R.D. Caroli Musitani ... Chirurgia theoreticopractica, seu Trutina chirurgicophysica, in 4. tomos divisa; in quibus omnium morborum ad chirurgiam spectantium causae, signa, prognoses, & sanationes nuperis experimentis, novisque observationibus, & med

2쪽

INDEX CAPITUM

CAP. I. Quid fit Ulcus, & quod ejus subjectuna. IH. De Vlcerum differentiis. LIII. De Aecidentibus,quae ulceribus superveniunt,ves ea combi v.

tantur.

De Vleerum speciebus. De Vlcerum causis occasionalibus in genere De Vlcerum signis. De Vlcerum causis. De Vlcerum prognosi. De sex rerum non-naturalium in ulceratis regimine. De Vlcere simplici. XI. De Vlcere cum intemperie. XII. De Vlcere cum humorum afflua u. XLII. De vicere cum inflammatio . X lv. De Vlcere cum Erysipelate. xv. De Vlcere oede maloso. XVI. De Vlcere sordido, &putrido XVII. De Olcere Verminoso. XVIII. De Vlcere cum IX. De vicere sinuoso. X X. De Vlcere fistulo . XXI. De Vlcete cum ossis carie. XXII. De vicere cum carnis excri

3쪽

XXXI. . XXXII. XXXIII XXX V. . XXXV. XXXVI.

XL. XLI. XLII. XLIII. XLIV. XLV. . 'XLVI. XLVII. XLVuI. XUX.

LII. LIII. LIV.

. I DEX CAPITUM. De Exeuntibus p. n. ab Aurium cavitatibus. De Aulium s ni u. De Gravi Auditu,& Surditate. De Narium ulcia,&OZoena. De Coryza. m. De Narium haemorrhagia. De Aphthis.& Otis ulceribus De Gingivarum exulceratione, & erosione.' De Dentium dolore. De Dentium stupore. De foedo Dentium colore, &Iorditie. . De Dentium mobilitate, oc Casu. . De Dissicili infantium Dentitione. De Tonsiturum, de Uvulae ulceribus. - De Balbutie, & his, qui difficulter loquuntur, De Asperae arteriae, & oesophagi ulceribus. De Labiorum Rhagadibus, & ulceribus. De Mammillarum, de Papillarum ulceribus. De Morbo pila i. De Papillarum fissiris. De Cervicis uteri ulceti bus, &Rhagadibus. De Vieri ulceribus.

De Penis ulceribus.

De Veneris Sensu. De Excoriatione, ulcere scroti. De Perinaei ulcere. - . D. Tibiarum, de Pedum ut ere,

CAROLI

4쪽

T OMSECUNDUS.

H ncus , o ejus subjectum.

ALENus 3. meth. cap. . Il-cus a vulnere non disti guit,sed utrumq;per con- tinui solutionem in parte carnosa facta definit: verum differt ulcus a vulnere , primb, quia Vulnus sempera caua externa vulnerante infligitur, ulcus verδ ὲ eausa quidem externa occasionem habere potest, sed semper a causa interna Fel in toto corpore, vel in parte exi-

stente fovetur. Secundb, vulnus est continui solutio recenter facta , ui-eus est solutio eontinui diuturna. Tertib, vulnus in ulcus abire potest, ulcus vero nequaquam in vulnus. Quarib, vulnus stricte sumin tum est, cum in loco vulnerato nuru Ium aliud accidens accedit praeter continui solutionem , ulcus verb dicitur, eum praeter con

tinui solutionem in parte solu- A ta,

5쪽

De Vlceribus.

ia , vel In toto Illius solutioni, causa fovetur. Quintd , in ulcere semper aliquid de parte aflicta imminutum , vel amissum est , si non plus, saltim euticula; semper enim in ulcere aliquid in parte aufertur 1 eausa erodente, & est. quand)que

