장음표시 사용
151쪽
7 HisTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
Postquam Lapides Figuratos tradidimus, quorum plerique ad corpora naturalia terrestria reseruntur, ii enarrandi sunt, qui communiter ab omnibus ad corpora marina, quae figura sua prae serunt, red cuntur, inter hos Primo occurrunt utpote magis frequentes, & ram Uarietate figurarum,quam structurae artificio reliquos omnes facile superantex Ammonis Cornua dicti, de quibus sit
A Minonis Cornua sunt Lapides Figurati Intorti, de ita serpenturm
in modum convoluti, ut eorum Orbes nulla ex parte producantur,& in hac figurae ratione eorum Nota Charactetistica consistit Quodhic lapis jam antiquissimis temporibus fuerit cognitus habetur ex Plinio lib.3I. . . Io. illum inter gemmas reserente sequentibus verbis: Hammonis Cornu inter sacratissimas AEthiopiae gemmas aureo colore arietini cornu emgiem reddens. Promittitur praedivina somnia repraesentare. Solet serreo armari hoc cornu colore, qui aluminis succo accedente in aereum, vet.
aureum facile mutatur, quemadmodum ferro ipsi facile contingit. Vocatur Cornu, quia ad modum alicujus Cornu Arietini convolutus est, de Ammonis, vel quod in solo arenoso circa templum Iovi Ammoni a B elao ingratiarum actionem ob inventum duini arietis, quem Iovem fuisse existimaverat, in Lybia sontem sumptuose exstructum occurrat, prout legitur in Posthiin yul. Solini cap. 27. Illic ad Templum Hammonis) lapis legitur, Hammonis vocant Comum, nam ita tortuosus, & inflexus, utemgiem reddat Cornu Arietini, fulgore aureo est, praedivina somnia repraesentare dicitur subjectus capiti incubantium . Vel ut Inventores hujus. lapidis, quem inter gemmas collocarunt, docui sorte quamplurimas alias virtuteS, licet fabulosas, male credula gentilitas adscripsit, divinas quasi ubres impositione divini alicujus nominis magis propalarent, di hominum imaginationi imprimerent. Vel demum etiam 1 pQ cultu erga Iovem Ammonem ducti pretiosum hunc lapidem nomine Iovis Ammonis vocarunt, ut ejus nomen ultra dilatarent, & immortale redderent, non secus ac plum res Bolanistae hujus &praeteriti inculi herbas nomine Sanctorum , vel o uino Diuitiac d by Corale
152쪽
HELVET IE, EIUSQUE VICINIAE. 75
timorum suorum Mecenatum ad contestandum internum venerationis strae affectum appellarunt. Qui plura de Etymologia hujus nominis desiderat consillat Exercit. Hi ri Phasta de Cornu Hammonis cap. I. Joan. Reis ii, ubi prolixe de ea tractatur. Germanice dicitur: Scherhorn ouer reberbore. Differentiae Cornuum Ammonis quoad iaciem externam , eorumque figuras, Scanfractus e stibsequente generum &specierum enumeratione μω φρ ῶpatebit, structuram vero internam quod attinet, haec tam varia & mira est, sy μ' ut vix quidquam in universa rerum naturalium serie si viventia excipias ''occurrat, quod majorem alicujus Philosophi attentionem mereatur. lotior Cornuum Ammonis pars e Spondylolithis, seu Vertebris lapideis summo artificio inter se articulatis constat, alia Spondylolitharum lo- um 'o interni concamerationibus , seu loculamentis undique spiculis cry- spondylo-Πalimss obductis, de per septa undatim incurvata distinctis donantur, lithis inter quae ablato stiperiore laqueari intuentibus jucundum praebent spectacu- sorticulis tum , non pauca e lapide silicis instar duro , &per totum sui tractum constat. aequali conflantur, qui saepius ob duritiem iam ad pyritem accedere vi- Ah DAE' detur, nonnunquam occurrunt substantiae ad modum lapidis Bononien- iis c labris teleniticis a puncto quasi centrali exortis, &ad peripheriamus C porrectis claboratς,quandoque etiam, sed raris vicibus, prehenduntur V 'V., Ornua Ammonis, quorum substantiam internam occupant meri lapilli ' gurati, quod tamen potius monstro sum quam naturale pronuntiarem. Ianiu=
quae e Spon dilolithis dives generis inter
