장음표시 사용
171쪽
eduxit: NirRiA in Virum si quis tamen reputari debeam sermavit. Refert idcirco aequis smumque est,nedum acceptum illi reserre; verum etiam pro ea ipsa, & CIvITATE,& DIOEasI,DOMoq;& ΜAGIsTRA mea ; refert sane , aequissimum
que est , quidquid possum, agere; quidquid vi
rium , ac facultatis obtineo, si modo digne possim contendere. Atque quum istud non modo sit convenientissimum, sed longe quoque maxime gloriosum; Vitae autem Demis fuerit cursus , Gloriae sempiternus; optandum tandem mihi o Hudesseputo,
ut cum omnisus mors e et definita , mitam ipsam, quae necessitati deberetur, huic potius donem, quam reservem naturae. a Itacaliae provehimur portu .
NITRIA, BUDAM OrbisΗuNGARIcI Capu0 PlasONIVMque interjacens, hinc L. inde LXXX. millibus passuum ad Septentrionem declinat . SEDEs est Comitatus , sive Provinciae patentissimae, ab suo Nomine Nomen derivantis: Quemadmodum &Episcopi; ejus quidem unius de praecipuis REGIONIs PRAEsu LIBus . Utpote qui ct PRoviNCOMistam URngrusque in spiritualibus aeque, ac politicis pleno jure administrat; S REGNI CANCELLARII
praesigni Munere, usu continuo ac per veteri, &Lege quasi a saeculis recepta decorari consuevit. Viguit hoc loco Epis PALI; CATHEDRA ab antiquissimis omnino temporibus t Enimvero jam . Olim aevo METHODu Moratorum 66hIi, & Aru chie
172쪽
chiepiscopi, atque adeo Anno Christi octingent simo octogesimo, JOANNEs , hujus nominis VIII. Pontifex Μaximus , Wichinum sive τicti gum, Nitriensem Episcopum hic ROMAE initi
verat, inmomoque Mor Dorum Archiepiscopo subjecerat:cum aliasLaumee apud P Incum Archiepisco ECCLEsIA NITRIENsis pareret. O
SuATOPLuGo , sive Sumae uinino Mor morum Principe, in magna PANNONIARuM parte rerum potiente, NITRIAE Civitas ad Moroos alis
quandiu pertinuit: b neque enim ab horuata, lanibus longe admodum seposita est. Postea ab
HuNGARIs Progenitoribus nostris vindicatam, Divus P URET STEPHAms , idemque HUNGA
RIAE AposmLus , sanctissimis vestigiis ipse s cravit circiter Annum Domini Coiv. Simul autem Episcopales Reditus, ct Facultates Censusq; , ac numerum Canonicorum Collegii, pro incredibili sua pietate,atque beneficentia adauxit γ SubΗuNGARis porroPrincipibus, piosa admodumNrmis, praerogativisURBIs REGIAE diu gaudebat. d Subinde Bellis, atque obsidionibus creberrimis quasi sata, ac pene di munita , in sortem Civitaris D, Icopalis recidit, suoque Praesuli nedum uti P Hori Animarum , verum jam tum & Domino sub-jugata fuit. Etsi autem Pagos ac Villas, quae tenebat in circuitu , hujus usibus dimittere sit
coacta; ipsa nihilominus haud inanem speciem
173쪽
pristinae libertatis hodie quoque retinet. Neque enim, nisi quippiam, idque modicum aeris in
recognitionem Dominii quotannis dependit; ac praeterea vix quicquam debet. Situ est peramoeno , atque sine inu idendo. Ea namque ex parte, qua ad Septentrionem desinit , montem praealtum respectit, cui Zosono nomen; a vini meraci praestantia dilaudato. Illi crepido Ninbibus imminens, spatiosa, planaque. Mox defluum, addensa, proceraque arbos usque ad uinbilium quantu cumque est obnubit. Sanctissimi hele olim Civ Es NITRI res, nunc gloriosi Christi Μartyres, ANDREAS , S BENEDICTUS, Cae. Iestem in spelaeo vitam duxere.Olim Monachi,Μ
gni BENE DI ceti Filii, hodie Nepotum ejus sors quaedam Camaldulenses nominamus Latus a colunt eminentis , ac protensi Iugit placidissima aeris felicitate, jucunditate aspectus, commodissimis habitaculis, aquarum ubique statin rientium salubritate, vitae taedium levantes , mitigantes rigorem. Propius ad Μontis pedem, Vineta, Pomariaque per plura passuum millia circumquaque porriguntur . Tum ager fertilis subjacet. Inde flumen NiTRAM vocitant a tum patensque, Civitatem quanta sere est, nativo circo incingit, ac praemunit. Varii in hoc
ipso . S ad palatum in primis iacientes Pisces.
Cancri item retrocedentes, lenta item Testudo .