supersua excrescat caro , tamen cutis , vel ipsa earo naturalis deest , &ulcus illud non est simplex morbus, sed compositus, eccum magnitudine aucta conjunctus. Possimi eum ulcere varii morbi, ut intemperies, inflammatio, erysipelas, caro supererescens , & alii conjungi , qui tamen ad ulceris e D sentiam non pertinent, & auferrit ossint, ulcere manente, cujus esientia sol sim in continui solutione eum partis affectae aliqua diminutione consistit. Hine fas est ulcus definire, qubdsit eontinui solutio , causa erodente in aliqua corporis parte, cujus solutionis cauti vel in ipsa parte ulcerata. vel in toto eorpore tanquὶm mediata conservatur cum amminuta magnitudine. Sextb differt ulcus , vulnere, quia ulcus utplurimum provenit a pra gressis abscessu, vel vulnere perperam curato. TandEm, vulnus est continui solutio recens ab externis causis easim, vel punctim, vel ruptim illata , & semper eum sanguinis profusione contingit; ulcus veib ab internis causis erodentibus producitur , quibus non instantanea violentia, ut in vulneratione, sed lenta erodentis humoris in tumores, &apostemata collectione, eorumque purulenta erosione fit continuisoru-

, quamin singuis, ut ex vulneribus , sed pus , vel sordidum pii tridum E Iiquamm,saniesri estiuit,

vulnera tamen perperam curata non

rard in sordida, ec putrida degenerant ulcera, quae tum ab iis, quae ab internis proveniunt causis, non dis

serunt.

Ulceris subjectum sunt omnes nostri corporis partes, praecipuἡ molliores , seu ramosae, quarum continuum erosione iti solui, & quavis a causa exedi potest, ut dissiculter coalescat ; ossa tamen excipimus, quae ad callem pertinent. Carnis vocabulo non modb propriὶ dictam munculosam , quae asticitur, sed lath dictam , qua intestina, vesica , ocalia viscera constant comprehendimus. Item glandulas . quae sunt veluti naturae cribra, & in partes carnosas semper aliquem immittunt succum; ductus Isin phaticos, rami quorum in carnosas, & membranosas imm ate inseruntur partes; similiter Mnes membranas, venas, artesias, fibras , nervom tendines ece. complectimur. Perpetub tamen unas pars prae altera

erit magis isposita, & praecipv.

ubi plures uant ductus , copiosiores sunt succi & frequentiora sunt ulcera, ut in anguinibus, abdomine, ano, utero, perinaeo frequentius

eduntur.

m reum disserenitis in diure VLcerum disserentias prolix)

proponit GaI. . . meth. med. cap.

Q. easque quinque esse docet scilie t

6쪽

C A p. II. De Vlcerum disserentiis in Genere. 3

2figura , quantitate, atque aequalitate, dcuraequalitate, . tempore,

Differentiae ulcervin ὶ figura pendent, clim ea obliqua sunt, Vel re- Accidentibus, suae ulceribus .cta, vel tortuosa, vel rotunda, vςl perveniunt, vel ea comitantur.

oblonga, vel in supernete lata, de qeirca fundum angusta, vel in super- λά accidentia ulcera eomi-scie angusta, & eirca landum lata. . A. tantur, Vel iis superveniunt,

Secundum quantitatem, vel ma- qu* ulcerum curationem vel va-gnitudinem differunt ulcera, vel in , vel immutarit; non ergb a re eo, quod sint magna, vel parva, liqnum erit pretedicta accidentia majora, vel minora, longa, vel comii ntia, Vel supervenientia hiebrevia, in superficie residentia, vel Onumorare. Comitantur itaque uia in profundum penetrantia. cera, illisque superveniunt dolor. Ab aequalitate, vel inaequalitate punctWra, pruritus, inflammatio, oriuntur ulcerum differentiae, cum i0xς postes, eryspelas , indematea vel aequalem , vel inaequalem duritiς Varices, tumor, loris deis habent circumserentiam, labra vel pravatio, putredo, sordities, ver- plana, vel depressa; prosundum. Π'ς , malus odor, fluor ichorosus, vel scabrum, vel planum ; orifeium sanipla , callus, fungus, sinus, in medio,& in profundo vel aequa ligula, odium caries, indolentia, te, vel latius, vel angustius. folliculus, cancta, lupus, noli me Disserentiae a tempore sunt, ut g ngraena ,sphacelus, alia-Vetustum ulcus , vel recens, exigui q*ς similia, quae ulceribus conjun- temporis, vel diuturni. unumquodque illorum distin. A loco tandὰm , si in cute sit ul- curationis exigit modum. ers, vel in mustulis, si in musculo- Opςrae pretium faciemus, si notatarum capitibus, vel in eorum medio, accidentia ulceribus superves in articulis, vel in earne, vel glan- njςmia memoriae mandemus, nam dulis, vel emunctoriis, si tandem illorum curatione agemus, in visceribus, vel in eorum quolibet, hyjusmodi accidentia commemora- locum nunc esset proponere , ut a bim , ut eorum rationem habea- qualibet dictatum differentiarum inus, quia illorum unum quod li- indicatione ulcerum curatio desumi bet, dum ulceri conjunctum obse debeat, ae proindὲ sufficiat nos do- V tWr, proprium, ec specificum exicuisse isequentiores uleerum diis git remedium.

rentias: nam clim de eorum eur

tione sigillatim agemus, hujusmodi .

differentias commemorabimus, ut .

congruens sit medicaminum applicatio pro cujuscumque ulceris disse ristio necessitate.