se articulatis constat. UT admiranda haec& tam varia Cornuum Ammonis interna structura eo clarius innotescat, expositioni cujuslibet ejusdem dissserentiae paulisper inhaerebimus, incipiendo a descriptione Spondylolith, rum seu Vertebrarum lapidearum , de quibus in Comitatu Tyrolensi repeditis nonnulla etiam tradit Her. V P. hius Eph. Germ. an. I. ob. I 37. Spondylolithae seorsim seu separati considerari possitnt, vel conjuncti εSpondylolithar separatim, seu seorsim considerati ob plurimas sitas protu- herancias, Zc apophyses, Varias cavitates, sulcos, & fissii ras regulari ordine litas , & ex utroque latere pares, nec non etiam propter eorum usum . quae est articulatio mutua , vertebris spinam animalium constituetatibus prorsus similes sunt, unico excepto, quod nimirum cavitate interna dc-1tituta sint pro transitu medullae spinalis , quae cavitas alias omnibus reliquis vertebrIs propria est. Spondyἰolithae commode in tria genera dividi possunt. Primum continet Spondylo lulias subrotundos,&Cornua Ammonis spina sub rotunda comuitia entes. Secundum complectitur non nihil compressos, & in extremitate sua stiperiore apophysi longa non nihil incurvata, & extra proprium corpus valde producta, rostrum corvinum non in pic reserente, donatos, e
153쪽
6 H1sTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
quibus Cornua Ammonis spina inter duos sulcos eminente conflantur Tertium denique eos includit, qui ovati sunt, aut valde compressi, & in e
tremitate sua acuminati, protuberantiisque magis teneris Instruct1, atque inter se uniti Cornua Ammonis spina acuta, Vel eminente componunt.
πρηθμ' Spondylolitharum primi generis mentionem quoque facit mormius ino βε ρ Mi Gopraeclaro miseos*ιus jam citato pag. 86. illosque assimilat vertebris se ἔφη i F pentum seu Anguillarum, nisi quod a cauda in caput usque crassitie, & m, si si nitudine sensim crescant, &duos conjunctos depictos exhibet. Nostros LV - Tabula diti primo separatos, dein unitos: Separatorum facies Inte nanum. a. indicata respicit principium Cornuum Ammonis, . altera vero ν- num. I. caudam seu eorum finem, quamobrem hanc posteriorem Spondy-Tab ,1 lolithae internam faciem, illam autem anteriorem Vocabimus. Posterior Spondylolitharum interna iacies sex maloribus protuberamus Deseriptio aut apophysibus donata est, & totidem minoribus. Majorum una utrinque internaru minore stipata superiorem, alia vero, sub qua magna nssuraeli, interio- Dcierum rem extremitatem occupat. Reliquae quatuor ad latera utrinque duae inte Θρνο ι' mediis semper duabus minoribus locatae sunt. Majores Omnes obliquu aD --r pH- surgunt, donec extremitate sua peripheriae aequales sint, ad quam minores miἷ Vi transversim, &horizontaliter producuntur, sine dubio, ne cavitates ab assurgentibus apophysibus efformatas impleant, & consequenter aditum prohibeant protuberantiis subsequentis Spondylolithae, sicque articulationem mutuam impediant, quae in figura conjunctorum qu em Tabriae rein praesentatur . In anteriore Spondylolithae subrotundi interna facie quoque sex observantur majores apophyses, seu processus, quarum duae later
les infimae bisurcantur. cavi rarom oblorigam irarer se relinqrierires ad recipiendam infimam antecedentis Spondylolithae apophystin. Duae aliae malores protuberantiae sitae sunt in suprema laciei parte, maximae autem oc lat rates non nihil compressae medium tenent locum. Minorum tantum qua tuor apparent vestigia utrinque duo ad latera intra luperiores & maximas apophyses prominenti de reliquo cum prioribus conVeniunt. . Spondylolithae Subrotundi hactenus seorsim descripti inter se articulata ,
D scriptio & conjuncti fisuram efformant similem illi, quae in Tab. 2I. reprae ερρη 'isti' sentatur , in qua primo notandum est , Apophyses Spondylolitharum ερ- δεμ ad extremitatem lapidis seu superficiem Cornuum Ammonis pertingentes ' ργ s ber magis dilatari, & solum horizontaliter in plures ramos distri-