174쪽
Septentrionem, Orientemque versus, illecebrosa, succidoque laeta gramine , atque aequabili planitie longe lateque diducta prata, inoffensum pedem ad inambulandum plane invitant .Rd Oceidentem S Meridiem, Clivorum mites Thori crispo caespite viridantes, sacris AEDICUMI quo se Pietas effundat coronati. Inde Arva
aperta . Vineta rursum . Postea Sylvae , celsa Quercu, Roboribusque horrentes. Haec inter Naturae decora NITRIAE Civi ras hilaris assidet, bicollis ipsa, atque gemina: Superior videlicet altera, altera Inferior . Extremae Rupi Arx Episcopalis insistit, Propugnaculis murisque editis, S hinc vallo de petra cavato, inde praecipitio inaccesso, militum prae terea Praesulea Cohorte de senis . In corde C 'i sive Arcis , magnificum Episcopale Palatium, tricliniis, cameris, conclavibus instruetis simum, Picturisque perornatum . Huic adnexa CATHEDRALIS ΜOLES, auro, marmoribus, gypso, vivisque coloribus mire illustrata . Super cujus Porticu, vasta , productaque Turris , Statuis Divorum exculta, splendicantibus lamellis convestita . Cujus in medio insignis Bisliotheca: apud summum Aera campana insolitae magnitudinis . Delabitur demum collis Arcem sustinens , in planitiem per gyrum: in qua CIvITAs supERIOR incubat. In hac Canonicorum, Nobiliumque decen
175쪽
res AEdes; Seminarium Clericorum capax deco rumque. Beati postea Francim Filiorum numero'sasConventus Templo turrique sublimi conspicuus. Portam Urbeculae CuRIA Provincialis adornat. Ambitur ind muro validiore , hinc vallo immane hianter atq; intercurrente Fluminis brachio a CIvITATE INpERIORE discriminatur . Amplior ista multo maxime. Τemplo Parochiali; altero No- socomii ; tertio, in quo pro mortuis litatur; qua to , Divi STEPHANI Protoregis; quinto, DIvI LADIs-LAI item Regis . honestata. CIvEs alit, qui Negotiationi ut plurimum , Artibusque sellulariis , aut etiam OEconomiae sese dedunt. Contra C
Hrum Episcopale, alterum Collem apud finem protendit undique spectabilem: cui impositum praenobile , ac spatio tum Collegium PATRuM de ScAo-LIs PIIs nuncupatorum, cum AEDE sacra praegrandi , turribusque geminis. Convictus item quod unt Nobilium Adolescentum : Gymnasium
praeterea quam amplissimum. Τheatrum insuper, exhibendis Dramatis peridoneum, atque cra. facile mortalium turmam continens . Quae singula dextre innexa, oppositae Arci Episcopati de magnificentia controversiam facere viὸentur. Universis deinde , quae usui, aut etiam voluptati humanae sint, haud mediocriter abundat . Atque , tametsi plu- , rima tamquam ad Emporium Provinciae , frequenti mercatu, bis videlicet quavis hebdomade
176쪽
inserantur aliunde , tamen haud equidem modicas Rerum species baset ipsa domi, ipsa progignit,
Illi lanigerae Reudes , validique Iuventi; Ilii lassi suis quae turgent uberibus sos ;Atque paludosam Suffarta frequensive per ulvam . Pulcher item , ae dotalis sessorem ferre Caballus ,
Nasus incurvo Curram deducere colu; Eolareque ea vis generosas narisus auras . Et quae LMIra habitant,cs quae quocumqjemytur, Ilii rure Ferae ; Voluerum genua , G gexus omae
Atilium; marii sperieque , saporeque Pisce: .P Ie misus Herbarum sors omnis , edaeis aceti uas liquor, placidae praemollit suus olivae. Tumque olus iuratis fili , radicis opimae , Capituloque tumor erodi, scamque praealto et Et Belae, flamumque Siser, pigrumque Papaver. Allia non desint , nos ruris aromata caepa P Ie N pae 3eretes, nee tressis ediatia porri . eque suas ouram placississima poderamirer, Suceida Poma, Mees, Ara Ioia, eaerula Pruna;
Gerasa prae reliquis, o humi nascentia Fraga. Dives adhaeera adulta seges: quid denique multiapArma feracia, Robora eaedua, roscida Bata; Cunctaque POMONAE , deformis cuncta PRIAPI , Et Cininis , BAccmq; o Magri munera PAN Haec
177쪽
Haec ego licet nondum omnia , copiosius quidem pro amore in PATRἈM , genuine tamen de CivITATE NITRIAE. Quae vero tu ADUERSA
RIE quae Superi r atque qualia 3 De ipsa una
eademque, modo album, modo atrum loqueris,
ac tibi propalam tute ipse refragaris. En quippe pagina A VIII. Miriensem Eeelusam , opulentam adfirmas ; id quod cum vero sane cohaaeret: at Contra, priore mox pagina Pauperer ais
triae, os Regionis naturam, in qua nee eommercii opportunitas, neque induHriae loeus magnopere paret , murimos esse. O te praepostere impingentem Prosecto NITRIA , tum S HuNGARIA tota, non est quod a tua Regione commendicet. Bene vero cunctorum praedives Τellus, sin minus caetera,
