장음표시 사용
52쪽
Quae supersunt ex incertos A TYRARU Μ LIBRO .
ΙRTUs, Albine, es , pretium persolvere verum , oueis in mersamur, via mimu' rebus , potesse et
Virtus es homini, scire id quod
quaeque habeat res. Virtus , scire homini reditum, utile, quid sit honestum; quae bona,quae mala ite,quid inutile,turpe,inhonestis ;Virtus , quaerendae rei sinem scire modumque :Vistus , divitiis pretium persolvere posse: Virtus , id dare quod re i a debetur honori ;mstem esse atque inimicis hominum morumq;maloru, contra , defensiorem hominum morumque bonorum , Magnisi re hos , his bene melle , his vivere amicum rommoda praeterea patriae sibi prima putare , Deinde parentum, tertia jam postremaque nonra .
53쪽
La tantius Divinarum Insiit. lib. VI. cap. v. QuaecviI-que in definitionem virtutis solent dicere , paucis versibus colligit & enarrat Lucilius , quos maelo equidem ponere, ne dum multorum sententias refello, sim longior , quam necesse est : Virtus, Albine , es, pretium &c. Ab iis definitionibus, quas poeta
breviter comprehendit, M. Tullius traxit ossicia vivendi , Panaetium Stoicum secutus : eaque tribus voluminibus inclusi. Haec autem quam salsa sint, mox videbimus, ut appareat, quantum in nos dignatio divina contulerit , quae nobis aperuit veritatem .
Virtutem esse dixit, scire , quid sit bonum , & malum, quid turpe , quid honestam, quid utile , quid minus: brevius facere potuit, si tantum bonum ac malum diceret, quia nihil potest esse utile vel hon stum, quod non idem bonum sit: nihil inutile ac turpe , quod non idem malum . Quod & Philosophis videturin idem Cicero in tertio Tupradicii operis libro
ostendit. Verum scientia non potest ei Te virtus, quia non est intus in nobis , sed ad nos extrinsecus venit. Quod autem transire ab altero ad alterum potest , vὶrtus non est quia virtus sua cuique est . Scientia
igitur alieni beneficii est , quia posita est in audiendo . Virtus tota nostra est , quia posita est in voluntate faciendi bona. Sicut ergo in itinere celerando, nihil prodest , viam nolle , nili conatus ac vires surpetant ambulandi: ita vero scientia nihil prodest , si virtus propria deficiat. N.im sere etiam ii qui peccant , etsi non perfecte, tamen quid sit bonum &malum sentiunt: di, quoties aliquid improbe faciunt , peccare se sciunt, & ideo celare nituntur . Sed cum eos boni & mali natura non fallat, cupiditate mala vincuntur , ut peccent: quia deest illis virtus, id est, cupiditas recta & honesta faciendi. Ex hoc igitur apparet, aliud est e scientiam boni ma-
Iique , aliud virtutem : quia potest esse scientia sine
54쪽
virtute , scut in plurimis philosophorum fuit. In
quo quoniam recte ad culpam pertinet, non rescisse , quae scieris , recte voluntas prava & vitiosus animus , quem eXcusare ignoratio non potest, punietur. Ergo sicut virtus non est, bonum ac malum scire et ita virtus est bonum facere , malum non facere . Et tamen scientia sic cum virtute coniuncta est , ut scientia praecedat virtutem , virtus sequatur sciet
tiam : quia nihil prodest cognitio, nisi & actio subsequatur. Idem eap. sequenter Pertinent enim bona ipsorum non aὸ vitam homini comparandam, sed ad quaerendas vel augendas opes, honores, gloriam, potentiam , quae lunt universa mortalia , tam scilicet, quam ille qui , ut ea sibi contingerent, laboravit . Hinc est illud tVirtus querenda finem ria scire modumque .