'I bui, acaccrescere. a. Circumserentias omnes tam apophysium dilatat, quam earum tamusculorum per extimam Ammonis Cornu perinpheriam distributorum undique pulcherrimis laciniis exornari, similibus iis,quet in extremitatibus ossium cranii alicujus scelus nondum cohaerencium dc adhuc imperfectoruin observantur. 3. Apophyses anterioris Spondylo-lithae majores versus minores subsequentis apophyses dirigi, & e contra. CAEUAE H Ex his notatis colligere licet primo: Figuras foliaceas in super cie Co g r rμ nuum Ammonis frequenter apparentes produci a ramificationibus apO-Ρβες - μ pthysiuim seu processuum Spondylolitharum per eam diffusis. Secundo: a in sv U sam , cur hae figurae foliaceae aliquando sint confusae, &omni symmetria
6 ς' 'μμ privatae, uti videre est in figura infima ejusdem Tabulae esse Apopbyu0m n is, a Spondylolitharum tam quoad numerum , quam situm & magnitudinem
154쪽
156쪽
inaequalitatem, qua eorum ramisicatio regularis impeditur, si vero Ap Cis Aa physes fuerint aequales numero, magnitudine &sim, ramificationes etiam gura sapisaerunt inter se proportionatae & conisquenter ipsae figurae soliaceae, quae ab observaeruν his dependent, nisi ab aliqua causa externa earum propagatio regularis pro-- hibita suerit. ejusdem Tab.R. P . θ' Praeter dicta duo corollaria sequentes insuper conjecturae, licet valde dubiae, innui videntur. Prima est: Spondylolithas Subrotundos non tantum figura & apophysibus suis ossibus seu vertebris animalium assimilari, sedi etiam ossium instar crescere, hac solum differentia, quod in illis fibrae et om ἱψ. . . gatae non appareant propter substantiam magis densam&terrestrem. Fum sis, . damentum hujus conjecturae sunt laciniae ramificationum extremitates exornantes, & eodem modo dispositae, ac deprehenduntur in ossium nomdum cohaerentium, & adhuc imperfectorum marginibus. Ex hac sequituralia, quae Et ab eadε Secunda est Hujusmodi lapides supposito, qubd in terra generentud ab principio eadem causa intrinsech produci, & quoad figuram suam eodem modo diri- ω secogi, a qui ossa illis similia, in mari v. g., si ad illud pertineant, generantur. in emn Tertia. Vim plasticam hujus causae intrinsecae, seu spematicae plerum /que terminum sibi a natura praefixum nec in Spondylolithis, nec in Cornu- 'bus Ammonis complere, indicantibus hoc praefatis laciniis imperfectum opus denotantibus, & ipso Cornuum Ammonis principio, quod semper est aut Spondylolithes apophysibus suis instructus, aut rudis lapis nulla prorsus Hrma in interna sua facie donatus. Hoc autem provenit vel propter do
sectum materiae. vel ejus improportionatam dispositionem. Qua a. Amplas Apophysiuim dilatationes, repraeter modum elongatas Carusaramincationes probatilliter a mamza ut Plantcλipsiva causae intrinsecae vh post inductam naturalem Spondylolitharum formam nondum quiescente, prediam, de loco aliarum partium, quas instinctu naturae producere deberet, sed nis θ ob materiae discrepantiam nequit, iuramestis hasce propagationes erum miscari pente &sese diffundente. nu.
Quinta. Strias in superficie Cornuum Ammonis apparentes produci in primordiis eorum generationis, & materia adhuc liquida existente a mu- . .V tuo soliacearum ramificationum sibi Oppositarum congressu, quo materia in majori copia & non absque impulsu quodam congesta per modum altem P μου ius striae elevatur, ac figitur , aliquando integrae, aliquando divisae, vel 'E' etiam tuberculis insignitae, prout materia in majori Vel minori copiam, eisti inis. ligitur, vel ipse congressus majore Vel minore vi ac nisu peragitur Sexta. Ramificationes soliaceas etiam in Comubus Ammonis striatis cis is suapparentes probabiliter oriri a materia subtiliore, & formatis jam striis oka iam nondum omnino indurata, sed a vi plastica seminis denuo ulterius pro- f aciam
Spondylolithae nostri Subrotundi subcinerei sunt coloris, & figuras in Tm striaris. bula a I. expressas mole sua semel superant, duritiei non adeo insignis sunt, Tab. I.& ex lapide calcario videntur conflati. Spondylolithae Subrotundi in montibus sitis ad Arolam propeBoeseis est Q.
LUXeren nec non in monte Randio occurrunt.