7쪽

C A r. IV.

DIversae ulcerum species emergunt vel ab ulcerum excrementis, vel accidentibus supervenientibus, vel comitantibus. Ex

crementa , quae ex ulcere emanant

sunt sanies, ichor, pus, O sorder, Mestb saniem, & pus vulgares chirurgi confundant, de pro eodem ulceris excremento accipiant, accipiunt

tamen quid pro quo. Solei propriἡ est fluida, & tenuis illa humiditas subalba, vel lutea , quae a crudo, &incipiente ulcere istiuit, & hare a

nne Vlceribus.

veteribus rheumatlaum, phlegmatI-cum,uel fistulosum dictum, ad quod

nimiram natura humiditatem ex crementitiam , quae ichor dicitur per emunctoria convenientia ev effare debebat; ulcus tamdisi insanabile redditur, donec prilis ejus modi fluxus ab ulcere avertatur, de exsecetur. Ubi autem sordes mistae sunt, nemph pus, sanies, utrumque lividum, Cinereum, varieg tum , tabum, sordidumvh excrementum glutinosum, elassiam , de tenaciter ulceri adhaerens, in eo reperitur cum foetore, & profunditate, praedurisque , & siccioribus labris, tale ulcus dicitur sordidum,

veteribus ulcus melancholicum,m

lignum , & depascens , ac omnem sanationis spem respuens, donec Cese dividiturini borram, qui tenuis est, & sebalbus , atque in mellice- prilis malignitas, & putredo ex ipsoriam magis crassam, & glutinosam, auseratur. Quaecumque ulcera d mellique alboeonsimile. Dicitur po- pascentia, & in profundum, ambuste, virulenta, tenacior, & gluti- tumque rodentia ulcera a quibus-nosior materia , quae in malignis gi- itur ulceribus, & ut plurimum siridi , aut nigri coloris est. Pm autem illud dicitur excrementum, quod ab inveterato fuit ulcere, album est, laeve, aequale ,& minimEscelidum. Sordis tandόm omnium viscosissima, εc maximὰ glutinosadam indiscriminatim Lupus Voeantur. Alii tamen per lupum intelligunt uleus quoddam specificum pletumque in carnosa femoris parte s dem figens, de acerbis cruciatibus affigens, nisi ulceri quotidiὸ frustum carnis recentis imponam. Alii contri saevam illim faciei & narium murilago est adeb tenaciter ulcerato exulcerationem , quae alias Noli mr adhaeret loco , ut d fficillime ab eo auferri possit. Ex hii excrementis variae ulcerum' species desumum

tur, ut.

vulgare est,quandoctimque ulcus tangere appellatur , lupum vocant. Sic quoque ejusmodi corrosio ulcera nuneupantur Phalerina, de N

motis. Aliis etiam ciumia a Chir ne chirurgo , aliis I sipuistica, ac salbum , aequale, & minin Esce- TH hia dicuntur, id est quae nontidum excernit, omnium facillim S tant assectam ornem erodunt,de Sanabile. Ubi verb serosa humidi- quasione pejus dentibus devorant, ras pure tenuior,&aquosior affatim sit diunt ,& exeavant. Sed etiam emanat ulcus dicitur saniosum, adjacentus, & vicinas part ς

8쪽

IC Ap . IV. De Vlcerum speciebus.