Praecipiunt enim quibus modis, & quibus artibus res familiaris quaerenda sit, quia vident male quaeri solere. Sed hujuscemodi virtus non est proposita sapienti. Nec enim virtus est opes quaerere , quarum neque inventio , neque possessio in nostra potestate est . Itaque & quaestu & obtentu faciliores sunt malis , quam bonis . Non potest ergo virtus esse in iis
rebus quaerendis , in quarum contem tu vis ac ratio virtutis appλret, nec ad ea ipsa transfugiet quae magno ac exCelso animo calcare, ac proterere Le-stit: neque fas est , animam caelestibus intentam bonis , ut haec fragilia sibi comparet , ab immortalibus suis operibus avocari. Sed potissimum in iis rebus comparandis , virtutis ratio consistit, quas nobis nec homo ullus, nec mors ipsa possit auferre. Cum haec ita se habeant, illud quod sequitur, verum est :Virtus , diυitiis pretium persolvere posse .
55쪽
potuit, pretium ipsum vel quale , vel quod sit. Id
enim Poeta , ct illi omnes quos secutus est, putaverunt , recte opibus uti, hoc est, frugi esse , non ii
struere convivia sumtuose , nec largiri temere, nota effundere in res supervacuas aut turpes rem familia-xem . Dicet aliquis sertasse, Quid tu Negasne han
esse virtutem Non equidem nego e contraria enim videar probare , si negem . Sed Veram nego , Quiae
non sit illa caelestis , sed tota terrena , quandoquidem nihil efficit, nisi quod remaneat in terra . Quid si autem , recte opibus uti, ' & quis sit ex divitiis fructus petendus, declarabo apertius, cum de pietatis ossicio loqui coepero . Iam caetera , quae sequuntur , nullo modo vera sunt. Nam improbis inimicitias indicere , aut bonorum defensionem suscipere , potest cum malis esse commune. Quidam enim probitate ficta , viam sibi ad potentiam muniunt, faciuntque multa quae boni solent, eo quidem promtius , quod fallendi gratia faciunt. Utinamque tam facile esset praestare, quam facile est simulare bonitatem . Sed ii cum esse coeperint propositi ac voti sui compotos ,& summum potentiae gradum ceperint, tum vero simulatione deposita , mores suos detegunt, rapiunt omnia & violant & vexant: eosque ipsos bonos ,ruorum caussam susceperant, insequuntur , & gra-us , per quos ascenderunt , amputant, ne quis illos contra ipsos possit imitari. Ueruntamen putomus hoc officium non nisi boni esse , ut bonos defendat. At id suscipere facile est: implere dissicite:
quia cum te certamini congressionique commis ris, in arbitrio Dei, non tuo posita victoria est. Et plerumque improbi dc numero & conspiratione sunt potentiores, quam boni, ut ad eos superandos , non tam virtus sit, quam felicitas neces 'aria .
