Matthaei Campani de Alimenis Spoletini ... Horologium solo naturae motu, atque ingenio, dimetiens, et numerans momenta temporis, constantissime aequalia. Accedit circinus sphaericus pro lentibus telescopiorum tornandis, et poliendis. ..

2쪽

HOROLOGIUM

SOL NATURAE MOTV , ATQUE INGENIO, DIMETIENS , ET NUMERANS

MOMENT TEMPORIS, CONSTANTISSIME AEQUAM A

PRO LENTIBUS ELESCOpIORVM TORNANDIS ET POLIENDIS . Vnquam imperare mihi potui, RISTIANIssIME REX, liceat Maiestatem Tuam nominatim affari, homini t nui, in pulcherrimarum rerunia tractatione, sui sortis oblito ut a veterum quorundam is primae quidem notae philosophorum ratione, non magnopere dissentirem, qui cogitationes in omni genere doctrinae suas , omnemque eorum

fructum adeo seuere solis meditandi, ac disputandi spatij terminabant ut, si quis illa ipsa, que sine e terioris materiet ministerio non solum expediri non possunt, sed ne intelligi quidem, manibus commi tat, ad usum vitet, atque hominum utilitatem inducat pollui quodammodo philosophiam , Meius Deraria profanari , clamarent. Hinc illet celebres Pla- t

3쪽

tonis cum Eudoxo Archita arentisi expostulationes, quod i mechanice artis prqcepta proferendo, praestantiam geometri: a qua talia , tanquam a

fonte derivabant obscurare viii sint, artiumque nobilistimam , Se ordinandis hominum ingenijs , eorumque ossiciis constituendis, &al rectu: omnis sapientiet captum praeparandis, natam, ad fabri quodammodo sordes , atque humilitatem detruli e . Nam contra reputando , nisi solerter inuentis , subtiliter excogitatus, ab opere exteriore, de quo disputari contingat, perfecto absoluto,Veluti cumulus acceda tantanca omnia, inchoata videri possunt. Nec vero aliter usu venit huiusmodi supra . modum cautis,& fastidiosis philosophiae cultoribus,ac eueniret Poetae, qui fabulas suas rheatro commitistere nolit, sola scripti carminis conscientia contentum se serens. Vt quaeque pulcherrima sunt , ita maximo proserri, datusime patere oportet ; nec inuidendum est Reipublicae, vitaeque communi, ad quam ab usu promiscuo huius generis praeceptorum, multa cominmoda, utilitatesque perueniunt, multo minus dignitati ipsius philosophiae, cuius maxime interest, quam

pluram a & quam clarissima extare documenta re

rum sensibilium, nimi dietita sequentium & quan tum ad rectiorem sui usum in consilio δε ratione momenti sit , re ipsa declarantium . Adde , quod

ptiecepta ipsa δε regula, ad aliquid recte, Mordinet

4쪽

esseiendum, in opus edueendum omparaves quae pars apud eometras practica est per eas propositiones, quas ipsi problemata appetant, expediri solent nisi agas quod agendum praeeeperas , an satis

idoneae sint , non ita facile statuere potes multa namque meditantem, de solo animo molientem fugiunt, quae deinde praeterita esse, & minus animadis versa ipsa operis series male procedendo eoarguit τω rectius ordinandae regulae rationem ostendit rete pro quodam veluti usu, exercitatione est , sine quibus nihil quisquam magna laude dignum , nudis prae ceptis , quantumuis cognitis, animoque penitus conditi essiciemus. Haec,& huiusmodi venire mihi in mentem saepenumero solent de temporis mensura cogitanti, deque diurnis spatijs in sua a. . horarum laterualla, cominmode, Naccurate secandis. Qua quidem in re, multum a me studii, industriaeque ab ineunte aetate est collocatum. Et quoniam instituti mei ratio, δ,sacrorum , quibus addictus sum , dignitas, .animagum cura, quibus septem, Qviginti ab hine annos inseruio, a manuum labore talibus admouendo me deterrebant; ad auxilia domestica respexi, duos in inquam germanos fratres natu minores, mea diligentia, M industria, ad fabricanda horologia eraductos inui uenta mea In opus educendo, sbique, me volente, adscribendo, non medioerem in rei similiaris& ψο-