Spondylolithae secundi generis, & Cornua Ammonis Spina inter duos Dascriptis sulcoso by GOrale
157쪽
8 His TORIA LAPIDUM FIGURATORUM
sulcos eminente constituentes s quos ob apophysin suam rostrum corvinum relerentem Coracoidaeos voco) poli sub rotundos magis sunt nequentes, maioremque numerum Cornuum Ammonis componunt. In suprema sui extremitate , quae spina dicitur , donantur apophysi seu processu magno horizontaliter&secundum spinam sito, acuminato, & utrinque ad latera sulcato, qui a facie posteriore extra corpus ipsius Spondylolithae non parum producitur, rostrique corvini instar incurvatur. Altera vero Spondylolitharum Coraco idaeorum extremitas fissiara magna seu cavitate oblonga & acuminata nec non circa exortum praedicti processus bifida donatur, in qua recipitur rostrum Coracoidaeum anterioris Spondylolithae una cum duabus annexis laminis apophysium stupro berantiarum dilatatarum. mae Tab. 2I. A. 3. Praeter dictam apophysin Spondylolithae Coracoidaei nullas alias veras apophyses scit processus quasi adnatos, sicuti in priori hus ob somniatur habent, sed solummodo quosdam tumores seu protuberantias leviores, in facie posteriore quidem duas, & un, cam in anteriore, haec in medio sita est, utrinque stipata satis ampla cavi. . tate, ad recipiendas protuberantias oppositae faciei, quarum una statim sub spina, altera vero in parte infima locata est, quibus praecipuisseu major,bus protuberantiis, & cavitatibus adjunctae sunt minores, ut eo firmius Spondylolithae inter se articulari & uniri possint . Vid. Tab. 22. R. junctura filicea contrarita . Protuberantiae praedictae ad superficiem Spondylolithae elevatae dilatantur non in ramos,uti praec dentes, sed in lambiras ipsi peripheriae horizontales, quarum integra circumserentia non minus ac ipsius processiis Coracoidaei nunc in profundas nunc in minus profundas lacinias abit. Huc b. 2 r. l. 3. sequentem Suri citat.Lamiuae istae hoc modo laciniatae Hon inepte nubecul IS clivullis ammiliari queunt, quarum extremitates simul unitae ela cohaerentes in Cornubus Ammonis pulcherrimum opus soli acetura solia Pctroselini, vel alicujus Myrrhidis per-Tab. 24. quam eleganter reserens efforn'nt. Vid. b. 2 fg. I. nam Spondylolith rum Coracoidaeorum protuberantiae in ramos nunquam dividuntur, aut elongantur,sed tantum in hujusmodi soliola magis contracta erumpunt. Spondylolithae Coraco idaei sunt magnitudinis ac figurae in Tabulis ex pressae , subcinerei coloris , eorumque substantia ad lapidem calcarium proxime accedit. In reliquis cum prioribus conveniunt,& in iisdem locis
Post Spondylolithas Coraco idaeos describendi sunt ovati, & in extrem,tate sua superiorς seM spina quasi acuminati, qui terrium spondylolith,
rum genus constituunt, & renerioribus apophysibus instruuntur, atque inter se conjuncti Cornua Ammonis spina acuta, Vel zminente ossiciunt. Rae mi sunt hujusmodi lapilli, & nisi arte.a Cornu bus Ammonis separentur, vix inveniuntur, plerumque mole minores sunt Spondylolithis primi & secundi generis, imo quandoque minimi occurrunt, siquidem etiam minima Cornua Ammonis ex iis componuntur. Noster magnitudine figuram Tab. zz. I. in Tab. 22. serie ultima expressam aequar, qui in medio faciei suae imternae anterioris protuberantiam habet satis notabilem tam versus partem supcriorem, quam inferiorem in levem cavitatem abeuntcm, a lateribus
vero in quosdam ramusculos seu minores processus ad lapilli peripheriam usque
158쪽
HELvETIAE, EIUSQUE VICINI R. 79
usque porrectos, ac inter se spatiola leviter cava relinquentes dispertitam . Cavitatem superiorem excipit alia sed minor protuberantia In quatuor ramos seu apopnyses versiis spinam directos divisa, quibus tres minores cavernulae efformantur, quarum media & ipsam spinam occupans amplior& profundior cst; inferior cavitas autem abit in duos rainusculos elatiores, seu minores apophyses , qui in suo exortu Eramen subrotundum efformant & ad extremitatem inferiorem usque protenduntur,ubi duos angulos acutos utrinque unum,& inter se fissuram triangularem quae omnibus spondylolithis in inferiore parte ad recipiendas interiores Cornuum Ammonis orbes, prout lupra Iam dictum est) communis est, efformant ἰ pi resque ramusculos seu minimos processus per totum suum tractum ex Mim que latere diffundunt . Vide D. superi eis. Oprellia Spondylolithae lacies quoad situm cavitatum. dc productio - ΟΡUpnylium huic prorsus contraria est, exigente ita articulatione, ad quam tum formati, propterea nova descriptione non indiget; substantia ejus marcasitacea est& sorma sua cum figura in Tabula exhibita omnino convenit. Inventus est in monte Legerio.
