장음표시 사용
41쪽
victoriam suis suppetiis noluerint reddere consummatam, e Xteri nesciunt. Interim licet indulgere conjecturis, de nolle Hispano Gallorum stes in Sicilia sussocare, ut isti magnam trium partem, titilius Belgi vel Hillaniae injiciendam,sint fructu dilapident in mari mediterraneo. Sive enim specte praesentia Siculi videntur digni, Pi a Gallis premantur siVe spectes futuri ob Regni Neapolitani propinqvitatem, non eri, lir Galli firmiorem ibi sedem figere οβ γ ideantur, cὴm praesertim e
Perarum icularum memoria apud indigenas nondum eTanuerit.
VII. Sufficiat haec tetigisse de Consiliis, quae rectius interfamiliares amicorum discursus, quam in publica hac charta solent ventilari Pergo ad EVENTUS, Unde nobis futuri temporis aliqua accedit divinatio. MO-riebatur non ita pridem Subaudis Dux posset laque
quis conjicere, quemadmodum O. I 637. Mater nationis Gallicae suscepta tutela Hispanis fuisset iniquiO sic hodie, durante inter utramq; Coronam bello Gallorum favorem fore potiorem sed si vicissim attendatur, Gallos sibi vix sane nuros parum nunc laborare de sociis Hispanos autem viribus Germanorum conjunctos promptam habere nocendi occasionem obsta dum non fuerit divinare, futuram in Statu Pede mon-tji Neutralitatem .
VIII. Nescio, an audacia procedere debeat ad notandos ERRORES. Certe ad omnes pro Voco, quicunq; legere solent novellas, an ibi temperaverint a
censoria libertate, cum legerent Gallos occupatis oliandiae Urbibiu latim moliri religionis reformationem, nondum firmat possessione, nec etiamsubactis eorim animis, qvos ciebant acinatione
42쪽
Trajecili demolitis essestiuari, cum eorundem occupati tot animaru nmillibus fuerit re emita
IX. Sane proflanda interdum Politica, dum errare simulat, summae prudentia gloriam meretur. Quod de Magarino notavit Priolus f. lib. o. cap. I. QUjppe cum mitteretur. ad tractatus Pyrenaeos, multi judicabant, virum specie honoris abAula remotum, nunc inclinare ad casum nescientes interim, Vantum ipse universii Regni arbitrium hoc itinere acquisivisset. Hinc OmneS, praesertim Germanicarum actionum Censores, Velim rogatos, nolint praecipiti errore inter errores
collocare, quod hactenus cunctando vel dissimulando adversus hostes gestum est in credant potius in ambigua hac fortunae alea non impetu, sed mora, non temeritate, sed judicio allici victoriam .X Magnum quoq; monumentum in Politicis habet TRIBUTORUM EXACTIO, cujus exempla ut
nam ab exteris perscripta multis non usq; ad praxir innotescerent. Sane quantum sub isto onere laboret
Gallia, ingulis fere septimanis legimus. Ossicia summo pretio venduntur Ecclesiasticis, nisi quod ad victum requiritur, nihil reliquendum esse decernitun ,. Charta non nisi signata, ni agno i pretio redempta in Actis&literis apud judicem validis ubetur adhiberi, addita poena contractus invalidj, si scriptum sit in cha ta vulgari. Quin etiam Aurifabri signatum argentum vendunt; signi autem impressionem quinta pretii pa te redimunt. Audio Capillitiorum Confectores nuper
redactos ad certum numerum, ut ultem, qui essent
inclusi Pnyilegium emerent, qui essent exclusi, nova
43쪽
Pecunia antiqvam libertatem acquirerent. Nescio, an obtinuerit Consilium, neminem in universo Regno pro legitimo Nobile est agnoscendum, nisi qVi num , mumi egis emgie signatum acio libris redemisset :cum tamen ipsiuS nummi pretium excedere non pos set 8 Velio taleros. Sic in Subditorum multitudine paupertate Rechabet fodinas metallicas. Taceo reli-qVOrum Statuum artes, quae iii novellis saepissime at
XI. Quid dicam de T A TU Regnorum S Rexum p qui nunquam ita potest cognosci, quin subinde novae mutationes annotentur, quae sive modum administrandi, sive ipsam formam assiciunt ac evertunt. Et sane incidimus in tempora, quae varias mutabiles casus attulerunt, graviore imposterum portendunt ut nunc, qui velite libris, vel ante hoc quadrienni una edjtis sapere, nec adhibeat singulorum fere naensium insignes mutationes, quasi in tenebris videatur versari.