5쪽

iliae fructum sunt consecuti non si ne magno com. modo eorum omnium, qui ad actiones suas rite o dinandas, quantum momenti in recta temporis di stributione positum sit, intelligunt. Et primus quidem meus hae in re conatus fuit constituendo horologi , quod mutum vocamus Ipropterea, quod officium suum indicandi horas exis pedit sine strepitu vulgaribus horologijs consueto, incommodo autem tentibus, atque ijs potissimum qui pro metiendis vigiliarunt, somniquὸ momentis prompta , di ad manum posita spatiorum huiusmodi temporis notitia opus habent. Ad huius olologii

constructionem, pralter ea, quae mihi rem animo assi due versanti veniebant in mentem , varios minime vulgares auctores , mihi consulendos putaui, a quom

tum doctrina proficiendo paulatim ad meum propositum urgendum progressiis sum. Primus autem horum fuit P. Marius Bettinus cum suo Erario phusic .mechanico ac piarijs, ubi tractatur de horminio bydraulico utar enim hoc nomine iam prividem recepto diem P. Nicolaus Cabaeus in commen tarijs de meteoris , quem etiam prίeceptorem ,α -- gistrum habui , a quo tale horologrum mihi priis nium ostensum fuit anno 164η. In quorum scriptis

praeter commodum taciturnitatis a me notatum, misgnopere me caepit methodus existentium successiu singulatum horarum in per fasciam in semicircuin

6쪽

- euruatam discurrentium , eoquὸ spatio integrum tutium horarium designantium. Hoc ut praestarem , primum omnium eogitaui de adhibendo argento vi luo , sed cum nullum ex ea re successum viderem seristi me ad eonstructionem accuratam cuiusdam machinationis, quae inter caetera scitu iucunda, vetus Archimedeae spherae opificium restituisse visa est. Hane a me machinationem diligenter extructam in abseIutam, ALEXANDER VII. Pontisex Maximus, interprete minentissimo Cardinali Farnes es, qui tunc nondum adepta purpura , Apostolici Palatii praesectum

agebat, ad se delatam humanissim excepit, ira

ter aeteram benignitatem, qua non solum me, qui

ingenium, sedis artificem, qui manus illi opificio efficiendo commodauerat , aflecti; auctor mihi fuit ut ope vibrationum qua de re, trigenue fatear, nisula ad id tempus ad me notitia peruenerat xad tem

7쪽

ebe no ebiamiam ii temps deli ortuosi tanto allustiniamente, ebe face te sue ibrationi Qualici Osineι pendose semplicissimo, e non sugeti ad alteratione a cuna, si contione ii med di mantenere femur Qualis Dei misure de tempo. Multaque praeterea scitudignissima ex auditis, ut aiebat, a clarissimo Galileo, dixit. Quo ego Muti impetu apto , totum me ad hanc rationem persequendam applicui, tum apud meipsum philosophando , tum colloquendo cum amucis, inter quos praecipui fuere Illustrissimi DD. Cara ,

muel Episcopus igleuatiensis;& Virgilius Spada elusidem Sanctissimi Principis familiatis in Bibliothecae

Vaticanae Praefectus Stephanus Gradius, qui mecum de utilitate huius operis ad dignoscenda regionum longitudines, iubernanda nauigantium per Oceanum itinera, accuratissimὸ disputauit. Secutum est. eiusdem Santissimi Pontificis non medioere studium habendi horologij, cuius ope, neo strepitu, quem diuximus , nec Iumine, ad usum oculorum necessirimis terpellatus , suas eum tempore nocturno rariones ini re posset; sine molestia, quoties euigilare sibi convitingeret quota pars noctis , transisset cognoscere Idque nulli idem Famesius Sanuitatis suae verbi en iis xe curandum iniunxit . Statim in mentem venit ex