edendo, & putrefaciendo depopu lantur. Talem autem differentiam inter utrumque esse volunt, quod nimirum phagedaena sit paulo mitius Nomode, & saltem ambula do chine dicitur ambulativum ulcus I , & serpendo cutem erodat,

sitque impetiginis, de serpiginis

species; NOme ver non tantum cutem, si d& carnem excavet. Clim autem ulcus eum tumore praeduro

incipit, ac deinde in malignissimum,& maxime dolorificum utius degenerat, hinc ulcus dicitur eancros,m, seu cancer exulacratus. Quod libet etiam ulcus malignum, seu virulentum , exedens, & omnem sanationem respuens vocitatur. Ex accidentibus, quae ulceribus superveniunt', vel ea comitantur, aliae ulcerum species emergunt, unde alia dicuntur ulcera verminosa , Uphthisi aca, quae variis in locis vermibus subcutaneis capillaribus, partes exedentibus scatent, quin & majores quandbque vermes in ulceribus reperiuntur cum putrida, ac sce- tente , corruptaque sanie. Datur quoque ulcus cum hypersareosi, sivὲ carnis excrescentia , seu luxuriante carne. Sic est & ulcus Morbuticum, quod scorbutum habet comitem. Est aliud , quod tumorem , inflammationem , aliud gangraenam, spha- celum, aliud hydropem excipit, sinum , fistulam , aliuis cum earie , &ossis corruptione , dc alia accidentia, quae capite tertio descripsimus. C A P. V.

De Incerum causis occasioralibus in genere. Vt rum quorumcumque ccc

siones ad quatuor genera con Πηe reduci possunt, quorum duos uni externa , duo vero interna; Prismum genus occasionum externa rum est quodlibet corpus vel vivens vel non vivens, acutum , vel obtusum quod quovis motu cutem,Vel subiectam partem pungit,lacerat,in eissit, percutit, distrahit, contundit. vel quovis alio modo offendit; hae enim laesiones cutis, vel carnis facillimh innumeras ulcerum species

excitare possunt. Secunὸum genus occasionum externarum ulcerum est contagium

vel per somitem, vel ad distans hominis cutem , vel carnem. contami nans , ex qua contaminatione innuia

merae quoque ulcerum species emainnant. Ad distans agere videmus pestis contagium , pex somitem Veio scabiei, & luis Venereae contagium. Genus primum occisionum in te

narum sunt tumores , quomodocumque , de qualitercumque sub cute, & in carne coacervati ; nam

quoties ipsi aperiuntur, species utrucerum diversae producuntur. Alterum genus internarum occasionum est , quoties liquor alimem titius, sanguis, vel aliud simile in corpore delitescens , in qualitatu

exaltatum absque tumore carnem,

dc cutem corrumpit, vel secat. Λ

9쪽

ulcerum non pineas aperit speetes. Ulcera, quae ex oecasionibus externis primi generis fiunt,nisi i venenatis dentibus,unguibus, vel mucronibus fiant , i bono chirurgo faciliter curari possunt; si veris venenum asmistum habeant, dissiculter. Quae ver b ab alterius zeneris occasionibus fiunt ulcera , contagiis scilic si pestis contagio producantur,dissicillimε curantur; si ex scabie, .Vel lue Venerea, iacillimE, si i irurgo

medicamenta, quae contagium extingunt, sint nota, .

Ex occasionibus deindὶ interni rimi generis,scilicet ex tumoribus ulcera , si ex illis tumoribus erumpant, qui materiae coctionem admittunt, faciliter eurantur; qui vero cocti 'nem materiae non admittunt, oin natissima pariunt ulcera. Alterius generis ex occasionibus internis erumpentia ulcera semper

difficillimae sunt eurationis , quia non solam chirurgicam, sed phymcam emunt curationem. . t C A r. VI.

N Arratio de Ulcerum signis su

pervacanea videtur, externasquHEm ulcera utpothnostris sit iecta sensibus, lippis, atque tonsoribbus patescitat, quoniam vel visse, vel tactu, vel olfatu demhenduntur, echaee prose ab ulcera chim

D imperitis nota sint, sed hoc non

sat est, oportet namque eo ni disententias, R ao dentiacognoscire, quae qdam maximὸ eurationemriant; imb magnae molis est ulcera interna , suae iub oculos non eadunt, nosse, & haec non nisi ab eruditis deprehendi possunt. Idebque