XII. Haec de Politica Sed referri ad hanc disciplinam quoq; solent AULICA, quae quidem in nudisin, quemadmodum aliqui intempeitive judicant, vanis
consistunt Ceremonii. interim ob conneXionen quam habent cum negotiis saluberrimis, a Prudentum cura nunqVampos tabesse. Locum hic praecipue inveniunt Ritu Scoronationum, EXequiarum, recipiendorum Legatoriim Jubilaeorum, Natalium c. quae alioquin ad servandum Aulae splendorem contribuunt, ac Novellarum scriptoribus studiose colljguntur. Quibus addi possunt singularia cujusvis nationis, velut djversu Aularum constitutio, diversa ossiciorum nomi-
44쪽
nomina porro si libeat descendere ad specialiora, diversi EqVitum ordineS, Sanatio Strumarum in Gallia Anglia, Certamen arietum invijspania, Oblatio E- quid o QO.COronatorum annua acta Pontifici bis gnum Neapolitanum c.
XIII Ad Aulica vero pertinent CAUTIONES,
ET CONTROVERSIARUM COMPOSITIONES,
quae interdum prudentissima ingenia solent fatigare Egregiam certe cautionem hodie videtur affectare Galliae Rex, qui intelljgens tractatus Pacis fore irritos, nisi Dux Lotharingiae suos simul mittat Legatos; neq; tamen in literis salvi compassus eundem vult nomitiare Ducem, ne quasi per propriam confessionem videatur abdicare suum jus, hoc invenit eXpediens: Nomine Regis Angliae, qui est Mediator, omne ejusmodi literas posse concedi, habituras utrinq; suum vigorem. Sic enim credit, satisfieri possed suo honoriac ducis pr.etensioni Incidit hoc loco, historia belli Anglo-Belgici, qVod ante hoς decem anno latissimam in novellis
faciebat paginam 'Vippe sub ejus initium Gallus foedere Hollandico constricitus, ne irrjtaret Anglos, cauta explicatione responde hal,Pacta dira Europa, non esse exundenda belli er causam in Afris esse repositam. XIV De Controversiis PRAECEDENTI E plura sese offerunt, quae e noVellis notata, lumen in rebus Aulicis non obscurum praeferunt. Re Gallia Pares inter se discordes nona sedendo sed stando usi delibe
nem servet me praejudicio Archi ripiscopus inlectorColoniensis ante hos annos in Italiam proficiscens Romam potjus adire nolujt, quam experiri Ontro
45쪽
versias Cardinaliurn de praerogativa prae Electoribus. Memini Legatum Anglicum Duci Holsatiae noluisse cedere, sed postilongas disputationes, vasu mediatorum sese omerontium, quemvis verso curru domum rediisse Memini Principem Arausionensem Legato Gallico oblatum, ne videretur cedere, nec tamen irritaret tantum Regem, simulasse voluntariam digressionem in tabernam nescio cujus mercatoriS. XV. Cur multa hic repeto Quicquid in Politica clariosum aut proficuum est, istius exempla vel adminicula vel admonitiones peti positiati novellis. Utinam, qui legunt, praesertim inter Studiosos Studio Politico addictos, socios quaererent, continuandis discursibus aptos sic demum agnoscerent, qVantam XPerientja vim exinde liceret percipei e .