An aliquis ignorat, quod aliquoties melior, justio que pars victa sit λ Hinc semper dominationes acer-ν bau
56쪽
hae in cives exstiterunt. Plena est exemplis omnis historia, sed nos contenti erimus uno . Cn. Pompe jus bonorum voluit esse defensor , siquidem pro Republ. pro Senatu , pro libertate arma suscepit; istamen victus cum ipsa libertate occidit, & a spadonibus AEgyptiis detruncatus , insepultus abjectus
est. Non est igitur virtus , aut hostem malorum esse, aut de sensorein bonorum : quia virtus incertis calibus non potest esse subjecta . Commoda praterea patria sibi prima putare. Sublata hominum concordia, virtus nulla est omnino . Quae sunt enim patriae commoda , nisi alterius civitatis , aut gentis incomm da id est , fines propagare aliis violenter ejectis, augere imperium , vectigalia facere majora. Quae omnia non utique virtutes , sed virtutum sunt eversiones . In primis enim tollitur humanae societatis conjunctio , tollitur innocentia , tollitur alieni
abstinentia , tollitur denique ipsa justitia , quae discidium generis humani ferre non potest , & ubicunque arma fulserint, hinc eam fugari & exterminari necesse est. Verum est enim Ciceronis illud: Qui autem civium rationem dicunt habendam , externorum negant, dirimunt hi communem generis humani societatem: qua sublata , beneficentia, liberalitas , bonitas, justitia funditus tollitur. Nam
3uomodo potest justus esse qui nocet, qui odit, qui poliat , qui occidit Quae omnia faciunt qui patriae prodesse nituntur. Id enim ipsum prodesse, quid sit , ignorant: nihil putant utile , nihil commodum , nisi quod teneri manu potest: quod solum teneri non potest , quia eripi potest . Haec itaque ut ipsi appellant bona quisquis patriae acquiserit , LOCest , qui eversis civitatibus , gentibusque deletis, se-
rarium pecunia referserit, agros ceperit, cives suos Iocupletiores fecerit, hic laudibus fertur in caelum,
in hoc putatur summa & perfecta cile virtus. Qui
57쪽
error non modo populi , & imperitorum , sed etiam philosophc est , qui praecepta quoque dant actiustitiam, ne stultitiae ac malitiae disciplina & auctoritas desit. 2. Nunc mero a mane ad noctem festo atque profesto , a Totus item pariterque dies , populusque patresque Iactare indu foro se omnes , decedere nusquam , Uni se atque eἱdem fludio omnes dedere Cr arti :Verba dare ut caute possint, pugnare dolose Blanditia certare , bonum s mulare virum se, Insidias facere , ut si hostes sint omnibus omnes
Laerantius Disin. Uit. lib. v. cap. I X. cum multa a
versus iniquos is injustos dixisset , addit& Lucilius tenebrosam istam vitam circuml 'pbreviterque depinxit his versibus: Nune vero a mane ad noctem , &c. a. Graecum te,Albuti, quam Romanum atque Sabinua unicipem Ponti, Titii, Anu; Ceuturionum, Traeclarorum hominum , ac primorum , signi; erumque Malusi dici. Graece ergo Praetor Athenis , Id quod maluisti, te, cum ad me accedι , fautor Xειρε, inquam, Tite : licitores, turma omni, cohorsqueb Xῶρι. hine hostis Mut; Albutius , hine inimicus .
Cicero de Finib. bonor. 9 maior. lib. I. Res vero b nas verbis electis graviter ornateque e dictatas , quis non legat nisi qui se plane Graecum dici velit: ut a Scaevola est Praetor salutatus Athenis Albutius . quem quidem locum cum multa venustate, & onam sale idem Lucilius: apud quem praeclare Scaevola , Gracum re, Albuti, quam &c. Sed jure Mutius.
58쪽
η. a Quam lepide lexeis composiae fui te ferulae omnesb Arte, pavimento , atque emblemate vermiculato ff. Crassum habeo generum, ne rhetoricotero' tu sis. Cicero de Oratore lib. I. ex persona L. Crassi: Sequitur Continuatio verborum, quae duas res maxime collocationem primum , deindo modum quendam sermamque desiderat. Collocationis est, compone re & struere verba sic, ut neve asper eorum cOG-
cursus , neve hiulcus sit; sed quodammodo coagmen latus & laevis : in quo lepide soceri mei Mutii Sca volae ὶ persona lust is qui elegantissime id facere potuit, Lucilius: Quam lepide laxeis composta &c. quae quum dixisset in Albutium illudens , ne a me quidem abstinuit: Crassum habeo generum, sec. Quid
ergo iste Crassus, quoniam ejus abuteris nomine ,
quid effecit Idem illud scilicet, ut ille voluit &cgo vellem , melius aliquanto quam Albutius ve rum in me quidem lust ille , ut solet. Idem in ora rore ad M. Brutumr Collocabuntur igitur verba , aut ut inter se quam aptissime cohaereant extremae Cum Primis , eaque sint quam suavissimis vocibus :aut ut forma ipsa concinnitasque verborum consciat orbem suum: aut ut comprehensio numerose & apte
cadat. Atque illud primum videamus, quale sit, tuod vel maxime desiderat diligentiam , ut fiat quasi ructura quaedam nec id tamen fiat operose . nam esset cum infinitus tum puerilis labor, quod apud Lucilium scite exagitat in Albutio Scaevola: Ωuam
lepide Iexeis Acc. Idem in Bruro: Nullum nisi loco p situm , di tanquam in vermicularo emblemate , ut ait Lucilius, structum verbum videmus. Ruintilianus lib. IX. cap. IV. Neqne enim qui se totum in hac cura consumserit, potioribus vacabit: siquidem relicto rerum pondere , ac nitore contemto, tesserulas, ut
59쪽
xit Lucilius, seruet, & vermiculate inter se tixeis
committet. Plinius Nat. Hist. Lb. XXVI. cap. xxv Frequentata vero pavimenta ante Cimbricum bel- Ium magna gratia animorum , indicio eli Lucilianus ille verius : Arte , pavimento atque &C. Vr κώ- miculatum pro minuto.