celebrati stima certe illa universam per Europam Armenta, tuae quoque Regionis, gulae nescio an fami, quotannis suppeditat, dum Centenis plura Boum millia Exterorum indigentiae submittit. a Deinde, Conterraneos tuos quam saepista me immigrantes perbenigne recipit, fovet ali que, ac etiam plusculum opulentat: Utpote cum e dulciis, peregrinisque nostro in Sol fructibus , Radulis item, Catinis, Cribris, aliisve Stanni, aut Lamellarum Arte factis denique Μurium Decipulis, Lucella corradant, dossuaria Recularum mercium dicere volebam negotiatione . A quibus ego quoque hoc vel illo obolo, semel,
RII eire flatum con ditionemquc
178쪽
iterumque sum nundinatus non nihil apinarum. At sinamus ista ; neque enim Patria Patriam, verum Homo unicus universam Patriam nonuno dedecore collutulavit, frustra prorsus, atque prope modum pro libidine . Redeamus quocirca, unde
paullum digressi. Μagnificas denuo, ac praeter spem splendidius
effers NITRIAM, volubilis AoumsARIE: P triae inquis) tantus a me hasetur honor, quantus nobilissAmae Upsi videtur esse tribuendus. Ecquid autem po stea 3 assentationem curtulam centone quodam
opprobii pensas ; & quod minus serendum sit,
convicium commiseratione ut liberius dicam incrustas. Subdis namque: Non tamen dissim labo ipsus in Litteris calamitatem , quarum via nulla est ; mel eerta prata, o inutilis tradendorum colendarumque ratio. Ex qua titterarum insi, tia, incredibile est quantum detrimenti Res Eceles Hica eapiat: quam enormes Chri Bani o est perversones, quam multi, o pernicios errores in Evangeli- eam Doctrinam irreperepossint. suae cum tu iugulari quodam iudiciο- scilicetJoannes Ernestus HARRAcHIus Episcopus nuper Nitriensis nullum non movendum Lapidem existimamis, ut optima studia in Ecclesiamsuam inmeheret. Et post nonnulla statuerat in Ecclesiasus Scholas c. quae nullae sunt institu re , in quibus plurimiJumenes alerentur , imsuerentur que litteris. FIaecce concludis liberalitate illiberalem
179쪽
, illam saeundiam tuam in comminiscendo S conviciando . Etsi autem superiore PARTE , velut in genere , atque ex causa communi satis ego istac uti reor consutarim ac refellerim ; tamen quia
quasi destinato , oc ex proposito inquinari ubdeam, operae pretium me facturum omnino exbstimavi, ct aequissimum sore duxi, ut novum ac peculiare studium ad haec ipsa concerpenda d
Τametsi proinde ultro concesserim, Dan I, CH-nem Ernestum mRRAcHIUM magnifica quaeque animo concepisse ad illustrandas SmoLAs N1-
TRIENfEs; S ni praesestinum Fatum antevertisset, suturum etiam suisse, ut quae animo destinarat, opere ipso compleret e Pernego nihilominus, ' MIMNITRIAE Sebosas esse . Tantum enim abest ut nullae sint, ut splendidae quoque, insignes, ac tota Regione celebratae, jamdiu vigeant, inque dies magis magisque florescant. Dic enim sodes aulias ibi Seholus esse, ubi Gymnasium ex mille Adolescentum Iuvenumque frequentia coalescit nullas ibi Scholas esse, quas tamen in dies adeant de SEMssinio EpiscopALI complures CLE RIcI ; e Nobilium Couvieru plus minusve quimquaginta , iique Comitum , Baronum , atrue Prae o bilium Filii; caeteri autem qui millenarium coinplent , inque Civitate Hospitium obtinent vel x domi,
180쪽
domicilium , Clytum sartim ac 'triciorum Nati; partim aliunde L venae; iique plurimi spectitae illustrisque Prosapiae λ nullas ibi Scholas esse, e quibusnilulominus clarissimi Religiosorum Ordinum Viri; zelo flagrantes ingenti usque numero Animarum Curatores ; Praesignia Collegi rum Canometium Μembra , ct Columina; S cratis Mytri conspicua Capita; Comitatuum . sive Provinciarum tot Praesides , totque Administri;
Militiae Praefecti ; Regiorum Τribunalium I dices, Regiique Consiliarii; summi denique &pereruditi OPTIMATra , tavraque, ac PQREs PM TRIAE prodiere , atque omni tempore prodeunt PQuae singula , usque adeo clara S luculenta esse scito in HuNGAML , atque Solem propem dum in meridie . Τam praeterea nota cuique, ut neminem profecto repereris hac in re peregrinum , aut qui in oppositum vel summa Iabia diducat. Nullas tumdemum ibi Seholas esse, ubi totum id ego sane doctus sum, quod scio λ Quod quidem medi cre licet, ac tenue, judicio videaturmeo; tamen majus suerit, quam nosse tandem Pid ἀλα aera Iustrus. Atq; saltem, aequo inter eos me putem Jure retulerit, qui probis, commendatis, utilibusque litteris haud inutilem casiamque prorsus operam as
Τum vero, arbitreris Auri AR1ε 3 ct si ita quidem , an etiam veleas sedato Collectoqae comsilio ἀ