OVo magis de Novellarum usu cogito, eo amplior
scribendi campus se aperit. Nihil enim in omni Eruditionis imo&artificiorum genere est, quod non attingatur, ac adeo a lectore sedulo discursibus accuratioribus eXtendi cupia . II. THEOLOGI observant varias religionum controversias ct quicqvida religionis sive cura sive praetextu solet fluere 7 manenses quanto apparatu Petri successora suo, scilicet, Antecelsore distinguatur, docent quoties flatum aulae Pontifici destri unt. v. 'it libertas Ecclesiae G canae, Et nequicquam urgenti Papa, nec Vim infallibilitatem, noc Aesiuion-D a cilia T
46쪽
eilia autoritatem, uno verbo, concilii Tridentini placita retipiat; stae Tanflenistarum fuerit condemnatio vel tolerantia ; Ῥι inquisiuionu illanicae hodienum rigor sit; ρυο modo Anglia rem a fanatic stum a Pontificis Nexati, semper Edicta publicet, semper in causa Pontificiorum conniυeat; modo vecta nuper in Ie ariorum proυincia Diabolicis Religionibus fuerit immersa; ρ tandem Ecclesiarum ρυarumlibet fit condities, tape ex novellis
III OCTI dum iudiciorum Iuppliciorum Varias deprehendunt formulas, aliquid inveniunt, unde procedat ulterior meditatio. Pauci certe fueriint tae quo tempore Gallorum ex codic metu 'itiarium emisit in lucem, qui libri videndi aliquo non laboraverint desiderio. Sunt etiam rara in Xtraordina Ha exempla, quae oblivionem Omnino non merentur. Sic di . Antυevia scribebatur Principem Turquinium 3γi Uxortis sororem in dis ursalibu fuerat aggresta, mirabili modo mortis e jugi se supplicium. Incauti enim carnifex jam perculso
tulit, θυοdsentiens iste, in medium populum e carnificiis manibu sese
proripuit, retractus scin curiam relatuta, salutem ac Ῥeniam impetraυit. Judicium Condae nuperis novellis laudatumata se habebat Gra*ida eiusdem. aula puem jus Patrem
nominare, Omnes dixerat ministros s famulos, in quaeren s sus, amplexibus nimium concordes Princeps igitur sorte statuit etiarendum, qui Patriis vicesius recipcret, futur si nuptis ignomianiampuelia corrigeret. De natu ecto, Coqraus, cui ad e,andum i ta a nitatis onus, reliqVi alarium, quantum dimidio anno per-eiper ni,'us fiunt exsol ere. Plura in Venerit, quem talia is delectant
IV. Quantum MEDICI novellis assiciantia , ego
47쪽
ego non observari. Memini tamen varia medicorum nomina, molimina adduci. et oties De lis fue-xitfecta ena, quod curandi genus in nostra patria crederetur lethale quam indigne I x Galliae nuper tulerit Oserem filii fecundo eniti, a ferens melle se futurum, si quem tolleret, Ilium plici mo nutritum,' dicis ne υidem ostendere. Imo quis hon doleret, allato nunci, celeberrim 'Bartholmigibliothecam cum manuscriptis auro carioribu flammarum i consumptam Quis Borri vicissitudine non miretvi by Quis lapidem tigneticum nuper Caesari exhibitum, qui facerete persu venenum, nolit videres cognoscere 'V. An Philosophiae speculativae in novellis habeatur ratio, nolim amerere. Habet tamen PHYSICA, quod non rejiciat, vel etiam suo judicio Xplicet. Fuiue aliquem in Gallia, qui aquis marinis reddere vellet dulcedinem bibendo aptam alium aqua StranSire voluisse, sine it e periculo, non ita pridem legimus. Nuper magnam fabulam de Avibus in Comitatu Burgundiae pugnantibus referebant illi, qui υτος α videbantur prae se ferre nec defuerunt, qui rem insolitam magni miraculi loco ponerent Ast, qui observavit ex Aldrovandi ornithologia lis XX cap. s. in oris Belgji novum hoc non esse, simul l aspiciat varias avium formas ibidem depictas, parcius forte mirahitur .