6 Corneliu PObliu' nostera Scipiadas b dicto , tempusque intorquet in ipsum c Ot; er delitiis , Luci Uscfiae, atque cinaedo .d Et sectatori adeo ipsi suo, quo rentu dieas . Ibat forte domum , sequimur multi atque frequentes .
Festus : Scurrae vocabulum Verrius ineptissime aut ex Graeco traectum ait, quod est e σκυρσα ων, aut a sequendo: cui magis assentitur , quod & tenujoris fortunae homines , & caeteri alioqui , qui honoris gratia prosequerentur quemplam , non antecedere , 1ed sequi sint soliti; quia videlicet dicat Lucilius . - - Corneliu Poblis noster &c. Cum secutos videri uelit, ob eorum jurgia , non ob adsuetum ossicium .
- ouo facetior videare , C scire plus qnam eateri , Perilisum hominem, non pertium dicere Uerunt ,
Festus: e Redarguisse per e li teram Scipio Asr1eanus Pauli filius dicitur enuntiasse ; ut Idem etiam Pertisum , cujus meminit Lucilius, quum ait: Mus
8. Ouid ' Decius, Nuculam , an confixum vis facerest inquit.
60쪽
Cicero lib. II . De Oratore t Ambigua sunt inprimis acuta , atque in verbo posita , non in rer sed non saepe magnum risum movent, magis ut belle & literate dicta lxudantur: ut illud Africani quod est apud Lucilium : Ωuid ' Decius , &c. 9. Nam si tu fluctus unda ue e gurgite salsTollere decreris; ventum prius Ham.ttium tu Ventum , inquam , tollas i. c. q. t. l. Iulius Rufinianus de Figuris e Epagoge fit ex rerum smilium collatione vel argumentorum , salva tamen similitudine. Rerum ut Virgilius: Improvisum aspris veluti qui sentibus anguem Pressit humi nitens.& Cicero pro Roscio , comparat occupationes Iovis Opt. Max. Syllae rebus gestis . Argumentorum autem , ut Lucilius : Nam si tu fluetas &c. Io. armamenta tamen , malum , vela omnia servo; Funis enim praecisu cito , atque a anIuina fluta est.
Nonius. Anquina vincula , quibus antennae tenentur .
II. b Hane eatapiratem puer eodem c deferat, uncum, Plumbi d paxillum rodus, linique metaxam .
Isidorus Orst. lib. x IX. cap. Iv. Carsi res εὶ linea cum massa plumbea , qua maris altitudo tentatur . Fesitis r Rodus vel Raudus significat rem rudem &im persectam . nam saxum quoque Raudus appellant Poetae. Vulgus quidem in usu habuit, non modo pro aere imperfecio, ut Lucilius, cum ait: Plumb. paxillum rodus &c. 12. Dueis hune currere equum nos atque equitare via demus ;