Si quis autem desideraret spondylolitham separare ab ipso Cornu Ammonis, ut ejus apophyses magis apparerent, immergat illud aquae calidae, quae illico articulationes, praecipue si Cornu Ammorus sit marcasiraceum,
Species & paries Spondylossiliarum tam separatorum, quam unitorum
habemus sequentes: ' . . Spondylouenae su cim i mes isti inerei facies ernaposterior. Tab
Spondylolithae subrotundi majoris subcinerei facies intema Anterior. Tab.
Spondylolithae subrotundi majores subcinerei conjuncti apophysibus mutilatis , de laciniatis - bis M. Lapis sceleton serpentis referens morm Muspag. 86. . Spondylolithae subrotundi majores subcinerei conjuncti junctura soliaeea laciniata quam maxime ramosa & longissima. Tab.a I. insigAU. Spondylollinae subrotundi minores subcinerei conjuncti junctura sol iacea laciniata solia Filiculae reserentC. Tab. 2I. D. Spondylolithes Coracoidaeus major subcinereus processu coracoidaeo majore & mutilato. Tab.2I d.3. Spondylolithes Coraco aeus major subcinereus processu coracoidaeo minore extremis protuberantiarum oris quasi crispatis. Spondylolithae Coracoidaei majores subcinerei conjuncti processu coraco, o minore junctura taliacealacimata, nubeculasque divulsas reserente. Spondylolithes Ovatus minor marcaseaceus spina quasi acuminata. Tab.
159쪽
8o His To Ri A LAPIDUM FIGURATORUM
Varia cornuum Ammonis Iructura interna remn iturq non ὸ πω lolithis constare videtur.
EXpositis Spondylolithis, e quibus plures Cornuum Ammonis species
construuntur , descriptionem variae internae Cornuum Ammonis struct irae aggredior, quae non E Spondylolithi conflari videtur, αlicor h. rarior oria rari acco isequens, tamen priori quo ad mirabilem oculinciolam tuam texturam Inii Mo ir imo illam mandoque sup
comtium Prima repraesentaturi g. a. Tab.22. quae meris constat concameration, Ammonis bus,seu loculamentis per sella transversa undatim incurvata distinctis, spi-Coneame- culisque crystallanis interne undique obductis: dictae concamerationes non morum minus, ac septa transversa tali modo & regula dispositae sunt, ut jurares , escriptis. opus esse alicujus peritissimi Archatecti summo itudio & industria exu τλb λλ. ctum: volutam enim arte factam, & secundum omnes Architecturae civilis regulas efformatam pulchritame repraesentat, nam stirae incipiunt a basi l tiore , & sensim angustatae in acumen tanquam punctum centrale desimunt, di quo magis spira: angustantur, ita non minus concamerationes quoad
omnem suam diinensiori m m D m r. Curictaque septa rransversa in recta
linea posita, sibi tam quoad exterior quam interiora, tam longitudinem quam latitudinem usque ad intimum Volurae punctum persectis ime correspondent. In ipsis tamen nulla pronus coitas Vel soramen relinquitur, quo mediante posset observari aliqua inter dictas concamerationes communicatio, prout habetur in Nautius, quorum concamerationes siphunculus Tab. 29. pervadit. Vid. - M --.Aarum Fa- Faciem externam Cornuum Ammonas quod spectat, illa exhibetur Tab. sus επι - 16 .a de semper observatur striis divisis PIaecedente quadam linea emine M. te continua , S per integrum externum Cornu Ammonis orbem hori Tab. 26. 2one tira e proten- . Iuncturae soliaceae in huiusmodi lapidibus nunquam apparent. Duo similia Cornua Ammonis exhibentur a D. D. y n. de Au realto in Ethem: Germam π. 3. ct 6. pag. Ag.M. ora a. ct a Luissio ma λ Nausi irae cum am majoris facies ineterior crebris loculamentis re stallinis
Ex his elare patet, hujus Comu Ammonis internam structuram a pri rum structura quam maxime ditarret, etenim Spondylolitharum loco in hoc cavitates seu concamerationes Observantur, & apophysium vicem im-3lent ista v ansversam latim incurvata, ac demum pulcherrimum jumcturarum sol iacearum in praecedentium superficie externa apparentium omnamentum supplent in hoc splendentia , re transparentia spicula crystallina, vel seleniti totamiaternam concamerationum iaciem eriantissime
μου ,b inde dubitandum est, utrum bujusmodi Cometa mala sint ejusdem