VI. Pulchriora inveniunt, ovi MATHEMATICIS MECHANICI studiis delectantur. Qvψ enim
hoc bello cymbarum, pontium, machinarum pyriarum, qVaS BOmbo Vocant, armorum, fortalitiorianti, aliarumque inVentionum genera prodierunt mallia Rex ducta fossa Mare mediterraneum cum Ocea-
48쪽
no ausus conJtingeres quod in sua ditione Electoα, Brandelaburgicus initatus, uncto cum Albi Vi adro, fluvio Oceani Germanici, cum fluvio maris Balthici. SurreXerunt aliquoties, qui in quovis loco determinatum Longitudinis, ut vocant, gradum observari posse jactitarunt. Habuimus anno 1664. Eclipsin solarem, a plerisque Calendariographis non observatam. Habuimus Cometas nescio an etiam novas Stellas. Habuimus plura eXcitandis ingeniis aptis
VII. Pene omisissem POETAS ET PHILOLOGOS qui dum varias Comoediarum inVentiones', Arces Triumphales, Emblemata Coronationibus, Natalibus Exequiis dedicata, ac alias animorum alacriorum delicias in novellis observant, non negaverint, in isto etiam prato sibi aliqvos sepositos e
VIII. Caeterum, nescio, quorsum commode locen
Romanorum ingenia, postquam a siqvini sors rii lapides loqui didicerunt Sane semper damnatu , Censorium hoc scribendi genus. semper a curiosis colligitur. Extant Pasquillorum Tomi duo, complectentes, quicquid aculeorum a tempore Alexandri I. usque ad Sixtum V. Romanis Proceribus fuit immisia sum atraritas exemplarium nulli bi apparentium arguit emptores adfuisse nimium copiosos. Repetitum hoc opus,' ad nostri seculi empora continuatum fuisse, Amicus olim eXItalia redux memorabat: cujus tament labri ne vestigium quidem de orehendere licuit. Pertinent huc Argutiae manuscriptae, qua in-
49쪽
certo Auctore vulgatas, quoniam de negotiis publicis libere judicant, omnes describunt, XOsculantunis, imo inter arcana Bibliothecarum recondunt. Pertiarent huc imagines numi, quibus concinnandis Batavi semper visi sunt affectare prae caeteris gloriam. jeqvos ob potentiam aperte 'non licet arguere, tacitae censura fugiendae ignominiae saepius admonet per- Ianitiente DEo, ut monitores inveniant, qui monjtjOnibus adversantur. Multos tamen in hac licentia mortem vel ignominiam invenisse certum est.
IX. MERCATORIBUS conducere novellas vel ideo clarum est, quod ipsorum sumptibus Posta-
ru In Onera quam maXime sublevantur. Est tam ei Liscjrca rem pecuniariam in singulis Statibus discrepantem, aliqua cautio ad omnes novellarum lectore pertinens, ut Libras Anglicas a Gallicis melgicis, Milliones Germanorum i Gallicis discerneres imo cu-tatorum, Pataconorum, Talerorum, Crus adorum , quae reliqua sunt nomina, contriviro discant ad Onetae patriae alorem. Cum enim pecunia omnium rerum publica sit mensura , Vicaberj a confusione , cui mensurae certam quantitatem non intelle Xerit
X. Nihil dicerem de MILITIBUS ET NAUTIS,
nisi terminorum imilitarium Mnauticorum ignorantia plerisque narrationibus induceret obscuritatem Operae foret pretium e Xjco comprehendere vocabula, saepius ab eXercitatiorum intellectu aliena ut in Germanicis, Gallicis, Belgicis aliisque vocibus hoc haberemus, quod eXenset deria tentavit in Latini S.
XL Neque falluntur, qvi ludicrorum causa legunt
50쪽
novellas, quorum magnam nubem facile liceret congerere, si aliquam in hoc scripto ridendi materian captaremus. Properat magis animus ad Nucleum Novellarum Capite III promissum. Nam haec etiam, quae scripsimus, quassi per lancem situram libuit
congerere, ut saltem ineptias suas agnoscere discant
ii, quibus novellarum cura penitus frigere aut sordere Videtur. Caeterum eX his, quae sequuntur, apparebi non defuisse nobis materiam, si Geographici, Genealogica Historica, Politici reliqua curiosa voluissemus latiori exemplorum apparatu circum Vestire . Nucleum vero hunc quod attinet, equidem plura poteram sistere, si per otium licuisset Theatri Diarii Europaei, item Relationum Francoriarii' Lipsitae prodeuntium tomos, vel etiam Mercurium Hollandi-ςum hoc bello inchoatum perita strare: sed qVi exce po Novell s, cavere simul debui, ne proliXitas in amplitudinem historiae excresceret, ac cum nucleo