil decedat. Argeta consumitur Cr aduritur,ideo magis odoriferum halituosium est,proptersulpuris copiam, σ inaequalem compositionem. Aes propter hanc causam magis abfumitu ingratumque Cr foetentem gustum relinquit. Plumbum et stannum babetes habent saporestinos, propter aquositatem multam. Sedaes erferrum inter omnia maxime vaporant, Ex pessime so

18쪽

riuntur, Cr aqua egredies de terra ubi aes latet,mara

que abominabilis uise uinu uessi nile in uast aeneo

inysum inficit ut ore turpis imo concitante nauseam , er finii ium. Aquam puram propteryuam naturalem stigiditate, no corrupit temere reprimit, mim ea etιam porationem.'Sub terra profunda, ubi calor inclusus est, alta est ratio, colitaminatur enim stans adeo ut damnosa, Cr exitialis sit animalibus er hominibus eam bis bentibus, ut in locis metasticis vidimus ape. Haec dictasti ut intelligi possit ex amre Cr od discrimen 6s perse e digestorum mei Ταrum, Crimperfecte constitutoru,quae deinde ad secultates Aurari demonstrandas, Cr uirtutes conducent adprime. his praeterea notandum,quos cum sulpbur fuerit simplex Cr inceriim,magisgaudeat, Cr c errat ar gento uiuo Implici, Cr mundo, Cr fortius inter se comiungantur, Cr coeant, perfectius praestantiass estiat metallum, nec tamen imaginemur,omnis generis sutuphur, fixum nempe CT prorsus immundum congelari cum Mercimo,quia sulphur in Auro non iίitimus ium xta Avicennam, neq; reperitur super terram, nisi quantum in duobus corporibus Sole ex luna est,inbola

persectinis est digestionis, Cr est rubeum simplex. In

lana album minoris decoctionis. Flauities enim in auro significat, ut Aristoteles testatur completam erueram digestionem. calorem enim agentem in hiιπmidam nigredinem generare, in siccum uero, assedisnem,exalbedine postea puris imam fauitiem causare inquit, Cy conisma sententiam uam ex urinae dijudiricationsili urina alia H dest tum calorii inobseu nan

19쪽

Autant Gemaui. Ioturesis. Flauus color uero perfectum Cr absoluti . Et paulo post dicit calor naturalis, cum domuerit materiant,aut bumorem peruenit ipse,ad coctionem,et maturitatem incoctas,crvdas. crustas, manere σperfectas ut in urgento ubisulphur album imperfecte, dicitum, nec nigredine,propter defitientem caloris octione, priuatum sit, maior eli cruditas, Cr minor quo

.que uirtus, Calor enim onimium um absenti, tum virm tutum in nullira di faber Cr organon, C an eo omnia generantur re te,aluntlir, Cr conseruantμr, dempto. eo, liniuia se moriuntur, Cr intereunt.

Ex bis ut arbitrosiliquide constat,quae sit auri mo teria. Porro materia est principium patiendi, Cr ideo a philosophis appellatur potentia. Forma uero est principium agendi proinde dicitur actus, quod ex ea. proficiscatur actio, sed actio Cr perpessio,actus Cr po ''tentia sunt in genere relationis, B elativoru autem ea est natura,ut alterum perfecte cognosti non possit,nim si ex reliquum cognoscatur. Ideo posteaquam de morateria dictum est, sequens est,ut de altero principio discamus,ut cognitio integra,absolutas ipsius Auri,cum ius naturam inuestigareproposuimus, comodius com

parari possit. IT s etsi multa praeclara in mundo, solis efficatia

Cr uirtute generantur , quae sine admiratione pro pter prastantium eximium, contemplari haud possunt, sed cum hae res tam firmae ausolidae non sint, ut dura .re constBerpos petit,aut perihiare inse, aut in ud mmma, Auri tamen comparationem tollerare erjirre non

possunt, Ita enim Plinius libro.33. capite. im

20쪽

C UOlopid. Petri quit aurgin igne costater, et firmiter durat, necem uptioni obnoxisi est, ut taetera metalla, quae alit omnino evanescunt,aut certe ab umutur igni pius adhibita, Auri uero inquit pimius tanta fragilitas no est,sed i tu ignis examinatione fit uti quide,remanet firmiter propter aequale teperame' tu Cr materiae nobilissimae, Crmallirimccsmixticre, Propterea auri; inse habet moles

litudine qualia,quaenobis indicat perfectissima frana.. Vt enim nos iudicamus, illos bomlnes esse optinrae tepe' maturae qui habent mollissimas carnes. Sic quos alia si eo esse ceteris metallis praestatius , quod fit mollius, quoniam mollitur ut arguit optimum temperaturam, ita rursum durities, significat intemperiem'malam materiae miscellam, G qt assi quandam cruditatem, curitus rei illud eli argumentum,quod nos cosentimus,ali

r rsi esse melius, quo mollius est, si igitur rerum temperaratura est huc orma,quemadmodum sensti Galenus, CrAlexander A phrodisiensis in libello de mixtione. Et

Aristoteles etiam, exsuis fundametis idem sentire co gitur. certe Auri jrma cinnium metallorum erit nobis, tissima Cr protantissima. Nam haec necessario con' sequ)ἱtur, mollitudo optim optima teperatura, Cropti ma partirr ex quibus costat res, copositis Cr mixtura. Quod uero nutalla comburi ex cremari possunt, si propter unctul Diphur, Crurgenti uiui abundarim tiam.cum enim metalli in inaequaliter mixtum Cr con stit quis, non potest be is igne defendere, CTtuer alit ab alia qualicunque iniuria, ut experientia docemur. At Aurum propter iustam, Cr aequalem propo u m,inquo terrem humum tenet,et humida tem