tam de ulcerum internorum, quam externorum signis aliquid in in dium asserendum. Signa internorum ulcerum, assectanimque partium petuntur ab excrementis , doloris propi ietate, actione Laesa, atque situ. . Ab excrementis ulceris, & lab ramis particulae in cognitionem v nimus, & si per quemcumque cor seris meatum, ut per iussim sanies effvat, intus in pulmonibus uic existere conjectamus, namque aspera arteria solum in pulmonibus extat, & quae per anachartasim extusebantur , in pulmonibus, vel thor ce utplurimum prae istebant. Sis militer ex purulentae materiae excretione per vomitum, insophagum, aut ventriculum esse suspicamur. Si per nares, aut aures pus, aut saniesessiuat, ulcus intus latere indicio est. Serosum ejectum pus palatum, fauces , aut circumstantes partes exulceratas ostendit. si per muliebre pudendum eliminetur sanies , ut rus, aut ejus vagina, aut circumpostae partes ulcus patiuntur. Per alvum si effuit pus, venuiculum, intestina , mesenterium , vel alia abdominis viscera ulcus obsidet, se aetera consentiant. . Diximus , si etera consentiant, quandoquidEm

hule soli sgno non perpetuis fiden dum est, cum a dissitis quoque partibus excrementum illud fluere posist ; se multoties pus, quod in th raris savgrato continebatur, una

10쪽

CAP. VI. De Vlcerum signis.

eum Lollo exeretum sui se o eoa- faVum, viride, vel tenue, aere, aevimus, alioquin vesica , aliaeque partes Lotii excretioni dicatae ulcere

Laboraren .

In qua autem parte uleus Iateat,

interdum erassum, seii spiiuum e

puunt.

Sueei ex ulceribus fluentes varia a veteribus sortita sunt nomina. Priis praeter excrementa doloris propriς- mdi pui dicitur, quod nobis est altas , situs, ac laesae partis actio doce- ba , & erassiuscula materia ben hbunt. Sic si dolor sit pungens, partis olens,dc nihil aliud est, quam eoag nervosae laesionem, pulsans arteria latus succus alimentitius tactis cie- indieabit. Doloris suus similiter mori smilis , quae t veteribus eonis ipsam partem exulceratam docebit. cocta in. ulceribus habetur materia. Si in parte exulcerat a sensus,vel m- Secundi, ichm Duris, qui eom-tus laesus suerit, nervosae partis affe- muniter acidum spirat, & gustu de-ctae indicium est. Sic si Languens prehenditur salsus, di videtur esse cibi fastidio prematur, & pus per

alvum eum incoctis cibis deponat, exulceratus est eius ventriculus, ad

Wςm ciborum appetitus, & coctio

pectat 1, eontri benὶ sa habente ventriculi coctione, si pus per sedem

quoque exturbetur uni eum alvi eraclementis liquidioribus , ulcus in intestinis existit, in quibus ventiis languinis serum, dicitur de tam sanguini permiscetur, dicitur pus sanguinolentum. Tertib. uhovocatur tenuis humor sulphureus,&salsus, qui etiam seph ex ulcerbbus emuere solet. Quarib, dieitur illa materia, quae lardo simulis est , lutosa , spissior, quae non socile per ductus earneos profluere po- superfluitates debitam adipiscuntur test,&Lardum repraesentat in ubconsilientiam. Tandὶm ex situ, si ceribus dii bellioris eurationis.Quina. namque simul cum lotio latae mem- tb, Uirus, quod appellatur,est aeris branulae portio excernatur, exulce- stetibus, tenuis humor, ulceribus' rata est vesica. Doloris situs in dextro hypochondrio hepatis, in sinistro splenis assectionem demonstra'. Externorum ulcerum signa facile . innotescunt; ubi enim pus apparet, ibi ulcus, verum pus diversum est, modo album lactis instar, & erassiimerem oris lactis instar', absque odore,& foetore, quod censetur optimum. Est album, ex eo quia acida salia exulcerato in loco Luxuriantia pra cipitant succum nutrimentitium

allia linum in album liquorem. Si esulphur in lixivio solutum , vel simili menstruo aikalino acidi permi-

Bione lactesciti Modo Mora pus

maximὲ noxius, qui etiam ulcera aperit rodendo, & eutem pustulosam reddendo. Sexth, oleolas humor , qui ex corruptis ollibus estiuit, & ossium adustorum scelet. verum quaedam reperiuntur ulcera nullum exhibentia suceum, quae sicea dicuntur, & multum n gotii chirurgo lacessunt, haec e cnoscuntur ex ficcitate arida nurulum de se praebente di estionem.

adest partis squalor, ec siecitas, &quasi quaedam rugositas, ut & aspotitas quaedam& durities ulcerati .membri a pertinaeissma vasculo. Huri obstructione proveniens'ex