8쪽

ex supradicto horologio hydraulico construi posses

etiam horologium mutum, tametsi esset rotidentulum , paruulo scilicet apposito tympano loco rotae,

quam Sanctae Catherinae vocamus, aquam contine uinte, quodque horas eodem sere modo prout in horologio praedicto ostenderet, illasque conspicuas ipsis in

tenebris exhiberet ope videlicet lucernae intra idem horologium reconditae. Quod pariter ex alia mea . obseruatione deduxi , hoc est ex lanterna oratorii R. P. Petri Grauitae Societatis Iesu , quae conuenien tibus pietatis causa in obscurum conclaue fidelibus, nuda st moris est, verberantibus terga , paruulam icrueiculam rubram ostendebat , nullo ad extra per Oratorium effuso lumine. cita debili hoc principio , ex antiquis aliorum artificijs, nouum hoc, di primum ex denticulatis rotis horologium mutum composui, &extruxi . Sed quia horologium hoc propter aquam, ex qua constabat, mutationi temporum obnoxium erat , -- nimZque prastare poterat eam, qua maxime opus erata aequalem temporis distributionem, nec multum ita

argento vivo praesidi ad anomaliam effugiendam reperiebam; ad opem vibrationum quas dixi, Niendulorum animum adieci, si sorte opportuna aliqua ratio appareret, qua ea horologijs gubernandis aptaretur. Hac re diu multumque apud me pensitata, omne G

9쪽

eum initio anni 16s . Florentiam me eontulissem, ibique in musaeo Serenissimi Magni Ducis, quoti die agerem , casu accidit illic videre artificium iulud , quo adamantes teruntur, moliuntur quod attentLais consideratum in causa fuit, ut in inentem veniret integra, perfecta horologis muti suo pendulo rite instructi , construendi ratio 3 sunt etenim a tificia inter se quam simillima; quemadmodum virumque consideranti, vel etiam oculis dumtaxat usurpanti facile patet . Inde rediit animus ad curandam persectam Mabsolutam horarum aequalitatem , cui expediendae s lis intelligebam opus es fundamento stabili , quores tanta niti posset, hoc st aliquo veluti instrumento a natura ipsa ad temporis spatia in aequalia, ut Ita dicam, frustra partienda comparato, quod corpori horologii pro corde quodammodo esset, a quo suos impetus caperent ali motus , quomodo suos motus a corde assiimunt diffuse per animantium corpora Venae, atque aequalitas huiusmodi omnium in horologio motionum regula esset, neque rursus ipsa aliunde regeretur . Quod quidem expediri pOue a

ope vibrationium, quas diximus, cui primum in men αtem venerit, 'uis princeps hanc rationem protulerit, non equidem in magno pono discrimine neque enim res erat, in qua excogitanda magno ingeni molimine opus esset : fortunae potius suit, ut alius alio

10쪽

alio maturius Oeessionem de talibus cogitandi ossen. deret, vel excogitata pridem alijs in medium ipse potissimum proferret Praeterea quomodo ad aedificii euiuspiam firmitatem post iacta rite,& ordine fundamenta reliquam etiam constructionem bene ordinatam esse oporteta, ita in hae de qua agimus aequalitate per novari horologi j fabricam ordinanda, plurimis alijs anoma-liae causis, quae ex caeteris horologi partibus oriri possitnt , occurrere necesse est , quae omnia moris ehanicae beneficio expediuntur. Hac enim appella. tione clarioris intelligentie gratia impertiri nunc libet eam animi virtutem, quae ad diuersas molitiones, Minstrumenta sim excogitanda, tum in usuri proserenda pertinet , comparaturque primum sponte quadam ingenii, matura ductu deinde studio, de exercitatione , quamquam philosophiam veriore vocabulo appellare illam debueram cum ad inuent Ium suorum expeditionem, non casu, neque fortuit incidit , sed consulto in meditato, ratione aprogreditur . Huius virtutis , quasi generis species sunt ars conssruendi vitrea illa Instrumenta, quae reincepto vocabulo sestopia , microscopia appellamus, di pleraeque aliae res, de hoc ipsum, de quo disse putamus, horologia construendi, de ordinandi artis ficium inuibus ego in rebus ab ineunte aetate vertiis

tus sum, philosophia semper duce,& diligenti rerum